အသိဥာဏ္ အလင္းခလုတ္ဖြင့္တဲ့ ဘာသာရပ္ေတြ

သိန္းႏိုင္
ေက်ာင္းပညာေရးမွာ အျခားကေလးေတြ၊ သူငယ္ခ်င္းေတြထက္ အမ်ားၾကီး ေနာက္က် က်န္ေနရတဲ့ ကေလးေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေန႔စဥ္လိုလို ၾကားေနရပါတယ္။ ေက်ာင္းကိုလည္း စိတ္မ၀င္စား၊ စာေတြလည္း မလိုက္ႏိုင္နဲ႔ မဟုတ္လား၊ ရလဒ္ေတြလည္း မေကာင္း။ တစ္စံုတစ္ေယာက္ (မ်ားေသာအားျဖင့္ကေတာ့ ဆရာဆရာမတစ္ဦးဦး) က အဲဒီကေလး အတြက္ “အသိဥာဏ္အလင္းခလုတ္” ကို မွန္မွန္ကန္ကန္ ဖြင့္ေပးလုိက္ႏုိင္တယ္။ အဲဒီအခါမွာ အဲဒီ ေက်ာင္းသားေတြဟာ ရုတ္တရက္ ဆိုသလို ေက်ာင္းကို ျပန္လည္ စိတ္ပါ၀င္စားမႈ ရွိလာျပီး အနာဂတ္ ေအာင္ျမင္မႈ ေတြကိုလည္း ရရွိေတာ့တယ္။

ငယ္ရြယ္တဲ့ ေက်ာင္းသားအခ်ဳိ႕အတြက္ေတာ့ အဲဒီ “အသိဥာဏ္ အလင္းခလုတ္” ဆိုတာဟာ အႏုပညာ ဘာသာရပ္ ျဖစ္တယ္။ ကေလး အမ်ားစုကေတာ့ သိပၸံ၊ သခ်ၤာ၊ (သို႔မဟုတ္) ဘာသာစကား အတန္းေတြမွာ စိတ္ပါ၀င္စားမႈနဲ႔ အနာဂတ္ ေရြးခ်ယ္စရာ အေနနဲ႔ ရွိတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အျခားကေလးေတြမွာေတာ့ ဂီတ၊ အက၊ ျပဇာတ္နဲ႔ အျခားေသာ အျမင္အာရံုဆိုင္ရာ အႏုပညာ ေတြကသာလွ်င္ သူတို႔ရဲ႕ စိတ္ပါ၀င္စားမႈကို ရရွိေစျပီး အနာဂတ္ဘ၀ေတြ ေတာက္ပမႈ အတြက္လည္း မ်ားစြာ အေရးၾကီး ျပန္ပါတယ္။

မႏၱေလးျမဳိ႕က မူလတန္း ကေလးငယ္ေတြအတြက္ ပန္းခ်ီအႏုပညာျပ ဆရာမတစ္ဦးျဖစ္တဲ့ မခင္စပယ္ဖူး အေနနဲ႔ ကေလးေတြကို အႏုရသဘာသာရပ္နဲ႔ ထိေတြ႔ေလ့လာခြင့္ ေပးလိုက္တာႏွင့္ တျပိဳင္တည္းလိုလိုမွာ အၾကီးအက်ယ္ ေျပာင္းလဲမႈေတြ ျဖစ္လာတာကို ေတြ႔ၾကံဳခဲ့ရဖူးပါျပီ။ “ရွက္ရြံ႕ေၾကာက္လန္႔ေနတဲ့ ကေလးငယ္ ေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕ ကုိယ္ဘာသာေနေနရာကေန အျပင္ကို ထြက္လာၾကျပီး ေျပာရဲ၊ ဆိုရဲ၊ ဆက္ဆံရဲ လာၾကတယ္။ အရင္တုန္းက မေတြ႔ခဲ့ဘူးတဲ့ မိမိကုိယ္ကို ယံုၾကည္မႈကိုလည္း ေတြ႔ရေတာ့တယ္။ ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုးလိုစိတ္လည္း တိုးပြား လာတာပါ။”

သုေတသနေတြ႔ရွိခ်က္ေတြအရ ဂီတနဲ႔ အျခားေသာ အႏုပညာဘာသာရပ္ေတြကို ေလ့က်င့္ခြင့္ရျခင္းဟာ ဦးေႏွာက္ ဖြံ႔ျဖိဳးမႈကေန ဘာသာရပ္ရမွတ္ေတြအထိ၊ စာေလ့လာတဲ့ အေလ့အထကေန ေက်ာင္းကို စိတ္ပါ၀င္စားမႈအထိ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ သက္ေရာက္မႈရွိေနတာကို ေထာက္ျပထားပါတယ္။ အႏုရသဘာသာရပ္နဲ႔ ပတ္သက္ျပီး အခုလို အေထာက္အထားေတြ ရွိေနေပမယ့္လည္း ေက်ာင္းေတြမွာေတာ့ ဘာသာရပ္ကၽြမ္းက်င္တဲ့ ဆရာေတြ မထားႏို္င္ေသးသလို သင္ရိုးညႊန္းတမ္းမွာလည္း သတ္သတ္မွတ္မွတ္ ထည့္သြင္းထားတာမရွိေသးပါဘူး။ ေက်ာင္းေတြမွာ တပတ္မွာ ၁ခ်ိန္၊ ၂ ခ်ိန္ေလာက္ကို ထည့္သြင္းထားၾက ေပမယ့္လို႔ ပံုမွန္ဖြံ႔ျဖိဳးမႈရွိလာေအာင္ တိက်တဲ့ သင္ၾကားေရးအစီအစဥ္ေတြကို မဆြဲႏိုင္ၾကေသးပါ။

သာမန္ ေပ်ာ္စရာေကာင္းတဲ့ အားလပ္ခ်ိန္လိုလို ျမင္ေနၾက တာကလည္း ဘာသာရပ္တန္ဖိုးကို ေမွးမွိန္ေစျပန္ ပါတယ္။ အျခားေသာ “အေရးၾကီးတယ္” လို႔ မွားယြင္းစြာ၊ တဖက္ေစာင္းနင္း ယူဆထားတဲ့ ဘာသာရပ္ေတြ အၾကားမွာ မ်က္ႏွာငယ္ေနရတယ္မဟုတ္လား။ “စာေမးပြဲ” ရယ္လို႔လည္းမရွိျပန္၊ “ရမွတ္” နဲ႔လည္း မတိုင္းတာ ေတာ့ အႏုရသ ဘာသာရပ္ကို မိဘေတြ၊ ကေလးေတြတင္မကဘဲ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားနဲ႔ ပညာေရး တာ၀န္ရွိသူေတြကပါ လ်စ္လ်ဴရႈထားၾကပါတယ္။ ေက်ာင္းမွာက အျခားေသာ အခက္အခဲေတြမ်ားစြာ ရွိေနျပန္ တာလည္း ပါတာေပါ့ေလ။ “ပင္ရင္းဘာသာရပ္” ေတြရယ္ “စာေမးပြဲ” အေပၚမွာသာ အာရံုစိုက္တတ္ၾကပါတယ္။

ဂီတဆရာမတစ္ဦးျဖစ္တဲ့ မျမိဳင္က အခုလို ရွင္းျပပါတယ္။ “သိပ္ကို ထူးျခားလွပါတယ္။ အႏုပညာမွာ မျမင္ႏို္င္တဲ့ စြမ္းအားသတၱိေတြ ရွိေနတာ။ ကိုယ္လုပ္ေနတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အမွား၊ အမွန္၊ အေကာင္း၊ အဆိုးကို တျပိဳင္ တည္းမွာ ပိုင္းျခားေ၀ဘန္ေနရတယ္၊ သိျမင္ခံစားေနရတယ္။ ကို္ယ္ ဖန္တီးေနတဲ့အရာေတြကိုပါ။” မူလတန္းအရြယ္ ကေလးငယ္ေတြနဲ႔အတူ တေယာသံစမ္းရင္း သူမရဲ႕ အျမင္သေဘာထားကို ဆက္ေျပာျပခဲ့ ပါတယ္။ “၀ါသနာပါသည္ျဖစ္ေစ၊ မပါသည္ျဖစ္ေစ ကေလးေတြဟာ ဂီတတူရိယာ တစ္ခုခုကို ေလ့လာခြင့္ ရရွိသင့္ပါတယ္။ ရသခံစားတတ္မႈကို အမ်ားၾကီး အေထာက္အကူျဖစ္ေစတယ္။ ျပီးေတာ့လည္း စိတ္ႏွလံုးသား ေတြ ႏူးညံ့သိမ္ေမြ႔လာၾကတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ စူးစိုက္ နားေထာင္တတ္တဲ့ စြမ္းရည္တိုးတက္လာတယ္။ လူမႈ ဆက္ဆံေရးေတြအတြက္ အမ်ားၾကီး အေထာက္အကူျပဳတာပါ။”

ေက်ာင္းေတြမွာ အႏုရသ ဘာသာရပ္ကို သင္ၾကားေရး

ႏိုင္ငံတကာပညာေရးသုေတသနေတြ႔ရွိခ်က္ေတြကေတာ့ျဖင့္ စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းလွပါတယ္။ နယူးေယာက္ ျမိဳ႔၊ အနုရသဘာသာရပ္ေလ့လာေရးဌာနရဲ႕ အမႈေဆာင္ဒါရိုက္တာျဖစ္တဲ့ ကက္စ္လာအေနနဲ႔ေတာ့ အႏုရသ ဘာသာရပ္ဟာ ပညာေရးနဲ႔ လူမႈေရးမွာ ေအာင္ျမင္မႈေတြ ရရွိေစႏိုင္ေပမယ့္ ေက်ာင္းေတြမွာ အေလးထား မလုပ္ေသးတဲ့ အတြက္ စိုုးရိမ္ေၾကာင္းကို ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔ဌာနရဲ႕ ေလ့လာေတြ႔ရွိခ်က္အရ အႏုရသ ဘာသာရပ္ကို အေလးထားျပီး ေလ့က်င့္သင္ၾကားတဲ့ အထက္တန္းေက်ာင္းေတြမွာ ဒီျမိဳ႕ရဲ႕ ေအာင္ခ်က္ အေကာင္းဆံုုးျဖစ္ေနတာကိုပါ။

အျခားေသာ အႏုရသဘာသာရပ္ ျမႇင့္တင္ေရးပညာရွင္မ်ားလိုဘဲ ကက္စ္လာက အႏုရသဘာသာရပ္ဟာ ကေလးရဲ႕ ဘက္စံုဖြ႔ံျဖိဳးေရးမွာ အလြန္အေရးၾကီးတယ္လို႔ ယံုၾကည္ထားပါတယ္။ “ကေလးေတြဟာ အရည္အေသြးျပည့္မီျပီး ဘက္စံုပညာေရးကို ရရွိသင့္တယ္ဆိုတာ အမွန္တကယ္ ယံုၾကည္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ အႏုရသပညာေရးဟာ ပညာေရးညီမွ်ျခင္းမွာ မရွိမျဖစ္ လုိအပ္လွပါတယ္။”

ျမန္မာ့ေက်ာင္းပညာေရးမွာ မညီမွ်မႈေတြရွိေနတဲ့အတြက္ အႏုရသဘာသာရပ္နဲ႔ ဂီတပညာေရးကို ကေလးတုိင္း လက္လွမ္းမမီ ေသးတာ ကေတာ့ျဖင့္ အံ့ၾသစရာ မဟုတ္ပါဘူး။ ရန္ကုန္နဲ႔ အျခားေသာျမိဳ႕ၾကီးေတြမွာရွိတဲ့ top ten ေက်ာင္းၾကီးေတြရယ္၊ အခေၾကးေငြ မ်ားစြာေပးရတဲ့ ပုဂၢလိကေက်ာင္းေတြမွာေတာ့ အႏုရသပညာ ဘာသာရပ္နဲ႔ ဂီတကို သတ္သတ္မွတ္မွတ္ ထည့္သြင္းသင္ၾကားေပးၾကေပမယ့္ အစိုးရေက်ာင္းေတြ၊ ကိုယ္ထူ ကိုယ္ထ ေက်ာင္းေတြနဲ႔ ေက်းလက္ေဒသက ေက်ာင္းေတြမွာေတာ့ အင္မတန္မွ အလွမ္းေ၀းေနဆဲပါ။ ဘက္စံုမဟုတ္တဲ့၊ အခ်ဳိးမညီတဲ့၊ စြမ္းရည္အေထြေထြ အတြက္ မျပင္ဆင္ေပးႏိုင္ေသးတဲ့ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း ကိုသာ သံုးေနၾကရတယ္။

ေအာင္ခ်က္မျမင့္တဲ့ ေက်ာင္းေတြမွာ အႏုရသဘာသာရပ္ကို ငယ္စဥ္ကတည္း ေလ့က်င့္သင္ၾကားဖို႔ ပ်က္ကြက္တာ ကိုလည္း ေလ့လာ ေတြ႔ရွိႏိုင္ပါတယ္။ ေက်ာင္းတုိင္းမွာ မသင္မေနရ ထည့္သြင္း သင္ၾကား ႏိုင္ေအာင္လို႔ ဘာသာရပ္ တန္ဖိုးကို ျမႇင့္တင္ေပးရမွာပါ။ ရိုးရာနဲ႔ ေခတ္ေပၚ နည္းစနစ္ေတြလည္းပါ၀င္တဲ့ သင္ခန္းစာေတြနဲ႔ အႏုရသ ဘာသာရပ္သင္ရိုးညႊန္းတမ္းကို တည္ေဆာက္သင့္ပါတယ္။

မူလတန္းအရြယ္မွာကတည္းက စတင္ျပီး ေလ့က်င့္ ေပးသင့္တယ္လို႔ အႏုရသပညာေရး ကၽြမ္းက်င္သူေတြက ဆိုပါတယ္။ ကေလးတုိင္းဟာ မသင္မေနရ ေလ့လာရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ပါ၀င္ လုပ္ေဆာင္ေစသင့္တယ္။ ဆရာမ မခင္စပယ္ဖူးကေတာ့ “ပန္းခ်ီျဖစ္ျဖစ္၊ ဂီတျဖစ္ျဖစ္ ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးဖို႔ဆိုတာကေတာ့ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း အၾကီးၾကီး တည္ေဆာက္ထားမွ မဟုတ္ပါဘူး။ သင္ရိုးညႊန္းတမ္းမွာ ထည့္သြင္းတဲ့အခါ ရိုးစင္းလြယ္ကူစြာ လုပ္ေဆာင္ ႏိုင္ပါတယ္။ သင္တဲ့ဆရာဆရာမအေနနဲ႔လည္း စပယ္ရွယ္လစ္ ျဖစ္ဖို႔ မလိုပါဘူး။ အေျခခံ သေဘာ ေလာက္ကို သိရွိ နားလည္ထားျပီး အႏုရသ ပညာေရးရဲ႕ တန္ဖိုးကို သေဘာေပါက္ထားဖို႔က အဓိက ျဖစ္တယ္။” လို႔ အက်ပ္အတည္းကို ေျဖရွင္းႏို္င္တဲ့ နည္းအခ်ဳိ႕ကို ရွင္းျပပါတယ္။ “အပတ္စဥ္ အႏုရသအခ်ိန္တိုင္းမွာ ပံုမွန္ လုပ္ေဆာင္ ႏို္င္ဖို႔က အေရးအၾကီးဆံုးပါ။ ကိုးကားစရာ စာအုပ္ေတြကိုလည္း ရွာေဖြစုေဆာင္း ထားသင့္ပါတယ္။”

အျခားေသာ ဘာသာရပ္မ်ားႏွင့္ ဆက္ႏြယ္မႈ

အႏုပညာပံုစံ ၃၊ ၄ မ်ဳိးဆက္စပ္ျပီး သင္ၾကားျခင္းဟာ ပိုမို ထိေရာက္တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ ဂီတ၊ အကနဲ႔ သရုပ္ေဆာင္ျခင္းတို႔ ေပါင္းစပ္ထားသလိုမ်ဳိးပါ။ အျခားေသာ ဘာသာရပ္ေတြကို ေလ့က်င့္သင္ၾကား ရာမွာလည္း သင္ခန္းစာတိုင္းလိုလိုမွာ သက္ဆိုင္ရာ အေၾကာင္းအရာအလိုက္ ရုပ္ပံုေတြေရးဆြဲျခင္း၊ သီခ်င္း သီဆိုျခင္း၊ ကဗ်ာ ရြတ္ျခင္းနဲ႔ ကုိယ္လက္လႈပ္ရွားျခင္းေတြကို ဖန္တီးႏိုင္ပါေသးတယ္။ ကိုယ္ဟန္ပန္အမူအယာ၊ အသက္ရႈပံု၊ စာသားကို ဖတ္ရႈျခင္းနဲ႔ စုေပါင္းလုပ္ေဆာင္ရျခင္းေတြ ပါရွိေနတယ္။ စိတ္ကူးစိတ္သန္းေတြ ဆန္းသစ္လာေအာင္လည္း အားေပးရာေရာက္ပါတယ္။ ရသခံစားတတ္မႈ စြမ္းရည္ကိုလည္း တျပိဳင္နက္တည္း ေလ့က်င့္ေပးရာေရာက္ပါတယ္။ မူလတန္းအတန္းေတြမွာ အလြန္ဘဲ အသံုးတည့္လွပါတယ္။

အတန္းၾကီးလာတဲ့အခါမွာေတာ့ အႏုပညာဆိုင္ရာ ဖန္တီးခ်က္ေတြကို ေ၀ဘန္ပိုင္းျခားတဲ့ သင္ခန္းစာေတြ လိုအပ္လာပါျပီ။ ရသခံစားမႈအျပင္ ပညာရပ္ပိုင္းကို ေလ့လာစူးစမ္းျခင္းျဖစ္တယ္။ ကိုယ္တုိင္ဖန္တီးႏိုင္စြမ္းကို ေလ့က်င့္ေပးျခင္းပါ။

ဒါဟာ ဘာသာရပ္အလုိက္ အဓိက အသိပညာနဲ႔ အႏုရသပညာေရးတို႔ ေပါင္းစည္းမႈျဖစ္တယ္။ အသိပညာကို ပိုမိုျမဲျမံေစျပီး ေပ်ာ္ရႊင္စရာ စာသင္ခန္းေတြလည္းျဖစ္လာပါမယ္။

သိန္းႏိုင္

ပညာရွာရာ စိတ္၏ လြတ္လပ္မႈ

သူရိန္ထက္လင္း
(စပယ္ျဖဴ မဂၢဇင္း အမွတ္ (၁) ဇြန္လ၊ ၂၀၀၄)

ပညာေရးလက္ေတြ႕ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈလုပ္ငန္းစဥ္တြင္ စိတ္ပညာ၏ ပါ၀င္ကူညီမႈကို ေရွ႕အခန္း၌ ေဆြးေႏြးခဲ့ပါသည္။ ယင္းမွာအျခားမဟုတ္။ ကေလးပညာေရး ပ်ဳိးေထာင္မႈ၌ ဘာသာပညာသက္သက္ သင္ၾကားပို႕ခ်ေပးျခင္းကို အဓိကမထားဘဲ ကေလးတို႔၏ ဗီဇစြမ္းရည္ ဘ၀လိုအင္ အျပဳအမူႏွင့္ စိတ္ပါ၀င္စားမႈမ်ားကိုပါ ထည့္သြင္း စဥ္းစားရန္ျဖစ္သည္။ ပညာေရးသည္ လူႏွင့္ ဆက္လုပ္ရေသာ လုပ္ငန္းစဥ္ျဖစ္သည္။ လက္သမားဆရာကဲ့သို႔ သစ္တံုး သစ္ေခ်ာင္းမ်ားကို သြင္းယူရသည္မဟုတ္။ မကၲင္းနစ္ ဆရာကဲ့သို႔ စက္ပစၥည္းကိရိယာတို႔ျဖင့္ကိုင္တြယ္ တပ္ဆင္ရသည္ မဟုတ္။ အဖိုးတန္ သက္ရွိ ကေလးငယ္မ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရေသာ လုပ္ငန္းစဥ္ ျဖစ္သည္။ သည့္အတြက္ ပညာေရးသည္ အမွားအယြင္းမခံ။

ပညာေရးလက္ေတြ႕ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈလုပ္ငန္းစဥ္အတြင္း တစ္စံု တစ္ရာ အမွားအယြင္းရွိပါက ကေလးငယ္တို႕၏ ဘ၀ တစ္ေလ်ွာက္လံုး တိမ္းပါးသြားႏိုင္သည္။ ဆက္လက္ ေတြးယူေသာ္ အနာဂတ္ လူငယ္မ်ား၏ ဘ၀ အရည္ အေသြးႏွင့္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေရးရာ အလံုးစံုတို႔သည္ပင္ ဆုတ္ယုတ္ နိမ့္ပါးသြားႏိုင္သည္။သည့္အတြက္ ပညာေရး၌ ကေလးတို႕၏ ဗီဇစြမ္းရည္ပုန္းမ်ားႏွင့္ ကာယစိတၲ အရည္အေသြးတို႔ကို နည္းမွန္လမ္းမွန္ျဖင့္ ျမႇင့္တင္ေပးရမည္။ အျခားတစ္ဖက္တြင္လည္း ကေလးတို႕အေနျဖင့္ ဘဝအေႏွာင္အတန္း တို႔မွ လြတ္ေျမာက္ၿပီး စိုးရိမ္ေသာက ဗ်ာပါဒ ကင္းကင္းျဖင့္ ပညာရွာေဖြခြင့္ ရွိေစရန္ လိုေပသည္။

လူတြင္ရုပ္ပိုင္း၊ စိတ္ပိုင္းဘဝလိုအပ္ခ်က္မ်ားရွိသည္။ ဘဝလိုအင္မ်ားရွိသည္။ ဆာေလာင္သည့္အခါ အစာ လိုမည္။ ေရဆာသည့္အခါေရလိုသည္။ ေအးသည့္အခါ အဝတ္လိုမည္။ နာက်င္ ေဝဒနာ ခံစားရသည့္အခါ ေဆးဝါးကုသမႈလိုမည္။ ယင္းတို႕ကို ရုပ္ဘဝလိုအပ္ခ်က္မ်ားဟု ဆိုႏိုင္ေပသည္။ ထို႕အတူတစ္ကိုယ္ရည္ အထီးက်န္သည့္အခါ အေပါင္းေဖာ္လိုမည္။ ပ်င္းရိၿငီးေငြ႕ေသာအခါ ေျဖေဖ်ာ္မႈလိုမည္။ စိတ္အားငယ္ေသာခ်ိန္ အားေပးျမႇင့္တင္မႈလိုမည္။ ယင္းတို႕ကို စိတ္ဘဝ လိုအပ္ ခ်က္မ်ားဟု ဆိုႏိုင္သည္။ ယင္းလိုအပ္ခ်က္မ်ားကို မူတည္၍ စားေကာင္းေသာက္ဖြယ္ ဘဝလံုၿခံဳမႈ သူငယ္ခ်င္း မိတ္ေဆြ ဝင္ေငြ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္မႈ အပန္းေျဖ နားေနမႈ က်န္းမာေပ်ာ္ရႊင္ျခင္းႏွင့္ လြတ္လပ္မႈမ်ားကို အလိုရွိၾကပါလိမ့္မည္။ သို႕ရာတြင္ လူတိုင္းလူတိုင္းသည္ ယင္းလိုအပ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ လိုအင္မ်ားကို အျပည့္အဝ ျဖည့္ဆည္းခံစားရမည္မဟုတ္ေပ။ အထူးသျဖင့္ ပညာ ရွာေဖြဆည္းပူး ေနေသာ ကေလးငယ္မ်ားအဖို႕ ယင္းဘဝလိုအင္မ်ား မျပည့္စံုပါက သူတို႕ေလးေတြ၏ ပညာေရး ခရီး တြင္ လမ္းမေပါက္ဘဲျဖစ္ႏိုင္သည္။ ပညာရွာရာ စိတ္၏လြတ္လပ္မႈဆိုရာ ဘဝလိုအင္တို႕မွ လြတ္လပ္ ရန္ (Freedom from wants)ႏွင့္ စိုးရိမ္ေသာက(အေၾကာက္တရား) တို႔မွ လြတ္လပ္ရန္ ( Freedom from anxiety & fear) တို႕ကို ညြန္းဆိုျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ယင္းတို႔ကိုရွင္းလင္းရန္ ေအာက္တြင္ ေဖာ္ျပမည့္ ကေလးငယ္ႏွစ္ဦး၏ ျပႆနာကို ေစာေၾကာၾကည့္ေစလိုပါသည္။

ပထမကေလးမွာ လူလတ္တန္းစား မိသားစုမွ ေမြးဖြားလာေသာ “ေဂ်ာ္နီ”ေလးျဖစ္သည္။ ကေလးက သူလိုခ်င္ ေနေသာ ေရာင္စံုခဲတံဘူးေလးကို မဝယ္ေပးသျဖင့္ မိခင္အား စိတ္ေကာက္ၿပီး ညစာမစားဘဲ အငတ္ခံေနသည္။ ဒုတိယကေလးမွာ ရရစားစားမိသားစုမွ ေမြးဖြားလာေသာ “ေရာ္ဂ်ာ” ေလးျဖစ္သည္။ ေရာ္ဂ်ာတို႕ မိသားစုမွာ ဆင္းရဲတြင္းနက္လွသျဖင့္ နပ္မွန္ေအာင္ပင္ မနည္း ရုန္းကန္ ေနရသည္။ ယခုလည္း ဖခင္အလုပ္မွ ျပန္မလာ ေသးသျဖင့္ ေရာ္ဂ်ာေလးမွာ ညစာမစားရေသးပါ။ ဆာေလာင္မြတ္သိပ္မႈ ေဝဒနာကို ခံစားေနရသည္။

ျပႆနာမွာ “ညစာမစားသူခ်င္း အတူတူ မည္သူက လြတ္လပ္မႈ အခြင့္အေရးကို ပိုင္ဆိုင္ပါသနည္း” ဟူသည္ပင္၊ ရွင္းပါသည္။ ေဂ်ာ္နီေလးမွာ သူ႕မိခင္က ေရာင္စံုခဲတံဘူးေလး ဝယ္ေပးလ်ွင္ ဒါမွမဟုတ္ သူကိုယ္တိုင္စိတ္ဆိုးေျပလွွ်င္ ညစာကို အခ်ိန္မေရြးထ စားေသာက္ႏိုင္သည္။ ညစာႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီးသူ႕မွာ ေရြးခ်ယ္ခြင့္ အျပည့္အဝရွိသည္။ ေရာ္ဂ်ာေလးမွာ အခ်ိန္မေရြးထ စားစရာ မရွိ။ ညစာကို သူမေရြးခ်ယ္သည့္ အျပင္ သူ႕ဖခင္အဆင္မေျပလ်ွင္ ညစာမွ စားရပါ့မလားဟု စိုးရိမ္ေသာက ျဖစ္ေနရရွာသည္။ သည့္အတြက္ ေဂ်ာ္နီေလးကို လြတ္လပ္သူအျဖစ္ ရႈျမင္ႏိုင္သည္။ ေရာ္ဂ်ာေလးမွာ ဆင္းရဲခ်ဳိ႕တဲ့ေသာ ဘဝေႏွာင္တည္းမႈကို ခံေနရသျဖင့္ လြတ္လပ္မႈ အခြင့္အေရးကို မခံစားရရွာ။ စိုးရိမ္ေသာကပင္ ျဖစ္ေနရရွာသည္။ ဆင္းရဲခ်ဳိ႕တဲ့ျခင္း ႏွင့္ ဘဝလိုအပ္ခ်က္မ်ား မျပည့္ဝျခင္းသည္ ပညာသင္ယူျခင္း၌ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။ ဥပမာ.......

အိမ္မွ ထမင္းမစားဘဲ ေက်ာင္းသို႕လာရေသာ ကေလးသည္ အဘယ္မွာ အားအင္ ျပည့္ဝပါမည္နည္း။ ေက်ာင္းဆင္းအိမ္ျပန္ေသာအခါ ထမင္းမွစားရပါ့မလားဟု စိုးရိမ္ ေနရွာေသာ ကေလးသည္ အဘယ္မွာ စာသင္ေျဖာင့္ေပမည္နည္း။

ဆိုလိုသည္မွာ ဆင္းရဲခ်ဳိ႕တဲ့ေသာ မိသားစုဝင္ ကေလးမ်ား ပညာစိတ္ဝင္စားမႈနည္းပါးရျခင္းမွာ အေျခခံ ဘဝလိုအင္မ်ား မျပည့္ဝေသာေၾကာင့္ပင္ျဖစ္သည္။ မက္ဆီကန္ ေက်ာင္းသားေလးမ်ားသည္ ခရမ္းခ်ဥ္သီး ခူးခ်ိန္ရာသီတြင္ ေက်ာင္းသို႕မလာေပ။ မိဘမ်ားကို ဝင္ေရာက္ကူညီေနၾကရသည္။ သူတို႕အဖို႔စားဝတ္ေနေရး ျပည့္စံုေရးအတြက္ ကူညီရန္မွာ ေက်ာင္းမွန္မွန္တက္၍ ပညာသင္ယူျခင္းထက္ အေရး ႀကီးသကဲ့သို႔ ျဖစ္သည္။ သည့္အတြက္ အလ္လီဆင္ေဒးဗစ္ (Allison Davis) ကဲ့သို႕ ပညာရွင္မ်ားက “စား၀တ္ေနေရး မျပည့္စံုေသာ ေက်ာင္းသားမ်ားအား စာသင္ေက်ာင္းကို ပိုမိုမက္ေမာလာေအာင္ ဘဝ ပညာ အေတြ႕အႀကံဳမ်ား လံုလံု ေလာက္ေလာက္ ျဖည့္ဆည္းေပးရမည္”ဟု အႀကံျပဳသည္။ လိုအပ္ပါက လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္လံုးက ပူးေပါင္းေျဖရွင္းရမည့္ ျပႆနာျဖစ္သည္။

လူသား၏ အျခားေသာ အေျခခံဘဝလိုအင္တစ္ခုမွာ ေဘးအႏၲရာယ္တို႕မွ ကင္းလြတ္ရန္ (ဝါ) ဘဝလံုျခံဳမႈ ရွိရန္ပင္ျဖစ္သည္။ ကေလးသည္ အစားအေသာက္အေနအထိုင္ မွန္ကန္ေသာေၾကာင့္ ကိုယ္ကာယ ဖံြ႕ၿဖိဳး ေနေပမည္။ က်န္းမာဝၿဖိဳးေနေပမည္။ သို႔ေသာ္မေတာ္တဆ ဒဏ္ရာရရွိျခင္း၊ အနာ ေရာဂါကူးစက္ျခင္း၊ ရုတ္တရက္ အႏၲရာယ္က်ေရာက္ျခင္းတို႕ေၾကာင့္ ေဘးရန္စႏိုင္သည္။ မည္သူ တစ္ဦးတစ္ေယာက္မဆို ေဘးအႏၲရာယ္ႏွင့္ မႀကံဳေတြ႕လို၊ ဘဝကို လံုၿခံဳမႈ ရွိရွိ ေအးေအးခ်မ္းခ်မ္း ေနထိုင္လိုသည္။ သည့္အတြက္ အသြားအလာ အေနအထိုင္ ဆင္ျခင္ရသည္။ ေဘးအႏၲရာယ္မ်ား မႀကံဳေတြ႕ေစရန္ သတိထားေနၾကရသည္။ အနာေရာဂါ မကူးစက္ႏိုင္ရန္ သန္႔ရွင္းလတ္ဆတ္ေသာ အစာကိုသာစားျခင္း၊ ေရာဂါကာကြယ္ေဆး မွီဝဲသံုးစြဲျခင္းတို႕ကိုျပဳရသည္။ လူသားတို႕ရင္ဆိုင္ႀကံဳ ေတြ႕ရမည့္ အႏၲရာယ္မ်ားတြင္ မေတာ္တဆ ထိခိုက္ နာက်င္မႈႏွင့္ ဖ်ားနာေရာဂါ ေရေဘး မီးေဘး ငလ်င္ေဘးစသည့္ သဘာဝေဘးအႏၲရာယ္ႏွင့္ လူမ်ဳိး ဘာသာ ပဋိပကၡ ခိုးဆိုးလုယက္ မၿငိမ္မသက္မႈ မ်ား စစ္ပြဲမ်ားစသည့္ လူမႈမတည္ၿငိမ္မႈ အႏၲရာယ္ဟူ၍ ခြဲျခားႏိုင္ေပသည္။

စစ္အတြင္းေက်ာင္းတက္ေနရေသာ ကေလးသည္ စိတ္၏လံုၿခံဳမႈတို႕ရရွိမည္ မဟုတ္ေပ၊ အိမ္ျပန္ေရာက္လို႕မွ ေဘးလြတ္ပါမည္လားဟုစိုးရိမ္ေနရွာသည္။ ေရႀကီးေနေသာ ေခ်ာင္းကို ျဖတ္ကာ အိမ္ျပန္ရမည္ကို ေတြးပူ ေနေသာ ကေလးသည္လည္း စာထဲစိတ္ဝင္စားမည္မဟုတ္ေပ။ ေသနတ္ သမားတို႕၏ ၿခိမ္းေျခာက္ခံေနရေသာ စာသင္ေက်ာင္းမ်ဳိးကိုလည္း မည္သည့္ကေလးမွ သြားခ်င္မည္ မဟုတ္ေပ။ အနာေရာဂါတို႕ ႏွိပ္စက္ခံေနရေသာ ကေလးသည္လည္း ပညာကို စိတ္လြတ္လက္လြတ္ သင္ယူဆည္းပူးႏိုင္မည္ မဟုတ္ေပ၊ ကေလးတို႔ ေဘး အႏၲရာယ္ ကင္းကင္း လံုၿခံဳမႈရွိရွိျဖင့္ ပညာသင္ ယူရန္ လိုအပ္ေပသည္။ သည့္အတြက္ ယေန႔ စာသင္ေက်ာင္း မ်ားတြင္ ေက်ာင္းက်န္းမာေရးႏွင့္ အျခား ေသာ လံုၿခံဳေရး ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းမ်ား ထားရွိေပးသင့္သည္။

ဘဝလံုၿခံဳမႈအေၾကာင္း ေဆြးေႏြးရာမွာ ေဖာ္ျပပါ ရုပ္ဘဝလိုအပ္ခ်က္မ်ားအျပင္ စိတ္ဘဝလံုၿခံဳမႈ လိုအင္ကိိုလည္း ထည့္သြင္း စဥ္းစားရပါမည္။ ယင္းမွာ အျခားမဟုတ္ ပညာရွာရြယ္ ကေလးငယ္တုိ႔အား စိတ္၏ေက်နပ္ ႏွစ္သိမ့္မႈႏွင့္ ေႏြးေထြးလံုၿခံဳမႈကို ေပးႏိုင္စြမ္းေသာ ခ်စ္ျခင္းေမတၲာကို လိုလား ေတာင့္တမႈမွာ လူသားဘဝတြင္ အေရးပါေသာ စိတ္အေျခခံ လိုလားခ်က္တစ္ရပ္ျဖစ္သည္။ ခ်စ္ျခင္း ေမတၲာႏွင့္ ၾကင္နာယုယမႈကို မခံစား ရေသာ ကေလးသည္ ေရႏွင့္ေဝးေသာ ၾကာကဲ့သို႕ ဘဝ ေျခာက္ေသြ႔ႏြမ္းလ်ကာ ကိုယ္ေရာစိတ္ပါ မခ်မ္းေျမ့ ႏိုင္ေပ။ ခ်စ္ခင္ၾကင္နာမႈကို ခံစားရေသာ ကေလး သည္ ေမတၲာတရား၏ အဖိုးထိုက္တန္ပံုကို သိနားလည္ၿပီး အျခားသူမ်ားအားလည္း ခ်စ္ခင္ ၾကင္နာေပလိမ့္မည္။

ကေလးငယ္တို.သည္ အစ္ကို အစ္မမ်ား လူႀကီးမိဘမ်ား၏ ခ်စ္ခင္ၾကင္နာမႈကို ရရွိလိုၾက သည္။ အေၾကာင္း အမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ အိမ္တြင္ အခ်စ္မခံရေသာ ကေလးသည္ သူငယ္ခ်င္း မိတ္ေဆြ ဆရာ ဆရာမမ်ား၏ ခ်စ္ခင္ ၾကင္နာမႈကို ရရွိရန္လိုအပ္သည္။ သို႔မဟုတ္ပါက မိမိအား ဂရုစိုက္မည့္သူ မရွိဟု စိတ္အားငယ္ေပမည္။ ေက်ာင္းစာသင္ရာမွာလည္း စိတ္မပါျဖစ္တတ္သည္။

ခ်စ္ခင္ၾကင္နာမႈကို မခံစားရေသာ ကေလးသည္ စိတ္အားငယ္ျခင္း မေက်နပ္ မေရာင့္ရဲျခင္း ရြံရွာျခင္း ဝန္တိုျခင္းစသည့္ သဘာဝဆိုးမ်ား ဝင္ေရာက္လာတတ္ေပသည္။ ထိုအခါ စိတ္ထားဖြံ.ၿဖိဳးမႈ ဘက္တြက္ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္တတ္ၿပီး ဘဝျပႆနာမ်ားကိုလည္း ရင္ဆိုင္ႀကံဳေတြ႔ရႏိုင္သည္။ ခ်စ္ခင္ၾကင္နာမႈကို ရရွိေသာ ကေလးမွာမူ စိတ္၏ လံုၿခံဳမႈကို ခံစားရေပသည္။ ထို.ေၾကာင့္ အိမ္မွ ထြက္ႏိုင္ေသာ အခ်ိန္သုိ႔ ေရာက္ေသာအခါ အရပ္ထဲမွာျဖစ္ေစ စာသင္ေက်ာင္းမွာျဖစ္ေစ မိမိကိုယ္ကို ယံုၾကည္မႈရွိကာ ဆက္ဆံ ေပါင္းသင္းမႈတို႔တြင္ ေျပျပစ္လာမည္။ ဘဝၾကင္ေဖာ္ရွာသည့္ အရြယ္သို႔ ေရာက္ေသာ အခါမွာလည္း အခ်စ္ျပႆနာ မရႈပ္ေထြးဘဲ မ်ွေဝေပးဆပ္ႏိုင္ေပမည္။

စားဝတ္ေနေရး ဘဝလံုၿခံဳေရး ခ်စ္ျခင္းေမတၲာတို.အျပင္ လူသား၏ အျခားလိုအင္တစ္ခုမွာ မိတ္ေဆြ ေပါင္းသင္း လိုလားခ်က္ပင္ ျဖစ္သည္။ လူသည္ ကၽြန္းတစ္ကၽြန္း သစ္တစ္ပင္မဟုတ္ေပ၊ လူမႈ အသိုင္းအဝန္း သက္ဝင္ ရွင္သန္ေနသူ သာျဖစ္သည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ဆိုေသာ္ သူငယ္ခ်င္း မိတ္ေဆြ အေပါင္းအသင္းမ်ားႏွင့္ အဆက္အဆံျပဳရင္း ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရင္း ေပါင္းသင္းေနထိုင္ၾကသည္ သာျဖစ္သည္။ ကေလးငယ္ဘဝတြင္ မိဘ အစ္ကို အစ္မမ်ား၏ အခ်စ္ေမတၲာႏွင့္ ၾကင္နာ ယုယမႈကို လိုခ်င္သည္။ မိသားစု အလယ္တြင္ ေနရာေပးခံရေသာ္ စိတ္ခ်မ္းသာမႈကို ျဖစ္ေစသည္။ ယင္းသည္ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရး လိုအင္၏ အေျခခံလည္းျဖစ္သည္။

မည္သူတစ္ဦးတစ္ေယာက္မဆို အရပ္ထဲမွာလည္းေကာင္း စာသင္ေက်ာင္းမွာလည္းေကာင္း ပတ္ဝန္းက်င္ အေပါင္းအသင္း မ်ား၏ အေရးေပးျခင္း အသိအမွတ္ျပဳျခင္းကို ခံလို၏။ အမ်ားအလယ္မွာ ထင္ေပၚလို၏။ အမ်ား၏ ဝိုင္းပယ္မႈကိုမူ မခံစားလို အခ်ဳိ႕ကေလးမ်ားသည္ အမ်ား၏ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းကို မခံရပါက အဖ်က္စိတ္ဝင္ၿပီး နည္းလမ္းမမွန္ေသာ အမူအက်င့္တို႔ ျဖင့္ တစ္ပါးသူမ်ားက မိမိအား ဂရုျပဳလာေအာင္ လုပ္ေဆာင္တတ္ၾကသည္။ ထို.ေၾကာင့္ ကေလးသူငယ္ ေက်ာင္းသား လူငယ္တို႔အား ပတ္ဝန္းက်င္ ဆက္ဆံေရးမွာ မ်က္ႏွာမငယ္ရေလေအာင္ ထိုက္သင့္ေသာ လူမႈအဆင့္အတန္းျဖင့္ ေနရာေပးသင့္သည္။ ကေလးတို႔ကိုယ္တိုင္ကိုလည္း သူတို႔လိုလားေသာ အဆင့္အတန္းႏွင့္အညီ ပတ္ဝန္းက်င္ အေပါင္းအသင္း မ်ားႏွင့္ ညႇိယူဆက္ဆံႏိုင္ရန္ အေလ့ အက်င့္ ေပးရမည္။ ရံဖန္ရံခါ လူမႈေရးမွာ မ်က္ႏွာသာ အေပးမခံရသျဖင့္ ပညာေရးမွာ ထိခိုက္သည္ မ်ားရွိသည္။

စာသင္ေက်ာင္းမွာ ဆရာ ဆရာမမ်ား၏ အဆင့္အတန္း ခဲြျခားဆက္္ဆံျခင္း ဖိႏွိပ္ျခင္း အျပစ္ တင္ျခင္းကို ခံရေသာ ကေလးအတန္းေဖာ္မ်ား၏ ႏွိမ့္ခ် အရွက္ခြဲျခင္း ခနဲ.ျခင္း ရန္လို မုန္းထားျခင္းကို ခံရေသာ ကေလးသည္ အဘယ္မွာလ်ွင္ စာသင္ေက်ာင္းမွာ ေပ်ာ္ပိုက္ပါမည္နည္း။ သည့္အတြက္ စာသင္ေက်ာင္း မ်ားသည္ ကေလးတို.၏ လူမႈေရးအားနည္းခ်က္ ပညာေရးအားနည္းခ်က္မ်ားကို ျဖည့္စြမ္း အကူအညီေပးရမည္။ အတန္းသား အခ်င္းခ်င္းအားလည္း တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး တန္ဖိုးထား ေလးစားရန္ တစ္ဦး၏ အရည္အခ်င္းကို တစ္ဦးက ခ်ီးက်ဴးဂုဏ္ျပဳရန္ ပညာေရး အပါအဝင္ အျခား ဖံြ႔ၿဖိဳးမႈလုပ္ငန္းမ်ားမွာ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ရန္ အျပန္အလွန္ ယံုၾကည္မႈရွိရွိျဖင့္ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္း ေနာက္လိုက္ေကာင္းတုိ႔ ၏ အမူအက်င့္မ်ားကို ေမြးျမဴတတ္ေစရန္ ေလ့က်င့္ပ်ဳိးေထာင္ ေပးရပါမည္။ လူမႈဆက္ဆံေရး နယ္ပယ္မွာ အဆင့္အတန္းျမင့္မားရန္ ေမ်ွာ္မွန္းထားသူမ်ားသည္ ပညာကို ပိုမိုလို လားစြာ အေလးထား သင္ယူတတ္ ၾကသည္။ ပညာတတ္ျခင္း အားျဖင့္ ဘဝဖူလံုျပည့္စံုၿပီး ကိုယ္ပိုင္ စြမ္းေဆာင္ရည္မ်ားလည္း ျမင့္မားလာႏိုင္ ေပသည္။

လူသား၏ စိတ္အေျခခံ လိုအင္မ်ားတြင္ ဘဝဖူလံုျပည့္စံုလိုမႈႏွင့္ ကိုယ္ပို္င္စြမ္းေဆာင္ရည္ ျမင့္မားလိုမႈ တို႔ကိုလည္း ထည့္သြင္းစဥ္းစားရပါမည္။ လူသည္ မေတာင့္မတ မေၾကာင့္မၾက ေနလိုသည္။ မိမိအရည္အေသြး ကို မိမိျမႇင့္တင္ၿပီး ျပႆနာအေထြေထြကို ဦးေဆာင္ေျဖရွင္းလိုသည္။ ဘဝ ျမင့္မားလိုမႈသည္ လူကို ေမာင္းႏွင္ေပးေသာ ေစ့ေဆာ္တြန္းအား သည္ ပညာရွာရွာ အလုပ္လုပ္ရာမွာ စြမ္းထူးတို႔ကို ေပးစြမ္းသည္။ ဟားဘတ္စပင္စာ (H.Spencer) ဆ္ိုခဲ့သလိုပင္ ပညာေရးသည္ ၿပီးျပည့္ စံုေသာ ဘဝေနထိုင္မႈ (Complete living) အတြက္ ျပင္ဆင္ေပးျခင္းလည္းျဖစ္သည္။ အထူးသျဖင့္ သက္ေမြးပညာႏွင့္ အလုပ္အကိုင္ ျဖစ္သည္။

ပညာေရးသည္ လူသား၏ သက္ေမြးဘဝျပည့္စံုလံုေလာက္ေစရန္ အာမခံေပးဖို႔လိုသည္။ သက္ေမြးဘဝ အာမခံခ်က္ဆိုရာမွာ စားဝတ္ေနမႈတည္းဟူေသာ ဘဝလိုအပ္ခ်က္တို႔ဖူလုံရန္သာမက သင့္ေလ်ာ္ေသာ လူ႔အဆင့္အတန္းႏွင့္အညီ ရွင္သန္ေနထိုင္ ႏိုင္ရန္ပါ ရည္ရြယ္ရပါမည္။ သက္ေမြးဘဝ အာမခံခ်က္မရွိေသာ ပညာေရးမ်ဳိးကို မည္သည့္ ေက်ာင္းသားလူငယ္ကမွ် စူးစူးစိုက္စုိက္ေလ့လာ သင္ယူမည္ မဟုတ္ေပ။ လူသည္ မိမိအဆင့္အတန္းကို တိုးတက္ျမင့္မားလိုသည္။ ပညာေရး အရျဖစ္ေစ လူမႈေရးအရျဖစ္ေစ စီးပြါးေရးအရျဖစ္ေစ ဇြဲရည္သန္သန္ ႀကိဳးစားအားထုတ္ရင္း မိမိ ေမွ်ာ္မွန္းထားေသာ အဆင့္အတန္းမ်ဳိးကို ပိုင္ဆိုင္လိုၾကေပသည္။ လူသား၏ ဘဝအဆင့္အတန္းႏွင့္ ကိုယ္ပုိင္စြမ္းေဆာင္ရည္တို႔ ျမင့္မားရန္ ပညာသည္ ေသာ့ခ်က္ျဖစ္သည္။ ပညာသည္ သက္ေမြး အလုပ္အကိုင္ စားဝတ္ေနေရး ဖူလံုမႈ သင့္ေလ်ာ္ေသာ လူမႈအဆင့္အတန္း ရရွိရန္အတြက္ အဓိက က်ေသာ လိုအပ္ခ်က္ျဖစ္သည္။ အျခားတစ္ဖက္ ကလည္း တစ္ကိုယ္ရည္ စြမ္းရည္ျဖင့္ ျမင့္မားလိုမႈႏွင့္ ေလ်ာ္ညီစြာ အခ်က္အလက္မ်ား ရွာေဖြစုေဆာင္းႏိုင္ရန္ ေတြးဆေျမာ္ျမင္ႏိုင္ရန္ တီထြင္ဖန္တီး တတ္ရန္ ရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတိုင္ ထားရွိကာ အလုပ္လုပ္တတ္ရန္ ပညာကို လိုလားစြာ ရွာေဖြရေပမည္။

ကေလးတို႕၏ပညာရွာေဖြဆည္းပူးေရး ခရီးစဥ္မွာ ဘဝလုိအပ္ခ်က္မ်ား၏ အေရးပါ လႊမ္းမိုးမႈမ်ားကို ေဆြးေႏြးခဲ့ပါသည္။ ကေလးတို႔၏ ပညာရွာေဖြဆည္းပူးေရးတြင္ ဘဝ ဝန္ထုပ္ ဝန္ပိုးမ်ား တေလးတပင္ရွိ မေနရပါ။ စိုးရိမ္ ေသာက ဗ်ာပါဒ တရားတို႔မွလည္း လြတ္ကင္းရန္လိုေပသည္။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ပညာေရးဟူသည္ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ရွာေဖြ ဆည္းပူးရေသာ ( Free to Learn) လုပ္ငန္းစဥ္ျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ မည္သို႔ပင္လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ရွာေဖြဆည္းပူးခြင့္ ရွိပါေသာ္ျငားလည္း ဘဝအေႏွာင္ အတည္းမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ရေသာ စိတ္ဖိစီးေလးလံျခင္း စိုးရိမ္ေသာက ျဖစ္ရျခင္းမ်ားသည္ ပညာရွာေဖြ ဆည္းပူးမႈကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစပါသည္။ သည့္အတြက္ ဆရာ ဆရာမ မ်ားသည္ ကေလးတို႔ အဘယ္ေၾကာင့္ ေငးငိုင္ေနသည္ကိုလည္းေကာင္း အဘယ္ေၾကာင့္စာထဲ စိတ္မဝင္စားရသည္ကိုလည္းေကာင္း ေလ့လာစံုစမ္း ရေပမည္။ ကေလးတို႕မွာ စိတ္လိုအင္ မျပည့္ဝမႈမ်ား အခက္အခဲႏွင့္ ဆံုးရႈံးမႈမ်ားရွိပါက ေႏြးေထြးစြာ အားေပးကူညီရမည္။ ကေလးတို႔ လြတ္လြတ္ လပ္လပ္ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ ပညာရွာေဖြႏိုင္ေစရန္ စီမံဖန္တီးေပးထားရေပမည္။

ရည္ညႊန္္းခ်က္-
ေက်းလက္မွ ေက်ာင္းတက္ေနေသာ ညီ/ညီမငယ္မ်ားသို႔

သူရိန္ထက္လင္း
(ကေလးပညာေရး ပ်ဳိးေထာင္မႈ)
စပယ္ျဖဴမဂၢဇင္း၊ အမွတ္ (၁) ဇြန္လ၊ ၂၀၀၄

စာသင္ေက်ာင္းက ကယ္ႏိုင္ပါ့မလား - ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕ စံတန္ဖိုးေတြ ျမွင့္တင္ျခင္း

သိန္းႏုိင္

ေ၀ဖန္ပိုင္းျခား စဥ္းစားေတြးေခၚျခင္းကဲ့သို႔ပင္ ဘ၀ႏွင့္ တသားတည္း ရွိေစရန္ ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ စံတန္ဖိုးမ်ားႏွင့္ ဒီမုိကေရစီ ယဥ္ေက်းမႈတို႔ကို ကိုယ္တိုင္ ၾကံဳေတြ႔ႏုိင္ခြင့္မ်ား ရရွိေစသင့္ ပါသည္။

လူမႈ အဖြဲ႔အစည္းငယ္ တစ္ခုအေနျဖင့္ သတ္မွတ္ႏိုင္သည့္ စာသင္ေက်ာင္း၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားစြာထဲမွ အဓိက တစ္ခုမွာ လူသား စံတန္ဖိုးမ်ားကို လက္ဆင့္ကမ္း သင္ၾကားေပးရန္ျဖစ္ပါ၏။ ေကာင္းမြန္ေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားမွာ ရပ္ရြာ၊ လူအဖြဲ႔အစည္း၏ စည္ပင္ သာယာျခင္း၊ စည္းလံုး ညီညြတ္ျခင္းႏွင့္ မွီတင္းေနထုိင္ၾကသူ ျပည္သူမ်ားအၾကား သဟဇာတျဖစ္ျခင္းတို႔အတြက္ ေသာ့ခ်က္ပင္ ျဖစ္သည္။

မ်ဳိးဆက္မ်ားအတြက္ “ေကာင္းရာတု၍၊ ေကာင္းမႈျမတ္ႏိုး၊ ေကာင္းေအာင္ၾကိဳး၍၊ ေကာင္းက်ဳိးကုိယ္၌ တည္ေစမင္း၊” ဟူေသာ ေလာကသာရပ်ဳိ႕လာ အဆံုးအမအတိုင္း ယဥ္ေက်းမႈတြင္း တည္ရွိေနေသာ လိုလားအပ္သည့္ ေကာင္းျမတ္ ေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားကို လက္ဆင့္ကမ္းေပရန္ ေက်ာင္းပညာေရးတြင္ တာ၀န္ရွိျပန္ပါသည္။ တစ္ဆက္ တည္းမွာပင္ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ရပ္ရြာ၊ လူ႔အဖြဲ႔ အစည္းအတြင္း လက္ခံက်င့္သံုးေနသည့္ စံတန္ဖိုးမ်ားကို ေ၀ဘန္စစ္ေၾကာ တတ္ေစ ရန္၊ ေျပာင္းလဲျပင္ဆင္သင့္သည္တို႔ကို နားလည္ရန္၊ အဘယ္ေၾကာင့္ လိုက္နာက်င့္သံုး သင့္သည္တုိ႔ကို သိျမင္ခံစား တတ္ေစရန္အတြက္လည္း စာသင္ခန္းမ်ားအတြင္း ေဆြးေႏြးရအံုး မည္ျဖစ္ပါသည္။

စံတန္ဖိုးမ်ားအေပၚတြင္ အျမင္သေဘာထားမ်ားမွာ မတူညီဘဲ၊ ကြဲျပား ျခားနားႏုိင္ပါသည္။ အသက္အရြယ္၊ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္မႈ ဘာသာတရား၊ ႏိုင္ငံသား၊ လူမ်ဳိး၊ စသည့္အခ်က္မ်ား အေပၚတြင္ မူတည္ေနျခင္း ျဖစ္သည္။

စံတန္ဖိုးမ်ား မတူညီသည့္အတြက္ ေပၚေပါက္ေနသည့္ ျပႆနာမ်ားကို ေလ့လာၾကည့္သင့္ပါသည္။

လက္ရွိ ျပင္သစ္ႏုိင္ငံတြင္းမွ ျပႆနာကို ေလ့လာၾကည့္လွ်င္ ဤအခ်က္ကို အထင္အရွား ျမင္ေတြ႔ႏုိင္ ပါသည္။ အစၥလမ္ သာသာနာတြင္ မူဆလင္အမ်ဳိးသမီးမ်ားမွာ အစၥလမ္သာသာနာ အထိမ္းအမွတ္ ေခါင္းေပါင္း ပ၀ါ၀တ္ရံုမ်ားကို ၀တ္ဆင္ၾကသည္။ ၂၀၁၀ ဇန္န၀ါရီလတြင္ ျပင္သစ္ပါလီမန္မွ ဤ၀တ္စံုတို႔ကို ၀တ္ဆင္ျခင္းအား တားျမစ္ေစသင့္ေၾကာင္း အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ မူဆလင္ အမ်ဳိးသမီး ေခါင္းေဆာင္း၀တ္စံုျပည့္ ၀တ္ဆင္ျခင္းမွာ ျပင္သစ္ႏုိင္ငံ၏ စံတန္ဖိုး မ်ား အေပၚတြင္ “လက္မခံ ႏုိင္ဖြယ္ရာ” စိန္ေခၚေနျခင္းပင္ျဖစ္သည္ဟု ရႈျမင္ သံုးသပ္ခ်က္ပင္ ျဖစ္ေလသည္။ hijab ႏွင့္ tchador တို႔ကို “ေခါင္းေဆာင္း၀တ္စံုျပည့္” ဟူ၍ ေခၚဆိုႏုိင္မည္လား ဆိုသည္မွာ မေသခ်ာ ေသာ္ျငားလည္း burqa ႏွင့္ niqab တို႔မွာ “ေခါင္းေဆာင္း၀တ္စံုျပည့္” ပင္ျဖစ္သည္။ ၆ လတာ ၾကားနာစစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ျပီး သည့္ေနာက္ ဥပေဒျပဳသူ ၃၂ ဦးပါ၀င္ ေသာ အဖြဲ႔မွ ဤတားျမစ္ခ်က္ကို ေထာက္ခံအဆိုျပဳခဲ့ၾကသည္။ စာသင္ေက်ာင္းမ်ား၊ ေဆးရံု မ်ား၊ လူထု သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး ယာဥ္မ်ားႏွင့္ အစိုးရရံုးမ်ားတြင္ မ်က္ႏွာကို လႊမ္းျခံဳ ထားသည့္ ေခါင္းေဆာင္း ၀တ္ဆင္မႈကို တားျမစ္ရန္ အဆိုျပဳျခင္းမွာ ျပင္သစ္ ႏို္င္ငံတြင္ မူဆလင္အမ်ဳိးသမီး ၀တ္စံု အေပၚတြင္ အျပင္းထန္ဆံုး ကန္႔သတ္ခ်က္ပင္ျဖစ္ေတာ့သည္။ (ေအအက္ပီသတင္းစဥ္)

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ပညာေရးရႈခင္းတစ္စံုလံုးကို ေလ့လာၾကည္မည္ဆိုလွ်င္လည္း လိုလားအပ္ေသာ စံတန္ဖိုးမ်ား အတြက္ လည္း ေကာင္း၊ မတူညီေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားကို သဟဇာတျဖစ္ေစရန္ အခြင့္အလမ္းမ်ား နည္းပါးသည္ကို ေတြ႔ျမင္ႏုိင္ပါသည္။ ဥပမာ အားျဖင့္ မိခင္ဘာသာစကား၊ တိုင္းရင္းသား ဘာသာစကားတို႔ကို သင္ရိုးညႊန္းတမ္းတြင္ ထည့္သြင္းမထားေသးျခင္း၊ သင္ၾကားခြင့္ လံုး၀ မျပဳျခင္း၊ ရိုးရာဓေလ့မ်ားကို ပညာေရးမွ တဆင့္ေဖာ္ထုတ္ခြင့္ မျပဳျခင္းမ်ားပင္ျဖစ္သည္။ ဤကဲ့သို႔ တစ္ဖက္ေစာင္းနင္း က်င့္ၾကံမႈ မ်ားသည္ မတူညီေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားကို သိျမင္ခံစားတတ္မႈစြမ္းရည္ဖြံ႔ျဖိဳးရန္ႏွင့္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္း သဟဇာတ ျဖစ္ေစရန္ အခက္အခဲမ်ားစြာ ရွိမည္ျဖစ္သည္။ ထို႔အတူ ျမန္မာ့လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၏ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ျဖစ္သည့္ ဒီမိုကေရစီ ယဥ္ေက်းမႈ ထြန္းကားေစရန္ အတြက္လည္း ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေပးရန္ ပ်က္ကြက္ေနဆဲျဖစ္သည္။ (သင္ရိုးညႊန္းတမ္း အလုပ္ရံုေဆြးေႏြးပြဲ ၂၀၀၆)

စံတန္ဖိုးအမ်ားစုမွာ လူသားအားလံုးႏွင့္ သက္ဆုိင္မႈရွိျပီးလွ်င္ နာခံလိုက္နာဖြယ္ျဖစ္ေသာ္ျငားလည္း လူအဖြဲ႔အစည္း အတြင္းရွိသူ အားလံုးမွ တေျပးညီ သိျမင္နားလည္မႈ၊ လိုက္နာမႈတို႔ကိုကား မေမွ်ာ္လင့္ႏိုင္ပါေခ်။ သို႔ျဖစ္ေလရာ စံတန္ဖိုးမ်ား အေပၚတြင္ ပုဂၢလ အေတြ႔အၾကံဳမ်ားႏွင့္ လက္ရွိ အေျခအေနမ်ား၏ လႊမ္းျခံဳသက္ေရာက္မႈ ရွိျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။

ဘံုနည္းလမ္းမ်ား

ဤအခ်က္မွာ စံတန္ဖိုးမ်ားကို ေလ့က်င့္ပ်ဳိးေထာင္ရာတြင္ ၾကီးမားေသာ စိန္ေခၚခ်က္အေနျဖင့္ ရင္ဆိုင္ရသည္။ အတိတ္ကာလ မ်ားတြင္ စံတန္ဖိုးမ်ားကို သီးသန္႔ဘာသာရပ္အေနျဖင့္ ေလ့က်င့္သင္ၾကားၾကပါသည္။ မ်ားမၾကာေသး မီႏွစ္မ်ားမွ ပညာေရးသမား မ်ားသည္ ဘာသာရပ္အားလံုး ယွက္ႏြယ္လႊမ္းျခံဳသည့္ (ေပါင္းစည္း သင္ရိုး integrative) သင္ရိုးျဖင့္ စံတန္ဖိုးတို႔ကို သင္ၾကားရန္ အားထုတ္လာၾကသည္။ နည္းနာ ၂ ရပ္စလံုးတြင္ ဆရာ၏ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္မွာ တူညီပါ၏။ အားလံုးမွ သိျမင္နားလည္ ျပီးလွ်င္ အားလံုး၏ အက်ဳိးစီးပြားအတြက္ ဘံု စံတန္ဖိုးတို႔ကို လိုက္နာက်င့္သံုး ၾကရန္ပင္ျဖစ္ေလသည္။

ဤသည္မွာလည္း က်င့္၀တ္နီတိႏွင့္ စံတန္ဖိုးပညာေရး value education ႏွင့္ ႏုိင္ငံသားပညာေရး citizenship education ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ား၊ ပံုစံမ်ား ၏ ေရရွည္ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ ျဖစ္ေသာ္ျငားလည္း တစ္ဦးတစ္ေယာက္ျခင္းစီ၏ လိုအင္မ်ားကိုမူ ျဖည့္ဆည္း ေပးႏုိင္ျခင္း မရွိေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႔ရွိ ရျပန္ပါသည္။ မိမိကုိယ္တိုင္ စူးစမ္းေလ့လာ ရွာေဖြျခင္း၊ သိျမင္နားလည္ျခင္းႏွင့္ သင္ၾကားေနသည့္ စံတန္ဖိုးတို႔ကို ဘ၀ႏွင့္ ဆက္စပ္ျပီး လက္ခံက်င့္သံုး လာျခင္း တို႔ကို ဆိုလိုပါသည္။

ခ်ဥ္းကပ္မႈနည္းလမ္း အသစ္

အထက္ပါ သင္ယူျခင္းအဆင့္သို႔ ေရာက္ရွိေစရန္အတြက္ သင္ၾကားနည္းလမ္းတို႔ကို ေရွးဦးစြာ အေသအခ်ာ ဆင္ျခင္ သံုးသပ္ သင့္သည္။ ျမန္မာစာသင္ေက်ာင္းမ်ားတြင္ အမ်ားဆံုးအသံုးျပဳေနသည့္ ေဟာေျပာပို႔ခ်နည္းႏွင့္ ပံုျပင္ ဇာတ္လမ္းမ်ား ေျပာျပျခင္း နည္းလမ္းတို႔ျဖင့္ ေနာက္ဆံုးပိတ္ တြင္ “ဒီပံုျပင္ထဲက စာရိတၱနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ဘာသင္ခန္းစာ ေတြရရွိသလဲ” ေမးခြန္းမွ်ႏွင့္ ထိေရာက္မႈ မရွိႏိုင္ပါ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ေက်ာင္းသားမ်ားကိုယ္တုိင္ တက္ၾကြစြာ ပါ၀င္ လုပ္ေဆာင္မႈမရွိသည့္ အတြက္ပင္ ျဖစ္သည္။

ကိုယ္တိုင္ သိျမင္ ခံစားရမႈမရွိျခင္းႏွင့္ ေန႔စဥ္ဘ၀တြင္ လက္ေတြ႔လိုက္နာ က်င့္ၾကံျခင္းမရွိေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားသည္ က်င့္၀တ္ နီတိႏွင့္ စာရိတၱကို ပံုေဖာ္ႏိုင္ရန္ မ်ားစြာ အခက္အခဲရွိပါမည္။ ထို႔အတူ ေလ့က်င့္ ပ်ဳိးေထာင္ေပးမႈမရွိဘဲႏွင့္ ကေလးမ်ားသည္ သူ႔အလိုအေလ်ာက္ ဒီမုိကေရစီ ႏိုင္ငံသားမ်ား ျဖစ္လာရန္ ခဲယဥ္းပါမည္။

သင္ၾကားရန္နည္းလမ္းမ်ား

ထိေရာက္ေအာင္ျမင္ႏုိင္ရန္အတြက္ သင္ၾကားနည္းလမ္းမ်ဳိးစံုရွိေနပါသည္။ ရိုးစင္းလြယ္ကူေသာ သင္နည္းမ်ားလည္း ျဖစ္ၾကသည္။ အျခားေသာ ဘာသာရပ္မ်ားကိုသင္ၾကားရာတြင္လည္း အသံုးျပဳႏုိင္ပါသည္။ ဤေနရာတြင္ မိတ္ဆက္ ေပးမည့္ သင္နည္း အေထြေထြ၏ အေရးၾကီးသည့္ ဂုဏ္အဂၤါတစ္ရပ္မွာ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းမ်ားအေနျဖင့္ ကိုယ္တိုင္ လက္ခံလုိက္နာက်င့္သံုးေနသည့္ ခံယူခ်က္ႏွင့္ စံတန္ဖိုးစနစ္တုိ႔ကို တက္တက္ၾကြၾကြႏွင့္ အေသအခ်ာ ခြဲျခမ္း စိတ္ျဖာ ေလ့လာျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ စံတန္ဖိုး အသစ္ႏွင့္ အက်င့္အၾကံ အသစ္တို႔ကို လက္ခံက်င့္သံုးျခင္း မျပဳေသးမီ ေလ့လာမႈ ျဖစ္သည္။

ထို႔အျပင္ ဤသင္နည္းမ်ားတြင္ ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ အဘယ္ေၾကာင့္ ဤသို႔၊ ထိုသို႔ ထင္ျမင္ၾကသည္၊ စဥ္းစား ေတြးေတာၾကသည္၊ ရွင္းလင္းေဆြးေႏြးရန္ ကို ဆရာဆရာမမ်ားမွ ထပ္ဆင့္ေမးျမန္းရပါမည္။ စာသင္ၾကား ျခင္း၏ ထိေရာက္ေအာင္ျမင္မႈမ်ား အျမင့္မားဆံုးရရွိေစရန္ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားတုိင္းအား သူတုိ႔၏ ယံုၾကည္ခ်က္ မ်ားႏွင့္ အေတြးအျမင္သေဘာထားတို႔ကို တင္ျပခြင့္ေပးသင့္သည္။ အျပန္အလွန္ တင္ျပ ေဆြးေႏြးရာတြင္လည္း အားလံုးမွ ဂရုတစိုက္ နားေထာင္ေပးရန္လိုအပ္ပါသည္။

ဆႏၵမဲေပးျခင္း

ဆရာမွ ေရြးခ်ယ္ထားေသာ “အေၾကာင္းအရာ”၊ “ေခါင္းစဥ္”၊ “အဆိုျပဳခ်က္” တစ္ခုခုအေပၚတြင္ သေဘာတူသည္၊ သေဘာမတူပါ၊ ဟူ၍ ေက်ာင္းသားမ်ားမွ ဆႏၵမဲေပးျခင္းျဖင့္ စတင္ႏုိင္သည္။
•ဥပမာအားျဖင့္-
“မိသားစုတုိင္းဟာ ကေလး ၂ ဦးသာ ယူသင့္တယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္အေပၚမွာ မင္းတို႔ ဘယ္လိုထင္ျမင္ၾကသလဲ”၊
“ကိုယ္ပိုင္ကားေတြ ၀ယ္ယူတာကို အစိုးရအေနနဲ႔ ကန္႔သတ္မႈလုပ္ျပီး အမ်ားျပည္သူသံုး သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးအတြက္ ပိုမုိ လုပ္ေဆာင္သင့္တယ္”၊
“ဒီေန႔ ေက်ာင္းတက္ဖို႔အတြက္ ဘယ္လို ၀တ္စံု၀တ္သင့္တယ္ဆိုတာ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားမ်ား ကိုယ္တို္င္ ေရြးခ်ယ္ ၀တ္ဆင္ခြင့္ ရွိသင့္ပါတယ္။”
“နစ္နာဆံုးရံႈးေနတဲ့ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသား အခြင့္အေရးေတြ ရရွိဖို႔အတြက္ ေတာင္းဆိုရာမွာ ေက်ာင္းသားတုိင္း ပါ၀င္ရမွာ ျဖစ္တယ္။”
ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ မည္သို႔ပင္ အေျဖေပးေစကာမူ ဆရာဆရာမမ်ားမွ ေနာက္ဆက္တြဲ အေနျဖင့္ “ဘာျဖစ္လို႔ အဲဒီလို ထင္ျမင္ယူဆရတာလဲ” ဟူေသာ ေမးခြန္းကို ေမးျမန္းရန္ အလြန္ အေရးၾကီးပါသည္။

အဆင့္သတ္မွတ္ျခင္း

ျဖစ္ႏုိင္ေခ် သံုးခု (သို႔မဟုတ္ ထို႔ထက္ပို၍) ေရြးခ်ယ္ထားရွိျပီးလွ်င္ ေက်ာင္းသားမ်ားမွ အေရးၾကီးဆံုးကို (သို႔မဟုတ္) သူတို႔ႏွစ္သက္သလို အထက္ေအာက္ ျပန္စီစဥ္ျခင္းျဖစ္သည္။
• ဥပမာအားျဖင့္ -
“အင္မတန္ဒုကၡေရာက္ျပီး အေရးၾကီးတဲ့အခ်ိန္မွာ ေတြ႔ဆံုစကားေျပာဖို႔ လူတစ္ဦးတည္းကိုသာ ေရြးခ်ယ္ခြင့္ရွိခဲ့ရင္ ဘယ္သူ႔ကို ေရြးမလဲ။ (အေဖ၊ အေမ၊ ဆရာဆရာမ၊ သူငယ္ခ်င္းတစ္ဦးဦး)။” ေက်ာင္းသားမ်ားကိုယ္တုိင္ ၾကိဳက္ႏွစ္ သက္သလို ေရြးခ်ယ္ခြင့္ ေပးရာတြင္ အဆင့္သတ္မွတ္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ (၁) အႏွစ္သက္ဆံုး - မွစျပီး - (၄) ေနာက္ဆံုး ေရြးခ်ယ္မႈ - အေနျဖင့္ အဆင့္သတ္မွတ္ ေရြးခ်ယ္ျခင္းကို ဆိုလိုပါသည္။ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ အေျဖ တို႔ကိုလည္း ထင္ဆင့္ ရွင္းလင္း ေဆြးေႏြးေပးရန္ ဆရာမွ ယခင္အတုိင္းေမးျမန္းျခင္း ျပဳရပါအံုးမည္။

စံတန္ဖိုးျပ မ်ဥ္းရွည္

မတူေသာ ေရြးခ်ယ္စရာမ်ား (သို႔မဟုတ္) ဆန္႔က်င္ဘက္ အျမင္သေဘာထားမ်ား ၂ ခုကို မ်ဥ္းတန္း၏ အစြန္း ၂ ဘက္ ေပၚတြင္ တင္ဆက္ျခင္း နည္းလမ္းျဖစ္သည္။ ေရြးခ်ယ္စရာမ်ားမွ သူတို႔ရပ္တည္မႈ ေနရာကို ေရြးခ်ယ္ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ ကိုယ္ပိုင္ ခံယူခ်က္၊ အျမင္သေဘာထားမ်ားႏွင့္ အနီးစပ္ဆံုး ေရြးခ်ယ္မႈ ပင္ျဖစ္သည္။ အစြန္ဆံုး (၂) ေနရာအပါအ၀င္ ၾကားတြင္ရွိေသာ ေနရာမ်ားအားလံုးကို ဆိုလိုသည္။

တစ္တန္းလံုး လႈပ္လႈပ္ရွားရွား၊ တက္တက္ၾကြၾကြ ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္ရသည့္ ကာယလႈပ္ရွားမႈမ်ားလည္း ပါ၀င္သည္။ အတန္းေရွ့တြင္ ျဖစ္ေစ၊ (သင္ပုန္းေပၚတြင္ျဖစ္ေစ) မ်ဥ္းရွည္တစ္ေၾကာင္း ေရးဆြဲထားျပီးလွ်င္ ေက်ာင္းသားမ်ားမွ သူတို႔ရပ္တည္ခ်က္ေနရာတြင္ လာေရာက္၍ မတ္တပ္ရပ္ေနရာယူၾကျခင္းျဖစ္သည္။ မတူညီေသာ ရပ္တည္ခ်က္ မ်ားႏွင့္ အျမင္သေဘာထားမ်ားျဖင့္ ေပ်ာ္စရာ လည္းေကာင္းေသာ သင္ၾကားနည္းလမ္းတစ္ခုျဖစ္၏။

ဥပမာအားျဖင့္ - “မိဘအုပ္ထိန္းမႈမွာ ဘယ္လိုပံုစံက အေကာင္းဆံုးလဲ” (ဆရာမွေန၍ မ်ဥ္းရွည္၏ အစြန္းတစ္ဖက္တြင္ “ဒီမိုကေရစီ နည္းက် အုပ္ထိန္းမႈ” ဟုေရးသားျပီး၊ အျခားအစြန္းတစ္ဖက္တြင္မူ “ခ်ဳပ္ခ်ယ္ ကန္႔သတ္မႈမ်ားျဖင့္ အုပ္ထိန္းမႈ” ဟူ၍ေရးသားထားသည္။ ဆရာမွေန၍ အစြန္း ၂ ဖက္ ရပ္တည္မႈႏွင့္ပတ္သက္၍ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆို ရွင္းလင္း ေပးႏုိင္သည္။ ေက်ာင္းသားမ်ားမွ အစြန္း (၂) ဘက္အပါ၀င္ မ်ဥ္းတန္း တစ္ေလ်ာက္ ေနရာအႏွ႔ံတြင္ သူတို႔ ရပ္တည္ ခ်က္အရ ေရြးခ်ယ္ ရပ္တည္ၾကျပီးလွ်င္ မိမိဘာေၾကာင့္ ေရြးခ်ယ္ ရပ္တည္ရသည္ကို ရွင္းလင္း ေဆြးေႏြးၾကရျခင္း ျဖစ္သည္။

ျမန္မာျပည္တြင္း သင္ရုိးရိွ ျပည္သူ႔နီတိႏွင့္ စာရိတၱ ဘာသာရပ္ပါ သင္ခန္းစာ အေၾကာင္းအရာမ်ားႏွင့္ မလံုေလာက္ ေသးပါ။ ဒီမုိကေရစီ ႏိုင္ငံသား ပညာေရးကို သင္ရိုးညႊန္းတမ္းမ်ားတြင္ ေရွာင္ရွားခဲ့ၾကသည္။ ထည့္သြင္းရန္ တြန္႔ဆုတ္ ေနဆဲပင္ျဖစ္သည္။ ျမန္မာ့လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၏ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္မ်ားႏွင့္ အျခားျခားေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားကိုလည္း ထည့္သြင္း သင့္ၾကားေပးသင့္ပါသည္။ အထူးသျဖင့္ ဒီမုိကေရစီယဥ္ေက်းမႈထြန္းကားေစရန္အတြက္ အတန္းတုိင္း၊ အဆင့္တုိင္း တြင္ သင္ရိုးကို ျပဌာန္းေရးဆြဲျခင္း၊ ေနာက္ခံလႊာသင္ရိုး hidden curriculum အေနျဖင့္ လက္ခံက်င့္သံုးျခင္းတို႔ကို လုပ္ေဆာင္ရမည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း။

သိန္းႏိုင္

List of universities for scholarship application

ေပးပို႔ေပးတဲ့ ကို/ မ ခင္ဦးကို ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ ။

ဖိုင္ကို ေအာက္ကလင့္ခ္မွာ ေဒါင္းလုပ္လုပ္ပါ ။
http://www.fileden.com/files/2010/2/14/2760702//Scholarships with Excel1(2).xls

ပိုးစုန္းၾကဴးေလးမ်ား (၀တၳဳတို)

(၁)

“ကဲ- ဒါဆို ဒီေန႕ေတာ့ ဒီေလာက္ပဲ။ တေန႕စာတေန႕ မွန္မွန္က်က္ၾကေနာ္။ ေၾကြးလည္ပင္း နစ္တယ္ဆိုတာ ၾကားဖူးၾကတယ္မဟုတ္လား။ ေအး- ပိုက္ဆံေၾကြး လည္ပင္းနစ္ရင္ တျခားလူေတြက ၀င္ကူလို႕ ရတယ္။ စာေၾကြးလည္ပင္းနစ္ရင္ ဘယ္သူမွ ၀င္ကူလို႕ မရဘူးေနာ္။ ပညာသင္ေနတုန္းမွာ စာေၾကြးေတြ လည္ပင္း မနစ္ေစနဲ႕”

ေဆာ့ပင္အဖံုးကို ပိတ္ရင္း ေက်ာင္းသားမ်ားကို ဆံုးမ စကားေျပာမိသည္။ အေျခအေနအရသာ ဆရာ၊ တပည့္ ျဖစ္ေနေပမယ့္ သူမနဲ႕ ေက်ာင္းသားမ်ားရဲ႕ အသက္ေတြက သိပ္ကြာလွတာ မဟုတ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေက်ာင္းသားေလးေတြကို ေမာင္ေလး၊ ညီမေလးေတြလို စိတ္ထဲမွာ သတ္မွတ္ထားမိသည္။ ဆယ္တန္းဆိုေသာ ေတာင္ေလးတေတာင္ကို ေက်ာ္သြားေစခ်င္မိသည္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ေက်ာင္းေတြ ပိတ္ထားခ်ိန္မွာ သူငယ္ခ်င္းေတြ စုျပီး ဒီဆယ္တန္းက်ဴရွင္ေလးကို ဖြင့္ျဖစ္သြားၾကတာ ျဖစ္သည္။



“ကဲ- အားလံုးသြားလို႕ ရျပီေနာ္။ အိမ္ကို တန္းျပန္ၾကဦး”

ကေလးေတြကို အတန္းဆင္းေပးလိုက္ရင္း ခဏရပ္ေစာင့္ေနျဖစ္သည္။ သီးသန္႕စာေမးလိုေသာ ကေလးေတြ၊ အခက္အခဲေလးမ်ားကို ဖြင့္ဟတိုင္ပင္လိုေသာ ကေလးေတြက ဒီအခ်ိန္မွာ သူမနား ေရာက္လာတတ္သည္ မဟုတ္လား။

သို႕ေပမယ့္ ဒီေန႕ေရာက္လာတာက ကေလးမ်ား မဟုတ္။ သူမရဲ႕ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ သူငယ္ခ်င္းမ်ား ျဖစ္ေလသည္။
“ဟဲ့။ ထက္ထက္။ အစုတ္ပလုတ္မ”

ႏွဳတ္ဆက္ေနက် ထံုးစံအတိုင္း ေက်ာ္စြာက လွမ္းႏွဳတ္ဆက္သည္။ ေျပာင္စပ္စပ္ မ်က္ႏွာက သူမ ခပ္တည္တည္ႏွင့္ လွည့္ၾကည့္မွ ျပန္တည္သြားသည္။ ကိုယ္လဲ ဆရာတေယာက္ျဖစ္ေနျပီမို႕ မ်က္ႏွာကို တည္တည္တံ့တံ့ထားဖို႕ သူမေျပာေပါင္းလဲ မ်ားလွျပီ။ ဘယ္ေတာ့မွ နားေထာင္ေလ့မရွိ။

“ေက်ာ္စြာ။ နင္ဟာေလ။ ကေလးေတြေရွ႕မွာဆို တည္တည္တံ့တံ့ေနပါလို႕ ဘယ္ႏွစ္ခါ ေျပာရမလဲ”

လူေတြအားလံုး ရွင္းသြားေတာ့ စိတ္တိုတိုႏွင့္ သူမ ေျပာမိသည္။

“သူတို႕ေတြမ်ားကြာ။ ငါနဲ႕ဆို Peace ပါတယ္။ အိုေကပါပဲ”
“ေအး။ နင္ကသာ အိုေကေျပာတယ္။ စည္းကမ္းပိုင္းနဲ႕ ပတ္သက္လာတဲ့အခါက်ရင္ မအိုေကပဲ နင့္ဆိုျပီးျပီးေရာ လုပ္ေနၾကလို႕ ငါ၀င္ကိုင္ေနရတာ ဘယ္ႏွစ္ခါ ရွိျပီလဲ။ မရဘူးဟ။ လူေတြမွာ သူ႕စည္း၊ ကိုယ့္စည္း ဆိုတာ ရွိရတယ္။ အေရာတ၀င္ေနတာနဲ႕ ရင္းရင္းႏွီးႏွီးေနတယ္ ဆိုတာကေန ထြက္လာတဲ့ ရလာဒ္ေတြက တျခားစီပဲ။ ငါဒီလိုေျပာလို႕ ငါက ဆရာဆိုျပီး ေက်ာင္းသားေတြကို မေလးမစား ဆက္ဆံတာကို ေျပာေနတာ မဟုတ္ဘူးေနာ္။ ငါတို႕ ဆရာေတြဘက္ကလဲ သူတို႕ကို ေလးေလးစားစားနဲ႕ ဆက္ဆံမယ္၊ ရင္းရင္းႏွီးႏွီး ရွိရမယ္။ ဒါေပမယ့္ ဆရာ႕စည္း၊ တပည့္စည္းဆိုတာေတာ့ ထားဖို႕ ေျပာေနတာ။ ငါေျပာတာ နင္မယံုရင္ အဲဒီထဲက ေက်ာင္းသားၾကီး သံုးေယာက္ေလာက္ကို အျပင္ေခၚထုတ္ျပီး ဘီယာတူတူ သြားေသာက္ၾကည့္လိုက္ပါလား။ ေပါက္ကရေလးဆယ္ေတြ သြားေျပာၾကည့္ပါလား။ သိပ္မၾကာဘူး။ တပတ္ပဲ။ ဒီစာသင္ခန္းကို နင္ထိန္းလို႕ ရေတာ့မယ္ မထင္နဲ႕”

“ေအးပါ ထက္ထက္ရယ္။ နင့္စကားကို ငါနားေထာင္ပါ့မယ္။ ငါက ေပ်ာ္ေပ်ာ္ေနတတ္လို႕ပါဟ”
“နင့္သဘာ၀ကို ငါနားလည္ပါတယ္ဟာ။ ငါလဲ ေလာကၾကီးထဲမွာ ဟန္ေဆာင္ေနရတာေတြကို မုန္းတဲ့လူပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ လူေတြဆိုတာက လုပ္ေနတဲ့ အလုပ္အကိုင္နဲ႕ ကိုက္ညီတဲ့ သြင္ျပင္လကၡဏာကို ေမွ်ာ္လင့္တတ္ၾကတယ္။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ျပင္ပမွာ သီးျခား မေနႏိုင္ေသး သေရြ႕၊ ဒါမွ မဟုတ္ရင္လဲ ေျပာင္းလဲပစ္ဖို႕ မလုပ္ႏိုင္ေသးသေရြ႕ကေတာ့ လူထုလူတန္းစားေတြထဲမွာ သတ္မွတ္ထားတဲ့ စာရိတၱေရခ်ိန္နဲ႕ လူမွုေရး ေရခ်ိန္ေတြကို ေစာင့္ထိန္းမွဳ တစံုတရာေလး ရွိဖို႕ လိုအပ္တယ္။ ေျမၾကီး ဆန္သင့္တဲ့ ေနရာမွာ ေျမၾကီးဆန္ဖို႕လိုသလို၊ ေကာင္းကင္ဆန္သင့္တဲ့ေနရာမွာလဲ ေကာင္းကင္ဆန္ဖို႕ လိုလိမ့္မယ္။ အဲဒီလို မဟုတ္ရင္ တျခားလူေတြအသာထားလို႕ ကိုယ့္သားသမီးအရင္းကေတာင္ ကိုယ့္ကို မေလးမစား လုပ္မွာပဲ”

ေက်ာ္စြာက မ်က္ႏွာငယ္ေလးႏွင့္ သူမကို ၾကည့္သည္။ ေျပာမယ့္သာေျပာရေပမယ့္ သူငယ္ခ်င္းေတြအားလံုးထဲမွာ သူက သေဘာအေကာင္းဆံုး။ အႏြံအတာ အခံႏိုင္ဆံုး။ သေဘာေကာင္းတယ္ ဆိုျပီး သူမ်ားေတြက ဂုပ္ခြစီးသြားမွာ စိုးလို႕သာ သတိေပးေနရျခင္းျဖစ္သည္ေလ။

“ကဲ-ကဲ။ ဟိုႏွစ္ေယာက္ ေတာ္ၾကေတာ့။ မိထက္မ။ ပစၥည္းသိမ္း။ မုန္႕သြားစားမလို႕ လာေခၚတာ။ ငါတို႕တံခါးေတြ ပိတ္ေပးမယ္”

နန္းက ေျပာရင္းဆိုရင္းႏွင့္ က်ဴရွင္တံခါးမ်ားကို လိုက္ပိတ္ေပးသည္။

“ဟဲ့။ ေနဦး။ ညာဘက္ေထာင့္က ေနာက္ဆံုးခံုနားမွာ ေနၾကာေစ့ခြံေတြ ရွိလိမ့္မယ္။ မို႕မို႕တို႕ေတြ၊ ငါစာသင္ေနတုန္း ခိုးစားေနၾကတာ။ သြားသိမ္းလိုက္ၾကဦး”
“ဟဲ့။ နင္က ဘယ္လိုလုပ္သိတာလဲ”

“သိတာေပါ့ဟ။ ငါက အေပၚစီးက ၾကည့္ေနတဲ့သူပဲ။ မ်က္လံုးေ၀့ၾကည့္လိုက္ရင္ သိသာေနတာပဲ ဥစၥာ။ ေနာက္ျပီး ခိုးေၾကာင္ခိုး၀ွက္ လုပ္တတ္တဲ့ လူေတြရဲ႕ မ်က္ႏွာက သိသာတယ္ဟဲ့။ ကေလးေတြဆိုေတာ့ ပိုဆိုးတာေပါ့။ ဒီေကာင္မေလးေတြကို ငါၾကည့္ေနတာ ႏွစ္ရက္ရွိျပီ။ အတန္းထဲမွာ ဆူဆူပူပူ မလုပ္ခ်င္လို႕။ နက္ျဖန္အတန္းျပီးရင္ေတာ့ ေခၚေျပာမွရေတာ့မယ္”

“နင္ဟာေလ။ တခ်ိဳ႕ကိစၥေတြက်ရင္လဲ မသိခ်င္ေယာင္ ေဆာင္ေနလိုက္ပါဟာ။ ၀င္ေျပာေနရင္ လူမုန္းမ်ားလိမ့္မယ္”

“မုန္းေတာ့လဲ ဘာျဖစ္လဲဟာ။ ငါေျပာတာေတြက ငါ့အတြက္မွ မဟုတ္တာ။ ေစတနာနဲ႕ ေျပာတာပဲ။ ယူတတ္တဲ့လူ ယူေပါ့။ ေအး- မယူလို႕လဲ ငါက လိုက္ခံစားေနမွာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ေျပာဖို႕ လိုအပ္လို႕ ငါေျပာတယ္။ ဒါဆို ငါ့တာ၀န္ေက်ျပီ”

“ကဲကဲ။ ေတာ္ၾကေတာ့။ ျမန္ျမန္လုပ္ၾကဟာ။ ငါဗိုက္ဆာလွျပီ။ နင္စာသင္ေနသံ ၾကားကတည္းက ငါက ဗိုက္ဆာေနတာ”

သင္းသင္းက ၀င္ေျပာသည္။ ေျပာျပီး စိတ္ေကာက္သည့္ လကၡဏာအျဖစ္ ပါးေလးကလဲ ေဖာင္းထားလိုက္ေသးသည္။ အစားအင္မတန္ ၾကိဳက္လွေသာ သင္းသင္းကို သူ သင္ေနသည့္ ဓာတုေဗဒ ဘာသာထဲမွ အက္ဆစ္မ်ားကိုေရာ ေသာက္ခ်င္စိတ္ မရွိဘူးလားလို႕ သူမတို႕ ၀ိုင္း ေနာက္ေနက်။

“ဟဲ့။ ငါစာသင္ေနတဲ့အသံၾကားျပီး နင္က ဗိုက္ဆာလာတယ္ဆိုေတာ့ ငါကဘာေျပာေနလို႕တုန္း”
“နင္က အပင္ေတြအေၾကာင္း သင္ေနတာကိုး”
“ေဟာေတာ့”

သူမ ဒါပဲ ေျပာလိုက္ႏိုင္ေတာ့သည္။ သို႕ေပမယ့္ ေက်ာ္စြာနဲ႕ ေအာင္ႏိုင္တို႕ကေတာ့ သူတို႕ ေခၚေနက်အတိုင္း ထေအာ္လိုက္ၾကပါသည္။
“အစားပုပ္မ၊ ငတ္ၾကီးက်”

(၂)

“ဒီကိစၥကို လံုး၀ မေက်နပ္ဘူးဟာ။ ငါသြားရွင္းမယ္”
ေအာင္ႏိုင္က ရွဴးရွဴးရွားရွားႏွင့္ ေျပာသည္။
“ဟဲ့။ ေနဦး ေအာင္ႏိုင္ရဲ႕။ ဒီကိစၥမ်ိဳးဆိုတာ ဒီလို ရွင္းလို႕ ရတာ မဟုတ္ဘူး”

ကားေသာ့ေကာက္ဆြဲေသာ ေအာင္ႏိုင့္ ရွပ္အက်ီၤကို လွမ္းဆြဲရင္း တားရသည္။ ဒီျပႆနာကို စၾကားရေတာ့ ေအာင္ႏိုင္တင္ မဟုတ္။ သူမတို႕အားလံုး စိတ္တိုသြားၾကတာေတာ့ အမွန္ျဖစ္သည္။ သို႕ေပမယ့္ ျပႆနာဆိုတာက ေသြးပူတုန္း ရွင္းလွ်င္ ပိုျပီး ၾကီးထြားလာတတ္တာမို႕ ျပန္ထိန္းေနရျခင္းျဖစ္သည္။

ျဖစ္သည့္ ျပႆနာကလဲ နည္းနည္းေနာေနာ မဟုတ္။ ျမိဳ႕မွ နာမည္ၾကီး က်ဴရွင္ဆရာမ်ား ေပါင္းထားသည့္ က်ဴရွင္ၾကီးတခုမွ ဆရာမ်ားက သူမတို႕ က်ဴရွင္ေလးကို တိုက္ခိုက္ေျပာဆိုလာၾကတာ ျဖစ္သည္။

“မေလာက္ေလး၊ မေလာက္စားေတြကမ်ား ငါတို႕ကို ပခံုးခ်င္း လာယွဥ္တယ္”
“ခုမွ ဆယ္တန္း ေအာင္ၾကရံုရွိေသး။ ဂုဏ္ထူးေလးေတြ ပါတာနဲ႕ပဲ သူတို႕ဟာသူတို႕ သိပ္ထင္ေနၾကတာ”
“တို႕က ဒီေလာကထဲမွာ အေတြ႕အၾကံဳေတြအမ်ားၾကီးရယ္။ တို႕ကို လာယွဥ္ရင္ ကြဲသြားမွာေပါ့”

အသံမ်ားက တစတစ ပ်ံ႕ႏွံ႕ျပီး သူမတို႕ဆီ ျပန္ေရာက္လာသည္။ သူမတို႕ဆီမွာ ဘာသာရပ္အခ်ိဳ႕ လာတက္ျပီး၊ သူတို႕ဆီမွာ တျခားဘာသာရပ္တက္ရေသာ ေက်ာင္းသားမ်ားလဲ ၾကားညပ္ေနၾကသည္။ ၾကားကေန ဘာလုပ္ရမွန္း မသိ။ ငယ္ႏိုင္ေက်ာင္းသား အခ်ိဳ႕ကို သူမတို႕ဆီ မသြားၾကဖို႕ ေျဗာင္ဖြင့္ေျပာျပီး တားေနၾကတာေတြေတာင္ ရွိလာသည္။

“တကတည္းဟာ။ လူၾကီးေတြျဖစ္ျပီး အဲလိုစိတ္ဓာတ္မ်ိဳးေတြ ရွိတယ္တဲ့”

သင္းသင္းက စိတ္ပ်က္ေသာ မ်က္ႏွာျဖင့္ ၀င္ေျပာသည္။ အစားအင္မတန္ပုပ္ေသာ သင္းသင္းတေယာက္ ေရွ႕မွ ၾကက္ဆီ ထမင္း ပန္းကန္ကိုပင္ ေမ့ေနပံု ေပၚသည္။

“တကယ္ဆို သူတို႕က ငါတို႕ထက္ အသက္ႏွစ္ဆေလာက္ၾကီးေနတဲ့ ဆရာၾကီးေတြဟာ။ ငါတို႕ကို လက္ကမ္းၾကိဳျပီး လိုအပ္တာေတြေတာင္ ျဖည့္ဆည္းေပးရဦးမွာ”

“ေအးေလ။ ဒီျမိဳ႕မွာ သူတို႕ပဲ သင္မယ္ဆိုျပီး လုပ္ေနလို႕ ရမလား။ သူတို႕ အသက္ေတြက ၾကီးေနျပီ။ သူတို႕ေသေတာ့ ဘယ္သူေတြက ဆက္သင္ၾကမွာတုန္း။ အဲလိုျဖစ္ရင္ ျမိဳ႕က ကေလးေတြပဲ နစ္နာမွာမဟုတ္ဘူးလား။ ေက်ာင္းေတြမွာက စာေကာင္းေကာင္းသင္ၾကေတာ့တာမွ မဟုတ္တာ။ က်ဴရွင္ေတြရွိေနလို႕ ဒီျမိဳ႕က ကေလးေတြ ေအာင္ခ်က္ေကာင္းေနတဲ့ဟာကိုး”

“ဟဲ့။ ျမိဳ႕ေကာင္းစားေရးေတြ ဘာေတြ ေျပာမေနနဲ႕။ သူတို႕ေတြဆီမွာ ငါလုပ္မွ၊ ငါေျပာမွ ဆိုတဲ့ စိတ္ေတြ ၀င္ေနၾကမွေတာ့ ျမိဳ႕ေကာင္းစားေရးေတြ၊ ျမိဳ႕အနာဂတ္ေတြ ဘယ္ေတြးႏိုင္ၾကေတာ့မွာလဲ။ ဒါေၾကာင့္လဲ ငါတို႕ လူငယ္ေတြက တတ္ႏိုင္တာေလးေတြ လုပ္ေနတာကိုး ဒီလိုေျပာေနၾကတာေပါ့”

“သူတို႕က ငါတို႕ဘာေတြလဲ ဆိုတာကို ထည့္ေတြးဖို႕ ေမ့ေနတာလဲျဖစ္မွာေပါ့။ ငါတို႕က ဒီအလုပ္ကို တသက္လံုး လုပ္မယ့္လူေတြလဲ မဟုတ္ဘူး။ မလုပ္ရင္လဲ အေနသာၾကီး။ သူတို႕သာ ဒါနဲ႕ နာမည္ၾကီးျပီးသားမို႕ ဒါနဲ႕ ဆက္ရပ္တည္ေနၾကရမွာ။ ငါတို႕က ဒါေတြမလုပ္ပဲ၊ ဒီေလာကနဲ႕ မပတ္သက္ပဲနဲ႕လဲ ငါတို႕ဘ၀ကို တည္ေဆာက္ေနႏိုင္တာပဲ။ ေတာ္ျပီဟာ။ နင္တို႕ေခၚလို႕ ငါက ကန္႕လန္႕ကန္႕လန္႕ ပါလာရတာ။ သူတို႕ တႏွစ္ေလာက္ အာေပါက္မတတ္ ေျပာျပီး ရွာရတဲ့ ပိုက္ဆံ သိန္းသံုးဆယ္၊ ေလးဆယ္ဆိုတာ ငါ တေန႕တည္း စိန္တလံုး ၀ယ္ေရာင္း ျဖစ္သြားသေလာက္ပဲရွိတယ္။ ဘာအက်ိဳးမွ မရွိပဲ သူတို႕ ဟိုေျပာ၊ ဒီေျပာတာ ခံဖို႕ အခ်ိန္ကုန္၊ လူပမ္း အျဖစ္မခံႏိုင္ဘူး”

“ေအးဟာ။ အခ်ိန္ကုန္တယ္။ လုပ္မေနၾကနဲ႕ေတာ့။ ငါတို႕က အနာဂတ္ေတြ အမ်ားၾကီး က်န္ေသးတယ္။ ပညာသင္ယူၾကရဦးမွာ။ ဘ၀ေတြ တည္ေဆာက္ၾကရဦးမွာ။ ဒီၾကားထဲကမွ ရတဲ့ အခ်ိန္ေလးေတြ ဖဲ့ျပီး လုပ္သင့္တာေလးေတြ လုပ္ေနၾကတာ။ တကယ္ဆို စိတ္ထားေတြသာ မွန္ရင္ သူတို႕ကေတာင္ ၀မ္းသာၾကရဦးမွာ။ သူတို႕က ေက်ာင္းသားတေထာင္ကို စာသင္ေပးေနႏိုင္တဲ့ အခ်ိန္မွာ ငါတို႕က ႏွစ္ရာေလာက္ကို သင္ေပးႏိုင္တယ္ဆိုရင္ ေပါင္းလိုက္ေတာ့ ေထာင့္ႏွစ္ရာ မျဖစ္သြားဘူးလား”

“ဟဲ့။ ငါဘယ္ႏွစ္ခါ ေျပာရမလဲ။ သူတို႕ဆီမွာက အဲလို ေတြးႏိုင္တဲ့ ဦးေႏွာက္ေတြ မရွိေတာ့လို႕ပဲ ဒီလိုေတြ ျဖစ္လာတာေပါ့။ “ငါတို႕ပဲသိတယ္၊ ငါတို႕ပဲတတ္တယ္၊ ငါတို႕ပဲ အေတြ႕အၾကံဳရွိတယ္၊ ငါတို႕လုပ္တာမ်ိဳး လာမလုပ္နဲ႕၊ ငါတို႕ကို လာမေက်ာ္နဲ႕။ ငါတို႕နဲ႕ လာမယွဥ္နဲ႕” ဆိုတဲ့ အတၱစိတ္ေတြ ၾကီးစိုးေနတာကိုး။ ေကာင္းတဲ့ အလုပ္တခုကို လုပ္တဲ့ လူေတြမ်ားလာေလေလ လူေတြအတြက္ အက်ိဳးေက်းဇူး ပိုမ်ားေလေလ ဆိုတာကို ဘယ္ထည့္တြက္ၾကေတာ့မွာလဲ”

“ေတာက္။ ငါက အျပိဳင္အဆိုင္ေတြ သိပ္မ်ားျပီး၊ ခုတ္မယ္၊ ထစ္မယ္၊ ပါးပါးလွီးတဲ့ ေလာကလို႕ လူေတြ ေျပာေနၾကတဲ့ ေက်ာက္ေလာက၊ ကားေလာကေတြမွာ က်င္လည္ေနတဲ့ ေကာင္ပါကြာ။ ငါတို႕ ေလာကမွာလဲ ဒီလိုလူစားေတြ အမ်ားၾကီး ေတြ႕ဖူးတာပဲ။ ဒါေပမယ့္ကြာ၊ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ ပညာေရးအတြက္၊ ၾကီးၾကီးက်ယ္က်ယ္ ဆိုရရင္ကြာ၊ လူေတြရဲ႕ အနာဂတ္ေတြအတြက္ လုပ္ေပးေန ပါတယ္ ဆိုတဲ့ လူေတြရဲ႕ စိတ္ဓာတ္ေတြ ဒီေလာက္ေအာက္တန္းက်ေနတာကို ငါက အံ့ၾသတာ”

“ေဟ့ေကာင္။ ဘာမွ အံ့ၾသမေနနဲ႕။ မပတ္သက္နဲ႕ေတာ့ကြာ။ ျပီးတာပဲ။ ဒီေလာကထဲမွာ မေနနဲ႕ေတာ့။ မိထက္။ က်ဴရွင္ပိတ္လိုက္ၾကရေအာင္ဟာ။ နင္လုပ္ခ်င္တယ္ဆိုလို႕သာ ငါတို႕က ၀ိုင္းလုပ္ေပးေနတာ။ ဒီလို ဗိုလ္က်စိုးမိုးေရး ၀ါဒၾကီးစိုးေနတဲ့ ေလာကနဲ႕ ငါတို႕နဲ႕ ျဖစ္မွာ မဟုတ္ဘူး။ အလကားပဲ။ အခ်ိန္ကုန္တယ္”

တေယာက္တေပါက္ ေဒါသစြက္ေနေသာ အသံမ်ားက စားေသာက္ဆိုင္ေလးထဲမွ သီးသန္႕ခန္းေလးမွာ က်ယ္ေလာင္ပ်ံ႕ႏွံ႕ေနခဲ့ေလသည္။

(၃)

“ေနၾကပါဦးဟယ္။ အဲလိုတေယာက္တေပါက္ ေျပာေနၾကတာထက္ ျပႆနာကို ဘယ္လိုရွင္းၾကမလဲ ဆိုတာကို အရင္ေတြးၾကရေအာင္ပါ။ ခဏေလး စိတ္ေလွ်ာ့ျပီး ထမင္းအရင္စားၾကစို႕ဟာ။ ၾကက္ဆီထမင္းေတြ ေအးကုန္ျပီ။ ဟဲ့။ မိသင္း။ ငါေလ။ နင္နဲ႕ ေပါင္းလာတာ ငယ္ငယ္ေလးကတည္းက။ အစားအရင္မစားပဲ စကားအရင္ေျပာတာ ဒီတခါပဲ ေတြ႕ဖူးေသးတယ္။ ဟီးဟီး”

သူမက ရယ္က်ဲက်ဲႏွင့္ ေျပာေတာ့ မိသင္းက မျပံဳးခ်င္ပဲ ျပံဳးေလသည္။
“မိထက္။ အစုပ္ပလုပ္မ။ ငါတို႕ ဒီေလာက္ ေဒါသထြက္ေနတာကိုး။ နင့္မ်က္ႏွာက ဘာလို႕ ျပံဳးစိစိ ျဖစ္ေနရတာလဲ။ ဒီက်ဴရွင္ကို နင္က ေခါင္းခံဖြင့္ထားတာ။ နင့္ကို ေျပာေနၾကတာေတြ နင္မၾကားဘူးလား”

စပ္ျဖီးျဖီး ေက်ာ္စြာမ်က္ႏွာကလဲ ဒီတခါေတာ့ အေတာ္တည္ေနေလသည္။
“ၾကားသားပဲ။ ဘာျဖစ္တုန္းဟ။ သူတို႕မွာ ပါးစပ္ရွိလို႕ ေျပာႏိုင္တာပဲေလ။ တကယ္ဆို သူတို႕မွာ ပါးစပ္ရွိေနတာကိုပဲ ငါတို႕က ၀မ္းသာေပးရဦးမွာ”
“ဟဲ့။ နင္ရူးေနလား”

“မရူးပါဘူးဟဲ့။ တကယ္ေျပာတာပါ။ သူတို႕ဆီမွာ ပါးစပ္ပါေတာ့ စာသင္ႏိုင္တယ္ဟာ။ စာသင္ႏိုင္ေတာ့ သူတို႕နဲ႕ ဆက္စပ္တဲ့ တပည့္ေတြ အက်ိဳးေက်းဇူးရွိတာေပါ့။ ခုကိစၥမွာလဲ ငါ့ဘက္က သူတို႕ကို နားလည္တယ္။ ဘာေၾကာင့္ သူတို႕ ဒီလို ျဖစ္ေနလဲ ဆိုတာကိုး”

“နင္ ဘာေတြ ေျပာေနတာလဲ”
သင္းသင္းက မ်က္လံုးၾကီးျပဴးရင္း ၀င္ေျပာသည္။

“ငါဆယ္တန္း ေျဖျပီးစတုန္းက ငါ့အစ္မက ေစ်းကြက္စီးပြားေရးပညာ၊ လူအစုအဖြဲ႕ စိတ္ပညာနဲ႕ ေဘာဂေဗဒ ပညာေတြကို ဆရာေခၚျပီး သင္ေပးခဲ့တယ္ဟ။ အဲဒါေတြ ေလ့လာရင္းနဲ႕ ေစ်းကြက္ရဲ႕ သေဘာတရားေတြနဲ႕ ေစ်းကြက္ထဲမွာ က်င္လည္ေနၾကသူေတြရဲ႕ စိတ္ေနစိတ္ထားေတြကို ဆက္စပ္ေတြးမိလာတယ္။ ေစ်းကြက္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ဖို႕ အုပ္စုဖြဲ႕ယွဥ္ျပိဳင္မွဳေတြကို ေလ့လာျဖစ္ခဲ့တယ္။ ခုလဲ ဒီလိုပါပဲဟာ။ က်ဴရွင္ေလာက ဆိုေတာ့ အလြတ္သင္ပညာေရး ေစ်းကြက္လို႕ ေျပာရမွာေပါ့။ ဒီေလာကထဲမွာ တဦးခ်င္းစီ ၀င္ျပီး ပါ၀င္ေနၾကရင္း နာမည္ေတြၾကီးလာတယ္။ ဒီေတာ့ နာမည္ၾကီးလာသူေတြရဲ႕ သေဘာသဘာ၀အတိုင္း ငါဆိုတဲ့ အတၱေတြ ကိုင္စြဲမိၾကတယ္။ ဒီဘာသာရပ္ကို ငါကမွ မသင္ရင္ တျခားသူေတြ တတ္ေတာ့မွာ မဟုတ္ဘူး။ ငါမွ ငါဆိုတဲ့ စိတ္ေတြျဖစ္လာတယ္။ ပိုျပီး ဆိုးလာတာကေတာ့ ဒီလိုစိတ္အေျခခံ ရွိသူေတြအားလံုး အုပ္စုဖြဲ႕လိုက္ႏိုင္မွဳပဲ။ ဒီေတာ့ တကယ့္ အင္အားၾကီး အုပ္စုျဖစ္လာတယ္။ ဒီအုပ္စုထဲမွာလဲ သူတို႕အခ်င္းခ်င္း အားျပိဳင္ၾကတာပဲဟ”
“ေအး။ အဲဒါေတာ့ ငါသိတယ္။ ငါ့ညီတ၀မ္းကြဲက အဲဒီမွာ တက္ဖူးတယ္။ သူတို႕အခ်င္းခ်င္းလဲ ျပိဳင္ေနၾကတာပဲ”

“သူတို႕အခ်င္းခ်င္းလဲ ျပိဳင္ေနၾကသလို တျခားသူေတြက သူတို႕နဲ႕ ယွဥ္ျပိဳင္လာမွာကိုလဲ အျမဲ သတိနဲ႕ ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကတယ္။ သူတို႕က ဒီေစ်းကြက္တခုလံုးကို ခ်ဳပ္ကိုင္ထားခ်င္တာကိုးေနာ္”

“ရမလားဟ။ အဲလိုလုပ္လို႕”
“မရဘူးေလ။ မရလို႕လဲ ငါတို႕က်ဴရွင္ဖြင့္ေတာ့ ေက်ာင္းသားသစ္ေတြ ေရာက္လာၾကတာေပါ့။ သူတို႕ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ေစ်းႏွဳန္းနဲ႕ သူတို႕က်ဴရွင္ေတြကို မတက္ႏိုင္သူေတြလဲ အမ်ားၾကီးပဲ ရွိေနတာပဲကိုး။ ငါတို႕ေတြက က်ဴရွင္လခေတြ ေစ်းသက္သက္သာသာနဲ႕ ဖြင့္လိုက္တယ္ဟာ။ မတတ္ႏိုင္သူေတြဆို အလကားေတာင္ သင္ေပးၾကတယ္ မဟုတ္လား”

“ေအးေလ။ တကယ္ဆို သူတို႕ မလုပ္ေပးႏိုင္တာေတြကို ငါတို႕က လုပ္ေနတာကို အျမင္က်ယ္က်ယ္နဲ႕ ၀မ္းသာေပးရဦးမွာပဲကိုး”

“သီးျခားကုလားထိုင္ေတြေပၚ ထိုင္ေနသူေတြရဲ႕ စိတ္ဆိုတာက အဲလိုမဟုတ္ဘူးဟ။ သူတို႕ ကုလားထိုင္နား ေရာက္လာရင္ တျခားကိစၥေတြထက္ ကုလားထိုင္ေနရာ ဖယ္ေပးရမွာကို အရင္ၾကိဳေတြးေလ့ ရွိၾကတယ္။ ငါ့ကုလားထိုင္ကိုမ်ား လာလုေလမလားေပါ့ေနာ္။ ခုကိစၥမွာလဲ အဲလိုပဲ။ ေစ်းကြက္ထဲက သူတို႕၀န္ေဆာင္မွဳ မေပးႏိုင္တဲ့ လူေတြကို ငါတို႕က ၀င္ေပးေနပါလား ဆိုတာကို အရင္မစဥ္းစားၾကပဲ သူတို႕ေတာ့ ငါတို႕ လုပ္သလိုေတြ လုပ္ေနျပီ။ ၾကာရင္ ငါတို႕လူေတြ သူတို႕ဆီေရာက္သြားရင္ ဒုကၡပါပဲ။ ငါတို႕ ေနရာေပ်ာက္ေတာ့မယ္ ဆိုတာေတြကို ေတြးကုန္ၾကတာ။ ဒါေၾကာင့္လဲ သူတို႕သားသမီးအရြယ္ေလာက္ ရွိေနတဲ့ ငါတို႕လူငယ္ေတြကို မၾကိဳဆိုၾကေတာ့ပဲ အရင္ ၾကိဳကန္ထားဖို႕ စဥ္းစားၾကတာ”

“ေအးေလ။ ဒါကို ေျပာေနတာ။ ငါတို႕က ျငိမ္ခံေနၾကရမွာလား။ မဆီမဆိုင္ ကိုယ့္ထမင္းကိုယ္စားျပီးေတာ့ အျမင္မက်ယ္တဲ့လူေတြ မ်ားေနတဲ့ ဒီေလာကၾကီးထဲမွာ ေနၾကဖို႕ လိုအပ္သလား”

“ဒီလိုေလာကၾကီးထဲမွာ ေနဖို႕ လိုအပ္သလား၊ မလိုအပ္ဘူးသလားဆိုတာကေတာ့ ဒီေလာကထဲကို ငါတို႕ဘာေၾကာင့္ ၀င္လာခဲ့သလဲ ဆိုတာနဲ႕ပဲ ပတ္သက္မယ္ထင္တယ္။ ငါတို႕အားလံုးက တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြဟာ။ ေက်ာင္းေတြ ပိတ္ထားဆဲ ကာလေတြမွာ ကိုယ္ပိုင္၀င္ေငြေတြ ရွာရင္းနဲ႕ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္လဲ ရပ္တည္ေနႏိုင္တဲ့ လူေတြ။ ငါတို႕ရဲ႕ အသက္အရြယ္၊ ငါတို႕ရဲ႕ ပညာေရး၊ ငါတို႕ရဲ႕ အနာဂတ္ေတြအတြက္ ငါတို႕ကိုယ္ ငါတို႕ တည္ေဆာက္ဖို႕ အမ်ားၾကီး လိုေသးတယ္။ ဒီအတြက္ အခ်ိန္ေတြဟာ စကၠန္႕နဲ႕ မလပ္ ငါတို႕ေတြအတြက္ အေရး ၾကီးေနတယ္။ အခ်ိန္တိုင္းဟာ ေငြ မဟုတ္ရင္ ပညာေတြ ခ်ည္းပဲ။ အဲဒီလို အဖိုးတန္ အခ်ိန္ေတြကို ငါတို႕ ဒီေလာကအတြက္ ဖဲ့ေပးဖို႕ ၾကိဳးစားၾကတယ္။ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ရွိေနတဲ့ ေထာင့္တေနရာကေန ပါ၀င္ျပီး၊ ကြက္လပ္ေလးေတြကို ျဖည့္ေပးဖို႕ ၾကိဳးစားၾကတယ္။ ငါတို႕ ရည္ရြယ္ခ်က္က ကြက္လပ္ေလးေတြကို ျဖည့္ဖို႕ေလ၊ သူတို႕ထင္သလို သူတို႕ ကုလားထိုင္ၾကီးေတြကို ၀င္လုဖို႕မွ မဟုတ္တာပဲ။ အခ်ိန္တန္ရင္ ငါတို႕လမ္းကို ငါတို႕ ဆက္ေလွ်ာက္ၾကမွာ။ ဒီေတာ့ သူတို႕ ေျပာခ်င္တာေတြ ေျပာေနတာကို ဘာဂရုစိုက္စရာလိုလဲ။ ငါတို႕ ျဖည့္ႏိုင္တဲ့ ကြက္လပ္ေလးေတြကို ျဖည့္ေပးႏိုင္ဖို႕အတြက္ သူတို႕ရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္လဲ မလိုဘူး။ ေထာက္ခံမွဳလဲ မလိုသလို ကန္႕ကြက္မွဳလဲ မလိုအပ္ဘူးေလ။ ဒီေတာ့ ေထာက္ခံတယ္ေျပာေျပာ၊ ကန္႕ကြက္တယ္ေျပာေျပာ၊ ငါတို႕ လုပ္စရာရွိတာကို ဆက္လုပ္ၾကရမွာပဲ”

“သူတို႕က ငါတို႕က်ဴရွင္ကို လာမတက္ၾကဖို႕ လိုက္ေျပာေနတဲ့ကိစၥကိုး”
“အဲဒီလို ေျပာေနရံုနဲ႕ ေက်ာင္းသားေတြအားလံုး ထြက္သြားမယ္လို႕ နင္ထင္လို႕လား။ ငါေတာ့ မထင္ဘူး။ ငါ့ေက်ာင္းသားေလးေတြထဲမွာ သူတို႕ လခကို မတတ္ႏိုင္သူေတြက အမ်ားၾကီးရယ္။ သူတို႕က အားလံုးကို အလကား ေခၚသင္ေပးလိုက္ရင္ေတာ့ တမ်ိဳးေပါ့ဟာ။ ဒါေပမယ့္ သူတို႕ ဒီလို လုပ္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာ ငါသိေနတယ္။ ငါတို႕ အလုပ္က သူတို႕နဲ႕ ျပိဳင္ဖို႕ မဟုတ္ဘူးေနာ္။ ကြက္လပ္ျဖည့္ဖို႕။ ငါတို႕ ျဖည့္ဖို႕ လိုတဲ့ ကြက္လပ္ေလးေတြကို ျဖည့္ႏိုင္သြားရင္ ငါတို႕ ေအာင္ျမင္တာပဲ”

“ခုကိစၥက ငါတို႕က ျပိဳင္တာမွ မဟုတ္ပဲ။ သူတို႕ကသာ မေလာက္ေလး မေလာက္စားေတြက လာယွဥ္တယ္လို႕ လိုက္ေျပာေနၾကတာ”

“လူေတြအားလံုးဟာ အတၱရဲ႕ ေက်းက်ြန္ေတြပါပဲဟာ။ သူတို႕က ငါဆိုတဲ့ အတၱၾကီးေတြကေန စတြက္ၾကတာကိုး။ ကိုယ့္ဟာကိုယ္ ၾကီးျမတ္ေနပါလားလို႕ ထင္ေနေတာ့ အဲလိုပဲ ေျပာမွာေပါ့။ ငါတို႕ကသာ သူတို႕ကို ေျပာေနတယ္။ ငါတို႕လဲ အတၱေတြ ရွိၾကတာပဲေလ။ သူတို႕က အဲလိုေျပာလာေတာ့ ငါတို႕ကလဲ “သူဘာလဲ၊ ငါဘာလဲ” ဆိုျပီး စေတြးမိၾကေတာ့တာပဲ မဟုတ္ဘူးလား။ အဲဒီ ”ငါဘာလဲ၊ သူဘာလဲ” ဆိုတဲ့ အတၱေတြေၾကာင့္ စစ္ေတြျဖစ္ၾက၊ တိုက္ၾကခိုက္ၾကေတြ ကမၻာမွာ ျဖစ္ေနတာေပါ့။ ေျမစာပင္ ျဖစ္ေနၾကရသူေတြလဲ မနည္းေတာ့ဘူး။ ခုသူတို႕က သူတို႕ရဲ႕ အတၱေတြနဲ႕ ငါတို႕ကို ရန္ဘက္လို သေဘာထားေျပာေနၾကျပီ။ ဒါကို ငါတို႕က ”ငါဘာလဲ၊ သူဘာလဲ” အတၱေတြနဲ႕ တုန္႕ျပန္ျပီး ေဘးထြက္ေနလိုက္ၾကရင္ ဘယ္သူေတြ ေျမစာပင္ျဖစ္မလဲ။ ငါတို႕ ေက်ာင္းသားေလးေတြ ျဖစ္ကုန္မွာ။ ဒါေၾကာင့္ ငါနင္တို႕ကို ေတာင္းပန္တယ္။ စာသင္ႏွစ္ကုန္ေအာင္ေတာ့ ျပီးေအာင္ သင္ေပးၾကပါဟာ”

သူမစကားဆံုးေတာ့ အားလံုးျငိမ္သက္သြားၾကသည္။ အတန္ၾကာျငိမ္ေနျပီးမွ ေက်ာ္စြာက စကားစသည္။
“ေျပာသာ ေျပာေနရတာပါ။ ငါလဲ ကေလးေတြကို သံေယာဇဥ္ တြယ္ေနျပီဟ။ ကေလးေတြက ငါတို႕ကို ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကတာ။ ငါတို႕ဘက္က တပိုင္းတစနဲ႕ ပိတ္လိုက္ရင္ ကေလးေတြ သနားပါတယ္”

ေက်ာ္စြာ့စကားေၾကာင့္ သူမ၀မ္းသာသြားသည္။ စိတ္ထဲ ေပၚလာသည့္ ဥပမာေလးကို ေျပာျပလိုက္မိသည္။

“လမင္းၾကီးရွိေနလို႕ ဆိုျပီးေတာ့ ပိုးစုန္းၾကဴးေလးေတြက သူတို႕ အလင္းေရာင္ေလးေတြကို မသိမ္းထားၾကပါဘူးဟာ။ လသာညေတြမွာ ပိုးစုန္းၾကဴးေလးေတြရဲ႕ အလင္းေရာင္ေလးေတြက အက်ိဳးေက်းဇူး ရွိခ်င္မွ ရွိမွာေပါ့ေလ။ ဒါေပမယ့္ လမိုက္ညေတြမွာေတာ့ သူတို႕အလင္းေရာင္ေလးေတြက အက်ိဳးေက်းဇူး တစံုတရာ ရွိခ်င္လဲ ရွိလာမွာေပါ့။ ငါတို႕ေတြလဲ ပိုးစုန္းၾကဴးေလးေတြလိုပဲ ကိုယ့္ဟာကိုယ္ သေဘာထားျပီး၊ လုပ္စရာရွိတာ ဆက္လုပ္ၾကရေအာင္ေနာ္”

သူမစကားအဆံုးမွာ သူငယ္ခ်င္းမ်ားက ေခါင္းညိတ္ျပၾကသည္။ အျမန္စားေသာက္ျပီး ကားကိုယ္စီျဖင့္ အသီးသီး ထြက္လာခဲ့ၾကသည္။ ေတြးရင္း၊ ေငးရင္း၊ ေဘးစကားမ်ား နားေထာင္ရင္း အခ်ိန္ကုန္ေနၾကလို႕ မရ။ ပိုးစုန္းၾကဴးမ်ားပီပီ ကိုယ္ေပးႏိုင္သည့္ အလင္းေရာင္ေလးေတြ ေပးႏိုင္ဖို႕ အတြက္ အစမ္းစာေမးပြဲ အေျဖလႊာမ်ားကို စစ္ၾကရဦးမည္။ ကိုယ္ပိုင္အလင္းေရာင္ေလးေတြနဲ႕ အမီွအခိုကင္းကင္း လမ္းေလွ်ာက္ႏိုင္ဖို႕အတြက္ ပညာ၊ ဥစၥာမ်ား ရွာေဖြၾကရဦးမည္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ “ပိုးစုန္းၾကဴးေတြကလဲ လမင္းၾကီး သာတာ၊ မသာတာကို စိတ္မ၀င္စား၊ လမင္းၾကီးကလဲ ပိုးစုန္းၾကဴးေတြကို အလင္းေရာင္ရွိရပါ့မလားလို႕ ရန္လိုက္မရွာပဲ” အတူတကြဲ ယွဥ္တြဲရပ္တည္ႏိုင္မွဳေတြ ျပည့္ႏွက္ေနသည့္ သဘာ၀တရားၾကီးကိုေတာ့ သူမ ႏွစ္ျခိဳက္မိပါရဲ႕။

ခင္မမမ်ိဳး (၈၊ ၂၊ ၂၀၁၀)

အလင္းအေမွာင္နဲ႔ ေရာင္စံုကာလာမ်ားရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာ

သိန္းႏိုင္

အႏုပညာလက္ရာမ်ားႏွင့္ အႏုပညာပစၥည္းမ်ားမွတဆင့္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈစြမ္းရည္၊ ဆက္ဆံေရးစြမ္းရည္ႏွင့္ အျမင္အာရံု ခံစားမႈ စြမ္းရည္တို႔ ေလ့က်င့္ရန္ ေက်ာင္းပညာေရးသင္ရိုးညႊန္းတမ္းကို ျပင္ဆင္ေရးဆြဲသင့္ပါသည္။

ေဒၚပန္းပံုျပင္ရဲ႕ ပန္းခ်ီျပခန္းဖြင့္ပြဲ

ရန္ကုန္ျမိဳ႔လယ္က ပန္းခ်ီျပခန္းတစ္ခုမွာပါ။ လူတစ္စုဟာ ပန္းခ်ီကားတစ္ခ်ပ္အေပၚမွာ သဲသဲမဲမဲ အာရံု ေရာက္ေနၾကေလရဲ႕။

ႏွင္းဆီပန္းပြင့္ေတြ ၀ိုင္းရံထားတဲ့အလယ္မွာ ပီတိအျပံဳးေတြေ၀ဆာေနတဲ့ အသက္ သံုးဆယ္ေက်ာ္ လူရြယ္တစ္ဦးရဲ႕ မ်က္ႏွာပံု ပန္းခ်ီကားဘဲျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီေန႔က ပန္းခ်ီျပခန္းဖြင့္ပြဲကို လာေရာက္ျပီး အမွာစကားေျပာၾကားတဲ့ အသက္ ၄၅ ႏွစ္ အရြယ္ ၀ါရင့္ျမန္မာ့ ပန္းခ်ီ ဆရာမၾကီး တစ္ဦး ျဖစ္တဲ့ ေဒၚပန္းပံုျပင္က အဲဒီ ပန္းခ်ီကားကို အေသအခ်ာထပ္ၾကည့္ဖို႔ ပရိသတ္ကို ေျပာလိုက္တယ္။ တစ္ဆက္တည္းမွာဘဲ ေမးခြန္း တစ္ခုကိုလည္း ေမးျမန္းလိုက္ပါတယ္။ ပန္းခ်ီကားေတြနဲ႔ အျပိဳင္ လ်ဴိ႕ ၀ွက္တဲ့ အလွပိုင္ရွင္ ပန္းခ်ီဆရာမၾကီးရဲ႕ စကားကို ပရိသတ္ အားလံုး နားစြင့္ေနၾကတယ္။

“ရွင္တို႔အေနနဲ႔ ဒီပန္းခ်ီကားမွာ ဘာကိုေတြ႔ရပါသလဲ”
သူမကိုယ္တိုင္လည္း ပန္းပြင့္ေတြအမ်ားၾကီး ေ၀ေ၀ဆာဆာပန္ထားျပီး မရမ္းေရာင္မ်က္မွန္ကိုင္းကို တစ္ခ်က္ပင့္လို႔ အႏုပညာ ေျမာက္ျပီး က်က္သေရရွိတဲ့ အျပံဳးတစ္ပြင့္ကို ဖန္ဆင္းရင္း အသံျမႇင့္ေမးလိုက္တဲ့အခါ ပရိသတ္ရဲ႕ စိတ္အာရံုဟာ ပန္းခ်ီကားဆီကို ျပန္ေရြ႕ သြားျပန္တယ္။

ပရိသတ္ထဲက အမ်ဳိးသမီးငယ္ တစ္ဦးက အခုလို ျပန္ေျဖခဲ့ပါတယ္။

“အခ်စ္ကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိျပီျဖစ္တဲ့ လူတစ္ဦးရဲ႕ ပံုပါ”

သူမရဲ႕ အေျဖကို ျပန္လည္ေရြရြတ္ရင္းနဲ႔ ေနာက္ထပ္ေမးခြန္းတစ္ခုကို ၀ါရင့္ပန္းခ်ီဆရာမၾကီး ေဒၚ ပန္းပံုျပင္ ဟာ ေမးျမန္းခဲ့ ျပန္တယ္။

“အခ်စ္ကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိျပီျဖစ္တဲ့ အမ်ဳိးသားတစ္ဦး ဟုတ္လား...။ အဲဒီလိုေျပာႏိုင္ဖို႔ ဒီပန္းခ်ီကားမွာ ဘာကိုေတြ႔ရလို႔လဲ။ ...ဒီပန္းခ်ီကားက အခ်စ္ကိုေတြ႔ရွိခံစားေနျပီျဖစ္တဲ့ အမ်ဳိးသားတစ္ဦးလို႔ ဘာေၾကာင့္ေကာက္ခ်က္ခ် ႏိုင္ရတာလဲ။”

ပရိသတ္ထဲမွာ တီးတိုး ေ၀ဖန္ေျပာဆိုမႈေတြ ေပၚထြက္လာခဲ့တယ္။ အမ်ဳိးသမီးငယ္ရဲ႕ ပန္းခ်ီကားအေပၚ သံုးသပ္ခ်က္ အေျဖကို ထပ္ဆင့္ျပီး ေဆြးေႏြးၾကတာပါ။ ေဆြးေႏြးခ်က္အခ်ဳိ႕ကိုေတာ့ ေဒၚပန္းပံုျပင္က ပရိသတ္ အားလံုးအတြက္ ျပန္လည္ျဖည့္စြက္ ေဆြးေႏြးေနပါတယ္။ “ရွင့္ရဲ႕ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္ဟာ သိပ္ျဖစ္ႏုိင္တာေပါ့။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့...” ။ အဲဒီေနာက္မွာလည္း ပန္းခ်ီဆရာမၾကီးဟာ ပရိသတ္ကို တည္ျငိမ္ေအးေဆးတဲ့ အသံနဲ႔ ထပ္ေမးခဲ့ျပန္တယ္။

“ရွင္တို႔ ေနာက္ထပ္ျပီး ဘာေတြေျပာႏုိင္ပါေသးသလဲ”

လူရြယ္တစ္ဦးက အေျဖေပးခဲ့တာကေတာ့ -
“ဟာ..ရူးေၾကာင္မူးေၾကာင္ လူတစ္ေယာက္ပါဗ်ာ..”

အသက္အေတာ္ၾကီးတဲ့ အမ်ဳိးသမီးၾကီးတစ္ဦးကေတာ့ -
“လူသားနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ဟန္ခ်က္ညီမႈကို ဆိုလိုတာျဖစ္တယ္”

အဲဒီလိုနဲ႔ဘဲ ပန္းခ်ီကားအေပၚ မတူညီတဲ့အျမင္နဲ႔ သံုးသပ္ေ၀ဖန္မႈေတြ၊ ထပ္ဆင့္ေဆြးေႏြးမႈေတြရွိေနေတာ့တယ္။

******

အျမင္အာရံုခံစားမႈျဖင့္ စဥ္းစားေတြးေတာျခင္း နည္းလမ္းမ်ား

အထက္ပါ ေဒၚပန္းပံုျပင္၏ ပန္းခ်ီျပခန္းမွ ေဆြးေႏြးေျပာဆိုမႈမ်ားမွာ ဗီြတီအက္စ္ (VTS) ဟူ၍ ပညာေရးပညာရပ္နယ္ပယ္တြင္ အသံုးျပဳေခၚေ၀ၚေသာ အျမင္အာရံုခံစားမႈျဖင့္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈနည္းလမ္းမ်ား visual thinking strategies ကို လက္ေတြ႔ သရုပ္ေဖာ္ေနျခင္းပင္။ ျပခန္း၊ ျပတိုက္ပညာေပးသူမ်ားအေနျဖင့္ ဤနည္းလမ္းကိုအသံုးျပဳၾကသည္။ ဗီြတီအက္စ္မွာ အႏုပညာလက္ရာ၊ အႏုပညာ ဖန္တီးမႈပစၥည္းမ်ားမွတဆင့္ ေ၀ဖန္ပိုင္းျခားစဥ္းစားေတြးေခၚမႈ (critical thinking)၊ ဆက္ဆံေျပာဆိုေရးစြမ္းရည္ (communication skills)၊ ႏွင့္ အျမင္အာရံုခံစားတတ္သိမႈစြမ္းရည္ (visual literacy)တုိ႔ကို ေလ့က်င့္သင္ၾကားျခင္း နည္းလမ္းတစ္ခုျဖစ္၏။ ေက်ာင္းပညာေရးတြင္ ဤစြမ္းရည္တုိ႔ကို သင္ရိုးညႊန္းတမ္းမွ တဆင့္ ေလ့က်င့္ေပးသင့္ပါသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ ေက်ာင္းသင္ရိုးညႊန္းတမ္း

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ (top ten ေက်ာင္းမ်ားႏွင့္ ရန္ကုန္ရွိ international schools မ်ားမွလြဲ၍) ႏိုင္ငံတ၀ွမ္းရွိ အစိုးရ ေက်ာင္းမ်ား တြင္ ေခတ္အဆက္ဆက္ အႏုပညာဘာသာရပ္ကုိ ေလ့က်င့္ သင္ၾကားမႈ ပ်က္ကြက္ ေနသည္ကုိလည္း ေၾကကြဲ ၀မ္းနည္း ဖြယ္ရာ ေတြ႔ရွိရ သည္။ ၁၉၇၄ အေျခခံဥပေဒ၏ ပညာေရးအက္ဥပေဒတြင္လည္း “ႏိုင္ငံေတာ္သည္ သိပၸံပညာေရးကို အထူးဦးစား ေပးမည္” ဟူေသာ အပိုဒ္ႏွင့္အတူ ၀ိဇၨာပညာရပ္မ်ား၏ တန္ဖိုးက်ဆင္း နိမ့္ပါးခဲ့ရသည္။ အမ်ားျပည္သူလူထု၏ ပညာေရး အျမင္ သေဘာထား တုိ႔ကိုလည္း လြဲမွားစြာ ေျပာင္းလဲေစခဲ့သည္။ ဒီမိုကေရစီႏုိင္ငံေတာ္ တည္ေဆာက္ရန္ႏွင့္ႏွင့္ သဟဇာတျဖစ္ေသာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း အတြက္ ၀ိဇၨာပညာရပ္မ်ားႏွင့္ အႏုပညာဘာသာရပ္တို႔၏ တန္ဖိုးတုိ႔ကို ျမွင့္တင္ေပးရန္မွာ လြန္စြာ အေရးၾကီး လွသည္။ ရက္သတၲ တစ္ပတ္ စာသင္ခ်ိန္တြင္ က်န္းမာေရး၊ အားကစား၊ လူမႈဆက္ဆံေရး၊ ပုဂၢလဖြံ႔ျဖိဳးမႈႏွင့္ အႏုပညာ ဘာသာ ရပ္ အခ်ိန္တို႔ကို မည္မွ် ထည့္သြင္း၍ တိက်ေသာ မည္သို႔ေသာသင္ရိုးညႊန္းတမ္း၊ သင္ရိုးမာတိကာမ်ားျဖင့္ ေလ့က်င့္ သင္ၾကား ေပးေနပါသနည္း။ ဘက္စံုမျဖစ္ေသာ၊ အခ်ဳိးမညီေသာ၊ တစ္ဖက္ေစာင္းနင္း ေက်ာင္းသင္ရိုးညႊန္းတမ္းေၾကာင့္ ကေလးတစ္ဦး တစ္ေယာက္အတြက္ သာမကဘဲ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၏ စြမ္းရည္မ်ားပါ ျပဳန္းတီးပ်က္စီးရျပန္သည္။


ထိုင္းႏုိင္ငံ၊ ခ်င္းမုိင္ျမိဳ႔ အေျခစိုက္ စတူဒီယိုဇန္ Studio Xang ဟုအမည္တပ္ထားသည့္ အႏုပညာဘာသာရပ္ ဖြံ႔ျဖိဳးေရး အစီအစဥ္မွာ ကေလးသူငယ္ဖြံ႔ျဖိဳးေရးအတြက္ အႏုပညာဖန္တီးမႈစြမ္းရည္ကို ေလ့က်င့္ပ်ဳိးေထာင္ေပးရန္ သင္တန္းမ်ားကို ဖြင့္လွစ္ လွ်က္ရွိသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ျပည္တြင္းစစ္ေၾကာင့္ ဒုကၡေရာက္သူျပည္သူမ်ား၏ သားသမီးမ်ား၊ ေရႊ႔ေျပာင္း ျမန္မာ စာသင္ေက်ာင္း မ်ားစသည့္ ေက်ာင္းအေရအတြက္အားျဖင့္ ၅၀၀ ေက်ာ္တြင္ အႏုပညာဘာသာရပ္ဖြံ႔ျဖိဳးေရးအတြက္ စာအုပ္စာတမ္းမ်ား ျပဳစုျခင္းႏွင့္ သင္တန္းမ်ားေပးျခင္းကို ၂၀၀၂ ခုႏွစ္မွစတင္၍ လုပ္ေဆာင္လွ်က္ရွိသည္။

စတူဒီယို ဇန္၏ ပညာေရးပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္သူ မစၥအဲစတယ္ကိုဟန္နီ (Ms.Estelle Cohenny) မွ အႏုပညာရုပ္ပံုမ်ားျဖင့္ ေလ့က်င့္သင္ၾကားရျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားတြင္ ဤသို႔ တင္ျပေလ့ရွိသည္။ “ကေလးသူငယ္ဖြံ႔ျဖိဳးမႈမွာ အႏုပညာ ရုပ္ပံုလႊာေတြကို ကိရိယာတစ္ခုအေနနဲ႔ အသံုးျပဳႏုိင္ပါတယ္။ ကေလးမ်ားရဲ႕ စိတ္ကူးစိတ္သန္းေတြ ဖြ႔ံျဖိဳးလာေအာင္ အားေပး ကူညီ ႏိုင္တယ္၊ မိမိကုိယ္ကို ယံုၾကည္မႈကို ပ်ဳိးေထာင္ေပးလို႔ျဖစ္တယ္။ ဘ၀ရဲ႕ စိန္ေခၚခ်က္ေတြ၊ ေလာကဓံတရားေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္လာရတဲ့ အခါမွာ မွ်တတဲ့ စိတ္ခံစားခ်က္၊ သင့္ေတာ္တဲ့ ႏွလံုးသြင္းဆင္ျခင္မႈေတြ ျဖစ္လာေစဖို႔ကိုလည္း အႏုပညာဘာသာရပ္က ေလ့က်င့္ ေပးႏုိင္ပါတယ္။”

သူမမွ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးရာတြင္ “အႏုပညာဆိုတာ ဘာသာစကားတစ္မ်ဳိးပါ။ ၾကားခံ ဆက္သြယ္ေရး ပံုစံတစ္ခုလည္းျဖစ္တယ္။ ငယ္ရြယ္စဥ္ကတည္းက ေလ့က်င့္ေပးမယ္ဆိုရင္ ပုဂၢလဖြံ႔ျဖိဳးတုိးတက္မႈ personal development ကုိ အမ်ားၾကီး အေထာက္ အကူ ျပဳႏုိင္ပါတယ္။ အျခားေသာ ေက်ာင္းသင္ဘာသာရပ္ေတြ၊ စြမ္းရည္ေတြ ေလ့လာရာမွာလည္း ပိုျပီးေတာ့ အဆင္ေျပ ေစပါ တယ္။” ဟူ၍ အႏုပညာဘာသာရပ္၏ တန္ဖိုးၾကီးမားပံုကို အေလးထားေဆြးေႏြးလွ်က္ရွိသည္။

မျမင္တတ္၊ မခံစားတတ္ေသးတဲ့ သူမ်ား

ပညာေရး သုေတသနေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားအရ လူအမ်ားစုၾကီးတြင္ အျမင္အာရံုခံစားတတ္သိမႈစြမ္းရည္ visual literacy မွာ နိမ့္ပါးျခင္း၊ လြန္စြာအားနည္းျခင္းမ်ားရွိေနသည္ကို ေတြ႔ရွိရျခင္းပင္။ သာဓကေဆာင္ရေသာ္ ရုပ္ပံုလႊာတစ္ခု၏ ျပင္ပ အေပၚယံအျမင္ ကိုသာ ရႈျမင္တတ္ၾကျပီး အတြင္းပိုင္းတြင္ လ်ဴိ႕၀ွက္နက္ရိႈင္းစြာတည္ရွိေနေသာ အျခားေသာ အဓိပၸါယ္ တို႔ကို ခံစားသိျမင္ႏုိင္စြမ္း မရွိျခင္းျဖစ္သည္။ အထူးသျဖင့္ ငယ္ႏုစဥ္က ေက်ာင္းပညာေရးတြင္ ေလ့က်င့္ခြင့္မ်ား မရရွိခဲ့ျခင္းမွာ ဤစြမ္းရည္ဖြံ႔ျဖိဳးေစရန္ ပိုမို ခက္ခဲႏိုင္ပါသည္။ ရသခံစားႏိုင္မႈႏွင့္ စာနာစိတ္တို႔ကိုလည္း ထိခိုက္ေစသည္။

စြမ္းရည္မ်ား ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္း

ထုိင္းႏုိင္ငံ၊ ဘန္ေကာက္ျမိဳ႔မွာရွိသည့္ ထုိင္း ဖန္တီးမႈႏွင့္ ဒီဇုိင္းဌာနတြင္ ျပခန္းဖြင့္ထားေသာ ပညာေရးတြင္ အျမင္အာရံုျဖင့္ နားလည္ခံစားႏုိင္ေရး အစီအစဥ္မွ ပညာေပးတာ၀န္ခံ မစၥတာဖီလစ္ရဲနာ၀ိုင္းမွ ဤသို႔ေျပာဆိုခဲ့သည္။

“က်ေနာ္တို႔ အားလံုးဟာ ျမင္ေတြ႔ေနရတာေတြအေပၚမွာ သိျမင္ခံစားႏိုင္စြမ္းရွိဖို႔အတြက္ အခ်ိန္မေပးႏုိင္ေလာက္ကို ျပဌာန္း ခံထားၾကရတာပါ။” သူ႔အေနျဖင့္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာပင္ အႏုပညာမွတဆင့္ ပညာေရးကို ပံ့ပိုးျဖည့္ဆည္းေပးႏိုင္ပံုႏွင့္ ေက်ာင္းပညာေရး ေအာင္ျမင္မႈတြင္ အေရးၾကီး ပံုတို႔ကို လူအမ်ား သိရွိနားလည္လာေစရန္ အားထုတ္ခဲ့သည္။

သိမႈစိတ္ပညာရွင္ ပညာေရးပါရဂူ ေဒါက္တာ အဘိေဂးဟူဆန္ႏွင့္ အတူ ၁၅ ႏွစ္ေက်ာ္ၾကာျမင့္သည္အထိ သုေတသန ျပဳခဲ့ရာမွာ ဗီတီအက္စ္ VTS ကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ သူတို႔၏ ၾကိဳးစားမႈမွာ ထိုက္တန္စြာ အသိအမွတ္ အျပဳခံထားရျပီလည္း ျဖစ္ပါသည္။ အေမရိကန္ႏုိင္ငံတြင္းရွိ ေက်ာင္း ၃၀၀ ေက်ာ္တြင္ VTS ကို သင္ရိုးညႊန္းတမ္း၌ ထည့္သြင္းအသံုးလာၾကျခင္းမွာ သုေတသနျပဳျခင္း၏ ေအာင္ျမင္မႈပင္ျဖစ္သည္။

“အႏုပညာကို စူးစမ္းေလ့လာျခင္းနဲ႔ ေဆြးေႏြးေျပာဆိုျခင္းေတြကတဆင့္ က်မတို႔ဟာ အျမင္အာရံု ခံစားတတ္သိမႈ visual literacy စြမ္းရည္ကို ပ်ဳိးေထာင္ေပးႏုိင္ပါတယ္။ ဆိုလိုတာကေတာ့ ရႈတ္ေထြးခက္ခဲတဲ့ စိတ္ကူးေတြ၊ အေတြးေတြကို နက္နက္ ရိႈင္းရိႈင္း သိျမင္ႏိုင္စြမ္းပါ။ အေပၚယံေက်ာသာ သိျမင္မႈမဟုတ္ေတာ့ဘူး” သူမ၏ ယံုၾကည္ခ်က္ကို ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ ေဆြးေႏြးခဲ့သည္။ သူမကိုယ္တိုင္မွာလည္း ျမန္မာကေလးမ်ား၏ ေက်ာင္းပညာေရးတြင္ အႏုပညာ ဘာသာရပ္ဖြံ႔ျဖိဳးမႈ အတြက္ ၾကိဳးပမ္းေနသူ တစ္ဦးျဖစ္သည္။ စြန္႔ပစ္ခံကေလးမ်ား၏ ပညာေရးတြင္ ပရဟိတ ေက်ာင္းမ်ားဖြင့္လွစ္ျပီး ပံ့ပိုး ကူညီေနသူျဖစ္သည့္အျပင္ အႏုရသပညာေရးအေပၚတြင္ သုေတသနျပဳ ေလ့လာေနသူတစ္ဦးလည္းျဖစ္သည္။

ဤနည္းစနစ္ကို အခ်ိန္ယူေလ့က်င့္ေပးမည္ဆိုပါက ဆရာမၾကီးမွ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ ေ၀ဖန္ပိုင္းျခား ေတြးေတာ တတ္မႈ စြမ္းရည္ကို ဖြံ႔ျဖိဳးေစႏုိင္ေၾကာင္းယံုၾကည္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အႏုပညာလက္ရာ ပစၥည္းမ်ား တြင္ အဓိပၸါယ္ကို ဖြင့္ဆိုႏိုင္ရန္ အေလးထားၾကည့္ရႈ ရွာေဖြရျခင္း၊ စူးစမ္းဆင္ျခင္သံုးသပ္ရျခင္း၊ ေကာက္ခ်က္ဆြဲရျခင္းႏွင့္ အေထာက္အထားႏွင့္အတူ တင္ျပရျခင္း တို႔ပါရွိေနသည့္ အတြက္ပင္ျဖစ္၏။

ေက်ာင္းသားမ်ား၏ ဘာသာစကားစြမ္းရည္ကိုလည္း ဖြံ႔ျဖိဳးေစမည္ျဖစ္သည္။

“က်မတို႔ဟာ ကေလးေတြကို ဘယ္လို စာေရးရမယ္၊ စာဖတ္ရမယ္ဆိုတာေတြကိုေတာ့ သင္ေပးပါရဲ႕။ သူတို႔ တတ္ေျမာက္ဖုိ႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘယ္လိုေျပာဆို ေဆြးေႏြးရမယ္ဆိုတာကိုေတာ့ ေလ့က်င့္ဖို႔အခြင့္အလမ္း မ်ားမ်ားမရွိၾကဘူး။ မေျပာတတ္ဘူးဆိုရင္ေတာ့ ေရးလည္းေရးတတ္မွာ မဟုတ္ေခ်ဘူး။” ဆရာမၾကီး ေဒၚပန္းပံုျပင္၏ အျမင္သေဘာထားမ်ားျဖစ္သည္။

သူမအေနျဖင့္ ထပ္ေလာင္းေျပာဆိုေဆြးေႏြးပါေသးသည္။ “ကေလးေတြကို သူတို႔ရဲ႕ ခံစားသိျမင္မႈေတြကို ဖြင့္ဟေျပာဆိုခြင့္ အတြက္ အခြင့္အလမ္းေတြ အမ်ားၾကီးဖန္တီးထားရွိသင့္တယ္။ ဒါမွသာ ကေလးေတြဟာ ဥာဏ္ရည္အမ်ဳိးမ်ဳိးအသံုးျပဳရတဲ့၊ ဦးေႏွာက္ကို အသံုးျပဳရတဲ့ ေဆြးေႏြးပြဲေတြမွာ မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ့ ေ၀ါဟာရေတြ ၾကြယ္၀လာမွာျဖစ္တယ္”

အႏုပညာလက္ရာပစၥည္းမ်ားကို ေဆြးေႏြးရာတြင္ အသံုးျပဳသည့္ ဘာသာစကားမွာ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ စာေရး၊ စာဖတ္စြမ္းရည္ အတြက္လည္းမ်ားစြာပင္ အက်ဳိးျပဳေလသည္။

စတင္သင္ၾကားျခင္း

ဗီြတီအက္စ္ VTS သီအိုရီမွာ ရႈတ္ေထြးသည္ဟူ၍ ထင္ျမင္ဖြယ္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ လက္ေတြ႔အသံုးခ်ျခင္းကိုမူ နားလည္ရန္ မခဲယဥ္းလွပါ။ သီအိုရီကိုမိတ္ဆက္ခဲ့သူတို႔မွ ၄ ႏွစ္အရြယ္ကေလးမ်ားမွ စတင္ျပီး အသက္အရြယ္မေရြး ဤနည္းလမ္းျဖင့္ ေလ့က်င့္ေပးႏုိင္ေၾကာင္းဆို၏။

ပထမဦးစြာ ဆရာမွ “တစ္တန္းလံုးပါ၀င္ေဆြးေႏြးႏိုင္မည့္ အႏုပညာလက္ရာ တစ္ခုခု” ကိုေရြးခ်ယ္ ထုတ္ႏုတ္မည္။ ေက်ာင္းသား မ်ား အတြက္ စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ ေခါင္းစဥ္ တစ္ခုခုျဖစ္သင့္သည္။ သို႔မွသာလွ်င္ တက္ၾကြစြာ ပါ၀င္ ေဆြးေႏြးၾကပါလိမ့္မည္။ ေက်ာင္းသားတုိင္း အေနျဖင့္ ပါ၀င္ႏုိင္ေစရန္ အတြက္လည္း ရည္ရြယ္ရင္း ျဖစ္သည္။

ေက်ာင္းသားမ်ားမွ ေရြးခ်ယ္ထားသည့္ အႏုပညာလက္ရာကို ခဏတာ ၾကည့္ရႈေလ့လာ စူးစမ္းၾကျခင္းျဖင့္ စတင္ သင္ၾကားျခင္း ျဖစ္သည္။ မ်က္ေမွာက္ေခတ္နည္းပညာမ်ားမွာ အရာရာကို အေပၚယံမွ်သာ ၾကည့္ရႈေစရန္ တြန္းအားေပးသကဲ့သို႔ရွိေနပါသည္။ အမွန္တကယ္တည္ရွိေနသည္တို႔ကို တစ္ခ်က္မွ်သာ ငဲ့ေစာင္းၾကည့္ၾကေတာ့သည္။

ေမးခြန္း ၃ ခု

ပန္းခ်ီရုပ္ပံုတို႔ကို ခဏတာမွ် ၾကည့္ရႈေလ့လာျပီးေသာ္ ဆရာမွ ပထမဆံုးေမးခြန္းကို ျပန္ေမးျပီး ေနာက္ထပ္ အဖြင့္ေမးခြန္း ၂ ခုခန္႔ကို ဆက္ေမးသည္။

“ဒီပန္းခ်ီကားမွာ ဘာျဖစ္ေနတာလဲ”
“အဲဒီလိုေျပာဖို႔ ဘာကို ေတြ႔လို႔လဲ” ႏွင့္
“ေနာက္ထပ္ျပီး ဘာေတြမ်ား ေတြ႔ႏိုင္ေသးသလဲ” တို႔ျဖစ္သည္။

“ဒီေမးခြန္းေတြကို ေမးျမန္းျခင္းကေတာ့ ကေလးေတြအေနနဲ႔ တက္ၾကြစြာပါ၀င္ေစမွာျဖစ္ပါတယ္။” ဆရာမၾကီး ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ ဆိုသည္။ “ဘာကိုေတြ႔သလဲ” ဆုိသည့္ေမးခြန္းမွာ ပရိသတ္ကို ရုပ္ပံုထဲတြင္ ပါရွိသည္တို႔ကို သာလွ်င္ ေရတြက္ ေဖာ္ျပခိုင္းသလို ျဖစ္သည္။ “ပန္းခ်ီကားမွာ ဘာျဖစ္ေနတာလဲ” ဆိုသည့္ ေမးခြန္းမွာမူ အေပၚယံလႊာ ရုပ္ပံုတုိ႔ကို ေက်ာ္လြန္ျပီး ေနာက္ကြယ္မွ အဓိပၸါယ္ကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ရန္ တြန္းအားေပးျခင္းပင္ျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ဆရာမၾကီးမွ မိန္႔ဆိုသည္။

ကေလးသူငယ္ျပဳစု ေစာင့္ေရွာက္ျခင္းတြင္ ကၽြမ္းက်င္သူ ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ ထပ္မံ၍ “၃ ႏွစ္နဲ႔ ၅ ႏွစ္အၾကား ကေလးေတြ ဆိုရင္ ေတာ့ ‘ဘာကိုေတြ႔သလဲ’ လို႔ေမးျမန္းႏိုင္ပါတယ္။ သူတို႔အသက္အရြယ္က ဘာသာ စကားေျပာဆိုမႈနဲ႔ ေ၀ါဟာေတြကို ေလ့လာေန ဆဲျဖစ္လို႔ပါ။ ဒါေပမယ့္ ကေလးၾကီးေတြကိုေတာ့ ပိုျပီးေတာ့ စဥ္းစားေတြးေတာရတဲ့ ေမးခြန္းေတြနဲ႔ စူးစမ္းလိုစိတ္ကို ႏိႈးဆြေပးဖို႔ လိုပါတယ္။” ဟူ၍ လမ္းညႊန္ခဲ့သည္။

ဒုတိယေမးခြန္းျဖစ္သည့္ “အဲဒီလိုေျပာႏိုင္ဖို႔ ဘာကို ေတြ႔လို႔လဲ” မွာ ကေလးမ်ား၏ ပထမအေျဖတို႔ကို ဆရာမွ နားေထာင္ျပီး အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုျပီးေနာက္တြင္ ေမးရန္ျဖစ္သည္။ သူတို႔၏ မွတ္ခ်က္တို႔ကို ေလ့လာေတြ႔ရွိမႈမ်ား အေပၚတြင္ အေျချပဳျပီး ေဆြးေႏြး ေစရန္အတြက္ မသိမသာ လံႈေဆာ္သင္ၾကားေပးနည္းပင္ျဖစ္သည္။ ဤသည္မွာ ပိုင္းျခားေ၀ဖန္ေတြးေတာမႈကို ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ ရာတြင္ အဓိက်သည့္ စြမ္းရည္ပင္ျဖစ္၏။

တတိေျမာက္ေမးခြန္းျဖစ္သည့္ “ေနာက္ထပ္ျပီး ဘာေတြမ်ားေတြ႔ႏုိင္ေသးလဲ” မွာ သူတို႔၏ ယခင္ ေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားကို အသိအမွတ္ ျပဳျပီးလည္း ျဖစ္သည္။ ထို႔အျပင္ တစ္တန္းလံုး ေဆြးေႏြးျခင္းကို ျပီးျပည့္စံုေစရန္ႏွင့္ ကေလးမ်ားကိုယ္တိုင္ ေစငုေသခ်ာစြာ စူးစမ္း ေလ့လာေစရန္ အားေပးျခင္းပင္ျဖစ္သည္။

အသိအမွတ္ျပဳျခင္း

အေရးၾကီးသည့္အခ်က္မွာ ကေလးတိုင္း၏ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ားႏွင့္ တင္ျပေဆြးေႏြးမႈတို႔ကို နားေထာင္ေပးၾက ရန္ျဖစ္သည္။ ကေလးမွ ေျပာဆိုေနသည့္အခ်က္ကို ညႊန္တံျဖင့္ ေထာက္ျပျခင္း၊ ဆရာဆရာမမ်ားအေနျဖင့္ ခ်ဲ႕ ထြင္ ရွင္းလင္း ေျပာဆိုေပးျခင္းတို႔ ျပဳလုပ္ႏုိင္သည္။

“ဒီလိုလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ ေက်ာင္းသားေတြ မၾကည့္၊ မျမင္မိေသးတဲ့အပိုင္းေတြကို ၾကည့္ျဖစ္ေအာင္ ဖန္တီးရာလည္းေရာက္တယ္။ သူတို႔ေျပာဆိုတင္ျပတာကို နားေထာင္ေနပါတယ္ ဆိုတဲ့သေဘာလည္းပါတယ္။ အျမင္အာရံု က်က္စားျခင္းနဲ႔ အျပန္အလွန္ တင္ျပမႈ ေတြ ျဖစ္လာတယ္။” ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ ဆိုပါသည္။

“လူေတြ၊ ကေလးေတြေျပာတာကို ျပန္လည္ေျပာဆိုေပးျခင္းဟာ သူတို႔တင္ျပေျပာဆိုမႈေတြကို လက္ခံတယ္ဆိုတာရယ္၊ နားလည္ သေဘာေပါက္ပါတယ္ဆိုတာရယ္ကို သိရွိေစမယ္။ သူတို႔ေျပာတဲ့စကားအတုိင္းအတိအက် ျပန္ေျပာရင္ နားေထာင္ပါတယ္ ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ပါ။ အျခားစကားလံုးေတြနဲ႔ ျပန္ျပင္ျပီးေျပာတဲ့အခါက်ေတာ့ နားလည္သေဘာေပါက္တယ္ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ေပါ့။ တကယ္လို႔ နားလည္မႈလြဲသြားရင္လည္း သူတို႔က ျပန္ျပင္ေပးႏုိင္ေသးတယ္။” ၾကားရသည့္စကားမ်ားအေပၚမွာ အျခားစကားလံုးသံုးျပီး ျပန္လည္ ေျပာဆိုမႈ၏ အက်ဳိးေက်းဇူးရွိပံုကို ကေလးသူငယ္ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္သူ ပန္းခ်ီဆရာမၾကီးက ေျပာျပခဲ့သည္။

ဘက္လိုက္မႈမရွိဘဲ ျပန္လည္ေျပာဆိုျခင္းကို ဆိုလိုပါသည္။ ေကာက္ခ်က္ခ်၊ ေ၀ဖန္မႈမ်ားကိုလည္း ၾကိဳဆိုလက္ခံသင့္သည္။ တန္းတူ တန္ဖိုးထားသင့္ပါသည္။ ေကာက္ခ်က္ခ်မႈတို႔ကို ျပန္လည္ျပင္ဆင္ေပးျခင္းႏွင့္ ျဖည့္စြက္ျခင္းမ်ားမျပဳလုပ္သင့္ပါ။ သို႔မွသာ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ သူတို႔အေပၚတြင္ တန္ဖိုးထားမႈကို နားလည္ခံစားႏိုင္ပါလိမ့္မည္။ ကၽြမ္းက်င္ေသာ ဆရာဆရာမမ်ား အေနျဖင့္ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ အေျဖမ်ားသည္ ရွင္းလင္းတိက်ေစရန္ လမ္းညႊန္ ကူညီႏုိင္ပါလိမ့္မည္။

အမွားျပင္ဆင္ေပးျခင္းမ်ားကို အစဥ္အျမဲမလုပ္ျခင္းျဖင့္ ေက်ာင္းသားမ်ားသည္ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေျပာဆိုတင္ျပခြင့္ရရွိေစပါသည္။ ဘာသာစကားစြမ္းရည္ ဖြံ႔ျဖိဳးေစရန္ မ်ားစြာ အေထာက္အကူျပဳပါလိမ့္မည္။

ဆရာမွ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ မတူညီေသာ စဥ္းစား ေတြးေတာခ်က္မ်ား၏ အဆက္အစပ္တို႔ကို ေထာက္ျပေပးႏုိင္ပါသည္။ စဥ္းစား ေတြးေတာခ်က္တစ္ခုမွေန၍ အျခားေသာေတြးေတာခ်က္တစ္ခုသို႔ ဆင့္ကဲေျပာင္းလဲႏုိင္ျပီး အဓိပၸါယ္မ်ား ေပၚထြက္ ရရွိလာပံု ကိုလည္း ရွင္းျပႏိုင္သည္။

“အဓိကအခ်က္ကေတာ့ စိတ္ကူးစိတ္သန္းေတြရဲ႕ အေရြ႔သေဘာ၊ ဆင့္ကဲျဖစ္တည္မႈသေဘာကို သင္ၾကားေပးႏုိင္တာပါ။ ဒီလိုဆိုရင္ ပထမဆံုးစိတ္ကူး၊ စဥ္းစားမႈမွာတင္ ရပ္တန္႔မေနဘဲ အျခားေသာ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ေတြကို တြက္ဆမိလိမ့္မယ္။ သူမ်ားေတြရဲ႕ ေဆြးေႏြး တင္ျပခ်က္ေတြကို နားေထာင္ျခင္းဟာ မိမိရဲ႕ ေလ့လာမႈကို ပိုမိုအားေကာင္းေစႏုိင္ျပီး စဥ္းစားခ်က္ေတြကိုလည္း ပိုမို ေ၀ဆာ ေစမွာပါ” ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ အၾကံျပဳ လမ္းညႊန္ထားသည္။

အျမင္အာရံုခံစားမႈျဖင့္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈနည္းလမ္းမ်ား Visual Thinking Strategies (VTS)၏ တန္ဖိုးမ်ား

ေက်ာင္းသင္ရိုးညႊန္းတမ္း၏ အစိတ္အပိုင္းႏွင့္ သင္ၾကားနည္းလမ္းတစ္ခုျဖစ္သည္။

အႏုပညာဖန္တီးခ်က္လက္ရာတို႔ကို အသံုးျပဳျပီး ေ၀ဖန္ပိုင္းျခားစဥ္းစားေတြးေတာမႈစြမ္းရည္ critical thinking၊ ဆက္ဆံေရး စြမ္းရည္ communication skills ႏွင့္ အျမင္အာရံုခံစားတတ္သိမႈစြမ္းရည္ visual literacy တုိ႔ကို ေလ့က်င့္ ပ်ဳိးေထာင္ျခင္းျဖစ္သည္။

အႏုပညာရုပ္ပံုလႊာမ်ား visual art အေပၚတြင္ စူးစမ္းစစ္ေဆးျခင္းႏွင့္ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုျခင္းတို႔ကို ေက်ာင္းသားမ်ားကုိယ္တိုင္ ထဲထဲ၀င္၀င္ပါ၀င္ျခင္း၊ စဥ္းစားေတြးေတာျခင္း၊ တင္ျပေဆြးေႏြးျခင္းတို႔ျဖင့္ သင္ခန္းစာကိုတည္ေဆာက္ျခင္းျဖစ္သည္။

ေက်ာင္းသားမ်ား၏ စူးစမ္းေလ့လာမႈစြမ္းရည္၊ က်ဳိးေၾကာင္း သက္ေသရွာေဖြႏိုင္စြမ္းႏွင့္ မွန္းဆအေျဖထုတ္ႏိုင္စြမ္းတို႔ကို တိုးတက္ဖြံ႔ျဖိဳးေစသည္။

ရႈတ္ေထြးခက္ခဲသည့္ ျပႆနာမ်ားအတြက္ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် အေျဖအမ်ဳိးမ်ဳိးကို ရွာေဖြလိုစိတ္ႏွင့္ စြမ္းရည္ကို ပ်ဳိးေထာင္ေပးသည္။

အျပန္အလွန္ေလးစားမႈရွိေသာ၊ ဒီမိုကေရစီနည္းက်ေသာ၊ စုေပါင္း၀ိုင္း၀န္း၍ ျပႆနာတုိ႔ကို ေျဖရွင္းတတ္ေသာ အေလ့ အက်င့္မ်ားကို စာသင္ခန္းမ်ားအတြင္း ေလ့က်င့္ေပးရာလည္းေရာက္သည္။

ထိုမွတဆင့္ စာသင္ခန္းမ်ားကို ေက်ာ္လြန္ျပီး ေက်ာင္းႏွင့္ ရပ္ရြာလူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္း ေရရွည္အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈမ်ားႏွင့္ လိုလားအပ္ေသာ ဒီမုိကေရစီ စံတန္းဖိုးမ်ားကို ရရွိေစမည္။

ႏႈတ္ေျပာစြမ္းရည္ ပ်ဳိးေထာင္ေလ့က်င့္မႈ၊ စဥ္းစဥ္းစားစားေျပာဆိုတတ္မႈ၊ တက္ၾကြစြာပါ၀င္လုပ္ေဆာင္မႈႏွင့္ ေျပာဆို တင္ျပမႈမ်ားကို စီကံုးေရးသားျခင္းျဖင့္ ႏႈတ္ေျပာမွတဆင့္ အေရးစြမ္းရည္သို႔ ကူးေျပာင္း ေလ့က်င့္ ေပးႏုိင္သည္။

ေက်ာင္းသံုးဘာသာစကားမွာ မိခင္ဘာသာစကား မဟုတ္ေသာ ကေလးငယ္မ်ားႏွင့္ သင္ယူေလ့လာမႈ အထူး အခက္အခဲရွိသူ မ်ား အတြက္လည္း ေအာင္ျမင္ႏိုင္စြမ္းကို ေမွ်ာ္မွန္းႏိုင္သည္။

ေက်ာင္းသားလူငယ္မ်ား၏ ဘ၀ႏွင့္ ျပခန္း၊ ျပတိုက္မ်ားႏွင့္ အႏုပညာလက္ရာပစၥည္းတို႔ကို ဆက္စပ္ႏိုင္စြမ္း၊ အေလးထားလိုစိတ္၊ အသံုးျပဳ လိုစိတ္မ်ားရရွိေစျပီး သူတို႔၏ ရွင္သန္မႈတြင္ ပိုမိုအဓိပၸါယ္ရွိလာေစသည္။

ေနာက္ဆက္တြဲ အသံုးခ်ႏိုင္မႈမ်ား

အျမင္အာရံုျဖင့္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈစြမ္းရည္ကို ေလ့က်င့္သင္ၾကား

(ဗြီတီအက္စ္)မွာ အႏုပညာဘာသာရပ္ သင္ၾကားျခင္း (သို႔မဟုတ္) ျပတိုက္တစ္ခုခု (သို႔မဟုတ္) အႏုပညာျပခန္းတစ္ခုခုသို႔ လည္ပတ္ျခင္းတို႔ျဖင့္သာလွ်င္ ေဘာင္ခတ္မထားသင့္ပါ။ ဆရာဆရာမမ်ားအေနျဖင့္ အျခားေသာ ဘာသာရပ္အသီးသီးတြင္လည္း အခြင့္အခါ သင့္သလို ေပါင္းစပ္ ထည့္သြင္း အသံုးျပဳ ႏုိင္ပါသည္။ သိပၸံ၊ လူမႈေရး၊ ဘာသာစကား စသည့္ ေက်ာင္းသင္ရိုး ဘာသာရပ္ အသီးသီးတြင္လည္း သင္ၾကားနည္း တစ္ခု အေနျဖင့္ အသံုးျပဳသင့္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ရာသီဥတု ေျမပံုပိုစတာ၊ ေလျပြန္ထဲတြင္ ႏွံေကာင္၏ ေတာင္ပံခတ္ေနသည့္ ဓါတ္ပံု စသည္တို႔ျဖင့္ ဗီြတီအက္စ္ (VTS) သင္ၾကားနည္းကို ေပါင္းစပ္ အသံုးျပဳႏုိင္သည္ မဟုတ္ပါေလာ။ အထက္ပါ အႏုပညာ ျပခန္း တြင္ ေမးျမန္းခဲ့သည့္ ေမးခြန္း ၃ ခုကို ေမးျမန္းျခင္းျဖင့္ တစ္တန္းလံုး ပါ၀င္ေဆြးေႏြးႏုိင္ပါမည္။ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္၊ သို႔မဟုတ္ အျခားေသာ ဖတ္စာတစ္ခုခုကို ဖတ္ရႈၾကျပီးသည့္ ေနာက္တြင္ လည္း အထက္ပါနည္းလမ္းတို႔ကို အသံုးျပဳ သင္ၾကားႏုိင္သည္။

ခ်ဳပ္၍ဆိုရေသာ္ ေက်ာင္းသားမ်ားအား အႏုပညာလက္ရာ၊ ပစၥည္းတစ္ခုခုကို ၾကည့္ရႈေစျပီး အႏုပညာပံုစံ၊ စတုိင္၊ အသံုးျပဳသည့္ နည္း (တက္ကနိ)၊ ႏွင့္ ေခတ္သကၠရာဇ္ အခ်ိန္ကာလ စသည္တို႔ကို ေမးျမန္းျခင္းအျပင္ အျမင္အာရံု ခံစားမႈျဖင့္ စဥ္းစား ေတြးေတာမႈ နည္းလမ္း (VTS) ကိုအသံုးျပဳျပီး သင္ၾကားျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ရသခံစားမႈႏွင့္ အႏုပညာ သမုိင္းေၾကာင္းအျပင္ ပိုင္းျခားေ၀ဖန္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈစြမ္းရည္၊ ဆက္ဆံေရးစြမ္းရည္၊ အျမင္အာရံု ဆုိင္ရာ ခံစားတတ္သိႏိုင္စြမ္း တို႔ကိုလည္း ဖြံ႔ျဖိဳး ေစႏုိင္ပါသည္။

ဤသုိ႔ဆိုလွ်င္ ျမန္မာႏုိင္ငံ ေက်ာင္းပညာေရးသင္ရိုးညႊန္းတမ္းမ်ားတြင္ အႏုရသပညာဘာသာရပ္၏ အခန္းက႑ပိုမို ထင္ရွား ေပၚလြင္လာႏုိင္မည္ဟုလည္း ေမွ်ာ္လင့္မိပါသတည္း။ ။

သိန္းႏုိင္
ထိုင္း-ျမန္မာနယ္စပ္တစ္ေနရာ
ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၀၁၀

ဥာဏ္အမ်ိဳးမ်ိဳးအဖံုဖံု

Written by ႏွင္းဆီ
Thursday, 30 July 2009 10:55
ဖူးငံု ဆယ္ေက်ာ္သက္မဂၢဇင္း ၾသဂုတ္လ ၂၀၀၉

ကြၽန္မ မႏွစ္က ျမန္မာျပည္ကို ပထမဦးဆံုး ေရာက္ခဲ့တုန္းက ရန္ကုန္မွာ တစ္လေနရင္း ျမန္မာလူမႈေရး အေၾကာင္း စိတ္၀င္စားစရာေတြ အစံု သိခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။ ကြၽန္မက တကၠသိုလ္မွာ ပညာေရး ပါရဂူဘြဲ႕အတြက္ စာတမ္းျပဳစုေနတဲ့သူ ျဖစ္တဲ့ အေလ်ာက္ ျမန္မာပညာေရး စနစ္အေၾကာင္း အထူးျပဳ စူးစမ္းရင္း ျမန္မာ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႔ ပညာေရးနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ ကိစၥေတြကို ခဏခဏ ေဆြးေႏြးမိတတ္ၾကပါတယ္။ သူတို႔ ေျပာတာေတြထဲမွာ တစ္ခုက ကြၽန္မအေနနဲ႔ သိပ္အံ့ၾသစရာ မေကာင္းဘူးဆိုရင္ မမွားပါဘူး။ သူတို႔ ေျပာတာ က ျမန္မာျပည္မွာ တကၠသိုလ္ ၀င္စာေမးပြဲ ေအာင္စာရင္း အရ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္း ၀င္ခြင့္ သတ္မွတ္ထားေတာ့ အမွတ္သိပ္ေကာင္းရင္ သိပၸံကို ေလ့လာခြင့္ရၿပီး အမွတ္မေကာင္းရင္ ၀ိဇၨာပညာရပ္ကိုပဲ ေလ့လာခြင့္ရတယ္။ အမွတ္ အေကာင္းဆံုးပဲ ဆိုရင္ ဆရာ၀န္အျဖစ္ ဒါမွမဟုတ္ အင္ဂ်င္နီယာအျဖစ္ အလုပ္ လုပ္ႏိုင္တယ္။

ဒီအခ်က္ေတြက ဘာျဖစ္လို႔ ကြၽန္မအေနနဲ႔ အံ့ၾသစရာေကာင္းသလဲ ဆိုေတာ့ ဒါေတြက အေမရိကန္ပညာေရး စနစ္နဲ႔ မတူပါဘူး။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာ ကေတာ့ အထက္တန္းေက်ာင္းၿပီးလို႔ တကၠသိုလ္ကိုတက္ခ်င္ရင္ အက္စ္ေအတီ (SAT) လို႔ေခၚတဲ့ စာေမးပြဲတစ္ခုကို ေျဖရေပမယ့္ အသက္ေမြး ၀မ္းေက်ာင္း ၀င္ခြင့္က ဒီစာေမးပြဲရဲ႕ အမွတ္ စာရင္းေပၚမွာ မတည္ပါဘူး။ အမွတ္ေကာင္းရင္ ဂုဏ္ရွိတဲ့ တကၠသိုလ္မွာ ၀င္ခြင့္ရမွာပဲ။ အမွတ္ မေကာင္းဘူးဆိုရင္ေတာ့ ေကာင္းတဲ့ တကၠသိုလ္ မ၀င္ႏိုင္ဘူးဆိုတာက ျဖစ္ႏိုင္ေပမယ့္ တကၠသိုလ္ ၀င္ခြင့္ဆိုတာ SAT အမွတ္အျပင္ အထက္တန္း ေက်ာင္းမွာရတဲ့ အမွတ္၊ အားကစားနဲ႔ တျခား ေက်ာင္းအျပင္ အလုပ္ေတြ၊ ဆရာ၊ ဆရာမရဲ႕ ေထာက္ခံစာေတြ အေပၚ မွာတည္တယ္။ (ဒီ ေက်ာင္းအျပင္ အလုပ္ေတြ ဆိုတာ ဂီတ၊ အႏုပညာ၊ ေခါင္းေဆာင္မႈစတဲ့ အရည္အခ်င္း ေတြကို ေဖာ္ျပႏိုင္တဲ့ ကိစၥေတြပါပဲ။)

ဥပမာ ေက်ာင္းသူတစ္ေယာက္က SAT မွာ အမွတ္ ေကာင္းေကာင္း ရေပမယ့္ အထက္တန္းေက်ာင္း မွာရတဲ့ အမွတ္က မေကာင္းရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေက်ာင္းအျပင္ ကိစၥ သိပ္မပါ၀င္ဖူးဘူး ဆိုရင္ အေကာင္းဆံုး တကၠသိုလ္ေတြကို ၀င္ခြင့္ရခ်င္မွရ မယ္။ ဒါေပမယ့္ တကၠသိုလ္ ၀င္ခြင့္ရၿပီးရင္ေတာ့ ႀကိဳက္တဲ့ ဘာသာရပ္ကို ေလ့လာလို႔ရတယ္။

ဒီ အေမရိကန္စနစ္မွာ တကၠသိုလ္ ေရာက္ရင္ ဘယ္ဘာသာရပ္ ေလ့လာမယ္ဆိုတဲ့ ဆံုးျဖတ္ ခ်က္ကို အထက္တန္း ေက်ာင္းၿပီးတာနဲ႔တန္း ဆံုးျဖတ္ရတာ မဟုတ္ဘူး။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသားေတြက တကၠသိုလ္ ေရာက္ၿပီး တစ္ႏွစ္၊ ႏွစ္ႏွစ္ၾကာၿပီးမွ အဓိကအ ထူးျပဳ ဘာသာရပ္ကို ေရြးၾကရတယ္။ ေနာက္ၿပီး ဘီေအ(B.A)၊ ဘီအက္စ္စီ (B.Sc) ဘြဲ႕ရၿပီးမွ ဆရာ၀န္၊ ေရွ႕ေန၊ ဆရာမျဖစ္ခ်င္ရင္ အထူး စာေမးပြဲ ေနာက္တစ္ခု ထပ္ေျဖရတယ္။ ဒီ အထူး စာေမးပြဲဆိုတာ (၀ိဇၨာနဲ႔ သိပၸံပညာရပ္ေတြ အတြက္) ဂ်ီအာရ္အီး GRE, (ဥပေဒအတြက္) အယ္လ္ဆတ္ LSAT, (ေဆးတကၠသိုလ္အတြက္) အမ္ခတ္ MCAT ျဖစ္ၿပီး အမွတ္အရ ဘြဲ႕လြန္ သင္တန္း ၀င္ခြင့္ ရ၊ မရ ဆံုးျဖတ္ၾကတယ္။ GREက အပိုင္း ၃ ပိုင္းခြဲထားၿပီး တစ္ပိုင္းက သခ်ၤာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေမးခြန္းေတြကိုေျဖရတယ္။ ေနာက္တစ္ပိုင္းက ဘာသာစကားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေမးခြန္းေတြကို ေျဖရတယ္။ ေနာက္တစ္ပိုင္းမွာ က်ေတာ့ စာစီစာကံုး ေရးရတာပါ။ ၀ိဇၨာပညာ ရပ္ကိုေလ့လာခ်င္တဲ့ သူေတြအတြက္ သခ်ၤာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အပိုင္းမွာရတဲ့ အမွတ္က အေရးမႀကီးပါဘူး။ ဥပမာ ကြၽန္မ ပညာေရး ပါရဂူ သင္တန္းကို ၀င္ခြင့္ရဖို႔ ေလွ်ာက္တုန္းက ကြၽန္မက သခ်ၤာကို သိပ္မကြၽမ္းက်င္ေပမယ့္ ပါရဂူ သင္တန္းကို ၀င္ခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။

အေမရိကန္ စနစ္နဲ႔ ျမန္မာစနစ္ကို ႏိႈင္းယွဥ္ ၾကည့္ရင္ဥာဏ္အေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျခားနားတဲ့ ယူဆခ်က္ေတြ အမ်ဳိးမ်ဳိးရွိတယ္ ဆိုတာကို ျမင္ႏိုင္တယ္။ ျမန္မာစနစ္အရ ဥာဏ္ကို ဘယ္လို ျမင္သလဲ ဆိုတာ စဥ္းစားစရာ ေကာင္းပါတယ္။ ကြၽန္မ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရွိတုန္းက ပညာမွာ အသိ ပညာ၊ အတတ္ပညာ ဆိုၿပီး ပညာႏွစ္မ်ဳိးရွိတယ္ လို႔ သိရတယ္။ အတတ္ပညာက အမ်ဳိးမ်ဳိး ရွိပံု ရေပမယ့္ ျမန္မာ စာေမးပြဲစနစ္ အရဆိုရင္ အသိ ပညာကေတာ့ တစ္မ်ဳိးပဲ ရွိတယ္လို႔ ယူဆပါ တယ္။ ဒီစနစ္အရ သိပၸံကို နားလည္ႏိုင္တဲ့ လူေတြ က စာေပ၊ သမိုင္း၊ အႏုပညာကို နားလည္ႏိုင္တဲ့ လူထက္ ပိုဥာဏ္စြမ္းၾကတယ္လို႔ ဆိုလိုခ်င္ပံုပါပဲ။

ျမန္မာစနစ္မွာ ေကာင္းတာက အေရးႀကီးတဲ့ အလုပ္ အတြက္ အေကာင္းဆံုး ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသားေတြပဲ လုပ္လို႔ လူမႈေရး အတြက္ ေကာင္းတဲ့အျပင္ ဒီအေရးႀကီးတဲ့ အလုပ္အတြက္ ၀န္ထမ္း အလံုအေလာက္ရွိမယ္။ ေတာ္တဲ့ အင္ဂ်င္ နီယာရွိရင္ ခိုင္တဲ့ တံတားရမွာပဲ။ အခု အေမရိ ကန္ႏိုင္ငံမွာ ျပႆနာတစ္ခုက ေက်ာင္းဆရာ၊ ဆရာမ အလံုအေလာက္ မရွိဘူး။ အလုပ္၀င္ခြင့္ကို စာေမးပြဲ အမွတ္အရ သတ္မွတ္ ဆံုးျဖတ္ရင္ ဒီျပႆနာ ရွိမွာမဟုတ္ဘူးလို႔ ကြၽန္မ ထင္မိတယ္။

အေမရိကန္ စနစ္ကေတာ့ ဥာဏ္ဆိုတာ အမ်ဳိးမ်ဳိးရွိတယ္လို႔ ယူဆေတာ့ အဲဒီ ဥာဏ္အမ်ဳိး မ်ဳိးကို စစ္ခ်င္ရင္ စစ္တမ္းထုတ္နည္း အမ်ဳိးမ်ဳိး သံုးရတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဒီယူဆခ်က္ အရ သိပၸံနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္က အေရးႀကီးဆံုးပဲ ဆိုတာ မဟုတ္ဘူး။ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၁၀၊ ၂၀ အတြင္းမွာ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံမွာ ဥာဏ္ အေၾကာင္းယူဆခ်က္ေတြ အမ်ား ႀကီး ေျပာင္းလဲလာခဲ့တယ္။ ၁၉၈၃ မွာ ေဟာင္း ၀ဒ္ဂါရ္ဒနာ(Howard Gardner)ဆိုတဲ့ ပညာေရး ပါေမာကၡ တစ္ေယာက္က ဥာဏ္အမ်ဳိးမ်ဳိး အေၾကာင္း စာအုပ္ တစ္အုပ္ ေရးခဲ့တယ္။ ဒီစာအုပ္ မွာ သူ႔ရဲ႕ ဥာဏ္မ်ဳိးစံု သီအိုရီ(Theory of Multiple Intelligences) ဆိုတာကို ရွင္းျပတယ္။

သူ႔သီအိုရီ အရ ဘာသာစကားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္ (Linguistic Intelligence)၊ ယုတၱိနဲ႔ သခ်ၤာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္ (Logical-Mathematical Intelligence)၊ ဂီတနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္ (Musical Intelligence)၊ ကိုယ္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္ (Bodily-Kinesthetic Intelligence))၊ ေနရာနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္(Spatial Intelligence)၊ ဆက္ဆံေရးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္ (Interpersonal Intelligence)၊ မိမိကို နားလည္မႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္ (Intrapersonal Intelligence) ဆိုတဲ့ ဥာဏ္ ၇ မ်ဳိးရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

အဲဒီဥာဏ္ေတြကို ပိုနားလည္ေအာင္ ကြၽန္မ အျမင္ကို နည္းနည္း ရွင္းျပခ်င္ပါတယ္။ ဥပမာ လူတစ္ေယာက္က ဘာသာစကားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္းရင္ ဘာသာစကားေတြကုိ လြယ္လြယ္ သင္ႏိုင္ၿပီး စကားအဓိပၸာယ္ကို ေကာင္းေကာင္း ေျပာျပႏိုင္တယ္ဆို ေတာ့ စာေရးဆရာ/ဆရာမ၊ ကဗ်ာဆရာ/ဆရာမ၊ ေရွ႕ေနအေနနဲ႔ အလုပ္လုပ္ရင္ အဆင္ေျပမွာပဲ။ ယုတၱိနဲ႔ သခ်ၤာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္းရင္ သဘာ၀ သိပၸံနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ အလုပ္မွာ ကြၽမ္းက်င္မယ္။

ဂီတနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္းရင္ ဂီတစာဆို၊ ဂီတသမား အေနနဲ႔ ပန္းဆြတ္မယ္။ ကိုယ္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္မွာ စြမ္းရင္ေတာ့ အားကစား၊ အက ဟန္က်မယ္။ ေနရာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္းတဲ့ လူက်ေတာ့ ပစၥည္းေတြကို ဘယ္လို ေနရာတက် ထားသင့္ သလဲလို႔ စိတ္ကူးႏိုင္လို႔ ဗိသုကာ၊ အင္ဂ်င္နီယာ အေနနဲ႔ အလုပ္လုပ္ရင္ ကြၽမ္းက်င္မယ္။ ဆက္ဆံေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္းသူ ကေတာ့ လူေတြရဲ႕ အမူအရာ၊ စိတ္ခံစားမႈကို ေကာင္းေကာင္း နားလည္ ႏိုင္လို႔ ေစ်းေရာင္းသူ၊ ေခါင္းေဆာင္၊ အၾကံေပး စတဲ့အလုပ္ေတြမွာ ေပါက္ေျမာက္မယ္။ မိမိ ကိုယ္ကို နားလည္မႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္း ရင္ေတာ့ သူ႔ကိုယ္သူ ေကာင္းေကာင္း နားလည္တဲ့ သူျဖစ္လို႔ ဘာအလုပ္မွာျဖစ္ျဖစ္ အက်ဳိးရွိမွာပဲ။ ေနာက္ၿပီး တျခား ဘာဥာဏ္ေတြ ရွိပါလိမ့္ဦးမလဲ လို႔ ေတြးၾကည့္ၾကပါစို႔။

ဥပမာ ကိုယ္က်င့္ တရားနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္(Moral Intelligence) စကၡဳနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္ (Visual Intelligence), အခ်က္အျပဳတ္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္ (Culinary Intelligence) စတဲ့ဥာဏ္ေတြလည္း ရွိမွာပဲ။ ဂါဒနာရဲ႕အဆိုအရ ဥာဏ္ေတြက ၀ါသနာပဲ ဆိုတဲ့ အယူအဆက သိပ္မမွန္ပါဘူး။ ေနာက္တစ္ခု က တခ်ဳိ႕ လူေတြက ဥာဏ္ရွိၿပီး၊ တခ်ဳိ႕က ဥာဏ္မရွိဘူး ဆိုတာလည္း မဟုတ္ဘူး။ တကယ္တမ္းေတာ့ လူေတြက ကိုယ္စီ ကိုယ္ငွ ဥာဏ္တစ္မ်ဳိးစီ ရွိၿပီး လူတိုင္းမွာ Unique Combination of Intelligence လို႔ေခၚတဲ့ တစ္မ်ဳိးစီ သူ႔နည္း သူ႔ဟန္နဲ႔ ဥာဏ္ေတြ ေပါင္းစုထားတာရွိၾကတယ္။

ဥပမာ ကြၽန္မက ေနရာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္နဲ႔ ယုတိၱနဲ႔ သခ်ၤာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္မွာ သိပ္မစြမ္းဘဲ ဘာသာစကားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္နဲ႔ ဆက္ဆံေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္မွာ ပိုအားသန္လို႔ အင္ဂ်င္နီယာ အျဖစ္လုပ္ရင္ မေပါက္ေျမာက္ ႏိုင္ေပမယ့္ ေက်ာင္းဆရာမ အျဖစ္လုပ္ရင္ ပိုအဆင္ေျပတယ္။ သို႔ေသာ္လည္းပဲ ဇာတိဥာဏ္ ရွိေပမယ့္ အဲဒီ ဥာဏ္ရင့္သန္ဖို႔ အခြင့္မရွိရင္ေရာ၊ ကိုယ္ပိုင္ ႀကိဳးစားမႈ မရွိရင္ေရာ ဇာတိဥာဏ္ရဲ႕ အစြမ္းအစ ေပၚမထြက္လာႏိုင္ဘူး။ ဒီေတာ့ ေက်ာင္းမွာ ကေလးေတြက ဥာဏ္မ်ဳိးစံုကို ရင့္သန္ဖို႔ အခြင့္ရွိဖို႔ အထူးလိုအပ္တယ္လို႔ ကြၽန္မ ျမင္တယ္။ အဲဒီသီအိုရီက အေမရိကန္ ပညာေရး စနစ္မွာ တစ္စတစ္စ အရာတြင္လာလို႔ တကၠသိုလ္၀င္ဖို႔ လိုအပ္ခ်က္ေတြကလည္း ေျပာင္းလဲလာၿပီး ၀င္ခြင့္က စာေမးပြဲ အမွတ္စာရင္းတစ္ခုတည္း အေပၚ မွာတည္တယ္ဆိုတာ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။

ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ အေမရိကန္ႏိုင္ငံက ဥာဏ္အေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ယူဆခ်က္ေတြ မတူဘူးဆိုေတာ့ ပညာေရး စနစ္ေတြကို ႏိႈင္းယွဥ္လို႔ မလြယ္ေပမယ့္ ႏွစ္ႏိုင္ငံစလံုးက တစ္မ်ဳိးစီ လူငယ္ေတြအတြက္ အက်ဳိးရွိပါတယ္။ ေနာက္ဆိုရင္ ကြၽန္မ ျမန္မာ ပညာေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ယူဆခ်က္ေတြအေၾကာင္း ပိုေလ့လာ ခ်င္ပါတယ္။ ဥပမာ ျမန္မာျပည္မွာရွိတုန္းက ကာယအင္အားနဲ႔ ဥာဏအင္အား အေၾကာင္း ၾကားဖူးေပမယ့္ ဒီအင္အားႏွစ္ခုက ဘယ္လိုကြာ သလဲဆိုတာ ကြၽန္မ စိတ္၀င္စားတယ္။ ကာယ အင္အားက ကိုယ္နဲ႔ပတ္သက္ တဲ့ဥာဏ္နဲ႔ ဆင္သလားဆိုတာ ကြၽန္မ စဥ္းစားေနပါတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ကြၽန္မ ဒီအေၾကာင္း ေတြကိုေလ့လာေဆြးေႏြးရင္ တျခားပညာေရးကို စိတ္၀င္စားတဲ့ လူေတြက ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့လည္း ဗဟုသုတ ရၾကမယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။


ႏွင္းဆီ


ႏွင္းဆီဟာ ေကာ္နဲလ္တကၠသိုလ္မွာ ပညာေရးဆိုင္ရာ ပါရဂူဘြဲ႕ တက္ေရာက္ေနတဲ့ အေမရိကန္ေက်ာင္းသူ ျဖစ္ပါတယ္။ အမည္ရင္းက Rose Metro ျဖစ္ၿပီး သူဟာ ေကာ္နဲလ္တကၠသိုလ္မွာပဲ ျမန္မာစာကို သင္ယူခဲ့ပါတယ္။ သူ ျမန္မာစာ ေလ့လာေနတာ ႏွစ္ေပါင္းအေတာ္ၾကာေနၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ အဓိက စိတ္၀င္စားတာက ပညာသင္ၾကားတဲ့ နည္းလမ္းအသြယ္ သြယ္ရဲ႕ သမိုင္းေၾကာင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ ေက်ာင္းတစ္ဖက္ တက္သလို အေမရိကမွာရွိတဲ့ အထက္တန္းေက်ာင္း တစ္ေက်ာင္းမွာလည္း ဆရာမအျဖစ္ အလုပ္ လုပ္ေနပါတယ္။ အခုေဖာ္ျပတဲ့ ေဆာင္းပါးဟာ သူကိုယ္တိုင္ ျမန္မာဘာသာနဲ႕ ေရးထားတဲ့ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ ျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္ ေက်ာင္းသူ တစ္ေယာက္ရဲ႕ ျမန္မာဘာသာနဲ႕ ေရးထားတဲ့ ေဆာင္းပါးျဖစ္ပါတယ္။ ဖူးငံုတို႕အေနနဲ႕ သူ႕ေဆာင္းပါးနဲ႕ပတ္သက္ၿပီး ေ၀ဖန္ အၾကံေပးလိုတာ ျဖစ္ေစ၊ သူ႕ကို တစ္ခုခု ေမးျမန္းခ်င္တာျဖစ္ေစ ဖူးငံုဆယ္ေက်ာ္သက္မဂၢဇင္း ကို စာေရးသားေပးပို႕ႏိုင္ပါတယ္။ သူ႕ကို တိုက္႐ိုက္ စာေရးဆက္သြယ္ခ်င္ရင္ေတာ့ rose.metro@gmail.com This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it သို႕ စာေရးသား ဆက္သြယ္ႏိုင္ေၾကာင္းပါ။

အယ္ဒီတာ

သင္းသင္းခိုင္ စာက်က္ေနသည္ (၀တၳဳတို)

(၁)
အခ်ိန္ကား (၁၉၉၆) ခုႏွစ္
ေနရာကား ေတာင္ေပၚေျမ။

“မိခ်ိဳနဲ႕ မိသီ။ စကားေျပာတာ အသံေတြ ေလွ်ာ့ၾကဦးေလ။ ဟိုမွာ ငါ့သမီးေလး စာက်က္ေနတယ္”
အိမ္ေရွ႕ခန္းမွ အေမ့အသံ ထြက္ေပၚလာျပီးေနာက္တြင္ မၾကီးႏွင့္ မလတ္တို႕၏ ရယ္သံမ်ားက ရုတ္တရက္ တိတ္သြားသည္။ အေမက သူမ စာက်က္ခ်ိန္မွာ အသံေတြ မဆူညံရေအာင္ ထိန္းေပးေနက်။ သူမ ဆယ္တန္းေရာက္ကတည္းက ညဘက္ဆိုလွ်င္ အိမ္ရွိလူကုန္ တိတ္တိတ္ေနေပးၾကရသည္။ တေနကုန္ ကားေမာင္းထားရေသာ အေဖကေတာ့ ေမာျပီးေစာေစာအိပ္သည္မို႕ ကိစၥမရွိ။ တေနကုန္ ေဆးလိပ္လိပ္ထားရသမွ် ညက်မွ ကာတြန္းစာအုပ္ေလးဖတ္၊ သီခ်င္းေလး နားေထာင္တတ္ေလ့ရွိေသာ အစ္မ ႏွစ္ေယာက္အတြက္ကေတာ့ ကိစၥရွိသည္။ မေက်မနပ္ႏွင့္ ပြစိပြစိ လုပ္ၾကေပမယ့္ အေမ့လက္သံကို ေၾကာက္ၾကသည္မို႕ ဆူဆူပူပူ မလုပ္ရဲၾက။ ေျပာမိသာ ေျပာရေပမယ့္ ရွစ္တန္းထိသာ ေက်ာင္းေနဖူးေသာ အေဖ၊ ငါးတန္းထိသာ ေက်ာင္းေနဖူးေသာ အေမႏွင့္ ခုနစ္တန္းတဖုန္းဖုန္းက်ျပီး ေက်ာင္းထြက္ထားၾက ရေသာ မၾကီး၊ မလတ္တို႕ အၾကားတြင္ ဆယ္တန္းေက်ာင္းသူျဖစ္လာေသာ သူမအား တအိမ္လံုးက ၀ိုင္းျပီး အလိုလိုက္ထားၾကသည္။




ကုန္ေစ်းႏွဳန္းမ်ား တရိတ္ရိတ္တက္ေနေသာ ကာလတြင္ အိမ္က ထမင္း၀ိုင္းမွာ ဟင္းခြက္ေလးေတြ တစတစ နည္းလာေပမယ့္ သူမစာေမးပြဲအတြက္ လိုအပ္ေသာ အထူးထုတ္စာအုပ္မ်ားကိုေတာ့ ျခစ္ကုတ္ျပီး ၀ယ္ေပးၾကသည္။ သူမကလဲ မေနပါ။ စာၾကိဳးစားပါသည္။ ဆယ္တန္းကို ႏွစ္ခ်င္းေပါက္ ေအာင္ျမင္ေအာင္ ေျဖလိုက္မည္ဟု စိတ္ထဲ ဆံုးျဖတ္ထားပါသည္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ညဆိုရင္ သူမစာက်က္သံေလးမ်ားက တအိမ္လံုးမွာ ညံေနသည္။ လက္လုပ္လက္စားမ်ားေသာ ဒီရပ္ကြက္ေလးထဲမွာ အထက္တန္းေက်ာင္းေနႏိုင္သူကလဲ နည္းတာမို႕ ရပ္ကြက္ထဲက လူမ်ားကလဲ သူမကို ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကေလသည္။ တခ်ိဳ႕ကလဲ အားေပးၾကသည္။ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ ဆယ္တန္းေအာင္လဲ ဘာမွ မထူးပါဘူး ေျပာၾကသည္။ တခ်ိဳ႕ကလဲ ညဆိုလွ်င္ သူမ စာေအာ္က်က္သံေလး ၾကားရတာ နားေထာင္ေကာင္းသည္ ဆိုၾကသည္။ ဒီလိုဆိုေတာ့လဲ သူတို႕ေတြ ၾကားေအာင္ ပိုေအာ္က်က္ျပရသည္ေပါ့။ သူမစာက်က္သံၾကားတိုင္း အေမကလဲ ၀မ္းသာအားရ ျဖစ္ေနသည္။ တခါတေလ သခ်ၤာတြက္ေနတုန္းေလး ျငိမ္ေနရင္ေတာင္ ဘာမ်ားျဖစ္လဲ၊ ေနမေကာင္းဘူးလားလို႕ လာေမးတတ္သည္။ အေမတင္မဟုတ္။ ေျခရင္းအိမ္က ေဒၚၾကီးပုကလဲ သူမကို အရမ္းဂရုစိုက္သည္။ တေလာက ဓာတုေဗဒ ညီမွ်ခ်င္းမ်ားကို အလြတ္ေအာ္က်က္တာ မ်ားသြားလို႕ အသံ၀င္သြားေတာ့ ေဒၚၾကီးပုက ၾကက္ဥအကာထဲ သံပရာရည္ညွစ္ျပီး လာပို႕ေပးသည္။ အသံျပန္ထြက္လာေအာင္လို႕တဲ့။ လူအမ်ားၾကားမွာ သူမက အဲေလာက္အထိ မ်က္ႏွာပြင့္သည္ေလ။

(၂)

“ဆယ္တန္း ေအာင္စာရင္းေတြ ထြက္ေတာ့မယ္တဲ့။ မိသင္းေတာ့ ဂုဏ္ထူးေတြ အမ်ားၾကီး ပါမွာပဲ”
“ေအးေလ။ သူဒီေလာက္ စာက်က္ထားတာ။ ငါတို႕ေတာ့ အရပ္ထဲမွာ မ်က္ႏွာပြင့္ဦးမယ္”

မၾကီးနဲ႕ မလတ္တို႕ အသံကို ၾကားရေတာ့ သူမ ၀မ္းနည္းသြားသည္။ သူမ အေျခအေနကို သူမသာ အသိဆံုး ျဖစ္သည္ေလ။ စာေတြ အမ်ားၾကီး က်က္ထားေပမယ့္ စာေမးပြဲခန္းထဲ ေရာက္ေတာ့ ဟိုဟာလဲ သိသလိုလို၊ ဒီဟာလဲ သိသလိုလိုေတြ ျဖစ္ျပီး ေရာေနသည္။ ဘာကိုမွ တိတိပပ မေျဖႏိုင္။ ရူပေဗဒ ေမးခြန္းမ်ားမွာလဲ သူမအလြတ္က်က္ထားေသာ ေမးခြန္းမ်ားက မပါ။ ဓာတုေဗဒ ေမးခြန္းေတြက်ေတာ့လဲ ဘာေတြမွန္းမသိ။ ဘိုင္အိုစကားလံုးေတြကိုလဲ မမွတ္မိေတာ့။ သိပၸံတြဲတခုတည္းႏွင့္တင္ အေျခအေန လံုး၀မေကာင္းမွန္း သူမတပ္အပ္သိပါသည္။ တျခားဘာသာေတြဆိုတာကလဲ တို႕ထိတို႕နန္႕ ေျဖခဲ့ရသည္မို႕ ေအာင္မွတ္က သိပ္မေသခ်ာလွ။ ဒုကၡပါပဲ။ ေအာင္စာရင္း မထြက္ပါေစနဲ႕ဟု သူမဆုေတာင္းေနမိသည္။

သို႕ေပမယ့္ သူမဆုေတာင္းက မျပည့္ခဲ့ပါ။ ဆယ္တန္းေအာင္စာရင္းက ခါတိုင္းႏွစ္ေတြထက္ပင္ ေစာျပီး ထြက္လာလိုက္ေသးသည္။ သူမသိေနျပီးသား အေျဖပင္ျဖစ္သည္။ ဆယ္တန္းေအာင္ေသာ အမည္စာရင္းမွာ သူမနာမည္ မပါခဲ့ပါ။ တအိမ္သားလံုး ခဲေလသမွ် သဲေရက်ရေလျပီ။ အေမ့မ်က္ႏွာက မေကာင္းလွ။ အေဖကေတာ့ “ဒီႏွစ္မေအာင္လဲ၊ ေနာက္ႏွစ္ေပါ့” လို႕ဆိုသည္။ မၾကီး၊ မလတ္တို႕မွာလဲ မ်က္ႏွာငယ္ေလးေတြႏွင့္။ ကိုယ့္အေျခအေနကို ၾကိဳသိျပီးသား ျဖစ္ေပမယ့္၊ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာ သူမၾကိဳက်က္ထားခဲ့တဲ့ စာေတြက ေမးခြန္းနဲ႕ တလြဲတေခ်ာ္ျဖစ္ခဲ့တာကို သြားေျပာ၍ မရ။ သူမ စာက်က္တာကို အထင္ၾကီးေနၾကရာက အထင္ေသးသြားႏိုင္သည္။ ဒီေတာ့ ဟန္ကိုယ္ဖို႕ လုပ္ရသည္။ ျပိဳင္ပြဲတခုမွာ ေအာင္ျမင္သည့္အခါ ကိုယ္က သိပ္ေတာ္လို႕ဟု လက္မေထာင္ခ်င္သူမ်ားသည္ ဆံုးရွံဳးခ်ိန္တြင္ ကိုယ္အသံုးမက်လို႕ဟု ဘယ္ေတာ့မွ ေျပာေလ့မရွိၾက။ ကိုယ့္အမွားကိုလဲ ျပန္ရွာေဖြေလ့မရွိၾက။ တဘက္က ညစ္တာေၾကာင့္လို႕သာ အျပစ္ပံုခ်ျပီး မိမိကိုယ္ကို ကာကြယ္ေလ့ရွိၾကသည္။ ဒါကလဲ လူ႕သေဘာ၊ လူ႕မေနာ။ သူမသည္လဲ ဘာသားနဲ႕ ထုထားသည္ မွတ္လို႕။ ဒီေတာ့ မ်က္ႏွာေလးကို မဲ့ျပီး ေျပာလိုက္သည္။

“သမီးက အရမ္းၾကိဳးစားျပီး ေျဖထားတာ။ စာစစ္တဲ့ ဆရာမေတြမ်ား အေျဖလႊာ မွားစစ္လား မသိဘူး”
“အင္းေလ။ ငါ့သမီးေလးက ဒီေလာက္ေတာ္တာကိုး။ စာေမးပြဲက်ရတယ္လို႕။ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး”
သူမရဲ႕ စကားအဆံုးမွ အေမက ၀င္ေျပာသည္။
“ေအးေလေနာ္။ ဆယ္တန္းေျဖတဲ့လူက သိန္းနဲ႕ခ်ီေနတာတဲ့။ အေျဖလႊာေတြ ေရာသြားလာမွ မသိတာ”

မၾကီးကလဲ ဘုမသိ၊ ဘမသိႏွင့္ ၀င္ေျပာေလသည္။

ဒီလိုႏွင့္ သူမ ဆယ္တန္းက်သည့္ ကိစၥက ျပီးသြားသည္။ သူမကို ၀ိုင္းသနားျပီး ခါတိုင္းထက္ ပိုအခြင့္အေရးေတြ ေပးၾကသည္။ အစစအရာရာ လိုေလေသးမရွိ။ ထမင္းစားျပီးရင္ေတာင္ ကိုယ့္ပန္းကန္ ကိုယ္ေဆးစရာမလို။ ဒီေတာ့ ရထားတဲ့ အခြင့္အေရးေတြနဲ႕ ညီမွ်ေအာင္ သူမကလဲ စာေတြ ေအာ္က်က္ျပပါသည္။ ျပဌာန္းစာအုပ္ထဲမွာ အဂၤလိပ္ပံုျပင္ေတြကို အလြတ္က်က္သံၾကားေတာ့ အေမက ပါးစပ္ၾကီး ဟျပီး ေျပာသည္။

“ငါ့သမီးေလးက ေတာ္လိုက္တာေနာ္။ ဒီေလာက္ေတာ္တဲ့ ငါ့သမီးေလးကိုမ်ား စာေမးပြဲခ်ၾကတာ။ အဲဒီဆရာမေတြ ငါ့သမီးေလးေလာက္ မသိလို႕ပဲ ျဖစ္ရမယ္”တဲ့။

အေမ့အသံ အဆံုးမွာ မၾကီးနဲ႕ မလတ္တို႕ကလဲ အထင္ၾကီးသည့္ မ်က္လံုးမ်ားျဖင့္ ၀ိုင္းၾကည့္ၾကသည္။ သူမ ဒီမ်က္လံုးမ်ားကို သိပ္ႏွစ္ျခိဳက္ပါသည္။ သို႕ေပမယ့္ အရပ္ထဲမွာေတာ့ သူမ ဆယ္တန္းက်သည္က အေတာ္ဂယက္ရိုက္သြားသည္။ သူမကို အထင္မေသးၾကေပမယ့္ ဆယ္တန္းစာေမးပြဲဆိုတာ သိပ္ခက္တဲ့ စာေမးပြဲၾကီးပါလားလို႕ ထင္သြားၾကတာ ျဖစ္သည္။ ေဒၚၾကီးပုကလဲ ကိုးတန္းတက္ေနတဲ့ သူ႕သားေလးကို ေက်ာင္းမွ ႏွဳတ္ျပီး ၀ပ္ေရွာ႕တခုမွာ အလုပ္သြားလုပ္ခိုင္းသည္။ ေဒၚၾကီးပု ေျပာတဲ့စကားက “ဒီေလာက္စာက်က္တဲ့ မိသင္းေတာင္ မေအာင္တာ။ နင္ဆိုရင္ေတာ့ ေ၀းျပီ” တဲ့။

(၃)

ဒီလိုႏွင့္ ညစဥ္ညတိုင္း စာေအာ္က်က္ေနေသာ သူမ ဘ၀ထဲသို႕ မထင္မွတ္ပဲ မႏြယ္ ေရာက္လာခဲ့ပါသည္။ မႏြယ္က သူမအေဖ ကားေမာင္းသည့္ အိမ္မွ အလုပ္ရွင္၏ သမီး။ မႏၱေလးမွာ ေက်ာင္းသြားတက္ေနျပီး၊ ေက်ာင္းပိတ္လို႕ ခဏျပန္လာလည္တာတဲ့။ သူမအေဖေျပာတာ ၾကားရေပမယ့္ သူမဆီသို႕ ဆိုက္ဆိုက္ျမိဳက္ျမိဳက္ ေရာက္လာလိမ့္မယ္လို႕ေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္မထားမိ။ သူမေနတဲ့ ရပ္ကြက္ေလးမွာက ေျမအပို၊ အလိုမရွိေအာင္ပင္ တဲအိမ္ေလးမ်ား ဆက္ေနၾကသည္။ ေအာက္ခ်ိဳင့္ထဲမွာမို႕ ကားႏွင့္လာလွ်င္ လမ္းမၾကီးေပၚမွာ ရပ္ခဲ့ျပီး တဲၾကိဳတဲၾကား လမ္းေလွ်ာက္ျပီးမွ အိမ္သို႕ ေရာက္သည္။ ဒီလိုေနရာမ်ိဳးွသို႕ ေရာက္လာတာဆိုေတာ့ သူမမွာ အံ့ၾသလိုက္သည္ျဖစ္ျခင္း။

“ဦးေလး ဦး၀င္းျမင့္ ေျပာကတည္းက ညီမေလးကို အစ္မ စိတ္၀င္စားေနတာ။ ညီမေလးက စာအရမ္းၾကိဳးစားတယ္ဆို”

ဖန္ခြက္လံုးေလးထဲမွ အခါးရည္ (ေရေႏြးၾကမ္း)ကို အားရပါးရ ေမာ့ေသာက္ရင္း မႏြယ္က စကားစသည္။ သူမမ်က္လံုးကို စူးစူးစိုက္စိုက္ၾကည့္ျပီး ေမးသည္မို႕လဲ အေနရခက္သြားသည္။ သူမစာေမးပြဲက် ထားတာကို မသိေသးဘူးထင္ပ။

“အဲေလာက္လဲ မဟုတ္ပါဘူးအစ္မ။ စာေတာ့ က်က္ျဖစ္ပါတယ္”
“အင္း။ ဦးေလးေျပာတယ္။ ဦးေလးက ညီမေလးကို စာေမးပြဲ သိပ္ေအာင္ေစခ်င္တာ။ အစ္မကလဲ စာၾကိဳးစားတဲ့ ေက်ာင္းသားေလးေတြကို စာေမးပြဲေအာင္ေစခ်င္တာပဲ။ ဒီေတာ့ ခု အစ္မ ခဏျပန္ ေရာက္ေနတုန္း ညီမေလးနဲ႕ စာကူက်က္ေပးမယ္ေလ။ စာေမးပြဲေျဖနည္းေတြ သင္ေပးမယ္။ ဘယ္လိုလဲ”

ေရေႏြးခြက္ေလးကို အသာခ်ရင္း အစ္မက ေျပာေတာ့ သူမအံ့ၾသသြားေလသည္။ အေဖလဲ အံ့ၾသသြားပံုရသည္။
“ေဒါက္တာက ခြင့္ျပဳပါ့မလား မမေလး”
“ဦးေလးကလဲ လုပ္ေတာ့မယ္။ က်ြန္မတို႕ အိမ္မွာ ကားေမာင္းတာပဲ ၾကာလွျပီ။ က်ြန္မ မွန္တယ္ထင္လို႕ လုပ္တဲ့ အလုပ္ေတြမွာ ဘယ္တုန္းက ေမေမ့ခြင့္ျပဳခ်က္ ေတာင္းဖူးလုိ႕လဲ”

အေဖ့အေျပာကို အစ္မက ေအးေအးေဆးေဆးပင္ ျပန္ေျပာသည္။ သိပ္မၾကာလိုက္ပါ။ သူမ စာၾကည့္စားပြဲေဘးသို႕ အစ္မ ေရာက္လာခဲ့ေလေတာ့သည္။

(၄)

“ဆယ္တန္းစာေမးပြဲကို ဘာျဖစ္လို႕ ေျဖခ်င္တာလဲ”
စာသင္ေပးဖို႕၊ စာကူက်က္ေပးဖို႕ ဆိုျပီး ေရာက္လာေသာ အစ္မက စာအုပ္ေတြကို ဘာမွမကိုင္ပဲ ဒီေမးခြန္းကို စေမးလာတာမို႕ သူမေၾကာင္သြားသည္။ အေဖေျပာတဲ့ သမီးေလးကို ပညာတတ္ျဖစ္ေစခ်င္တယ္ဆိုေသာ စကားကို သတိရသြားသည္။
“ပညာတတ္ ျဖစ္ခ်င္လို႕ပါ အစ္မ”
“ပညာကို တတ္ခ်င္တာလား။ ပညာတတ္ပါလို႕ လူေတြက အသိအမွတ္ ျပဳတာကို ခံခ်င္တာလား”
သူမ မ်က္လံုးျပဴးသြားရံုမက ပါးစပ္ပါ ဟသြားမိသလား မသိ။ ျပီးမွ ေမးလိုက္မိသည္။
“အဲဒီႏွစ္ခု မတူဘူးလား အစ္မ”
“အစ္မ အျမင္မွာေတာ့ မတူဘူး။ ပညာကို တတ္ခ်င္တာက အဲဒီပညာကို ႏွစ္ႏွစ္ကာကာ တန္ဖိုးထားျပီး တတ္ခ်င္၊ သိခ်င္တာ။ ဒါက တေယာက္တည္းနဲ႕ ဆိုင္တဲ့ ကိစၥေပါ့။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီပညာကို ကိုယ္တေယာက္တည္း သိေန၊ တတ္ေနလို႕က မျပီးဘူး။ ျပန္ျပီး ျဖန္႕ျဖဴးရမယ္။ အသံုးခ်ရမယ္။ ဒီလို အသံုးခ်ဖို႕အတြက္က်ေတာ့ ပတ္၀န္းက်င္ဆိုတာက ပါလာျပီ။ ကိုယ့္ပညာကို အသံုးခ်ရမယ့္ ပတ္၀န္းက်င္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီအခါက်ေတာ့ ကိုယ္ဟာ အဲဒီပညာရပ္ကို တတ္က်ြမ္းနားလည္ပါေၾကာင္း ပတ္၀န္းက်င္က အသိအမွတ္ျပဳခံရဖို႕ လိုအပ္လာတယ္။ စာေမးပြဲေအာင္လက္မွတ္ေတြ၊ ဘြဲ႕လက္မွတ္ေတြ လူ႕ဘ၀မွာ လိုအပ္တယ္ဆိုတာ အဲဒါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီေအာင္လက္မွတ္ေတြ ဘယ္ေလာက္ပဲရွိရွိ ပညာကို တကယ္ မတတ္ရင္လဲ ပတ္၀န္းက်င္က ၾကာရင္ သိလာတာပဲ။ ဒီေတာ့ စာေမးပြဲေအာင္ဖို႕က အေရးၾကီးလား၊ ပညာတတ္ဖို႕က အေရးၾကီးလားလို႕ အစ္မကို ေမးလာခဲ့ရင္ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးအေရးၾကီးတယ္လို႕ အစ္မကေတာ့ ေျဖရလိမ့္မယ္။ အခု ညီမေလးက ဆယ္တန္းေျဖဖို႕ ၾကိဳးစားေနတယ္ေနာ္။ အဲဒီမွာ ဆယ္တန္းအဆင့္နဲ႕ ညီမွ်တဲ့ ပညာကို တတ္ဖို႕ လိုလာသလို၊ ဆယ္တန္းကို ေအာင္ဖို႕လဲ လိုလာတယ္။ ဟုတ္ျပီလား”
“ဟုတ္ကဲ့အစ္မ”
“ဒီေတာ့ စာေတြကို က်က္မွတ္ေလ့လာဖို႕ လိုသလို၊ စာေမးပြဲေအာင္ေအာင္ ျပင္ဆင္ဖို႕ကလဲ လိုတယ္။ ဦးေလးေျပာစကားအရ ညီမေလး စာက်က္တယ္ဆိုတာကိုေတာ့ အစ္မသိထားတယ္။ စာေမးပြဲအတြက္ ဘယ္ေလာက္ျပင္ဆင္ထားခဲ့ဖူးတယ္ ဆိုတာကိုေတာ့ အစ္မ မသိဘူး။ ဒီေတာ့ ညီမေလး က်က္ထားျပီးသား စာေတြ၊ ရထားျပီးသား စာေတြကို အစ္မကို အရင္ေျပာ”

အစ္မရဲ့ စကားအဆံုးမွာ ဘာသာစံုသင္ရိုးစာအုပ္မ်ား၊ အထူးထုတ္မွတ္စုမ်ားကို လွန္ေလွာျပျပီး သူမအာဂံုေဆာင္က်က္ထားခဲ့သမွ်ကို ေျပာျပလိုက္သည္။ အဂၤလိပ္စာ အက္ေဆး အပုဒ္ႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္ အလြတ္ရေၾကာင္း ေျပာေတာ့ အစ္မက ျပံဳးရင္း အံ့ၾသဟန္ျပသည္။ သခ်ာၤပုစာၦေတြကို အေျဖပါ အလြတ္ရေၾကာင္းေျပာေတာ့ ပါးစပ္ပါ ဟသြားသည္။ သူမအလြန္ ေက်နပ္သြားေလသည္။ ဒါမွငါကြဟု စိတ္ထဲ ေၾကြးေၾကာ္လိုက္မိသည္။

“ကဲ-ဟုတ္ျပီ။ ညီမေလး စာေတြ အရမ္းက်က္ထားတယ္ အစ္မသိျပီ။ ညီမေလး တကယ္ေတာ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕စာေတြဆို အစ္မေတာင္ အလြတ္မက်က္ခဲ့ဘူးဘူး။ ဒီေတာ့ ဘိုင္အိုစာအုပ္ထဲက ညီမေလး စိတ္ထဲမွာ အပိုင္ဆံုးထင္တဲ့ စာတပုဒ္ကို ခဏျပန္ေႏႊးလိုက္။ ရရင္ အစ္မကို ေျပာ”

အလြယ္ေလးပဲဟု သူမေတြးလိုက္သည္။ ယုန္ေတြအေၾကာင္းကို သူမအလြတ္ရျပီးသား။ စာအုပ္ဖြင့္ဖတ္ျပီး စာျပန္ေႏႊးလိုက္သည္။
“ရျပီအစ္မ”
စာအုပ္အား အစ္မကို ေပးလိုက္သည္။ အလြတ္ဆိုျပမည္ေပါ့။ သို႕ေပမယ့္ အစ္မက သူမကို အလြတ္မဆိုခိုင္းပါ။

“ေမးခြန္းက သံုးနာရီ ေမးခြန္းဆိုေတာ့ ဘိုင္အိုအတြက္ တနာရီအခ်ိန္ရတယ္။ ဓာတုနဲ႕ ရူပမွာ ျမန္ျမန္ေျဖႏိုင္ရင္ေတာ့ ဘိုင္အိုအတြက္ အခ်ိန္နည္းနည္း ခိုးလို႕ရတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တနာရီနဲ႕ပဲ တြက္ၾကရေအာင္။ ပံုဆြဲဖို႕ အခ်ိန္ေတြက ၾကာတတ္တယ္။ ဒီေတာ့ အခုညီမေလး က်က္ထားတဲ့ အပုဒ္သာ စာေမးပြဲမွာ ပါရင္ ဆယ့္ငါးမိနစ္အတြင္း အျပီး ေရးခ်ရမယ္။ ကဲ- ေရာ့။ ဒီဗလာစာအုပ္ထဲမွာ ခုန က်က္ထားတာကို ခ်ေရးၾကည့္ပါဦး။ ဆယ့္ငါးမိနစ္ ျပည့္ရင္ အစ္မ ေျပာမယ္”

အစ္မက ေျပာရင္းဆိုရင္း ဗလာစာအုပ္ကို ထိုးေပးေလသည္။ မတတ္သာျပီမို႕ ေဘာပင္ကိုင္ျပီး စေရးလိုက္မိသည္။ တကယ္ခ်ေရးေတာ့ ႏွဳတ္က ရြတ္သလို မျမန္ေတာ့ပါ။ စာလံုးေပါင္းေတြကလဲ မသဲမကြဲ။ မႏွစ္က စာေမးပြဲေျဖရသလို ျပန္ျဖစ္လာသည္။ စာလံုးေပါင္းမ်ားကို ျပန္စဥ္းစားလိုက္ေတာ့ တခ်ိဳ႕စာေၾကာင္း အစမ်ား ေမ့သြားျပန္သည္။ ဒီလိုႏွင့္ ဆယ့္ငါးမိနစ္က ဘာမွ မၾကာလိုက္။ သူမေရးထားသည္ကိုမ်ား ဖတ္ရင္း အစ္မက မ်က္လံုးေ၀့ျပီး ၾကည့္သည္။ စိတ္ထဲ ဘယ္လို ျဖစ္သြားမွန္းမသိ။ ဘာမွ မသိနားမလည္သူမ်ားေရွ႕မွ တေထာင္ေထာင္ လုပ္ခဲ့ေပမယ့္ တကယ္တတ္သိသူေရွ႕မွာေတာ့ တေထာင္ေထာင္ လုပ္လို႕ မရေၾကာင္း သူမသေဘာေပါက္သြားျပီ။ အစ္မက မွတ္ခ်က္ တခုပဲ ေပးေလသည္။
“ႏွဳတ္ကေန တတြတ္တြတ္ ရြတ္တတ္ေပမယ့္ လက္ေတြ႕မွာက်ေတာ့ အသံုးတကယ္ ၀င္ခ်င္မွ ၀င္တယ္ ဆိုတာကို ညီမေလး နားလည္ျပီလား” တဲ့။

(၅)
“ဒါေတြ ေရးထားတာ ဘယ္ေလာက္ၾကာျပီလဲ”
နံရံေပၚမွ သူမေရးကပ္ထားေသာ စာရြက္မ်ားကို ၾကည့္ျပီး အစ္မက ေမးေလသည္။ အစ္မနဲ႕ စာက်က္ရတာ သံုးေလးပတ္ျဖစ္လာေတာ့ သူမတို႕ႏွစ္ေယာက္အၾကားမွာ ရင္းႏွီးမွဳက ပိုခိုင္မာ သြားခဲ့သည္။ စာကို ၾကက္တူေရြးက်က္ မက်က္ပဲ တကယ္နားလည္ေအာင္ အရင္ေလ့လာျပီးမွ က်က္မွတ္သင့္ေၾကာင္း၊ ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ားကို ျပန္လွန္က်က္မွတ္တာထက္ ေလ့က်င့္ေျဖဆိုတာေတြ လုပ္သင့္ေၾကာင္း၊ အက္ေဆးမ်ားကို အလြတ္မက်က္ပဲ သူမ်ားေရးထားသည္မ်ားကို နမူနာယူျပိး ေရးသားေလ့က်င့္သင့္ေၾကာင္း၊ သခ်ၤာပုစၦာမ်ားကို အေျဖမွတ္မိေအာင္ ထပ္တလဲလဲ တြက္ေနသည္ထက္ တြက္နည္းတြက္ဟန္ကိုသာ ပိုင္ႏိုင္ေအာင္ ေလ့က်င့္သင့္ေၾကာင္း၊ ဘိုင္အိုမ်ားကို က်က္ျပီးတိုင္း အလြတ္ေရးၾကည့္သင့္ေၾကာင္း စသည့္ စာက်က္နည္း၊ က်က္ဟန္မ်ားကို အစ္မက စိတ္ရွည္လက္ရွည္ ရွင္းျပခဲ့ပါသည္။ စာေမးပြဲသ႑ာန္ ေမးခြန္းမ်ားကိုလဲ ေျဖဆိုေစခဲ့သည္။ ဒီေန႕လဲ သံုးနာရီၾကာ ေမးခြန္းမ်ား ေျဖၾကည့္ေနရတာမို႕ ေအးေအးေဆးေဆး ခဏသြား နားေစရန္ သူမတို႕ ညီအစ္မတေတြရဲ႕ အိပ္ခန္းေလးထဲ ေခၚသြားမိတာျဖစ္သည္။ အိပ္ခန္းထဲေရာက္ေတာ့ ေခါင္းရင္းမွာ ကပ္ထားေသာ စာရြက္ေလးမ်ားကို ၾကည့္ျပီး အစ္မက ေမးေလသည္။

သူမ ေရးထားသည္က “ဒီႏွစ္စာေမးပြဲ ေအာင္ကို ေအာင္ရမယ္” အစခ်ီျပီး ယေန႕ ျမန္မာစာက်က္ရန္၊ အဂၤလိပ္စာက်က္ရန္ စသျဖင့္ လုပ္ရမည့္အရာမ်ားကို ေရးထားတာ ျဖစ္သည္။

သူမ အစ္မကို ၾကည့္ရင္း လွ်ာေလး တစ္လစ္ ထုတ္လိုက္မိသည္။ စာမ်ားက မႏွစ္ကတည္းက ကပ္ထားသည္ကိုး။

“ၾကာျပီအစ္မ။ မႏွစ္က ကတည္းက”
“ဒီေကာင္မေလး။ ဒါေၾကာင့္ မႏွစ္က က်တာ”
အစ္မက ေျပာရင္း သူမေခါင္းကို ဖြဖြေလး လွမ္းထုေလသည္။
“အစ္မကလဲ။ ညီမကိုဆို အျပစ္ပဲ ေျပာေနတာပဲ”

သူမက မနာေပမယ့္ ေခါင္းကို ပြတ္ျပရင္း ခ်ြဲမိပါသည္။ အစ္မကိုလဲ မၾကီးတို႕၊ မလတ္တို႕လိုပဲ စိတ္ထဲ ရင္းႏွီးေနမိသည္။

“အျပစ္တင္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ အျဖစ္မွန္ကို ေျပာေနတာပါ။ အခုညီမေလး ေရးထားတာေတြကို ေသခ်ာျပန္ဖတ္ၾကည့္ေနာ္။ ထိပ္ဆံုးက ေအာင္ျမင္ရမယ္ဆိုတာက ပန္းတိုင္၊ ဘာေတြ လုပ္မယ္ ဆိုတာက ရည္မွန္းခ်က္။ ဒါေပမယ့္ ပန္းတိုင္ကို ေရာက္ဖို႕ လုပ္ရမယ့္ ရည္မွန္းခ်က္ေတြကို ဘယ္လိုလုပ္မယ္ဆိုတဲ့ စီမံခ်က္ေတြ၊ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ေတြက တြဲျပီး မရွိခဲ့ဘူး။ ဟုတ္တယ္ မဟုတ္လား”

အစ္မရဲ႕ စကားကို သူမေသခ်ာ ေတြးေနမိသည္။ ဟုတ္သည္ပဲ။ စာေမးပြဲေအာင္ဖို႕ စာေတြ က်က္ရမယ္ဆိုတာပဲ သူမသိခဲ့သည္။ ဒီစာေတြကို ဘယ္လိုအခ်ိန္အတိုင္းအတာ သတ္မွတ္ျပီး ဘယ္လိုက်က္ရမယ္ဆိုတာ သူမ မသိခဲ့။ သင္ရိုးေတြကို အလြတ္ရေနဖို႕ပဲ သူမအာရံုစိုက္ခဲ့သည္။ စာေမးပြဲမွာ ဘယ္လိုေမးခြန္းလာရင္ ဘယ္လို ေျဖရမယ္ဆိုတာကို ၾကိဳတင္ မျပင္ဆင္ခဲ့မိ။

“ညီမေလးက ကိုယ္ဘာလုပ္မယ္ဆိုတာကိုပဲ စေတြးတယ္။ စာေမးပြဲေမးခြန္းေတြရဲ႕ သေဘာသဘာ၀
ေတြကို အရင္မေလ့လာခဲ့ဘူး။ စာေမးပြဲကို ရင္ဆိုင္ဖို႕ ညီမေလးမွာ ျပင္ဆင္ထားတာေတြ မျပည့္စံုခဲ့ဘူး။ စာေမးပြဲေအာင္ဖို႕က အဓိကလား၊ ေဘးပတ္၀န္းက်င္က လူေတြကို ငါစာက်က္ေနတယ္ဆိုတာ သိေစခ်င္တာက အဓိကလားဆိုတာေတြမွာ မသဲကြဲခဲ့ဘူး။ ဆယ္တန္းစာေမးပြဲအေၾကာင္းကို ဘာမွ ေသခ်ာ မသိတဲ့ ပတ္၀န္းက်င္က လူေတြက ခ်ီးက်ဴးအထင္ၾကီးေနတာကို သာယာခဲ့တယ္။ အစ္မေျပာတာေတြ၊ မွန္လား၊ မမွန္ဘူးလား”

အစ္မကို အံ့ၾသတၾကီးႏွင့္ ၾကည့္လိုက္မိသည္။ သူမျဖစ္ခဲ့တာေတြကို အစ္မဘယ္လိုမ်ား သိေနသလဲ မသိ။

“အစ္မ၊ ဘယ္လိုသိတာလဲ”
“လူေတြမွာ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထရွိတဲ့ သေဘာသဘာ၀ေတြနဲ႕ ခ်ိန္ထိုးျပီး ေျပာလိုက္တာပါ။ ဒါဟာ လူ႕သဘာ၀ေတြပဲ ညီမေလး။ ညီမေလးတင္ မဟုတ္ပါဘူး။ လူတိုင္း ဘ၀မွာ တခ်ိန္မဟုတ္တခ်ိန္ေတာ့ ဒီလိုစိတ္ေတြ ၀င္လာတတ္ပါတယ္။ တခုပဲ။ ဒီလိုစိတ္ေတြဟာ အၾကာၾကီး ရွိလို႕ ေကာင္းတဲ့ စိတ္ေတြေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ အခ်ိန္ေတြၾကာလာတာနဲ႕အမွ် စိတ္ေဖာက္ျပန္မွဳေတြ ျဖစ္လာတတ္တယ္။ ကိုယ့္အားနည္းခ်က္ေတြကို ကိုယ္မျမင္ေတာ့ဘူး။ ေဘးကျမင္လို႕ ေထာက္ျပရင္လဲ ရန္လိုလာတတ္တယ္။ လက္သင့္မခံႏိုင္ေတာ့ဘူး။ ဒီလိုနဲ႕ပဲ စိတ္ကူးယဥ္ပန္းတိုင္ဆီကို ေရာက္ေအာင္သြားဖို႕ စနစ္တက် အေကာင္အထည္ေဖာ္ရမယ့္ စီမံခ်က္ေတြ မရွိပဲ ဆုပ္ကိုင္ထားတဲ့ ဘာလုပ္မယ္၊ ညာလုပ္မယ္ ရည္မွန္းခ်က္ေတြ တေပြ႕တပိုက္နဲ႕ လမ္းေလွ်ာက္ရင္း လမ္းေပ်ာက္ေနၾကသူေတြ လူ႕ေလာကမွာ အမ်ားၾကီးပဲ ညီမေလး။ ဒီလို လူေတြထဲမွာ ညီမေလး ဘယ္ေတာ့မွ မပါသြားေစနဲ႕”

အစ္မရဲ႕ စကားမ်ားက ေလးနက္ေနတာမို႕ သူမျငိမ္ျပီး နားေထာင္ေနမိသည္။ စာေမးပြဲအတြက္သာမကပဲ ဘ၀တခုလံုးအတြက္ပါ အက်ိဳးရွိေစမည့္ စကားမ်ား ျဖစ္တာကို သူမစိတ္ထဲက အလိုလို သိေနခဲ့သည္။ စိတ္ထဲမွာ ဇေ၀ဇ၀ါျဖစ္ေနသည့္ ကိစၥကိုေတာ့ ေမးမိသည္။

“ဒါဆို လူေတြက စိတ္ကူးမယဥ္သင့္ဘူးလားအစ္မ။ ညီမ ၾကားဖူးတာကေတာ့ စိတ္ကူးယဥ္ ရည္မွန္းခ်က္ေတြက ဘ၀ကို တိုးတက္ေစႏိုင္တယ္တဲ့”

“အစ္မက စိတ္ကူးယဥ္ ရည္မွန္းခ်က္ေတြ မရွိရဘူးလို႕ မဟုတ္ဘူးေနာ္။ ဒါေပမယ့္ စိတ္ကူးထဲက ပန္းတိုင္ေတြကို တမ္းတျပီး စိတ္ကူးယဥ္အိပ္မက္ထဲမွာ အိပ္မေနဖို႕ ေျပာတာ။ ဥပမာေျပာရရင္ ေလွေလွာ္တဲ့အခါ ေလွာ္တက္ကို ဆုပ္ျပီး ေလွာ္ေနရံုနဲ႕ မျပီးဘူးေလ ညီမေလးရယ္။ ကိုယ့္ေလွက ပန္းတိုင္ကို ဦးတည္ေနသလား၊ ေလွာ္လာတဲ့ လမ္းေၾကာင္းက မွန္ရဲ႕လား၊ ေလွက ေရွ႕တိုးေနလား၊ ပတ္ခ်ာလည္ေနလား ဆိုတာ ျပန္ျပီး ဆန္းစစ္ႏိုင္ရမယ္လို႕ ဆိုလိုတာ။ လက္ထဲမွာ ေလွာ္တက္ရွိတိုင္း ပန္းတိုင္ေရာက္ေအာင္ မေလွာ္ႏိုင္ဘူး။ ေလွာ္တက္ကို ဘယ္လိုကိုင္ရမယ္ဆိုတာ သိဖို႕က အရမ္းအေရးၾကီးတယ္လို႕ အစ္မျမင္တယ္”

(၆)

“ကို၀င္းျမင့္။ ရွင္လုပ္ပံုကလဲ မဟုတ္ေသးပါဘူး။ မိသင္းေလးကို စာသင္ေပးဖို႕ ဆိုျပီး ရွင့္သူေဌးသမီးေလးကို ေခၚလာတာေလ”

“ဘာျဖစ္လို႕လဲဟ”

အေဖႏွင့္ အေမ ေျပာေနသံေၾကာင့္ ဓာတုေဗဒ ညီမွ်ခ်င္းမ်ားကို ႏွစ္ဘက္ညီေအာင္ ညွိေနရင္းမွ သူမနားစြင့္လိုက္မိသည္။

“သူေရာက္လာျပီးမွ က်ဳပ္သမီးေလးရဲ႕ စာက်က္သံေတြ သိပ္မၾကားရေတာ့ဘူးေတာ့”
“ဒါေပမယ့္ စာၾကည့္စားပြဲမွာေတာ့ ထိုင္ေနတယ္ မဟုတ္လား။ စာက်က္ေနမွာေပါ့။ မင္းကလဲကြာ။ ျပႆနာမဟုတ္ ျပႆနာလုပ္ေနတယ္”

“သိဘူးေလေတာ္။ က်ဳပ္ကေတာ့ စာက်က္သံ မၾကားရရင္ စာက်က္ေနတယ္လို႕ကို မထင္ဘူး”

အေမ့ဘုက်က် စကားသံေၾကာင့္ သူမ ျပံဳးလိုက္မိသည္။

“စာက်က္သံ မထြက္တိုင္း စာက်က္မေနဘူးလို႕ ေျပာလို႕ မရသလို၊ စာက်က္သံေတြ ထြက္တိုင္းလဲ စာေမးပြဲ ေအာင္ေအာင္ ေျဖႏိုင္မယ့္ စာက်က္သံေတြ ျဖစ္ခ်င္မွ ျဖစ္မွာပါ အေမ။ အေရးၾကီးတာက စာေမးပြဲေအာင္ေအာင္ စာက်က္တတ္ဖို႕ပါ။ အေမ့သမီး သင္းသင္းခိုင္ စာက်က္ေနတယ္ဆိုတာကို ေအာင္စာရင္းထြက္တဲ့ ေန႕က်ရင္ အေမသိလာရမွာပါ”

သူမ ရင္ထဲမွ စကားသံမ်ားကို မည္သူမွ မၾကားခ်င္လဲ ေနပါေစ။ သူမဂရုမစိုက္ပါ။ အခုေတာ့ သူမ တကယ္ကို စာက်က္တတ္သြားပါျပီ။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၁၊ ၁၊ ၂၀၁၀)

ကေလးဗဟိုျပဳ ပညာေရး အပိုင္း (၁) စာသင္ခန္းအတြင္းက တေစၦတစ္ေကာင္

ကေလးဗဟုိျပဳပညာေရးမွာ စာသင္ၾကားနည္းေတြကိုသာအဓိကထားေျပာင္းလဲရံုနဲ႔မလံုေလာက္ပါ။ ကေလးဗဟိုျပဳ စဥ္ဆက္မျပတ္ဘက္စံုစစ္ေဆးျခင္းကို မလြဲမေသြေဆာင္ရြက္သင့္ပါတယ္။

သိန္းႏုိင္

ဆရာအတတ္သင္ ေကာလိပ္မ်ားတြင္ “ကေလးဗဟိုျပဳပညာေရး” ကို က်င့္သံုးရန္ အတြက္ စာသင္ၾကားျခင္း နည္းလမ္းမ်ားကို က်ယ္ျပန္႔စြာ ေလ့လာၾကရပါသည္။ ကေလး ဖြံ႔ျဖိဳးမႈ ပညာ၊ သင္ယူ ေလ့လာျခင္း သေဘာတရား၊ စြမ္းရည္ အေထြေထြႏွင့္ သင္နည္းမ်ားကို ဆက္စပ္၍လည္း ဆည္းပူးခဲ့ၾကသည္။ စီမံခ်က္၀င္ျမိဳ႕နယ္မ်ားတြင္လည္း အေျခခံပညာ ဦးစီးဌာနႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာ အန္ဂ်ီအိုမ်ား၊ ယူနီဆက္ - ျမန္မာတို႔မွ ကမကထျပဳ၍ ရက္တိုသင္တန္းမ်ားကို ဖြင့္လွစ္ေပး ၾကသည္။ အထူးသျဖင့္ စာသင္ၾကားနည္းမ်ားကို အဓိကထား ေျပာင္းလဲျခင္းကို ေတြ႔ျမင္ရပါသည္။ ကေလးဗဟိုျပဳ ပညာေရး ျဖစ္ထြန္းရန္မွာ ပညာေရး၏ က႑တိုင္းမွာ ကေလးကို ဗဟုိျပဳ ရမည္ဟု ရိုးရွင္းစြာ နားလည္ႏုိင္ ၏။ ကေလးဗဟုိျပဳ သင္ၾကားနည္း ျဖစ္ရံုႏွင့္ လံုေလာက္ပါ၏ေလာ။ အျခား မည္သည္တို႔ကို ဗဟိုျပဳရပါနည္း။

ကေလးဗဟိုျပဳဟု ဆိုၾကရာ၀ယ္ ဆရာကို ဗဟို မျပဳေတာ့ဟူ၍ မ်ားေသာအားျဖင့္ သိျမင္ထားၾကသည္။ မွန္သင့္ သေလာက္ေတာ့ မွန္ကန္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ ဤမွ်ႏွင့္ မလံုေလာက္ေသးပါ။ ကေလးဗဟိုျပဳဟု ဆိုသည္ႏွင့္ ပထမဆံုး အေနျဖင့္ ဗဟိုမျပဳအပ္ေသာ အရာမ်ားကို နားလည္ထားၾကသင့္သည္။

(၁) ဆရာဗဟိုမျပဳျခင္း (သင္နည္း)
(၂) ဖတ္စာအုပ္ဗဟိုမျပဳျခင္း (အေၾကာင္းအရာ)
(၃) ဘာသာရပ္ ဗဟိုမျပဳျခင္း (ပညာရပ္နယ္ပယ္)
(၄) စာေမးပြဲ ဗဟိုမျပဳျခင္း (စစ္ေဆးမႈ)
(၅) အလြတ္က်က္မွတ္၊ အာဂံုရြတ္ဖတ္မႈကို ဗဟိုမျပဳျခင္း (ေလ့လာပံု)
(၆) အဆင့္တစ္၊ ပထမကို ဗဟိုမျပဳျခင္း (ခ်ီးက်ဴးဂုဏ္ျပဳပံု)

အေျပာက်ယ္ ျပန္႔လွပါသည္။ ကေလးဗဟိုျပဳပညာေရးဟု ေခၚဆိုထုိက္ေအာင္ အားထုတ္ရာတြင္ အနည္းဆံုးအားျဖင့္ ဤငါးမ်ဳိးကို ဆက္စပ္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ရာသည္။

(၁) ကေလးဗဟိုျပဳ သင္ၾကားျခင္း၊ (သင္နည္း)
(၂) ကေလးဗဟိုျပဳ အေၾကာင္းအရာ (သင္ခန္းစာ၊ အေၾကာင္းအရာ၊ ပညာရပ္)
(၃) ကေလးဗဟိုျပဳ စဥ္ဆက္မျပတ္၊ ဘက္စံု စစ္ေဆးျခင္း (စစ္ေဆးမႈ)
(၄) ကေလးဗဟိုျပဳ ခ်ီးက်ဴး ဂုဏ္ျပဳျခင္း (ခ်ီးက်ဴးျခင္း)
(၅) စဥ္းစား ေတြးေခၚမႈျဖင့္ ေလ့လာျခင္းကို ဗဟိုျပဳျခင္း (သင္ယူေလ့လာပံု)
ဤ ၅ မ်ဳိးကို စုစည္း၍ “ကေလးဗဟိုျပဳ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း” ဟု ေခၚဆိုႏုိင္ပါသည္။

ယခုအပတ္တြင္ ပညာရည္ တိုးတက္မႈကို တုိင္းတာစစ္ေဆးျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဆြးေႏြးပါမည္။

တစ္ေဆာင္တစ္ေရာင္ စာေမးပြဲစနစ္

အစဥ္အဆက္ ျမန္မာ့ပညာေရးကို လႊမ္းမိုးေနခဲ့ေသာ “တစ္ေဆာင္တစ္ေရာင္” စာေမးပြဲစနစ္၏ ဆိုးက်ဳိးမ်ားကို ဤေနရာတြင္ အက်ယ္ခ်ဲ႕မေဆြးေႏြးေတာ့ပါ။ မူလတန္းမွစတင္ကာ ပညာေရးဟု ဆိုလိုက္သည္ႏွင့္ အားလံုးမွ “စာေမးပြဲ” ကို ေျပးျမင္ခဲ့ၾကသည္။ ေက်ာင္းပညာေရး၏ ေကာင္းျမတ္ေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားမွာ ဤစာသင္ခန္းမ်ားအတြင္း ေမြးထားေသာ “တေစၦၾကီး” ၏ အခ်ိန္ျပည့္ ျပဳစားမႈေၾကာင့္ စုန္းစုန္းျမ§ပ္လုနီးပါး ေပ်ာက္ကြယ္ခဲ့ရသည္ မဟုတ္ပါေလာ။ ထိုမွ်သာမကေသး။ မ်ဳိးဆက္မ်ားကို အဂတိ တရားေလးပါး မေရွာင္ရွားႏိုင္ေစရန္ကိုလည္း တမင္တကာ ဖန္တီးထား ဘိသကဲ့သို႔ ျဖစ္ခဲ့ရေခ်သည္။ စာေမးပြဲမ်ား ေအာင္ျမင္သြားရံုႏွင့္ စာအမွန္တကယ္တက္ေျမာက္သြားပါသလား။ အထူးျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲရမည္ကို အားလံုးအေနျဖင့္ ကိုယ္တိုင္ ခံစား သိျမင္ျပီးျဖစ္ပါလိမ့္မည္။ သို႔ျဖစ္ေလရာ စဥ္ဆက္မျပတ္ႏွင့္ ဘက္စံု စစ္ေဆးျခင္း continuous and comprehension assessment ကို က်င့္သံုးရန္ လိုအပ္ခ်က္ကိုလည္း ျငင္းဆိုမည္ မဟုတ္ဟု ယုံၾကည္ပါသည္။

စစ္ေဆးျခင္းဆိုရာ၀ယ္

“ပညာေရးဆိုင္ရာ စစ္ေဆးျခင္းစာအုပ္” ကို ေရးသားျပဳစုခဲ့သူ ပီတာ အုိင္ရာဆီယန္ Peter Airasian မွ ဤသို႔ တင္ျပခဲ့သည္။ “ပညာရည္တိုးတက္မႈ စစ္ေဆးျခင္းဆိုတာဟာ ျဖစ္စဥ္တစ္ခုပါ။ စာသင္ခန္းအတြင္းမွာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြ ခ်မွတ္ႏိုင္ဖို႔ရာ အခ်က္အလက္ေတြ ရယူျခင္း၊ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာျခင္းႏွင့္ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ဆိုျခင္း ေတြပါ၀င္တယ္။ တပည့္ေလးေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အခ်က္အလက္ေတြ၊ သင္ၾကားနည္းလမ္းေတြ၊ စာသင္ခန္းတြင္း အေျခ အေနေတြ သိရွိဖို႔ စုေဆာင္းရတယ္။” ဤအဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္မွာ က်ယ္ျပန္႔ေသာ သေဘာရွိ၏။ ဤကဲ့သုိ႔ စစ္ေဆးျခင္း နည္းလမ္းကို အေလးအနက္ထားျပီး ေက်ာင္းမ်ားတြင္ အသံုးခ်မည္ဆိုပါက ေက်ာင္းသားမ်ား၏ သင္ယူေလ့လာပံုႏွင့္ စဥ္ဆက္မျပတ္ သင္ယူ ေလ့လာျခင္းတို႔အတြက္ အက်ဳိးမ်ားစြာရွိမည္။

ျဖစ္ပံု

စာသင္ၾကားျခင္းႏွင့္ သင္ယူျခင္းျဖစ္စဥ္မ်ားတြင္ စစ္ေဆးျခင္းအပိုင္းကို အေသအခ်ာသိနားလည္မႈမရွိျခင္း၊ တလြဲ နားလည္ထားျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ဆရာမွ ေက်ာင္းသားမ်ားကို ရွင္းလင္းျခင္းမရွိဘဲ A, B, C, D စသည့္ စကားလံုး မ်ားျဖင့္ ျဖစ္ေစ၊ ရမွတ္ရာခို္င္ႏႈန္းျဖင့္ျဖစ္ေစ ေပးၾက၏။ မိဘမ်ားႏွင့္ ကေလးမ်ားအေနျဖင့္မူ မည္မွ်အထိ ေကာင္းစြာ သင္ယူ ေလ့လာျဖစ္ခဲ့သည္ကို သူတို႔ဖာသာ အဓိပၸါယ္ေကာက္ယူ ၾကရေလသည္။ မိဘမ်ားမွ ကေလးမ်ားအေပၚတြင္ “ေတာ္လိုက္တာ” “သိပ္ညံ့တာဘဲ” “မဆိုးပါဘူး” စသည္ျဖင့္ (တလြဲ) တံဆိတ္မ်ား ကပ္ၾကေတာ့သည္။ ဤသို႔ စစ္ေဆးျခင္း ႏွင့္ အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ဆိုမႈမ်ားေၾကာင့္ ေက်ာင္းပညာေရး၏ အဓိက ရည္မွန္းခ်က္ ျဖစ္ေသာ ကေလးတိုင္း သင္ယူ ေလ့လာခြင့္ ရရွိေစရန္ႏွင့္ ကေလးဗဟိုျပဳပညာေရးဆိုသည့္ အေျခအေနတို႔မွာ ထင္သေလာက္ ခရီးမေပါက္ေသးပါ။

သံုးပြင့္ဆုိင္ ေတြ႔ဆံုေရး

“မိဘ၊ ဆရာ ပူးေပါင္း ကေလးပညာေကာင္း” ဟူ၍ ေလးနက္ေသာ ျမန္မာ့ ပညာေရး ဆိုရိုးစကားကို မည္မွ်အထိ လုိက္နာ က်င့္သံုးၾကပါသနည္း။ ၀မ္းနည္းဖြယ္ရာ ေကာင္းသည္မွာ မိဘတစ္ဦးဦး ေက်ာင္းသို႔ လာျပီဆိုပါက ေက်ာင္း စည္းကမ္း ေဖါက္ဖ်က္မႈျဖင့္ ျပစ္ဒဏ္ခတ္၊ အေရးယူျခင္းခံရေသာ ေက်ာင္းသားတစ္ဦးဦးေၾကာင့္ ေက်ာင္းအုပ္ၾကီးက ေခၚယူေတြ႔ဆံုျပီး ခံ၀န္ခ်က္ လက္မွတ္ေရးထုိးခုိင္းရန္သာ ျဖစ္ေလသည္။ ပညာရည္တိုးတက္မႈအတြက္ ကေလးတုိင္း၏ မိဘမ်ားႏွင့္ ဆရာ ဆရာမမ်ား မည္သို႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၾကသည္ကို ဆန္းစစ္ခ်ိန္တန္ပါျပီ။ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ႏိုင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ားကို ရွာေဖြၾကသင့္သည္။ ရိုးရာဆိုရိုးစကားမ်ားမွာ စာအုပ္ထဲတြင္သာ သိမ္းဆည္းထားရန္ မဟုတ္ပါ။ ေက်ာင္းေဆာင္ပုဒ္ တို႔မွာလည္း ေက်ာင္း၀င္းအတြင္း ခ်ိတ္ဆြဲထားရံုသာ မျဖစ္သင့္ပါ။

မည္သည့္ စစ္ေဆးမႈမဆို တရား၀င္ရန္ႏွင့္ အသံုးျပဳႏုိင္ရန္မွာ ေက်ာင္းသားမ်ား ဘာကို ေလ့လာ ဆည္းပူး ျပီးခဲ့သည္၊ မည္မွ်အထိ တတ္ေျမာက္ နားလည္သည္တို႔ကို ညႊန္ျပထားရွိရမည္။ သင္ယူေလ့လာမႈ၏ အေရးၾကီးေသာ သြင္ျပင္ လကၡဏာမ်ားကို ရွင္းလင္းစြာ ေဖာ္ျပ ထားရံုမကဘဲ အေသးစိတ္ကိုလည္း ေဆြးေႏြးထားရွိ ျပန္သည္။ ပို၍ အေရးၾကီးသည့္ အခ်က္မွာ စစ္ေဆးမႈ၏ ရလဒ္တို႔ကို ေက်ာင္း ဆရာဆရာမမ်ားအၾကား၊ မိဘႏွင့္ ဆရာအၾကား၊ ဆရာႏွင့္ ေက်ာင္းသား အၾကား၊ ေက်ာင္းအုပ္ႏွင့္ ဆရာမမ်ားအၾကား၊ ေက်ာင္းအုပ္ႏွင့္ မိဘမ်ား အၾကားတို႔တြင္ အဓိပၸါယ္ရွိျပီး ပညာေရး အျပဳ သေဘာေဆာင္ေသာ ေတြ႔ဆံု ေဆြးေႏြးမႈမ်ားအတြက္ အသံုးျပဳ သင့္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ဤ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားတြင္ ပါ၀င္သူ အားလံုးမွာ သင္ၾကားျခင္း၊ စီမံခန္႔ခြဲျခင္းႏွင့္ သင္ယူျခင္း ျဖစ္စဥ္တို႔တြင္ သက္ဆိုင္ရာအလုိက္ ပိုမို ေကာင္းမြန္ျပီး အက်ဳိး ျဖစ္ထြန္းေသာ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ား အတြက္ ကိုယ္စီ တာ၀န္ယူၾကျပီးလွ်င္ ပညာေရး တိုးတက္မႈအဆင့္ကို ျမ§င့္တင္ေပး ႏိုင္ပါလိမ့္မည္။ မေတြ႔ဆံု၊ မေဆြးေႏြးျခင္းဘဲေနပါက တစ္ေက်ာင္းလံုး စစ္ေဆးျခင္းႏွင့္ ရီပို႔ဒ္ကဒ္မ်ား ပို႔ေပးျခင္းမွာ သိပ္အက်ဳိး မထူးလွပါေခ်။

ေတြ႔ဆံုရာတြင္လည္း ၆ လပတ္ ရီပို႔ကဒ္ ေပးပို႔သည့္ အခ်ိန္တုိင္း ကေလးတိုင္း၏ မိဘမ်ားႏွင့္ အတန္းပိုင္ဆရာတို႔ တစ္ဦးလွ်င္ ၅ မိနစ္၊ ၁၀ မိနစ္ခန္႔ေတြ႔ဆံုျပီး ပညာရည္ တိုးတက္မႈအပိုင္းကို ေဆြးေႏြးၾကျခင္းျဖစ္သည္။ မိဘတိုင္းမွ လာေရာက္ ေတြ႔ဆံုၾကရမည္။ ကေလးမ်ားလည္း လုိက္ပါႏိုင္သည္။ ဤသို႔ “မိဘ” “ဆရာ” “ကေလး” သံုးပြင့္ဆိုင္ ေတြ႔ဆံု ေဆြးေႏြးမႈမွာ ပညာေရး တန္ဖိုးမ်ားစြာ ပါရွိေလသည္။

အခ်က္အလက္ရယူပါ

ပညာေရး စစ္ေဆးျခင္း ျဖစ္စဥ္တြင္ ပထမဆံုး အဆင့္ျဖစ္သည္။ ဆရာအတတ္ပညာသင္တန္းမ်ားတြင္ ေမးခြန္းလႊာ မည္သို႔ တည္ေဆာက္ရမည္၊ ေမးခြန္းထုတ္ပံု ထုတ္နည္းတို႔ကို သင္ယူေလ့လာၾကရသည္။ သို႔ရာတြင္ “တရား၀င္မႈရွိေသာ စစ္ေဆးျခင္း” ကို မည္သို႔ျပဳလုပ္ရမည္ကိုကား ဆရာတိုင္း အေသအခ်ာသိခ်င္မွ သိပါမည္။ “တရား၀င္မႈရွိေသာ စစ္ေဆးျခင္း” ဟုဆိုရာ၀ယ္ သင္ယူ ေလ့လာျခင္းကို တိက်စြာ တုိင္းတာ စစ္ေဆးႏိုင္ျခင္းမည္သည္။ စာသင္ခန္းတြင္းမသင္ေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ား၊ လြန္စြာ လွည့္စား၍ ေမးခြန္းထုတ္ျခင္းမ်ားမွာ စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ၊ ေပ်ာ္စရာ ဟု ထင္ျမင္ေကာင္း ထင္ျမင္ပါလိမ့္မည္။ လံုး၀ မျပဳလုပ္အပ္ေသာအရာျဖစ္သည္။ တိုင္းတာစစ္ေဆးျခင္း၏ ကိုးစားခုိင္လံု ႏိုင္မႈကို မ်ားစြာထိခိုက္ေစပါသည္။ အခ်ဳိ႕ေသာဆရာမ်ားမွာ ကေလးမ်ားမေျဖဆိုႏိုင္ေသာအခါ၀ယ္ ၀မ္းသာျခင္းပင္ ျဖစ္တတ္ၾကသည္။ ဘာသာရပ္ အေၾကာင္းအရာမွာ ခက္ခဲျခင္း၊ သူတို႔၏ သင္ၾကားျခင္းမွာ အဆင့္ျမင့္လြန္းစြာ ရႈပ္ေထြးျခင္း တို႔ေၾကာင့္ျဖစ္သည္ဟု ယူဆၾကျပန္သည္။ ဤဆရာဆရာမမ်ား သတိမျပဳ မိေသာအခ်က္မွာ စာသင္ယူေလ့လာျခင္း မျဖစ္ခဲ့ျခင္းပင္။ “စာမသင္တတ္ေသာ” ေက်ာင္းဆရာ ဆရာမမ်ား ျဖစ္ၾကရရွာသည္ကို သူတို႕ကိုယ္တိုင္ မသိမျမင္ႏိုင္ျခင္းပင္တည္း။ သို႔ျဖစ္ေလရာ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ ပညာေရးတြင္ က်ရံႈးမႈမွာ ညံ့လြန္းေသာ စာသင္ၾကားျခင္း (သို႔မဟုတ္) တရား မ၀င္ေသာ စစ္ေဆးျခင္း နည္းလမ္း (သို႔မဟုတ္) ၂ ခု စလံုး ေၾကာင့္ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ သင္ယူ ေလ့လာႏိုင္စြမ္းေၾကာင့္ မဟုတ္ပါ။

ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာျခင္း

အပတ္စဥ္၊ လပတ္၊ အခန္းဆံုး ေမးခြန္းထုတ္စစ္ေဆးမႈမွာ စစ္ေဆးျခင္းပံုစံ တစ္မ်ဳိးသာလွ်င္ ျဖစ္ပါသည္။ အသံုးျပဳရမည့္ အျခားေသာ စစ္ေဆးမႈနည္းလမ္းမ်ားစြာရွိေနေသးသည္။ စီမံကိန္းသင္ခန္းစာမ်ား၊ ႏႈတ္ေမး၊ ႏႈတ္ေျဖ၊ အတန္းေရွ႕ထြက္ တင္ျပေဆြးေႏြးျခင္းမ်ား၊ ဖိုင္တြဲစနစ္ျဖင့္ စစ္ေဆးျခင္း၊ အုပ္စုအလိုက္ စူးစမ္းေလ့လာျခင္း စသည္တို႔မွာ အျခားေသာ စစ္ေဆးနည္းလမ္း အခ်ဳိ႕ျဖစ္ပါသည္။ ကေလးမ်ားမွာ သင္ယူေလ့လာပံုမတူညီတတ္ပါ။ သူတို႔အားလံုးမွာ သူတို႔နည္း သူတို႔ဟန္ျဖင့္ အေၾကာင္းအရာအသစ္၊ အယူအဆအသစ္ကို သိျမင္နားလည္ရန္အားထုတ္ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ တစ္ပံုစံ တည္း မသတ္မွတ္ႏုိင္ပါ။ ထို႔အတူ စစ္ေဆးရာတြင္လည္း ပံုစံတစ္မ်ဳိးတည္းကို အသံုးမျပဳသင့္ပါေခ်။ မတူကြဲျပားေသာ သင္ယူေလ့လာပံုတို႔ကို အက်ဴံး၀င္ စစ္ေဆးႏုိင္ေစရန္ အလို႔ငွါ ပညာရည္တိုးတက္မႈကို တုိင္းတာ စစ္ေဆးေသာ နည္လမ္း အမ်ဳိးမ်ဳးိကုိ မွ်တစြာ အသံုးျပဳမွသာလွ်င္ ေကာင္းေသာ စစ္ေဆးမႈဟု ဆိုႏိုင္ပါလိမ့္မည္။

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုရွင္းလင္းျခင္း

မိဘမ်ားႏွင့္ ကေလးမ်ားမွာ ေကာင္းစြာ နားလည္သေဘာေပါက္မႈ မရွိႏိုင္ေသာ အကၡရာစာလံုးမ်ားႏွင့္ ရမွတ္ ရာခိုင္ႏႈန္း ကိန္းဂဏန္းမ်ားမွာ အဓိပၸါယ္မ်ားစြာမရွိပါ။ စစ္ေဆးမႈကို တိုင္းတာေသာ အကၡရာစာလံုးမ်ားႏွင့္ ရမွတ္ ရာခိုင္ႏႈန္းတိုင္းမွ အေရးၾကီးေသာ တစ္စံုတစ္ရာေျပာျပေနသည္မဟုတ္ပါေလာ။ ကေလး၏ ျပီးခဲ့သည္ အပတ္၊ လ၊ ႏွစ္၀က္တြင္ ျဖတ္သန္း ခဲ့ေသာ ပညာသင္ယူေရးခရီးစဥ္ ပံုျပင္ပင္တည္း။ စစ္ေဆးမႈရလဒ္ကို အဓိပၸါယ္ျပည့္၀စြာ သိျမင္နားလည္လွ်င္ ကေလး၏ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္ရည္ကို တိတိက်က် ျပည့္ျပည့္စံုစံု သိျမင္ႏိုင္မည္။
၀မ္းနည္းစရာေကာင္းသည္မွာ ကေလးဗဟိုျပဳ ပညာေရး ကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္ရန္ ၾကိဳးပမ္းခ်က္မ်ားတြင္ ဤအပိုင္းကိုက်ယ္ျပန္႔စြာ မေဆြးေႏြး ႏုိင္ေသးျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ဆရာအတတ္ ပညာေရး တြင္လည္း အေသအခ်ာ မေလ့က်င့္ေပးၾကေသးပါ။ ပညာေရး စာအုပ္မ်ားတြင္လည္း ေနာက္ဆံုး အခန္းအေနျဖင့္ ထားရွိျပီး ပါရံုဆိုကာမွ် ထည့္သြင္းထားျခင္းကို ေတြ႔ရျပန္ပါသည္။ ပညာရည္ တိုင္းတာ စစ္ေဆးမႈမွာ ပညာသင္ၾကားေရးႏွင့္ သင္ယူေရးတြင္ စတင္သည္ႏွင့္ စဥ္ဆက္မျပတ္ လုပ္ေဆာင္ရမည့္ အေရးၾကီးေသာ အစိတ္အပိုင္းျဖစ္ရသည္ကို အဘယ္မွာ နားလည္ႏိုင္ပါမည္နည္း။ ပညာရည္ စစ္ေဆးမႈရလဒ္မ်ားကို ထိေရာက္စြာ အသံုးျပဳ ႏုိင္ရန္အတြက္ ဆရာဆရာမမ်ား အေနျဖင့္ သင္ခန္းစာ ပထမဆံုးအခ်ိန္ကတည္းကပင္ ဤအခ်က္ကို အေလးအနက္ထား စဥ္းစား ရပါလိမ့္မည္။

သံုးပြင့္ဆိုင္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား ခ်မွတ္ျခင္း

စစ္ေဆးမႈ ရလဒ္မ်ားမွာ စာသင္ၾကားျခင္းႏွင့္ စာသင္ယူျခင္း တိုးတက္ ေကာင္းမြန္ရန္အတြက္ ျဖစ္သည္။ ၂ ဖက္စလံုးကို စစ္ေဆးမႈျဖစ္၏။ စစ္ေဆးမႈ ရလဒ္မ်ားကို ဆရာဆရာမမ်ားမွ မိမိတုိ႔၏ စာသင္ၾကားမႈ နည္းလမ္းမ်ား အေပၚတြင္ ျပန္လွန္ သံုးသပ္ျခင္းျဖင့္ တိုးတက္မႈကို ရွာေဖြႏုိင္သည္။ ကေလးမ်ား၏ တတ္ေျမာက္မႈ၊ တစ္တန္းလံုး အေျခအေန၊ ဘာသာရပ္ တစ္ခုလံုးအေပၚ သိနားလည္မႈႏွင့္ အထက္ပါအခ်က္မ်ား ဆက္စပ္ေနမႈတို႔ကို ရလဒ္မ်ားမွ ေျပာျပေနသည္။ မိဘ၊ ဆရာ၊ ေက်ာင္းသား ႏွစ္ပြင့္ဆိုင္၊ သံုးပြင့္ဆိုင္ ေတြ႔ဆံုျပီး ရလဒ္မ်ားကို ေဆြးေႏြးျခင္း၊ တစ္ဦးခ်င္း အေနျဖင့္ ျပီးခဲ့သည့္ လပတ္၊ ႏွစ္၀က္တြင္ အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္ကို ႏိႈင္းယွဥ္ၾကည့္ျခင္း၊ ေရွ႕လမည့္ လမ်ားအတြက္ လုပ္ေဆာင္ရန္ အစီအစဥ္မ်ား ေရးဆြဲျခင္း၊ မိဘအပိုင္း၊ ေက်ာင္းသားအပိုင္း အထူး ကူညီ ေပးႏိုင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ားကို ရွာေဖြျခင္း၊ ကုစား ရမည့္အပိုင္းကို ဆရာမွ ေလ့လာ သံုးသပ္ျခင္းတို႔ ျပဳလုပ္ႏိုင္ၾကသည္။ ရီပို႔ကဒ္မ်ားတြင္လည္း အကၡရာ စကားလံုး မ်ားႏွင့္ ကိန္းဂဏန္းမ်ားအျပင္ ဘာသာရပ္အလုိက္ ကေလးတစ္ဦးခ်င္းစီ၏ ၾကိဳးစားအားထုတ္ေလ့လာပံုႏွင့္ ေအာင္ျမင္မႈမ်ား၊ အားနည္းခ်က္မ်ားကိုလည္း ေရးသား ေဖာ္ျပသင့္ပါသည္။ မိဘႏွင့္ ကေလးမ်ား ကိုယ္တိုင္လည္း ျပန္လွန္ သံုးသပ္ႏိုင္ခြင့္၊ ေရးသားတင္ျပႏိုင္ခြင့္အတြက္ ေနရာထားေပးႏိုင္သည္။ ကေလးဗဟိုျပဳပညာေရးဟု ဆိုထားသည္ မဟုတ္ပါလား။

(ဆက္လက္ေဆြးေႏြးပါအံုးမယ္)