ဆရာႏွင့္ပညာေရး (အပိုင္း ၃)

ဆရာေတြအေၾကာင္း …

ေရးသားသူ - - ခင္ႏွင္းစိုး

လူေတြဟာ သူတို႔စိတ္ဓါတ္ေပၚ မူတည္ျပီး ေျပာဆို ဆက္ဆံ ျပဳမူတတ္ၾကပါတယ္။ ကြ်န္မလုပ္သက္ ဆယ့္သံုးနွစ္ေက်ာ္မွာ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ အမိ်ဳးမိ်ဳး ရွိခဲ့တယ္။ စည္းကမ္းမဲ့၊ တာ၀န္မသိတတ္သူေတြ၊ ကိုယ္နာမည္ေကာင္းရဖို႔ သူမ်ားကို ေဂ်ာက္တြန္းသူေတြ၊ ကိုယ့္အမွားကို ၀န္မခံခ်င္သူေတြ၊ ကိုယ္ပဲမွန္တယ္ဆိုျပီး ေခါင္းမာသူေတြကို၊ အင္ဂ်င္နီယာျဖစ္တုန္းက လ်စ္လ်ဴရွဳနိုင္ခဲ့ေပမယ့္၊ ဆရာမျဖစ္လာေတာ့ အဲလိုလုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္မ်ိဳးကို ေတြ႔တိုင္း၊ သူတို႔သင္တဲ့အတန္းထဲက ေက်ာင္းသားေတြအတြက္ စိတ္မေကာင္း ျဖစ္မိတယ္၊ ဆရာတေယာက္အေနနဲ႔ သူတို႔လုပ္ရပ္ေတြကို သေဘာမက်မိဖူး။

ဆရာေတြကို သင္တန္းေပးတဲ့အခါတိုင္း၊ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ ဆရာေတြနဲ႔ ေဆြးေႏြးျဖစ္တိုင္း၊ ဆရာပီသတဲ့ စိတ္ဓါတ္ ရွိဖို႔ အေရးၾကီးတဲ့အေၾကာင္း ကြ်န္မက အျမဲ ေျပာေလ့ရွိတယ္။ ဆရာေတြရဲ႕ စိတ္ဓါတ္ နဲ႔ အလုပ္အေပၚထားတဲ့ ခံယူခ်က္ေတြက သူတို႔ေက်ာင္းသားေတြအေပၚ အမ်ားၾကီး အက်ိဳးသက္ေရာက္ေစတယ္ ဆိုတာကုိ ဆရာေတြ အျမဲသတိျပဳမိ ေစခ်င္ပါတယ္။

လက္ေတြ႔ဘ၀မွာ ဆရာပီသတဲ့စိတ္ဓါတ္နဲ႔ ဆရာေတြကို ကြ်န္မၾကံဳခဲ့ဖူးပါတယ္။ သူတို႔ကို ေလးစားမိသလို၊ သူတို႔လို ဆရာေတြ ရွိပါေသးလား ဆိုျပီး ၀မ္းသာပီတိ ျဖစ္ရတယ္။

အိပ္စိုက္သင္တဲ့ဆရာ

ဆရာအမ်ားစုက စာသင္တဲ့အခါ လစာရၾကတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြက အခမဲ့စာသင္ေပးတယ္။ ကိုယ့္ပိုက္ဆံနဲ႔ကိုယ္ ေက်ာင္းဖြင့္ျပီး၊ ေက်ာင္းသားေတြကို အခမဲ့စာသင္ေပးတဲ့ ဆရာတေယာက္နဲ႕ ေတြ႔ခဲ့ျပီးမွ၊ ဆရာေတြရဲ႕ အနစ္နာဆိုတာကို နက္နက္ရႈိင္းရႈိင္း ကြ်န္မ သေဘာေပါက္ ခံစားသြားရတယ္။

အဲဒီဆရာ နာမည္က ကို၀င္းခ်ိဳ။ ညဘက္ စားေသာက္ဆိုင္ေတြမွာ သူက ဂစ္တာတီး၊ သီခ်င္းဆိုတယ္။ အဲဒီက ရတဲ့ပိုက္ဆံနဲ႔ ဆူးဘုတ္ျခံဆိုတဲ့ ေက်ာင္းေလးကို ျမန္မာနိုင္ငံ ျမ၀တီျမိဳ႕ တဘက္ကမ္းမွာရွိတဲ့၊ ထိုင္းနိုင္ငံ မဲေဆာက္ျမိဳ႕မွာ ဖြင့္ထားပါတယ္။ ထိုင္း-ျမန္မာ နွစ္နိုင္ငံကို ျခားထားတဲ့ ေသာင္ရင္းျမစ္ေပၚ ေဆာက္ထားတဲ့၊ ထိုင္း-ျမန္မာခ်စ္ၾကည္ေရးတံတား ပတ္၀န္းက်င္မွာ ပ်ံက် ေနထိုင္ၾကတဲ့ ျမန္မာမိသားစုေတြရဲ႕ ကေလးေတြ သူ႔ေက်ာင္းမွာ လာတက္ၾကတယ္။

ညပိုင္း စားေသာက္ဆိုင္ေတြမွာ အလုပ္လုပ္တာအျပင္၊ ေန႔ပိုင္း တေနကုန္နီးပါး သူ႔ေက်ာင္းမွာ စာသင္တဲ့ ကို၀င္းခ်ိဳဟာ အခ်ိန္ကို အရမ္းေလးစားျပီး၊ အခ်ိန္ဇယားနဲ႔ အလုပ္လုပ္သူပါ။ သူ႔ေက်ာင္းက ကေလးေတြကို ဘာေတြသင္ရမလဲဆိုတာ ေလ့လာတဲ့အခ်ိန္၊ သင္ခန္းစာေတြ ေရးဆြဲတဲ့အခ်ိန္၊ စာသင္တဲ့အခ်ိန္၊ အလုပ္လုပ္ခ်ိန္၊ သူ႔ဘာသာ အျမဲတိုးတက္ေနေအာင္ ေလ့လာခ်ိန္၊ သူကြ်မ္းက်င္ ၀ါသနာပါတဲ့ ဂီတနဲ႔ သီခ်င္းေတြ ေဖာ္က်ဴးဖို႔ ၾကိဳးစားခ်ိန္ … စသျဖင့္ ခြဲျခားထားပါတယ္။

တျခားနိုင္ငံေတြက ေက်ာင္းသံုးစာအုပ္ေတြကို သူလက္လွမ္းမွီသေလာက္ ေလ့လာျပီး၊ သူ႔ေက်ာင္းသားေတြအတြက္ သင့္ေတာ္မယ့္ သင္ခန္းစာေတြကို သူ႔ဘာသာ ေရြးထုတ္ သင္ေပးပါတယ္။ စာေတြ႔ထက္ လက္ေတြ႔အသိပညာရဖို႔ အေရးၾကီးေနတဲ့ ကေလးေတြကို ဘ၀မွာ ေတြးေခၚတတ္ေအာင္၊ ေနထိုင္တတ္ေအာင္ သင္ေပးတယ္။

ဥပမာ … ေန႔တိုင္း အတန္းေနာက္ဆံုးအခ်ိန္မွာ သူက ဂစ္တာတီးျပီး ကေလးေတြနဲ႔ အတူသီခ်င္းဆိုတယ္။ ကေလးေတြကို ဂစ္တာ၊ အီလက္ထရစ္ ကီးဘုတ္ စတာေတြ သံုးတတ္ေအာင္ သင္ေပးတယ္။ ဂီတကေနတဆင့္ ကေလးေတြကို ဖန္တီးေတြးေခၚတတ္လာေအာင္ (creativity thinking) သင္ေပးတယ္။ ေန႔တိုင္း အတန္းထဲမွာ လက္ရွိ ကမာၻေပၚမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတာေတြအေၾကာင္း၊ ကေလးေတြရဲ႕ ပတ္၀န္းက်င္မွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတာေတြအေၾကာင္း ကေလးေတြကို ေျပာျပတယ္၊ ကေလးေတြက ေမးခြန္းေတြ ျပန္ထုတ္တယ္၊ သူတို႔အျမင္ေတြကို ေျပာတယ္။ သူက ရွင္းျပတယ္၊ ကေလးေတြက ထပ္ေမးခြန္းထုတ္တယ္။ အဲလိုနဲ႔ ကေလးေတြကို အရာရာမွာ သူမ်ားေျပာတာ မယံုၾကည္ပဲ၊ ရွဳေထာင့္အမိ်ဳးမိ်ဳးကၾကည့္ျပီး၊ ကိုယ့္ဘာသာ ေ၀ဖန္ပိုင္းျခား ေတြးေခၚတတ္လာေအာင္ (critical thinking) သင္ေပးတယ္။

ပညာေရးဘြဲ႕ တခုမွ မရွိတဲ့၊ ဆရာျဖစ္သင္တန္း မတက္ဖူးတဲ့၊ ဘြဲ႔မရခင္ ေက်ာင္းထြက္ခဲ့ရတဲ့ ကို၀င္းခ်ိဳရဲ႕ ပညာေရးအေပၚထားတဲ့ ခံယူခ်က္နဲ႔ သူ႔ရဲ႕ ဆရာပီသတဲ့စိတ္ဟာ ေလးစားစရာ ေကာင္းပါတယ္။ ေအာက္ေျခလူတန္းစားဘ၀ေတြက ေပါက္ဖြားလာတဲ့၊ ပညာေရးဆိုတာကို စဥ္းစားဖို႔ အခ်ိန္မရေလာက္ေအာင္ တေန႔ရုန္းကန္မွ တေန႔စားၾကရတဲ့ ပတ္၀န္းက်င္မွာ ၾကီးျပင္းလာတဲ့ ကေလးေတြအတြက္၊ ဘယ္လိုပညာမိ်ဳးဟာ အေရးၾကီးသလဲဆိုတာ သူ နားလည္တယ္။ စာ ေရးတတ္ ဖတ္တတ္ ေတာ္ျပီဆိုတဲ့ သေဘာမိ်ဳး သူ႔မွာ မရွိဘူး။ သူ႔ကေလးေတြကို ကမာၻအဆင့္မွီ အေကာင္းဆံုးအသိပညာ၊ အတတ္ပညာေတြ ရေစခ်င္တဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ ရွိတယ္။

ေစတနာနဲ႔ဆရာ

ကြ်န္မ ေလး - ငါးတန္း အရြယ္တုန္းက၊ အထက္တန္းျပဆရာမျဖစ္တဲ့ ကြ်န္မအေမ စာသင္ခ်ိန္မွာ သူ႔အတန္းထဲ လိုက္ထိုင္ခဲ့တာ သတိရမိတယ္။ ကြ်န္မအေမက တခ်ိဳ႕ဆရာေတြလို အတန္းထဲမွာ ရယ္စရာေတြ မေျပာတတ္ေပမယ့္၊ ေမေမ့အတန္းထဲမွာ ေက်ာင္းသားေတြ ေပ်ာ္ၾကတယ္။ သူ႔ကို ရိုေသေလးစားၾကတယ္။ စာသင္ရတာ စိတ္၀င္စားၾကတယ္။

ကြ်န္မအေမေခတ္တုန္းက ေက်ာင္းသားဗဟိုျပဳ (student-centered) သင္ၾကားနည္းတို႔၊ ကေလးဗဟိုျပဳ (child-centered) သင္ၾကားနည္းတို႔နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ သင္တန္းေတြ ရွိမယ္ မထင္ပါဖူး။ ဒါေပမယ့္ ေမေမ့ရဲ႕ စာသင္နည္းထဲမွာ အခ်က္ သံုးခ်က္ ေတြ႔ရတယ္။

ပထမအခ်က္ကေတာ့ ကြ်န္မအေမက သူသင္တဲ့ အဂၤလိပ္စာဘာသာရပ္ကို ပိုင္နိုင္တယ္။ စာရွင္းျပတာ ေကာင္းတယ္။ ဒုတိယအခ်က္ကေတာ့ ဘယ္လိုသင္ရင္ ေက်ာင္းသားေတြ သူ႔သင္ခန္းစာမွာ စိတ္၀င္စားမလဲဆိုတာ သူသိတယ္။ ဥပမာ - ဂရမ္မာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေလ့က်င့္ခန္းေတြပဲ မလုပ္ဘဲ၊ ေက်ာင္းသားေတြ ၾကိဳက္တတ္မယ့္ အဂၤလိပ္စကားပံုေတြ ထည့္သြင္းေျပာျပေလ့ရွိတယ္။ စကားပံုေတြရဲ႕ အဓိပၸါယ္ကို ပံုျပင္ေျပာသလို စီကာပတ္ကံုးေျပာျပရင္ ေက်ာင္သားေတြ ၾကိဳက္ၾကတယ္။ တကူးတက မက်က္ရပဲ မွတ္မိသြားတတ္ၾကတယ္။ တတိယအခ်က္ကေတာ့ အတန္းထဲမွာ ေက်ာင္းသားေတြကို စိတ္တိုျပီး ေအာ္ေငါက္တာ မေတြ႔ဖူးဘူး။ စာၾကိဳးစားဖို႔ တိုက္တြန္းတယ္၊ ရွင္းျပတယ္။ အဂၤလိပ္စာ မလုိက္နိုင္တဲ့ေက်ာင္းသားေတြ အိမ္မွာ စာလာေမးရင္ အခ်ိန္မေရြး သင္ေပးတယ္။

အဂၤလိပ္စာ ဘာသာရပ္မွာ ပိုင္နိုင္ဖို႔ ေမေမ ၾကိဳးစားခဲ့ရတဲ့အေၾကာင္း ကြ်န္မကို ေျပာျပဖူးတယ္။ သူတို႔ေခတ္တုန္းက မက္သဒစ္ေက်ာင္းထြက္ေတြလို ေမေမက အဂၤလိပ္စာ မကြ်မ္းက်င္ေတာ့၊ ကိုးတန္း အဂၤလိပ္စာကို ပထမဆံုး သင္ရတဲ့အခါ၊ ကိုးကားေလ့လာစရာ စာအုပ္မရွိ၊ ကိုယ့္ထူးကိုယ္ခြ်န္၊ ကိုယ့္ဘာသာ ၾကိဳးစားျပီး သင္ေပးခဲ့ရတယ္။ အဲဒီတုန္းက ကြ်န္မတို႔ေမာင္နွမက ငယ္ေသးေတာ့ မိသားစုတာ၀န္က တဖက္၊ စာသင္တာက တဖက္နဲ႔ ေမေမ ရုန္းကန္ခဲ့ရတယ္။

ကြ်န္မအေမ သင္ခဲ့ရတဲ့ အတန္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက စာေတာ္တဲ့သူေတြမ်ားတဲ့ A တန္း၊ B တန္းတို႔ မဟုတ္ခဲ့ဖူး။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ေမေမက ခ်ေပးတဲ့အတန္းကို ယူလိုက္တာပဲ။ ေမေမ့အတန္းေတြမွာ နာမည္ဆိုးနဲ႔ ေက်ာင္းသားေတြ မ်ားခဲ့တယ္။ အဂၤလိပ္စာဘာသာမွာ အရမ္းအားနည္းသူေတြ ပါခဲ့တယ္။

ေမေမက ေက်ာင္းသားအားလံုးကို တန္းတူ ရည္တူ ေစတနာထားျပီး အေကာင္းဆံုးျဖစ္ေအာင္ သင္ေပးခဲ့တယ္။ ေနာက္ပိုင္း A တန္းလို စာေတာ္တဲ့သူေတြမ်ားတဲ့ အတန္းကို သင္ရေတာ့လည္း၊ စာေတာ္တဲ့အတန္း သင္ရလို႔ဆိုျပီး ၀မ္းသာတာမိ်ဳး မရွိခဲ့ဖူး။ ေမေမ့ေစတနာ ေရာင္ျပင္ဟပ္တာေၾကာင့္ ျဖစ္မယ္ ထင္ပါတယ္ … ဆိုးတယ္၊ ေျပာရဆုိရ ခက္တယ္ လို႔ ဆရာေတြၾကား နာမည္ၾကီးတဲ့ ေက်ာင္းသားမ်ိဳးေတြေတာင္ ေမေမ့စကားကို နားေထာင္ခဲ့ၾကတယ္။

ဇြဲရွိတဲ့ဆရာ

စာသင္တယ္ဆိုတာ ဇြဲရွိဖို႔လည္း လိုပါတယ္။ ကြ်န္မရဲ႕ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ ဆရာတေယာက္ဆို စာစသင္တဲ့ တစ္နွစ္၊ နွစ္နွစ္ေလာက္ထိ ေက်ာင္းသားေတြက သူ႔ကို မၾကိဳက္ၾကဖူး။ သူက စကားေျပာရင္ ႏြဲ႕သလိုျဖစ္လို႔၊ စာသင္တာ မေကာင္းလို႔၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ယံုၾကည္မႈရွိတဲ့ပံုစံ မေပါက္လို႔ … စသျဖင့္ သူနဲ႔ပတ္သက္ျပီး ညည္းညဴၾကတယ္။

စာသင္နွစ္ သံုးနွစ္ထဲေရာက္တဲ့အခါမွာေတာ့ အဲဒီဆရာဟာ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ယံုၾကည္မႈပိုရွိလာျပီး၊ ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ ဘယ္လိုဆက္ဆံရမယ္ဆိုတာကို နားလည္လာတယ္၊ စာသင္ျပရာမွာလည္း ေက်ာင္းသားေတြ နားလည္ေအာင္ သင္ျပနိုင္ခဲ့တယ္။ ေက်ာင္းသားေတြက သူ႔ကို ၾကိဳက္လာၾကတယ္။

ကြ်န္မအျမင္မွာေတာ့ အဲဒီဆရာဟာ သူလုိအပ္ေနတဲ့အခ်က္ေတြကို ဇြဲရွိရွိနဲ႔ ျပင္ယူခဲ့တယ္။ ၾကိဳးစားခဲ့တယ္။ ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ အဆင္မေျပလို႔၊ လက္ေလွ်ာ့ျပီး၊ အလုပ္ထြက္မယ္ဆိုတဲ့ စိတ္မိ်ဳး သူ႔မွာမရွိခဲ့တာ အတြက္ ကြ်န္မသူ႔ကို ေလးစားတယ္။ ဆရာဆိုတဲ့အလုပ္ကို သူတန္ဖိုးထားတယ္လို႔ ျမင္မိတယ္။

အျမဲၾကိဳးစားေနတဲ့ဆရာ

လူတိုင္းဟာ ကိုယ္လုပ္ေနတဲ့အလုပ္အေပၚ တန္ဖိုးထားတတ္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဆရာေတြမွာ လိုအပ္ပါတယ္။

ပထမဆံုး စာသင္တဲ့ေန႔ကစျပီး ခုခ်ိန္ထိ စာသင္တဲ့အခါ ကြ်န္မလုပ္ေလ့ရွိတာေတြကေတာ့ သင္မယ့္သင္ခန္းစာကို ေသခ်ာျပင္ဆင္တယ္၊ ေက်ာင္းသားေတြ ကြ်န္မသင္ၾကားမႈအေပၚ စိတ္၀င္စားမႈရွိေနေအာင္ ၾကိဳးစားတယ္၊ ေက်ာင္းသားေတြ တင္ျပသမွ်ကို မွားတယ္၊ မွန္တယ္ဆိုျပီး၊ မပယ္ခ်ပဲ ေသခ်ာနားေထာင္ ေဆြးေႏြးတယ္။ ေက်ာင္းသားေတြ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း တိုင္ပင္ခ်င္တာမွန္သမွ်အတြက္ အျမဲ ၾကိဳဆိုတယ္၊ တင္းက်ပ္စရာရွိတဲ့အခါလည္း တင္းက်ပ္ေလ့ ရွိပါတယ္။

အိႏၵိယနိုင္ငံမွာ တကၠသိုလ္ဆရာတေယာက္ဟာ ေမးခြန္းမရွိတဲ့ ေက်ာင္းသားကို သူ႔အတန္းထဲ ၀င္ခြင့္မေပးဖူးလို႔ ကြ်န္မဖတ္ဖူးတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ပညာဆည္းပူးတယ္ဆိုတာ ေမးခြန္းက စတင္တယ္လို႔ သူက ယံုၾကည္ထားလို႔ပါတဲ့။ ကြ်န္မလည္း သူ႔လိုပဲ ယံုၾကည္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကြ်န္မအတန္းထဲမွာ ေက်ာင္းသားေတြကို အခ်င္းခ်င္းျဖစ္ျဖစ္၊ ကြ်န္မကိုျဖစ္ျဖစ္၊ ကိုယ့္ဘာသာျဖစ္ျဖစ္ ကိုယ္သင္ၾကားေနရတာေတြအေပၚ ေမးခြန္းေမးျပီး ေဆြးေႏြးဖို႔ အျမဲတိုက္တြန္းေလ့ရွိတယ္။

စာသင္တယ္ဆိုတာလည္း အခ်ိန္ၾကာလာေလ၊ ပိုအေတြ႕အၾကံဳရွိလာေလ၊ ပိုေကာင္းေအာင္ လုပ္နိုင္လာေလပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဓါးတေခ်ာင္းဟာ ေသြးေနမွ ထက္ေနမွာပါ။ အဲလိုပဲ ကြ်န္မတို႔ ဆရာ ဆရာမေတြဟာလည္း ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ အျမဲသံုးသပ္တာမိ်ဳး၊ ကိုယ့္လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ ဆရာေကာင္းေတြနဲ႔ တိုင္ပင္တာမိ်ဳး၊ ကိုယ္သင္တဲ့ ဘာသာရပ္နဲ႔ ပတ္သက္တာေတြ ေလ့လာတာမိ်ဳး အျမဲလုပ္ေနမွ ထက္ျမက္ ေျပာင္ေျမာက္တဲ့ ဆရာေကာင္းေတြ ျဖစ္လာမွာပါ။

ကြ်န္မရဲ႕ ပထမဆံုး စာသင္ႏွစ္တစ္နွစ္ကို ခုခ်ိန္ျပန္ၾကည့္တဲ့အခါ၊ ေကာင္းခဲ့တာေတြရွိသလို၊ အားနည္းခ်က္ေတြလည္း ေတြ႕မိတယ္။ အဓိကက်တာ ကိုယ့္အားနည္းခ်က္ေတြကို ဘယ္လို ျပဳျပင္မလဲ ဆိုတာ သိဖို႔ အေရးၾကီးပါတယ္။ ေက်ာင္းသားေတြကို ကြ်န္မေျပာေလ့ရွိတဲ့ စကားတခြန္းကေတာ့ There is room for improvement.. ပိုေကာင္းမြန္ေအာင္ လုပ္လို႔ရပါေသးတယ္။ လူတိုင္းဟာ ဘ၀မွာ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ လက္ရွိထက္ ပိုတိုးတက္ေအာင္ လုပ္နိုင္ေသးတယ္လို႔ အျမဲယံုၾကည္ထားသင့္ပါတယ္။ ကြ်န္မေက်ာင္းသားေတြကိုလည္း ဘ၀မွာ အျမဲၾကိဳးစားေနေစခ်င္တယ္။ ေရာင့္ရဲတင္းတိမ္ သြားတာမိ်ဳး မျဖစ္ေစခ်င္ဖူး။ အလားတူ သူတို႔ကို လမ္းျပေပးေနတဲ့ ဆရာမတေယာက္အေနနဲ႔ ကြ်န္မကိုယ္တိုင္လည္း အျမဲၾကိဳးစားေနတယ္။

ကြ်န္မက စိတ္ပင္ပန္း လူပင္ပန္းျဖစ္ေနခဲ့ရင္ေတာင္ အတန္းထဲ ၀င္ျပီး စာသင္လိုက္တဲ့အခါ၊ အေမာေျပျပီး၊ အခ်ိန္က ကုန္မွန္းမသိ ကုန္သြားတတ္တယ္။ စာသင္ေနရင္ ခြန္အားေတြရတယ္လို႔ ကြ်န္မခံစားရတယ္။

ဆရာဟူသည္ ၀ါသနာ၊ ေစတနာ၊ အနစ္နာ၊ စာဖတ္နာ၊ ႏွင့္ အႀကင္နာ တည္းဟူေသာ နာငါးနာႏွင့္ ျပည့္စံုသင့္သည္ လို႔ ျမန္မာစာပါေမာကၡ ဦးခ်မ္းျမ(ျမေကတု) က ေျပာခဲ့ဖူးပါတယ္။

နိုင္ငံတကာမွာလည္း ဆရာေတြရဲ႕က႑နဲ႔ပတ္သက္ျပီး ဖြင့္ဆိုထားတာ အမ်ားအျပား ရွိပါတယ္။ သူမ်ားေတြဖြင့္ဆိုထားတာေတြထက္ အေရးၾကီးတာကေတာ့ ကိုယ္ဟာ ဘယ္လိုစိတ္ဓါတ္၊ ယံုၾကည္ခ်က္မိ်ဳး ရွိတဲ့သူလဲဆိုတာ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ျပန္ သံုးသပ္ဖို႔ပါပဲ။

ကြ်န္မကေတာ့ ေက်ာင္းသားေတြအတြက္ အျမဲ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ေအာင္ ၾကိဳးစားေနခ်င္သူ၊ စာသင္ရတာ၊ ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ အျပန္အလွန္ ေဆြးေႏြးရတာ၊ ရယ္ေမာေပ်ာ္ရႊင္ေနရတာကို နွစ္သက္သူ ျဖစ္ပါတယ္။

ကြ်န္မလုပ္ေနတာေတြအေပၚ ေအာက္ပါေမးခြန္းေတြနဲ႔ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ျပန္လည္သံုးသပ္ေလ့ ရွိပါတယ္။

• ကြ်န္မသင္ၾကားတာေတြက ေက်ာင္းသားေတြအတြက္ ဘယ္ေလာက္ အက်ိဳးရွိလဲ။ • ျပီးေတာ့ ဘယ္လို သင္ၾကားသလဲ။ • ေက်ာင္းသားေတြက ကြ်န္မသင္ၾကားတာကို ဘယ္လို တုန္႔ျပန္သလဲ။ • ကြ်န္မသင္ၾကားတဲ့အခါ အားသာခ်က္၊ အားနည္းခ်က္ က ဘာေတြလဲ။ • ဆရာတေယာက္အေနနဲ႔ ဘယ္လို စိတ္ဓါတ္နဲ႔ ျပဳမူ ေနထိုင္ ေျပာဆို သလဲ။ • ကိုယ့္သင္ၾကားမႈ အေပၚ ဘယ္ေလာက္ အားရ ေက်နပ္မိသလဲ။ • ဘာေတြ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲသင့္သလဲ။

ျမန္မာျပည္ ပညာေရး တိုးတက္ဖို႔ ဆရာေတြအတြက္ သင္တန္းေတြ၊ ဆရာေတြကို ပံ့ပိုးမႈေတြ၊ သင္ေထာက္ကူပစၥည္းေတြ လိုအပ္ေနတယ္ဆိုေပမယ့္၊ အဓိကက်တဲ့အရာကေတာ့ ဆရာ ဆရာမေတြရဲ႕ သူတို႔အလုပ္ေပၚမွာ၊ ပညာေရးအေပၚမွာ၊ ေက်ာင္းသားေတြအေပၚမွာ ထားတဲ့ စိတ္ဓါတ္ နဲ႔ ခံယူခ်က္ေတြပါ။

ဆရာေတြဟာ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ စိတ္ေနစိတ္ထား၊ ခံယူခ်က္ေတြကို အတိုင္းအတာ တခုထိ ပံုသြင္းေပးနိုင္စြမ္းရွိတယ္ဆိုတာ၊ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ အနာဂတ္ေတြကုိ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္နိုင္စြမ္း ရွိတယ္ဆိုတာကို ျမန္မာနိုင္ငံမွ ဆရာ ဆရာမေတြ အျမဲယံုၾကည္ျပီး၊ ဆရာျဖစ္ရတာကုိ ဂုဏ္ယူနိုင္ၾကပါေစလို႔ ဆုေတာင္းလိုက္ပါတယ္။

ခင္ႏွင္းစိုး
22 March 2012

(မတ္လ ၃ ရက္အပတ္ထုတ္ ျပည္သူ႔ေခတ္ဂ်ာနယ္တြင္ ေဖာ္ျပျပီးျဖစ္သည္)

ေခတ္သစ္လူငယ္တို႔ ေခတ္မွီေရးသို႔

ေရးသူ - ခင္ႏွင္းစိုး

ဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္ကေန နွစ္ဆယ္ေက်ာ္အထိ လူငယ္လို႔ သတ္မွတ္ခံရသလို၊ လူၾကီးေတြကလည္း ကိုယ့္ထက္ငယ္သူေတြကို လူငယ္လို႔ ေခၚတတ္ၾကသည္။ အသက္ သံုးဆယ္ေက်ာ္ က်မက ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားနဲ႔ ႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားကို လူငယ္မ်ားလို႔ျမင္သလို၊ အသက္ ငါးဆယ္ေက်ာ္ လူၾကီးမ်ားက က်မကို လူငယ္တေယာက္ဟုပင္ ျမင္ၾကသည္။ တကယ္ေတာ့ လူငယ္ဆိုသည္မွာ အသက္အရြယ္ကို ရည္ညႊန္းျခင္းထက္၊ ေခတ္တခုကို လက္ဆင့္ကမ္း သယ္ေဆာင္မည့္ မ်ိဳးဆက္တခုနဲ႔ ပိုသက္ဆိုင္မည္။ မိ်ဳးဆက္ (generation) တခုဟာ အနွစ္ ၃၀ ေလာက္ ရွိခဲ့ရင္၊ က်မက လက္ရွိမိ်ဳးဆက္ရဲ႕ အဆံုးစြန္နားေရာက္ေနသလို၊ ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြကေတာ့ အစနားမွာရွိေနသည္။

က်မအျမဲထိေတြ႔ဆက္ဆံရေသာ လူငယ္မ်ားမွာ အသက္ ၁၈ - ၂၇ ၀န္းက်င္ေလာက္ ရွိၾကသည္။ က်မစာသင္ခဲ့ေသာ စကၤာပူနိုင္ငံရွိ ေပၚလီတကၠနစ္ (polytechnic) မွ ေက်ာင္းသား/သူ မ်ား၊ လက္ရွိစာသင္ေနေသာ ထိုင္းနုိင္ငံရွိ တကၠသိုလ္မွ ေက်ာင္းသား/သူ မ်ား၊ ေစတနာ့၀န္ထမ္းအျဖစ္ က်မစာသင္ေပးေသာေက်ာင္းမွ ေက်ာင္းသား/သူ မ်ား၊ အျပင္မွာ တခါတေလ ဆံုရေသာ လူငယ္မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ ျမန္မာ၊ စကၤာပူ၊ ဗီယက္နမ္၊ တရုတ္ျပည္၊ မေလးရွား၊ ထိုင္း၊ အိႏၵိယ၊ သီရိလကၤာ စေသာ နိုင္ငံေပါင္းစံုမွ လာၾကသည္။

နိုင္ငံျခားတြင္ ပညာလာသင္ၾကေသာ လူငယ္အမ်ားအတြက္ လြတ္လပ္မႈ (independence) သည္ ကိုယ္လုပ္ခ်င္ရာလုပ္တာမိ်ဳး ျဖစ္တတ္ၾကသည္။ တကယ္ေတာ့ မိဘမ်ားနဲ႔ေ၀းျပီး၊ ကိုယ့္ဘာသာ ထိန္းေၾကာင္းရေသာ လြတ္လပ္မႈမိ်ဳး ျဖစ္သည္။ ထုိအခါ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ဘယ္လိုစည္းကမ္းတက်ေနမလဲဆိုတာ အေရးၾကီးလာသည္။ လြတ္လပ္ျခင္းေနာက္တြင္ (ကိုယ့္ဘာသာ) တာ၀န္ယူတတ္ဖို႔ လိုလာသည္။ ကိုယ့္လုပ္ရပ္တိုင္းရဲ႕ ရလဒ္မ်ားကို သတၱိရွိရွိ ရင္ဆိုင္ တာ၀န္ယူျပီး၊ သင္ခန္းစာယူတတ္ဖို႔ ျပင္ဆင္ထားရမည္။

လူတိုင္း ကိုယ္မလုပ္ဖူးတာကို လက္တည့္စမ္းလိုစိတ္ရွိသည္။ က်မကိုယ္တိုင္လည္း ထုိသို႔ပင္။ သို႔ေသာ္ ကိုယ့္ဘ၀အတြက္ ထိခိုက္သြားနိုင္သည့္ လက္တည့္စမ္းမႈမိ်ဳးကိုေတာ့ ဘယ္ေတာ့မွ လုပ္ဖို႔ စိတ္မကူးခဲ့ေပ။ မိဘမ်ားက ေဆးလိပ္မေသာက္ရ၊ အရက္မေသာက္ရ၊ ငယ္ငယ္ရြယ္ရြယ္နဲ႔ ရည္းစားမထားရ၊ ညမိုးခ်ဳပ္ အျပင္မထြက္ရ စသည့္ စည္းကမ္းမ်ား ခ်တတ္ၾကသည္။ ဒါဟာ မေကာင္းဘူးလို႔ ေျပာၾကသည္။ တကယ္လည္း အဲဒီလုပ္ရပ္ေတြေနာက္မွာ အမွားက်ဴးလြန္နိုင္စရာ အလားအလာ အမ်ားၾကီးရွိသည္။ လံုး၀ေရွာင္နိုင္ရင္ အေကာင္းဆံုးျဖစ္သည္။ အဲဒီအရာေတြ လုပ္မိတဲ့လူငယ္ေတြကိုလည္း မွားတယ္ ဆိုးသြမ္းတယ္လို႔ မဆိုနိုင္။ လူငယ္သဘာ၀ လက္တည့္စမ္းတာ ျဖစ္နိုင္သည္။ အဓိကက ဘယ္အရာမဆို အလြန္အကြ်ံ မျဖစ္ဘဲ balance ျဖစ္ဖို႔ပင္။ ကိုယ့္ဘ၀ အနာဂတ္ကို ထိခိုက္နိုင္ေလာက္ေအာင္ မလုပ္ဖို႔ အျမဲစဥ္းစားဆင္ျခင္ဥာဏ္ရွိေအာင္ ကိုယ့္ဘာသာ စည္းကမ္း (discipline) ရွိဖို႔ပင္။

နုိင္ငံျခားတြင္ ေက်ာင္းသြားတက္ဖို႔ဆိုတာ ျမန္မာလူငယ္တိုင္းလုပ္ခ်င္ေသာ္လည္း မလုပ္နိုင္ေသာအရာ။ တခ်ိဳ႕က ေငြေၾကးအရ မတတ္နိုင္။ တခ်ိဳ႕က် ၀င္ခြင့္စာေမးပြဲ သတ္မွတ္ထားေသာ ၀င္ခြင့္လိုအပ္ခ်က္နဲ႔ မျပည့္စံု။ တခ်ိဳ႕ဆို ေလး ငါး နွစ္အထိ ၀င္ခြင့္စာေမးပြဲေအာင္ဖို႔ ၾကိဳးစားၾကရသည္။

ျမန္မာနိုင္ငံ ျမ၀တီျမိဳ႕ တဘက္ကမ္းမွာရွိတဲ့၊ ထိုင္းနိုင္ငံ မဲေဆာက္ျမိဳ႕မွာ လူငယ္တခ်ိဳ႕နဲ႔ က်မ စကား၀ိုင္းလုပ္ဖူးသည္။ သူတို႔ကို အနာဂတ္အတြက္ ဘာေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ရွိလဲလို႔ က်မကေမးေတာ့၊ အနည္းစုက ထိုင္းနိုင္ငံ တကၠသိုလ္တခုခုတြင္ ေက်ာင္းတက္ခ်င္ၾကသည္။ ဒါေပမယ့္ အဲလိုတက္နိုင္ဖို႔ စေကာလားရွစ္ (scholarship) ရေအာင္ သူတို႔ ၾကိဳးစားရမည္။ ေက်ာင္းသားေပါင္း ရာခ်ီေလွ်ာက္တဲ့ထဲက ဆယ္ဂဏန္းေလာက္သာ ေရြးေသာေၾကာင့္ စေကာလားရွစ္ ရဖို႔က မလြယ္။ ထိုအနည္းစုကမွ သူတို႔ဘာလုပ္ခ်င္လဲ သိၾကေသးသည္။ က်န္သည့္အမ်ားစုက သူတို႔အနာဂတ္တြက္ တိုးတက္ခ်င္သည္၊ သို႔ေသာ္ ဘာဆက္လုပ္ရမည္ဆိုတာ မသိ။ စေကာလားရွစ္ရေလာက္ေအာင္ စာေမးပြဲေျဖနိုင္ဖို႔ အေျခခံပညာအဆင့္အတန္းအရ သူတို႔မွာမရွိ။ လုပ္နိုင္မည္လို႔လည္း ကိုယ့္ဘာသာ ယံုၾကည္ခ်က္ မရွိၾက။ မိဘေတြကလည္း ေထာက္ပံ့မႈမေပးနိုင္။ သူတုိ႔ ပတ္၀န္းက်င္မွ အမ်ားစုလုပ္ၾကသလို တေန႔လုပ္တေန႔စားပဲ ၀င္လုပ္ရမည္လား မေရမရာ ျဖစ္ေနၾကရွာသည္။

ဒါေၾကာင့္ စကၤာပူနိုင္ငံရွိ ေပၚလီတကၠနစ္မွ ျမန္မာေက်ာင္းသား/သူ တခ်ိဳ႕ ကို သူတို႔ကံေကာင္းေၾကာင္း၊ ရရွိထားေသာ အခြင့္အေရးကို အလဟႆ မျဖစ္ဖို႔အေရးၾကီးေၾကာင္း က်မေျပာျပေလ့ရွိသည္။ ဘ၀တြင္ အခ်ိန္ဆိုသည္မွာ ကုန္ဆံုးျပီးေသာ ဘယ္လိုမွ ေနာက္ျပန္မလွည့္နိုင္ေသာအရာ ျဖစ္သည္။ ရရွိေသာ အခြင့္အေရးကို ရရွိေသာ အခ်ိန္တြင္ ျမဲျမဲဖမ္းဆုတ္ျပီး၊ အက်ိဳးရွိရွိ အသံုးခ်တတ္ဖို႔ အေရးၾကီးသည္။ လူငယ္သဘာ၀ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ေနတတ္ၾကတာ မွန္ေပမယ့္၊ တေန႔တေန႔ အေလလိုက္ေနမယ္ဆိုရင္ အခ်ိန္ေတြ ႏွေျမာစရာေကာင္းလွသည္။ လူတေယာက္ဟာ ကိုယ့္ဘ၀ရဲ႕ ဆယ္စုနွစ္တခုစာကို ျပန္ၾကည့္လိုက္တုိင္း တိုးတက္မႈရွိေနတာကိုသာ ျမင္သင့္သည္။ အဲလိုမဟုတ္ခဲ့ရင္ တခုခုလုပ္ဖို႔ အခ်ိန္တန္ျပီဆိုတာလည္း ကိုယ့္ဘာသာ သိနားလည္သင့္သည္။

လူငယ္ေတြ လမ္းမွားမေရာက္ေအာင္ စာမ်ားမ်ားဖတ္ဖို႔ လိုတယ္၊ စာဖတ္မွ အမွား အမွန္ သိလာမယ္ လို႔ ဆိုၾကသည္။ က်မအျမင္မွာေတာ့ စာဖတ္တာက ပထမအဆင့္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ခုေခတ္တြင္ စာဖတ္ရံုနဲ႔ မလံုေလာက္ေတာ့။ စာဖတ္တာဟာ စာအုပ္ထဲက စကားလံုးၾကီးၾကီးေတြသံုးျပီး၊ လူေတြအထင္ၾကီးေအာင္ ေျပာဖို႔ပဲ မဟုတ္။ ဘယ္လိုစာမိ်ဳးကို ဖတ္မလဲ၊ ဖတ္ထားတဲ့စာေတြကို ဘယ္လိုအသံုးခ်မလဲ၊ ဘယ္လို ျပန္သံုးသပ္မလဲ ဆိုတာေတြက ပိုအေရးၾကီးလာသည္။

က်မကေတာ့ လူငယ္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္လာရင္ လမ္းမွားပဲ ေရာက္ေနေန၊ လမ္းမွန္ပဲ ေရာက္ေနေန၊ သူတို႔ေျပာတာေတြကို နားေထာင္ေပးဖို႔ပဲ အဆင္သင့္ျပင္ဆင္ထားသည္။ သူတို႔ေျပာတာ နားေထာင္ျပီး က်မအျမင္ကို ေျပာျပသည္။ ဘယ္လိုလုပ္လိုက္ရင္ ဘယ္လိုျဖစ္လာနိုင္တယ္၊ ဘယ္လိုအခ်က္ေတြ ထည့္စဥ္းစားရမယ္ ဆိုတာေတြ ေျပာသည္၊ ေဆြးေႏြးသည္။ သို႔ေသာ္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကေတာ့ သူတို႔ကိုယ္ပိုင္ ေရြးခ်ယ္မႈပင္ျဖစ္သည္။ က်မကိုယ္တိုင္လည္း ကိုယ္ပိုင္ေရြးခ်ယ္မႈကိုပင္ တန္ဖိုးထားသည္။

နာမည္ေက်ာ္ အေမရိကန္ လက္ေ၀ွ႔ထိုးသမား ျဖစ္ခဲ့ဖူးသူ Muhammad Ali ကေတာ့ .. လူတေယာက္ရဲ႕ အသက္ ၂၀ အရြယ္က ဘ၀ကိုၾကည့္တဲ့ပံုစံက၊ အသက္ ၅၀ အထိ အတူတူျဖစ္ေနမယ္ဆိုခဲ့ရင္ အဲဒီလူဟာ သူ႔ဘ၀ရဲ႕ အႏွစ္ ၃၀ ကို အလကား ေနပစ္လိုက္သလိုပဲ .. ဟု ဆိုခဲ့သည္။ လက္ရွိ ေခတ္သစ္ရဲ႕လူငယ္ေတြဟာ ေနာင္ အနွစ္ ၃၀ ဆယ္ မွာ ဘယ္လို လူၾကီးေတြ ျဖစ္လာမလဲဆိုတာဟာ၊ သူတို႔ရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္ေရြးခ်ယ္မႈအေပၚ မ်ားစြာမူတည္ေနသည္။

ေပၚလီတကၠနစ္မွ က်မေက်ာင္းသူတခ်ိဳ႕က သူတို႔ တကယ္စိတ္ပါ၀င္စားတဲ့ profession နဲ႔ လက္ရွိတက္ေနတဲ့လိုင္းတို႔ ကြဲလြဲေနလို႔ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲလို႔ က်မကို အၾကံဥာဏ္ေတာင္းေလ့ရွိသည္။ ထိုသို႔လူငယ္မ်ားတြက္ က်မအလြန္အားရမိသည္။ အသက္ ႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္အခ်ိန္တြင္ ဘ၀မွာ ဘယ္လို profession ကို လုပ္မလဲဆိုတာ သူတို႔အေသအခ်ာ သိၾကသည္။ က်မသူတို႔အရြယ္တုန္းက အင္ဂ်င္နီယာအလုပ္ကို နွစ္ျခိဳက္ခဲ့ေပမယ့္၊ သူတို႔ေလာက္ မေသခ်ာခဲ့။ ကိုယ့္ထက္ငယ္တဲ့ ျမန္မာလူငယ္ေတြက ကိုယ့္ထက္ စိတ္ဓါတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ အေနအထိုင္၊ ခံယူခ်က္ စတာတို႔ သာတာမိ်ဳးကိုပဲ က်မျမင္ခ်င္မိသည္။ (အဲလိုျဖစ္ေအာင္လည္း တတ္နိုင္သေလာက္ ၾကိဳးစားမည္ဟု ဆံုးျဖတ္ထားသည္)။ နာမည္ေက်ာ္ သိပၸံပညာရွင္ Isaac Newton က “က်ေနာ္ဟာ သူမ်ားေတြထက္ ပိုေ၀းေ၀းျမင္နိုင္တာ၊ က်ေနာ့္အရင္ မိ်ဳးဆက္ရဲ႕ ပုခံုးေပၚ တက္ၾကည့္နိုင္လို႔ ျဖစ္တယ္” လို႔ ဆိုခဲ့သည္။ သူဆိုလိုခ်င္တာ မိ်ဳးဆက္သစ္ေတြဟာ မိ်ဳးဆက္ေဟာင္းေတြလုပ္ခဲ့တာအေပၚ တဆင့္တက္ျပီးၾကည့္နိုင္ရင္၊ မ်ိဳးဆက္တခုစီဟာ ပို ပိုျပီး တိုးတက္ေနမယ္ ဆိုတဲ့သေဘာပါ။

လူငယ္တို႔က သူတို႔အျပဳအမူအေပၚ ေ၀ဖန္ခံရတဲ့အခါ၊ ေခတ္မမီွဘူး၊ ေရွးဆန္တဲ့အေတြးေတြနဲ႔ လာေျပာေနတယ္လို႔ တုန္႔ျပန္တတ္ၾကသည္။ မ်ိဳးဆက္တခုနဲ႔တခုၾကားမွာ၊ အထူးသျဖင့္ လူၾကီးနဲ႔လူငယ္ၾကား မိ်ဳးဆက္ကြာဟမႈ (generation gap) ကို လက္ညွိဳးထိုးတတ္ၾကသည္။ တခ်ိဳ႕လူငယ္ေတြအတြက္ ဂ်င္းေဘာင္းဘီ၊ တီရွပ္၊ စကပ္တို၊ ေဘာင္းဘီတိုတို႔၀တ္မွ၊ မိုဘိုင္းဖုန္း ကိုင္နိုင္မွ၊ Facebook ရွိမွ၊ ကေဖးထိုင္မွ၊ ကလပ္သြားမွ စတာတို႔ ျဖစ္နိုင္သည္။ တကယ္ေတာ့ ထုိသို႔ ေခတ္မီွတာကို အဓိပၸါယ္ေဖာ္တာက အေပၚယံဆန္လွသည္။

ေခတ္မီွေရးသို႔ (becoming modern) နဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ဟားဗတ္တကၠသိုလ္မွ ပညာရွင္မ်ားက ဖြ႔ံျဖိဳးဆဲေျခာက္နိုင္ငံမွ (Argentina, Chile, India, Israel, Nigeria, Bangladesh) လူငယ္ ၆၀၀၀ ကို သုေတသနလုပ္ထားတာကို ဖတ္ဖူးသည္။ နိုင္ငံတနိုင္ငံ ေခတ္မီွလာဖို႔အတြက္ ဘယ္လိုေခတ္မီွတဲ့ လူငယ္ေတြ လုိအပ္သလဲဆိုတာကို ရွာေဖြေလ့လာျခင္းျဖစ္သည္။ သူတို႔ေတြ႔ရွိခ်က္အရ ေခတ္မီွလူသား (modern man) တြင္ စရိုက္လကၡဏာ ေလးမိ်ဳးရွိသည္။

(၁) သူျဖတ္သန္းေနေသာ ေခတ္မွာ အမ်ားတကာ ဘာေတြ ျဖစ္ေနလဲ၊ ကိုယ့္နိုင္ငံနဲ႔ကမာၻမွာ ဘာေတြျဖစ္ေနလဲ ဆိုတာေတြကို အစဥ္ေလ့လာ၊ အသိပညာဖြ႔ံျဖိဳးျပီး၊ ေခတ္ကို ထဲထဲ၀င္၀င္ စူးစမ္းလိုစိတ္ရွိသည္။
(၂) သူ႔ကိုယ္ပိုင္လုပ္ရပ္ဟာ သူ႔အတြက္သာမက၊ သူနဲ႔ပတ္သက္ေနတဲ့ ပတ္၀န္းက်င္ (ကိုယ့္မိဘအသိုင္းအ၀ိုင္း၊ ကိုယ့္လူမိ်ဳး၊ ကိုယ့္နိုင္ငံ) ကိုပါ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈရွိတယ္ဆိုတာ နားလည္သည္။
(၃) သူက လြတ္လပ္စြာ ေတြးေခၚဆံုးျဖတ္သည္။ အထူးသျဖင့္ ဘယ္တကၠသိုလ္လိုင္းကို ေရြးမလဲ၊ ဘယ္အလုပ္လုပ္မလဲ စတဲ့ ကိုယ္ပိုင္ကိစၥမ်ား ဆံုးျဖတ္ရာတြင္၊ ေခတ္ေဟာင္းမွ အေတြးအေခၚ အယူအဆတို႔ လႊမ္းမိုးျခင္းကို မခံ။
(၄) သူက အိုင္ဒီယာအသစ္၊ အေတြ႔အၾကံဳအသစ္မ်ားအတြက္ အျမဲ အသင့္ျဖစ္ေနသည္။ သူ႔တြင္ ဖြင့္ထားေသာစိတ္ (open mind)၊ ဒါဆိုဒါမွဟု တယူသန္အစြဲမရွိေသာ၊ အသိအျမင္အားျဖင့္ ေပ်ာ့ေျပာင္းနိုင္စြမ္း (cognitive flexibility) ရွိသည္။

ထိုသုေတသနကို ၁၉၇၄ ခုနွစ္ကလုပ္ခဲ့ေပမယ့္၊ ခုခ်ိန္ထိ အက်ံဳး၀င္ေနေသးသည္။ ထိုသုေတသနမွာ ေဖာ္ျပထားေသာ ေခတ္မီွလူသား တေယာက္ ရွိထိုက္ေသာ စရိုက္လကၡဏာေလးမိ်ဳး နဲ႔ ပတ္သက္ျပီး၊ ျမန္မာလူငယ္တို႔ ေသခ်ာစဥ္းစားသင့္သည္။ ဥပမာေျပာရရင္.. ကိုယ့္နိုင္ငံ ကိုယ့္ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ သင့္ေတာ္တယ္ မေတာ္တယ္ မစဥ္းစား၊ ကိုယ္အျပဳအမူေၾကာင့္ တျခားသူေတြက ကိုယ့္နုိင္ငံ ကိုယ့္လူမိ်ဳးအေပၚ ဘယ္လိုျမင္သြားမယ္ မစဥ္းစား၊ အတုယူမွားတာေတြဟာ ေခတ္မီွတာမဟုတ္တာေတာ့ ေသခ်ာသည္။ အတုယူတဲ့အခါ ကိုယ့္အတြက္ ပိုေကာင္းသြားေစမယ့္ အရာမိ်ဳးကိုသာ အတုယူသင့္သည္။ ဘယ္လိုဟာမိ်ဳးကို အတုယူသင့္သလဲဆိုတာလည္း အရင္ ေသခ်ာစဥ္းစား ေတြးေတာၾကည့္သင့္သည္။

ျမန္မာနိုင္ငံသည္ ဖြံ႔ျဖိဳးဆဲ၊ ေရွ႔ေလွ်ာက္ဖြ႔ံျဖိဳးဖို႔ အလားအလာေကာင္းေနတဲ့ နိုင္ငံျဖစ္သည္။ ျမန္မာနိုင္ငံ ကမာၻမွာ ေခတ္မီွေရးအတြက္ ျမန္မာလူငယ္တို႔ ဘယ္ေလာက္ထိ ေခတ္မီွလူသား ျဖစ္နိုင္ၾကမလဲဆိုတာေပၚ အမ်ားၾကီးမူတည္ေနေပသည္။

Ref: Becoming Modern: Individual Change in Six Developing Countries

(၃ မတ္လ ၂၀၁၂ ထုတ္ Venus News ဂ်ာနယ္တြင္ ေဖာ္ျပျပီး ျဖစ္သည္)

ခင္ႏွင္းစိုး
၂၃ ဧျပီ ၂၀၁၂

ဆရာႏွင့္ပညာေရး (အပိုင္း ၂)

ဆရာစိတ္ဓါတ္ဆိုတာ

ေရးသားသူ - - ခင္ႏွင္းစိုး

ဆရာတေယာက္ဟာ သူဘာသင္လဲဆိုတာထက္ သူက ဘယ္လိုဆရာျဖစ္တယ္ဆိုတာ ပိုအေရးၾကီးတယ္ “What the teacher is, is more important than what he teaches.” ဆိုတဲ့ အေမရိကန္စိတ္ေရာဂါအထူးကုပညာရွင္ Karl Menninger ရဲ႕စကားဟာ ဆရာေတြအတြက္ တန္ဖိုးရွိတဲ့စကားတခြန္းပါပဲ ။

က်မတို႔ျမန္မာေတြဟာ ဆရာေတြကို မိဘနဲ႔တန္းတူ အနေႏၵာအနႏၵဂိုဏ္း၀င္ေက်းဇူးရွင္လို႔ သတ္မွတ္ၾကပါတယ္ ။ ဒါေပမယ့္ အဲလိုသတ္မွတ္ခံလိုက္ရတာနဲ႔ ဆရာဆိုတာ ေက်းဇူးရွင္ျဖစ္သြားတယ္လို႔ က်မမထင္မိပါဖူး ။ ဆရာေကာင္းတေယာက္ျဖစ္မွသာ အဲဒီဂုဏ္ထူးနဲ႔ ထိုက္တန္တာပါ ။

ဆရာေကာင္းတေယာက္ျဖစ္ဖို႔ စာသင္ေကာင္းတာအျပင္ က်မတို႔ ဆရာ ဆရာမေတြ ဘယ္လိုစိတ္ဓါတ္မိ်ဳး ရွိသင့္ပါသလဲ ။

က်မကို အင္ဂ်င္နီယာအျဖစ္ကေန ေပၚလီတကၠနစ္ (polytechnic) မွာစာသင္ၾကားဖို႔ အဓိကတြန္းပို႔ခဲ့တာကေတာ့ လူငယ္ေတြကို ကိုယ္သိထားတာေတြ ေ၀မွ်ေပးခ်င္တဲ့ဆႏၵ၊ ေနာက္ျပီး အီလက္ထေရာနစ္ပစၥည္းေတြနဲ႔ အလုပ္ရွဳပ္ရတာထက္၊ လူငယ္ေတြကုိ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ေပးရတာကို ပိုႏွစ္သက္မိတာရယ္ေၾကာင့္ပါ ။

ဆရာစိတ္ဓါတ္ဆိုတာ ေစတနာ၊ ၀ါသနာ၊ အနစ္နာ ဆိုတဲ့ နာသံုးနာပါ၀င္တယ္လို႔ က်မတို႔ျမန္မာေတြေျပာၾကပါတယ္ ။ အဲဒီနာသံုးနာဟာ ဆရာတေယာက္မွာရွိသင့္ရွိထိုက္တဲ့ အေျခခံတရားေတြျဖစ္ျပီး၊ လက္ဆုပ္လက္ကိုင္ျပဖို႔ ခဲယဥ္းပါတယ္ ။

ဒါဆို ဆရာေကာင္းတေယာက္ရဲ႕စိတ္ဓါတ္ကို ဘယ္လိုအျပဳအမူေတြက ေဖာ္ညြန္းပါသလဲ ။

ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ သင္ယူမႈကို အျမဲစဥ္းစားေပးျခင္း

စာသင္ႏွစ္ရဲ႕ပထမဆံုးေန႔မွာ ေက်ာင္းသားေတြကို က်မေျပာေလ့ရွိတဲ့စကားကေတာ့ --- က်မစာသင္ခ်ိန္တိုင္းမွာ သူတို႔ေတြအက်ိဳးရွိရွိသင္ယူနိုင္ေစခ်င္တာပါပဲ ။

စာသင္ခန္းထဲမွာ ေက်ာင္းသားအမိ်ဳးမိ်ဳးရွိပါတယ္ ။ တခ်ိဳ႕က စာသင္ခန္းထဲမွာသင္တာကို တထိုင္တည္း နားလည္သြားတတ္ၾကတယ္၊ တခ်ိဳ႕က်ေတာ့ အိမ္မွာျပန္ဖတ္၊ ျပန္မွတ္ျပီးမွ နားလည္တတ္တယ္၊ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ စာသင္ခန္းထဲမွာလည္း နားမလည္၊ အိမ္ျပန္ေရာက္ရင္လည္း ျပန္ဖတ္ဖို႔မၾကိဳးစား၊ အဲလိုနဲ႔လံုးျခာလိုက္ျပီး စာေမးပြဲက်တာမိ်ဳးထိ ျဖစ္တတ္ၾကတယ္။

ေက်ာင္းသားအမိ်ဳးမိ်ဳးကို ထိေရာက္စြာစာသင္ၾကားနိုင္ဖို႔၊ သူတို႔နဲ႔ပတ္သက္ျပီး နားလည္ရမယ့္ အဓိကနွစ္ပိုင္းရွိပါတယ္ ။ ပထမအပိုင္းက ေက်ာင္းသားတေယာက္ရဲ႕အတန္းပညာသင္ယူလိုစိတ္ (academic motivation) ျဖစ္ျပီး၊ ဒုတိယအပိုင္းကေတာ့ အဲဒီေက်ာင္းသားဟာ ဘယ္လိုစာသင္ၾကားနည္းမိ်ဳးနဲ႔ ကိုက္ညီသလဲ ဆိုတာပါပဲ ။

ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ အတန္းပညာသင္ယူလိုစိတ္ကို ကိုယ္ပိုင္စိတ္ဆႏၵေၾကာင့္လိုခ်င္စိတ္ (intrinsic motivation) နဲ႔ ျပင္ပအေၾကာင္းအရာမ်ားေၾကာင့္ လိုခ်င္စိတ္ (extrinsic motivation) ဆိုျပီး ပညာေရးသုေတသီေတြက ခြဲျခားဆန္းစစ္ၾကပါတယ္ ။

ကိုယ္ပိုင္စိတ္ဆႏၵနဲ႔စာသင္ယူလိုစိတ္ရွိတဲ့ေက်ာင္းသားဟာ သူသင္ယူေနတဲ့ဘာသာရပ္အေပၚ
စိတ္၀င္စားမႈရွိသလို ၊ သင္ၾကားရတာအတြက္ ေက်နပ္ေပ်ာ္ရႊင္မႈရွိပါတယ္ ။ တခ်ိဳ႕ေက်ာင္းသားေတြကေတာ့ ျပင္ပအေၾကာင္းအခ်က္ေတြျဖစ္တဲ့ မိဘေတြတိုက္တြန္းမႈ၊ ဒါမွမဟုတ္ အတန္းပညာရွိရင္ ဘ၀တက္လမ္းရွိတယ္လို႔ ယံုၾကည္မႈေၾကာင့္ စာသင္ယူၾကပါတယ္ ။

က်မတို႔ျမန္မာျပည္မွာ intrinsic motivation ရွိတဲ့ေက်ာင္းသားနည္းနိုင္ပါတယ္ ။ ေက်ာင္းသားအမ်ားစုဟာ တကၠသိုလ္၀င္တန္းကိုေရြးတဲ့အခါ အလုပ္ေကာင္းရနိုင္တဲ့၊ မိဘေတြတိုက္တြန္းတဲ့၊ သူငယ္ခ်င္းေတြေရြးေနၾကတဲ့ လိုင္းမိ်ဳးကုိ ေရြးခ်ယ္ေလ့ရွိၾကပါတယ္ ။ ဒါေတြဟာ extrinsic motivation ကေနျဖစ္လာတဲ့လုပ္ရပ္ေတြပါ ။

စာသင္ယူတယ္ဆိုတာ စိတ္မပါဘူးဆိုရင္လုပ္ဖို႔ခဲယဥ္းပါတယ္ ။ ျမန္မာေက်ာင္းသားေတြ intrinsic motivation မရွိခဲ့ရင္ေတာင္၊ extrinsic motivation နဲ႔ စိတ္ပါလာေအာင္ ဆရာေတြက အားေပးသင့္ပါတယ္ ။

ေက်ာင္းသားတိုင္းဟာ စာသင္ယူနည္းေတြ မတူၾကပါဖူး ။ ဥပမာ .. တခ်ိဳ႕ေက်ာင္းသားေတြက ဆရာသင္ေပးတာကိုပဲ လိုက္မွတ္ လိုက္က်က္ ျပန္ေျဖဆိုတာမိ်ဳး ၾကိဳက္တယ္ ။ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ ေမးခြန္းထုတ္ရတာၾကိဳက္တယ္ ။ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ activity သေဘာမိ်ဳးေလးေတြလုပ္ရတာၾကိဳက္တယ္ ၊ တခ်ိဳ႕က ပံုမ်ားမ်ားပါတဲ့စာအုပ္ေတြကေနသင္ယူရတာ ၾကိဳက္တယ္ ၊ တခ်ိဳ႕ကစကားလံုးေတြမ်ားတာ ၾကိဳက္တယ္ ၊ တခ်ိဳ႕က တေယာက္တည္းသင္ယူရတာ ၾကိဳက္တယ္ ၊ တခ်ိဳ႕ကအဖြဲ႕လိုက္သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႕ project ေတြလုပ္ျပီး သင္ယူခ်င္တယ္ စသျဖင့္ ။

အဲဒီေတာ့ ကိုယ့္အတန္းထဲမွာရွိမယ့္ ေက်ာင္းသားေတြ ဘယ္လိုနည္းမိ်ဳးနဲ႔ စာသင္ယူရတာၾကိဳက္လဲဆိုတာ ေလ့လာျပီး၊ သင့္ေတာ္မယ့္နည္းလမ္းမိ်ဳးေတြကိုသံုးရင္ စာသင္ၾကားရာမွာ ပိုထိေရာက္ပါလိမ့္မယ္ ။

ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕အျမင္ကို အျမဲထည့္သြင္းစဥ္းစား ေလးစားျခင္း

က်မတို႔ျမန္မာစကားမွာ ဆရာ-တပည့္ဆိုတဲ့အသံုးအႏႈံးဟာ ဆရာကအထက္ ၊ တပည့္ကေအာက္ ဆိုတဲ့အဓိပၸါယ္မိ်ဳး သက္ေရာက္ေနတယ္လို႔ က်မခံစားရပါတယ္ ။ ဥပမာၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ... ရံုးမွာအထက္အရာရွိကို ေအာက္လက္ငယ္သားေတြက ဆရာေခၚၾကရတယ္ ၊ အလုပ္ပိုင္ရွင္ေတြကို ဆရာေခၚေလ့ရွိတယ္ ။

ေနာက္ျပီး တခ်ိဳ႕ဆရာဆရာမေတြ “ေအာ္ သူက ငါ့တပည့္ျဖစ္ခဲ့တာ” လို႔၊ ေျပာခံရတဲ့လူတခ်ိဳ႕ ျပန္ေျပာေလ့ရွိတာက “သူငယ္တန္းတုန္းကပဲသင္ခဲ့ရတာပါ” ။ အဲလိုစကားအသြားအျပန္မိ်ဳးဟာ ဆရာ-တပည့္ဆိုတဲ့ အသံုးအႏႈံးက ျမန္မာစကားမွာအထက္နဲ႔ေအာက္ကို ရည္ညႊန္းေနသလိုျဖစ္ေနပါတယ္ ။

ဆရာေျပာသမွ်ကို ေက်ာင္းသားကလက္ခံရတာမိ်ဳး အေပၚ-ေအာက္အေျခအေနမိ်ဳးကို နိုင္ငံတကာရဲ႕ပညာေရးစနစ္မွာ ေလ်ာ့နည္းေအာင္လုပ္လာၾကပါတယ္ ။ ဒါဟာ ဆရာေတြအေပၚ ေက်ာင္းသားေတြကထားတဲ့ရိုေသမႈနဲ႔ လံုး၀မသက္ဆိုင္ပါဖူး ။ ဆရာေတြကပဲ ေက်ာင္းသားေတြကို တလမ္းသြားအေနနဲ႔ေျပာတာမလုပ္ဘဲ ၊ နွစ္ဦးနွစ္ဘက္အျပန္အလွန္ ေဆြးေႏြးၾကတာမိ်ဳးပါ ။ ေက်ာင္းသားေတြက ဆရာေတြေျပာတဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ဘာေၾကာင့္ျဖစ္ရတယ္ ၊ ဘယ္လိုျဖစ္နိုင္ေျခရွိတယ္ စသျဖင့္ ေဆြးေႏြးတာမိ်ဳးျဖစ္ပါတယ္ ။

အဲဒီအခါ ဆရာေတြဘက္က သူတို႔ရွဳေထာင့္သာအမွန္လို႔ တထစ္ခ်ေျပာလို႔မရပါဖူး ။ ဆရာေတြဟာဘာသာရပ္တခုကိုသင္နိုင္တယ္ဆိုေပမယ့္ ကိုယ္သိထားတဲ့ရွဳေထာင့္ေတြ (perspectives) ကိုပဲသံုးျပီးသင္တာပါ ။ ဘာသာရပ္တခုဟာ သိပ္က်ယ္၀န္းတဲ့အတြက္ အလံုးစံုအပိုင္းေတြကို ဆရာေတြသိဖို႔ခဲ့ယဥ္းပါတယ္ ။ ေက်ာင္းသားေတြတင္ျပတဲ့အျမင္သစ္၊ ရွဳေထာင့္သစ္ေတြကို ဆရာေတြက ကိုယ္သိထားတဲ့မူလအျမင္၊ ရွဳေထာင့္ေတြနဲ႔ေဆြးေႏြးျပီး ၊ အေျဖတခုကိုအတူထုတ္တာမိ်ဳး လုပ္သင့္ပါတယ္ ။

ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕အျမင္ကို ကိုယ္က ေလးစားျပီး နားေထာင္ေဆြးေႏြးမွသာ၊ ေက်ာင္းသားေတြဘက္ကလည္း စိတ္၀င္စားမႈရွိလာျပီး၊ ၾကိဳးစားခ်င္စိတ္၊ ကိုယ့္အေပၚေလးစားစိတ္ ပိုရွိလာနိုင္ပါမယ္ ။

ဆရာေတြနဲ႔ေက်ာင္းသားေတြၾကား အျပန္အလွန္ေလးစားမႈရွိမယ္ဆိုရင္ စာသင္ခန္းဆိုတာ အားလံုးအတြက္ စိတ္လက္ေပါ့ပါးစြာ ပညာသင္ယူနိုင္တဲ့၊ သင္ၾကားနိုင္တဲ့ေနရာတခုျဖစ္လာမွာပါ ။

တတ္ေယာင္ကား မလုပ္ျခင္း

ဆရာေတြ အဓိကသတိထားရမယ့္အခ်က္ကေတာ့ ေက်ာင္းသားေတြကို မရည္ရြယ္ပဲ အလြဲအမွားေတြ မသင္ေပးဖို႔ပါပဲ ။

စကၤာပူနိုင္ငံက က်မသင္တဲ့ေပၚလီတကၠနစ္ (polytechnic) မွာ ေက်ာင္းသားေတြဟာ laptop ကိုယ္စီသံုးျပီး အင္တာနက္ေပၚမွာ သူတို႔သင္ယူတဲ့သင္ခန္းစာနဲ႔ပတ္သက္ျပီး အခ်က္အလက္ေတြ ရွာၾကရပါတယ္ ။ သူတို႔နားမလည္တဲ့အခါ က်မကိုေမးေလ့ရွိပါတယ္ ။

အင္တာနက္ဆိုတာ တကယ္ေတာ့ အလြန္က်ယ္ျပန္႔ျပီး၊ အခ်က္အလက္ေတြအမ်ားအျပား စုေ၀းေနတဲ့ေနရာျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ သူတို႔ေမးတဲ့အခ်က္အလက္တိုင္းကို က်မအကုန္မသိနိုင္ပါဖူး ။ အခ်က္အလက္သစ္ေတြကို စာျပန္ဖတ္ျပီးမွ ရွင္းျပနိုင္မယ္လို႔ က်မေျပာရပါတယ္ ။

ကိုယ္မေသခ်ာတာ၊ ကိုယ္မသိတာကို ေသခ်ာသေယာင္၊ သိသေယာင္နဲ႔ အလြဲေတြမေျဖမိဖို႔ ဆရာတိုင္းမွာ တာ၀န္ရွိပါတယ္ ။ မသိရင္ မသိဘူးလို႔ ေျပာရဲတဲ့သတၱိရွိသင့္ပါတယ္ ။ တခ်ိန္တည္းမွာ အခ်က္အလက္သစ္ေတြကုိ ဒီအတိုင္းမထားဘဲ ျပန္ဖတ္ျပီး၊ ျပန္ရွင္းျပတာမိ်ဳးလုပ္သင့္ပါတယ္ ။ အေပၚမွာေျပာခဲ့တဲ့ နာသံုးနာအျပင္၊ ဆရာတေယာက္ဟာ စာဖတ္နာမွသာ ေက်ာင္းသားက ကိုယ့္စာသင္ၾကားမႈအေပၚ ယံုၾကည္မႈရွိမွာပါ ။

နာမည္ေက်ာ္ျပင္သစ္စာေရးဆရာ Joseph Joubert က “To teach is to learn twice” -- စာသင္တာဟာ နွစ္ခါျပန္ေလ့လာျခင္းပဲ လို႔ေျပာခဲ့ပါတယ္ ။ စာသင္တယ္ဆိုတာ လူတိုင္းလုပ္နိုင္တာမဟုတ္ပါဖူး ။ ဘာသာရပ္တခုကို ကြ်မ္းက်င္တဲ့သူတိုင္း သူမ်ားကုိ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းျပန္မသင္ၾကားတတ္ပါဖူး ။ ကိုယ္သင္တဲ့သူနားလည္ေအာင္ ဘယ္လိုရွဳေထာင့္ကရွင္းျပရင္ အရွင္းလင္းဆံုးျဖစ္မလဲဆိုတဲ့အခ်က္ကို ဆရာေတြအျမဲထည့္သြင္းစဥ္းစားသင့္ပါတယ္ ။

စံနမူနာထားထိုက္သူျဖစ္ျခင္း

လူတိုင္းဟာအမွားနဲ႔မကင္းပါဖူး ။ ဒါေပမယ့္ ဆရာဆိုတာ ကိုယ္က်င့္တရားေကာင္းမြန္ဖို႔ အလြန္အေရးၾကီးပါတယ္ ။ ဆရာေတြဟာ ေက်ာင္းသားေတြအတြက္ အတုယူထိုက္၊ စံနမူနာယူထိုက္သူေတြ ျဖစ္ဖို႔ ၾကိဳးစားသင့္ပါတယ္ ။

စာသင္ခ်ိန္ကိုအခ်ိန္မွန္မ၀င္တဲ့ဆရာတခ်ိဳ႕ကို ေတြ႔ဖူးပါတယ္ ။ ေက်ာင္းသားကို အခ်ိန္မွန္ေက်ာင္းတက္ရမယ္ဆိုတဲ့ ေက်ာင္းစည္းကမ္းကို ၊ ဆရာေတြကိုယ္တိုင္လည္း လိုက္နာသင့္ပါတယ္ ။ ျမန္မာလူၾကီးေတြက လူငယ္ေတြကုိ ေဆးလိပ္မေသာက္ဖို႔ အရက္မေသာက္ဖို႔ ဆံုးမေလ့ရွိၾကပါတယ္ ။ ဒါေပမယ့္ ေက်ာင္းသားေတြေရွ႕မွာ ေဆးလိပ္ေသာက္တတ္တဲ့ ဆရာေတြ၊ အရက္ေသာက္ထားသလို မ်က္ေထာင့္နီနဲ႔ဆရာမိ်ဳးေတြကုိ တခ်ိဳ႕ေက်ာင္းေတြမွာ ေတြ႔ရတဲ့အခါ စိတ္ပ်က္မိပါတယ္ ။ ကိုယ္ပိုင္ေရြးခ်ယ္မႈနဲ႔လုပ္တယ္ဆိုရင္ေတာင္ ေက်ာင္းသားေတြေရွ႕မွာလုပ္တဲ့အခါ ေက်ာင္းသားေတြက ကိုယ့္အေပၚဘယ္လိုျမင္မလဲဆိုတာ ခ်င့္ခ်ိန္သင့္ပါတယ္ ။

ဆရာတေယာက္ဟာ ေက်ာင္းသားတေယာက္ကို ဆိုဆံုးမတာမိ်ဳးမလုပ္ခင္ ကိုယ္တိုင္ကေရာ အဲဒီအပိုင္းေတြမွာ မွန္ကန္ေအာင္ေနရဲ႕လားဆိုတာ ကိုယ့္ဘာသာဆန္းစစ္ၾကည့္သင့္ပါတယ္ ။

ေက်ာင္းသားေတြအေပၚ ကိုယ္ခ်င္းစာ၊ ၾကင္နာစိတ္ ထားျခင္း

ငယ္ရြယ္ေသးတဲ့ေက်ာင္းသားေတြဟာ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာမွာ ထိလြယ္ ရွလြယ္ အမွတ္ရလြယ္ပါတယ္ ။ ေက်ာင္းသားတေယာက္ဟာ ဘယ္ေလာက္ပဲဆိုးပါေစ သူ႔ဆရာရဲ႕ေစတနာကို ခံစားသိရွိသြားတဲ့အခါ အဲဒီေစတနာကိုေလးစားတဲ့ တံုျပန္မႈကို သူတို႔တတ္နိုင္သေလာက္ ေပးတတ္စျမဲပါ ။

က်မ အမွတ္ရမိတဲ့ အျဖစ္အပ်က္နွစ္ခုရွိပါတယ္ ။

ပထမအျဖစ္အပ်က္ကေတာ့ က်မ ဆရာမစလုပ္တုန္းက ၾကံဳခဲ့ရတဲ့ေက်ာင္းသားတေယာက္ပါ ။ အဲဒီေက်ာင္းသားက စာေမးခံရတဲ့အခါတိုင္း မသိတာကို သိသလိုလုပ္ျပီး ေျဖေလ့ရွိပါတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္ သင္ခန္းစာကိုေသခ်ာနားလည္ေအာင္ သင္ယူဖို႔ က်မသူ႔ကိုသတိေပးရေလ့ရွိတယ္ ။ အဲဒီေက်ာင္းသားဟာ အဲဒီဘာသာရပ္ျပီးဆံုးတဲ့အခါမွာ က်မဆီ ခုလိုအီးေမးလ္ပို႔လာပါတယ္ ...

“ဒီဘာသာသင္ယူရတဲ့စာသင္နွစ္ ျပီးဆံုးသြားတဲ့အတြက္ က်ေနာ္အရမ္း၀မ္းသာတယ္ ။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ဆရာမက က်ေနာ္လုပ္သမွ်ကို အေကာင္းမထင္ဘူး ။ က်ေနာ္ၾကိဳးစားတာကိုလည္း ဆရာမက အသိအမွတ္ျပဳတဲ့ပံုမျပေတာ့ က်ေနာ္ဟာ ဒီဘာသာရပ္ကို ေလ့လာခ်င္စိတ္နည္းသြားခဲ့ပါတယ္ ။”

ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔အျမဲအဆင္ေျပေလ့ရွိတဲ့က်မဟာ အဲလိုအီးေမးလ္ရေတာ့ အေတာ္ေလးအံ့ၾသသြားခဲ့မိတယ္ ။ ေနာင္ဆို ေက်ာင္းသားေတြစိတ္ကို ပိုျပီးစာနာစဥ္းစားဖို႔ ကိုယ့္ဘာသာသတိေပးလိုက္မိပါတယ္ ။ တကယ္ေတာ့ သူ႔ကို သင္ခန္းစာကိုပိုင္နိုင္ေစခ်င္လို႔တင္းက်ပ္လိုက္ေတာ့၊ က်မေစတနာက ေ၀ဒနာျဖစ္သြားခဲ့ရတာပါ ။

ေနာင္ နွစ္တခ်ိဳ႕ၾကာျပီး ဒုတိယအျဖစ္အပ်က္မွာေတာ့ က်မကို ေနာက္ထပ္ေက်ာင္းသားတေယာက္က ခုလိုေျပာလာပါတယ္ ...

“က်ေနာ္ေတြ႔ဖူးသမွ် ဆရာမေတြထဲမွာ ဆရာမလို စိတ္ရွည္လက္ရွည္နဲ႔ ဂရုတစိုက္သင္ေပးတဲ့သူ ခုမွပဲေတြ႔ဖူးတယ္ ။”

အဲဒီေက်ာင္းသားဟာအတန္းထဲမွာ စာအညံ့ဆံုးေက်ာင္းသားတေယာက္ျဖစ္ပါတယ္ ။ က်မသင္တဲ့ဘာသာရပ္မွာလည္း စိတ္ပါ၀င္စားမႈ မရွိသေလာက္ပါပဲ ။ အတန္းထဲမွာ စကားေပါျပီး အေလလိုက္ခ်င္တဲ့ေက်ာင္းသားမိ်ဳးပါ ။ ဒါေပမယ့္ က်မက သူ႔ကို စိတ္ရွည္လက္ရွည္သင္ေပးတယ္၊ အဲဒီဘာသာရပ္နဲ႔ပတ္သက္ျပီး သူ႔အားနည္းခ်က္အေပၚ စာနာတတ္တဲ့စိတ္ရွိတယ္လို႔ သူခံစားရေတာ့၊ က်မစာသင္တဲ့အခါ သူၾကိဳးစားျပီး သင္ယူတယ္ ။ အတန္းထဲမွာ မသိတာကိုေသခ်ာေမးျပီး မရမခ်င္းၾကိဳးစားပါတယ္ ။ သူ႔ရဲ႕ၾကိဳးစားမႈကို က်မကအသိအမွတ္ျပဳတဲ့အခါ သူ႔ေပ်ာ္ရႊင္မႈက အထင္းသားေပၚလြင္ပါတယ္ ။

ဒီအျဖစ္အပ်က္ေတြဟာ ကိုယ္ခ်င္းစာနာစိတ္ရွိတတ္ေအာင္ ေက်ာင္းသားေတြက က်မကိုေပးလိုက္တဲ့ သင္ခန္းစာေတြပါပဲ ။

မိဘနဲ႔တန္းတူ အနေႏၵာအနႏၵဂိုဏ္း၀င္ေက်းဇူးရွင္ဆိုတဲ့ ဂုဏ္ပုဒ္နဲ႔ထုိက္တန္ဖို႔ က်မတို႔ ဆရာ ဆရာမေတြ ဘယ္လိုစိတ္ဓါတ္မိ်ဳး ရွိသင့္သလဲ၊ ကိုယ္ဟာဘယ္လိုဆရာလည္းဆိုတာေတြကို ကိုယ့္ဘာသာ အျမဲျပန္လည္သံုးသပ္ေနဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္ ။ ဒါမွသာ ကိုယ့္လိုအပ္ခ်က္ေတြနဲ႔ အားသာခ်က္ေတြကို ျမင္နိုင္ျပီး၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ဆရာေကာင္းတေယာက္ျဖစ္သထက္ျဖစ္ေအာင္ အစဥ္ၾကိဳးစားေနနိုင္ပါမယ္ ။


(၂၀ ရက္ မတ္လထုတ္ ျပည္သူ႔ေခတ္ဂ်ာနယ္မွာ ခင္ႏွင္းမိုး နာမည္ႏွင့္ ေဖာ္ျပျပီးျဖစ္သည္)

ဆရာႏွင့္ပညာေရး (အပိုင္း ၁)

ဆရာဆိုတာ

ေရးသားသူ - ခင္ႏွင္းစိုး

၂၀၀၇ ခုနွစ္မွာ ပညာေရးသုေတသီေတြပါ၀င္တဲ့ McKinsey ဆိုတဲ့ အဖြဲ႕က ကမာၻေပၚမွာ ဘာလို႔ တခ်ိဳ႕နိုင္ငံေတြရဲ႕ ေက်ာင္းပညာေရးစနစ္ေတြကေအာင္ျမင္ျပီး တခ်ိဳ႕က မေအာင္ျမင္ရတာလဲဆိုတာကို သုေသသနျပဳလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္ [1] ။ နိုင္ငံတကာက ေက်ာင္းေပါင္း ၂၅ ေက်ာင္း (ထိပ္တန္း ၁၀ ေက်ာင္းအပါအ၀င္) ကို သူတို႔ ေလ့လာခဲ့ၾကတယ္ ။ သူတို႔ေကာက္ခ်က္ခ်တဲ့ ေက်ာင္းပညာေရးစနစ္ ေအာင္ျမင္ဖို႔ အဓိကသံုးခ်က္ထဲမွာ ထိပ္တန္းကပါ၀င္တဲ့အခ်က္ကေတာ့ အရည္အခ်င္းျပည့္စံုျပီး လူမွန္ေနရာမွန္ျဖစ္တဲ့ ဆရာ ဆရာမေတြရေအာင္ လုပ္ရမယ္ဆိုတာပါပဲ ။

က်မတို႔ျမန္မာလူမိ်ဳးေတြမွာ သင္ဆရာ ၊ ျမင္ဆရာ ၊ ၾကားဆရာဆိုျပီး ဆရာကို သံုးမိ်ဳးခြဲ ေျပာေလ့ရွိၾကတယ္ ။ ဒါ့အျပင္ ကိုယ္ရိုေသတဲ့လူ ၊ ကိုယ့္ထက္ ရာထူးအာဏာျမင့္သူေတြကို ဆရာလို႔ ေခၚေလ့ရွိၾကတယ္ ။ ဆိုက္ကားဆရာ ၊ ျမင္းလွည္းဆရာ ၊ ပန္းခ်ီဆရာ ၊ ကာတြန္းဆရာ ၊ စာေရးဆရာ .. စတဲ့ ဂုဏ္ပုဒ္ေတြမွာလည္း ဆရာဆိုတဲ့စကားလံုးႏွစ္လံုးကို ထည့္သြင္းေခၚဆိုၾကတယ္ ။

စာသင္ခန္းထဲက ဆရာ ဆရာမေတြကေရာ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ဘယ္လို ဆရာ အျဖစ္သတ္မွတ္ၾကမလဲ ။ ပတ္၀န္းက်င္က ဘယ္လိုသတ္မွတ္တာကို ခံခ်င္ၾကပါသလဲ ။



က်မ ေျခာက္တန္းတုန္းက သခ်ၤာသင္တဲ့ဆရာမတေယာက္ရွိခဲ့တယ္ ။ သူဘယ္လိုစာသင္လဲဆိုတာ က်မမမွတ္မိေတာ့ဖူး ။ သူစစ္တဲ့လစဥ္စာေမးပြဲမွာ အမွတ္ ၁၀၀ မရသူတိုင္းကို ၾကိမ္လံုးနဲ႔ လက္၀ါးမွာ တေယာက္တခ်က္ရိုက္တာကိုပဲ မွတ္မိေနတယ္ ။ ခုခ်ိန္ျပန္စဥ္းစားမိတိုင္း သူဘာလို႔ အဲလိုလုပ္တာလဲဆိုတာ နားမလည္နိုင္ေအာင္ပဲ ။ က်မတို႔ကို စာၾကိဳးစားေအာင္ လုပ္တာလား ၊ ေက်ာင္းသားတုိင္း အမွတ္ ၁၀၀ မရရင္ သူနာမည္ပ်က္မွာစိုးရိမ္လို႔လား ။

အင္တာနက္ေပၚမွာ လူငယ္တေယာက္ရဲ႕မွတ္ခ်က္ကို ေတြ႔ဖူးတယ္ -- ျမန္မာနိုင္ငံက ဆရာ ဆရာမေတြက ကမာၻေပၚမွာ အရိုက္အၾကမ္းဆံုး အာဏာအသံုးျပဳဆံုး ဆရာ ဆရာမေတြထဲ ပါ၀င္နိုင္တယ္တဲ့ ။

တကယ္ေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာ ေစတနာနဲ႔သင္ၾကားေပးတဲ့ ဆရာ ဆရာမေတြလည္း အမ်ားၾကီးဆံုခဲ့ဖူးပါတယ္ ။ ေနာက္ျပီး အာဏာသံုးတဲ့ ဆရာ ဆရာမဆိုတာ ျမန္မာနိုင္ငံမွာတင္ မဟုတ္ပါဖူး ၊ နိုင္ငံတိုင္းမွာ ရွိတတ္ၾကပါတယ္ ။

က်မစကၤာပူမွာ အလယ္တန္းအဆင့္ (၇ တန္းနဲ႔အညီ) ေက်ာင္းတက္တုန္းက အဂၤလိပ္စာသင္တဲ့ ဆရာမတေယာက္ဆို စာသင္ေကာင္းေပမယ့္ အရမ္းစိတ္တိုတတ္ပါတယ္ ။ အဂၤလိပ္စာ စာစီစာကံုးအမွတ္ျခစ္တဲ့အခါ သူညံ့တယ္သတ္မွတ္တဲ့ မၾကိဳးစားပဲေရးထားတယ္လို႔ထင္တဲ့ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕စာအုပ္ေတြကို အတန္းအျပင္ကို လႊင့္ပစ္ေလ့ရွိတယ္ ။ အဲဒီဆရာမဟာ စာသင္ေကာင္းေပမယ့္ သူ႔အတန္းခ်ိန္ဆို ေၾကာက္ေနရတာနဲ႔ပဲ စာကိုေသခ်ာမသိလိုက္တာေတြ အမ်ားၾကီးပါ ။

ဘယ္လို ဆရာ ဆရာမျဖစ္မယ္ဆိုတာ တကယ္ေတာ့ ကိုယ္တိုင္က ဆံုးျဖတ္တယ္ဆိုတာ က်မ ကိုယ္တိုင္ ဆရာမျဖစ္လာေတာ့မွ သိလိုက္ရပါတယ္ ။

စကၤာပူနိုင္ငံရွိ ေပၚလီတကၠနစ္ (polytechnic) တခုမွာ က်မ စာသင္တဲ့အခါ စာသင္နွစ္ကုန္တဲ့အခါတိုင္း က်မသင္တဲ့ဘာသာရပ္နဲ႔ ၊ က်မစာသင္တဲ့ပံုစံအေပၚ ေက်ာင္းသားေတြက (ေက်ာင္းကို) မွတ္ခ်က္ေပးရပါတယ္ ။ အဲလိုစနစ္က ေက်ာင္းသားေတြအမည္ေဖာ္ျပျခင္းမရွိဘဲ ဆရာတေယာက္ဟာ ဘာေတြလိုအပ္တယ္ ဘာေတြေကာင္းမြန္တယ္ဆိုတာသိရေအာင္ လုပ္တာမိ်ဳးပါ ။ အဲဒီအခါတိုင္းမွာ သူတို႕အမ်ားဆံုးေျပာေလ့ရွိတာ က်မက စိတ္ရွည္တယ္ ၊ ေက်ာင္းသားေတြဘာေျပာေျပာ ေသခ်ာနားေထာင္ျပီး သူတို႔အေျဖကို လစ္လ်ဴမရွဳဘဲ ေသခ်ာျပန္ေဆြးေႏြးတယ္ ၊ သူတို႔ကို ပိုစဥ္းစားတတ္လာေအာင္ ေမးခြန္းေတြ ျပန္ေမးတတ္တယ္ ၊ တခ်ိန္တည္းမွာ သူတို႔အေပၚ တင္းက်ပ္သင့္တဲ့အခါလည္း တင္းက်ပ္တယ္ ဆိုတာပါပဲ ။

ဆရာမျဖစ္လာတဲ့အခ်ိန္ကစျပီး က်မမွာ ခံယူခ်က္ နွစ္ခ်က္ရွိပါတယ္ .. ပထမအခ်က္ကေတာ့ ေက်ာင္းခန္းထဲ၀င္တဲ့အခါတိုင္း က်မသာ အဲဒီအခန္းထဲကေက်ာင္းသားတေယာက္ျဖစ္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ ဘယ္လိုသင္ၾကားမႈမိ်ဳးကို သေဘာက်တန္ဖိုးထားမလဲဆိုတာ အျမဲစဥ္းစားေလ့ရွိပါတယ္ ။ ဒုတိယအခ်က္ကေတာ့ အေမရိကန္ပညာရွင္ William Arthur Ward ေျပာခဲ့တဲ့အတိုင္း - -

“The mediocre teacher tells. The good teacher explains. The superior teacher demonstrates. The great teacher inspires.”
သာမန္ဆရာက (ေျပာရံု) ေျပာျပတယ္ ၊ ဆရာေကာင္းတေယာက္က ရွင္းျပတယ္ ၊ ပိုေကာင္းတဲ့ဆရာကေတာ့ လက္ေတြ႔သရုပ္ျပတယ္ ၊ အေကာင္းဆံုးဆရာကေတာ့ (ေက်ာင္းသားေတြအတြက္) စိတ္အားထက္သန္မႈေတြကို ေပးနိုင္တယ္ ။
ေက်ာင္းသား ေက်ာင္းသူေတြအတြက္ စိတ္အားထက္သန္မႈေပးနိင္တဲ့ဆရာမမိ်ဳး ျဖစ္ရမယ္ဆိုတဲ့ ရည္မွန္းခ်က္နဲ႔ အျမဲစာသင္ပါတယ္ ။

Teachers are the most important in a classroom
-----------------------------------------------

စာသင္ခန္းထဲမွာ အေရးၾကီးဆံုးက ဆရာ ဆရာမေတြပဲလို႔ ျမင္မိပါတယ္ ။ သင္ရိုးညြန္းတမ္းေတြ သင္ေထာက္ကူပစၥည္းေတြ သင္ၾကားနည္းစနစ္ စတာေတြကို အစိုးရကျဖစ္ေစ အဖြဲ႔အစည္းေတြကျဖစ္ေစ တိုးတက္ေကာင္းမြန္ေအာင္ လုပ္ေပးနိုင္ေပမယ့္ တကယ္တမ္းလက္ေတြ႔မွာ အဲဒါေတြကုိ ဘယ္ေလာက္ထိထိေရာက္ေရာက္ အသံုးခ်နိုင္မလဲဆိုတာကေတာ့ စာသင္ခန္းေတြထဲမွာ ေန႔စဥ္သင္ၾကားေနတဲ့ ဆရာ ဆရာမေတြအေပၚ လံုး၀မူတည္ပါတယ္ ။

မၾကာေသးခင္ က်မျမန္မာျပည္ေရာက္တုန္း ၊ ရန္ကုန္မွာရွိတဲ့ ဘုန္းေတာ္ၾကီးေက်ာင္းတခ်ိဳ႕က ဆရာ ဆရာမေတြနဲ႔ ေတြ႔ျဖစ္ခဲ့တယ္ ။ သူတို႔ေက်ာင္းမွာ ယူအန္ (UN) ကေထာက္ပံ့ထားတဲ့စာအုပ္စာတန္းေတြကို ထုတ္ျပၾကတယ္ ။ ယူအန္ကလုပ္တဲ့ သင္တန္းေတြမွာ သူတို႔တက္ဖူးတဲ့အေၾကာင္း ေျပာျပၾကတယ္ ။ သူတို႔နဲ႔စကားေျပာရင္း သတိထားမိတာကေတာ့ သင္တန္းတက္ခဲ့တာခ်င္းအတူတူ ၊ စာအုပ္စာတန္းရတာခ်င္းအတူတူျဖစ္ေပမယ့္ တခ်ိဳ႕ဆရာ ဆရာမေတြက တန္ဖိုးထားတတ္ျပီး သူတုိ႔အတန္းထဲမွာ ျပန္အသံုးခ်တတ္ၾကတယ္ ။ တခ်ိဳ႕ေတြကေတာ့ ျပန္အသံုးမခ်ၾကဖူး ။

ဒါ့အျပင္ နိုင္ငံတကာပညာေရးသုေတသီေတြ ေတြ႔ရွိၾကတာကေတာ့ စာသင္ခန္းထဲမွာ ေက်ာင္းသားတေယာက္ရဲ႕စာသင္ယူမႈအေပၚ ဆရာ ဆရာမေတြက အမ်ားၾကီးသက္ေရာက္မႈရွိတယ္ ဆိုတာပါပဲ ။ ဥပမာ -- ကိုယ့္ကိုနားလည္တယ္လို႔ထင္တဲ့ ဆရာ့အခ်ိန္ဆို ဘာသာရပ္ကိုမၾကိဳက္ရင္ေတာင္ ၾကိဳးစားအားထုတ္တတ္တာမိ်ဳး ၊ စာသင္ေကာင္းတဲ့ဆရာေၾကာင့္ စာေတာ္တဲ့ေက်ာင္းသားတေယာက္ဟာ အဲဒီဘာသာရပ္မွာ ပို နားလည္သြားတာမိ်ဳး ။

Being adaptable to changes
---------------------------

ျပင္သစ္စာေရးဆရာတေယာက္က “The only thing constant in life is change” – ဘ၀မွာ မေျပာင္းလဲတဲ့အရာတခုကေတာ့ ေျပာင္းလဲျခင္းပဲ … လို႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္ ။

သူေျပာခဲ့သလို က်မတို႔ဆရာ ဆရာမေတြဟာ ခုေခတ္ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္မယ့္ သင္ၾကားမႈမိ်ဳးနဲ႔ သင္ၾကားသင့္ပါတယ္ ။ ခုေခတ္ေက်ာင္းသားေတြဟာ က်မတို႔ေက်ာင္းသားဘ၀တုန္းကနဲ႔ မတူေတာ့တာကို နားလည္ၾကရပါမယ္ ။ သူတို႔သင္ယူနည္းေတြ ၊ စိတ္ဓါတ္ေတြ ၊ သူတို႔ပတ္၀န္းက်င္မွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတာေတြ ၊ ကမာၻၾကီးမွာ ေျပာင္းလဲေနတာေတြ .. ဒါေတြအကုန္လံုးနဲ႔ လိုက္ေလ်ာ္ညီေထြျဖစ္တဲ့ သင္ၾကားနည္းစနစ္အသစ္ေတြ အေတြးအေခၚသစ္ေတြကို ေျပာင္းလဲလက္ခံတတ္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္ ။

ထိုင္းနိုင္ငံ မဲေဆာက္ျမိဳ႔မွာရွိတဲ့ ျမန္မာေရႊ႔ေျပာင္းအလုပ္သမားေတြရဲ႕႔သားသမီးေတြအတြက္ ဖြင့္လွစ္ထားတဲ့ ေက်ာင္းေတြက ဆရာ ဆရာမေတြကို သင္ၾကားနည္းစနစ္ နဲ႔ သင္ရိုးညႊန္းတမ္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး က်မသင္တန္းေပးခဲ့တုန္းက အျဖစ္အပ်က္ေလးကို သတိရမိတယ္ ။ တက္ေရာက္ၾကတဲ့အထဲမွာ အရြယ္အမိ်ဳးမိ်ဳး ဆရာ ဆရာမေတြ ပါ၀င္ၾကပါတယ္ ။ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက အားတက္သေရာပဲ က်မတင္ျပတဲ့သင္ၾကားနည္းစနစ္သစ္ကို ေလ့လာျပီး သူတို႔အျမင္ေတြကိုလည္း ေဆြးေႏြးၾကတယ္ ။ အဖြဲ႔ေတြဖြဲ႔ျပီး presentation လုပ္ခိုင္းတဲ့အခါ ဆရာမတေယာက္က အတန္းေရွ႔ထြက္ျပီး သူ႔အဖြဲ႔ကိုယ္စားတင္ျပတယ္ ။ “ဆရာမေျပာတာ နားလည္ၾကလား“ လို႔ အထပ္ထပ္ေျပာျပီး ဆရာမေလသံအျပည့္နဲ႔ ရွင္းျပတာမိ်ဳးျဖစ္ေနေတာ့ ၊ အခန္းထဲမွာနားေထာင္ေနတဲ့ တျခား ဆရာ ဆရာမေတြက ျပံဳးစိစိျဖစ္ကုန္ၾကတယ္ ။ “နားလည္ပါတယ္ ဆရာမ” လို႔ ေနာက္သလိုလိုနဲ႔ ျပန္ေျပာၾကတယ္ ။ သူ႔ကို ေမးခြန္းျပန္ထုတ္ေတာ့လည္း ေမးခြန္းထုတ္တာမ်ားလာေတာ့ စိတ္မရွည္သလို ျဖစ္လာတယ္ ။ အဲဒီဆရာမကေတာ့ သူ႔ပံုစံဘယ္လိုျဖစ္တယ္ဆိုတာ သိလိုက္ပံုမရဘူး ။ စာသင္ခန္းထဲမွာ သူလုပ္ေနၾကပံုစံအတိုင္း ေခါက္ရိုးက်ိဳးလြန္းေနတယ္ ။ က်မကေတာ့ သူ႔ကိုၾကည့္ရင္း ငယ္ငယ္တုန္းက ၾကံဳခဲ့ဖူးတဲ့ “ငါေျပာတာမွ အမွန္.. ျပန္ ေမးခြန္းမထုတ္နဲ႔” ဆိုတဲ့ စတိုင္မိ်ဳးသုံးၾကတဲ့ ဆရာမတခ်ိဳ႔ကို သတိရမိတယ္ ။

The benefit of questioning
---------------------------

အတန္းထဲမွာ ေက်ာင္းသားေတြကို က်မကအရမ္းေမးခြန္းထုတ္ေလ့ရွိတယ္ ။ သူတို႔ကိုလည္း က်မကိုျဖစ္ေစ ၊ သူတို႔အခ်င္းခ်င္းျဖစ္ေစ ၊ ကိုယ့္အေတြးထဲပဲျဖစ္ေစ သင္ယူေနတဲ့သင္ခန္းစာနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ေမးခြန္းေတြေမးဖို႔ အားေပးတယ္ ။ တခါတေလ သူတို႔ေမးခြန္းေမးလာရင္ ခ်က္ခ်င္းအေျဖမေပးဘဲ သူတို႔ကို လမ္းစဖြင့္ေပးတဲ့သေဘာမိ်ဳးနဲ႔ သူတို႔ေတြးနိုင္မယ့္အေျဖမိ်ဳးထြက္မယ့္ ေမးခြန္းမိ်ဳးကို ျပန္ေမးေလ့ရွိတယ္ ။

ေမးခြန္းေမးတယ္ဆိုတာလည္း ေက်ာင္းသားက ဆရာကိုေမး ဆရာကျပန္ေျဖ.. အဲလို တလမ္းသြားမျဖစ္သင့္ပါဖူး ။ ဆရာ ဆရာမေတြအေနနဲ႔ ေက်ာင္းသားေတြကို ကိုယ့္ဘာသာ ေမးခြန္းထုတ္ အေျဖရွာဖို႔စဥ္းစားတာမိ်ဳးကို အားေပးသင့္တယ္ ။ အထူးသျဖင့္ WHY (ဘာေၾကာင့္လဲ) ဆိုတဲ့ေမးခြန္းကို အျမဲစဥ္းစားမိတတ္ေအာင္ ။

ေက်ာင္းသားေတြေမးခြန္းေမးလာတာကို တခ်ိဳ႕ျမန္မာဆရာ ဆရာမေတြ မၾကိဳက္ၾကတာ အေျဖကို သူတို႔မသိမွာစိုးရိမ္လို႔ ၊ ေမးခြန္းကိုေျဖနိုင္ဖို႔ စာထပ္မဖတ္ခ်င္လို႔ ၊ အခ်ိန္ကုန္တယ္ထင္လို႔ ၊ ေမးခြန္းေမးျခင္းရဲ႕အက်ိဳးအျမတ္ကို နားမလည္လို႔ မယံုၾကည္လို႔ စတာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္ ။

ဒါေပမယ့္ က်မအေတြ႕အၾကံဳအရေျပာရရင္ ေက်ာင္းသားေတြ ေမးခြန္းေမးတဲ့အခါ သူတို႔ေရာ ဆရာေတြပါ တိုးတက္မႈရၾကပါတယ္ -- ေက်ာင္းသားေတြေမးခြန္းေၾကာင့္ ဆရာေတြဟာ ကိုယ္မေတြးျဖစ္တဲ့ရွဳေထာင့္ကေန ေတြးျဖစ္သြားတယ္ ၊ ကိုယ္သိထားတာေတြအေပၚ ထပ္ဆင့္ေတြးမိသြားတာမိ်ဳး ၊ ဒါေတာ့ ငါမသိေသးပါလား ငါမပိုင္ေသးပါလားဆိုတာမိ်ဳး သေဘာေပါက္လာနိုင္တယ္ ။ ေက်ာင္းသားေတြအတြက္လည္း စူးစမ္းေတြးေခၚတတ္ျပီး ေမးခြန္းထုတ္တတ္တဲ့အက်င့္ရသြားမယ္ ၊ ဆရာက သူတို႔ကို တန္ျပန္ေမးခြန္းထုတ္တာအေပၚ ထပ္ဆင့္ေတြးျပီး သင္ခန္းစာအေပၚ နားလည္မႈပိုရွိသြားမယ္ ၊ ဒီသင္ခန္းစာဟာ တျခားအရာေတြနဲ႔လည္း ဘယ္လိုဆက္စပ္နိုင္တယ္ဆိုတာမိ်ဳး ေတြးမိသြားမယ္ ။

ေမးခြန္းေမးတဲ့အက်င့္ဟာ က်မတို႔ျမန္မာနိုင္ငံရဲ႕စာသင္ခန္းေတြထဲမွာ မရွိသလို ၊ ဆရာေတြနဲ႔ ၊ လက္ရွိပညာေရးစနစ္ကပါ အားမေပးတာေတြ႔ရတယ္ ။ တကယ္ေတာ့ ဆရာနဲ႔ေက်ာင္းသားၾကား အျပန္အလွန္ေမးခြန္ထုတ္တတ္တဲ့ အေလ့အက်င့္မိ်ဳး က်မတို႔နို္င္ငံရဲ႕ စာသင္ခန္းေတြထဲမွာ အျမန္ဆံုးမိတ္ဆက္ေပးဖို႔ လိုအပ္ေနပါတယ္ ။

ေနာက္ျပီး ေက်ာင္းသားေတြ ေမးခြန္းကို ေျဖတာပဲျဖစ္ျဖစ္ ၊ သူတို႔ကိုလမ္းျပဖို႔အတြက္ တန္ျပန္ေမးခြန္းေမးတာပဲျဖစ္ျဖစ္ .. အဲလိုေတြလုပ္နုိင္ေအာင္ ဆရာ ဆရာမေတြအေနနဲ႔ ကိုယ္တိုင္က အျမဲေလ့လာသင္ယူေနရမယ္ ။

Being lifelong learners
------------------------

အေမရိကန္နိင္ငံက ေက်ာင္းေတြအေၾကာင္းေရးသားတဲ့ အင္တာနက္စာမ်က္နွာတခုမွာ ၂၁ ရာစုရဲ႕ ဆရာ ဆရာမေတြ ထိေရာက္စြာစာသင္ၾကားနိုင္ဖို႔ ရွိသင့္တဲ့ အခ်က္ ၅ ခ်က္ထဲက တစ္ခ်က္ကေတာ့ ဘ၀တေလွ်ာက္လံုးေလ့လာေနရမယ္ [2] ။

ေလ့လာသင္ယူျခင္းနဲ႔ပတ္သက္ျပီး နာမည္ေက်ာ္အေမရိကန္စာၾကည့္တိုက္မွဴး John Cotton Dana ေျပာခဲ့တာေလးကို ၾကိဳက္မိတယ္ -- “Who dares to teach must never cease to learn” -- စာသင္မယ့္သူဟာ အျမဲတမ္းေလ့လာေနရမယ္ ။

အခ်ိန္နဲ႔အမွ်ေျပာင္းလဲတိုးတက္ေနတဲ့ကမာၻၾကီးမွာ ကိုယ္သိထားတာေတြ ကိုယ္သင္ခဲ့ရတာေတြက တခ်ိန္မဟုတ္ တခ်ိန္မွာ ေခတ္ေနာက္က်သြားမွာ မလံုေလာက္ေတာ့မွာ မလြဲဧကန္ပါ ။ ဒါေၾကာင့္ ဆရာ ဆရာမေတြကလည္း ေခတ္နဲ႔အညီလိုက္ျပီး ေက်ာင္းသားေတြကို သင္ၾကားေပးနိုင္ဖို႔ ကိုယ္တိုင္ကအျမဲေလ့လာေနဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္ ။ ေလ့လာလိုစိတ္ ၊ ေလ့လာတာကိုယ့္အတြက္လည္း အက်ိဳးရွိတယ္ဆိုတဲ့ စိတ္မိ်ဳး ထားသင့္ပါတယ္ ။

The mindset of teachers
------------------------

လူတေယာက္မွာ သူ႔ရဲ႕စိတ္ေနစိတ္ထားက အဓိကက်တယ္လို႔ က်မထင္တယ္ ။ တျခားသူေတြက ကိုယ့္ကို ဘယ္လိုေတြေျပာေျပာ ေနာက္ဆံုးေတာ့ ကိုယ့္သေဘာနဲ႔ကိုယ္လုပ္တတ္တာ လူ႔သဘာ၀ပါ ။ ေက်ာင္းသားေတြကို ဆရာေတြက ဆံုးမ လမ္းညႊန္တာပဲ လုပ္နိုင္ပါတယ္ ။ တကယ့္ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကေတာ့ ေက်ာင္းသားေတြကိုယ္တိုင္ပဲ ခ်ရမွာပါ ။

အလားတူ ဆရာ ဆရာမေတြကုိ သင္တန္းေတြမွာ စာသင္နည္းအသစ္ေတြအေၾကာင္း ၊ သင္ေထာက္ကူပစၥည္းအသစ္ေတြအေၾကာင္း ၊ ေခတ္နဲ႔ညီတဲ့ ေက်ာင္းသံုးျပဌာန္းစာအုပ္ေတြအေၾကာင္း .. စတာေတြ သင္တန္းေပးနိုင္ေပမယ့္ တကယ္လက္ေတြ႔သံုးတယ္ မသံုးဘူးဆိုတာကေတာ့ ဆရာေတြရဲ႕ စိတ္ေနစိတ္ထားေပၚမွာပဲ လံုးလံုးလ်ားလားမူတည္ေနပါတယ္ ။

က်မစာသင္ခဲ့တဲ့ ေပၚလီတကၠနစ္မွာ နွစ္စဥ္နွစ္တိုင္း ဆရာ ဆရာမေတြဟာ သင္ၾကားနည္းစနစ္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့သင္တန္းေတြ ေဆြးေႏြးပြဲေတြကို မတက္မေန တက္ရပါတယ္ ။ အဲဒီအခါ က်မရဲ႕လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္တခ်ိဳ႕က စာသင္တယ္ဆိုတာ ကိုယ္တတ္ထားတာကို ျပန္ရွင္းျပလိုက္ရံုပဲ .. သင္ၾကားနည္းစနစ္ေတႊအေၾကာင္း ေဆြးေႏြးတာတို႔ သင္ယူေလ့လာဖို႔မလိုဘူးလို႔ စိတ္ထဲခံယူထားၾကပါတယ္ ။ သူတို႔ အဲလို သင္တန္းေတြကို မတက္မေနရမို႔သာ သြားတက္ၾကေပမယ့္ ဘာကိုမွေလ့လာတာမိ်ဳး ၊ ျပီးေတာ့ ျပန္အသံုးခ်တာမိ်ဳး မလုပ္ၾကပါဖူး ။ တခ်ိဳ႕ဆရာေတြက သူတို႔ဘာသာရပ္ကို ပိုင္နိုင္ၾကတဲ့အတြက္ စာကိုေသခ်ာရွင္းျပနိုင္ၾကပါတယ္ ။ ဒါေပမယ့္ ဒါနဲ႔တင္မလံုေလာက္ပါဖူး ။ သင္ၾကားနည္းမွာပါကြ်မ္းက်င္မွသာ ေက်ာင္းသားေတြက စိတ္၀င္တစားျဖစ္ျပီး ပိုျပီးေလ့လာသင္ယူၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္ ။

ခုေခတ္ၾကီးမွာ ေက်ာင္းသားေတြဟာ စာအုပ္ေတြထဲမွာပါတဲ့ အခ်က္အလက္ၾကြယ္၀တာနဲ႔ မလံုေလာက္ေတာ့ပါဖူး ။ တကယ့္လက္ေတြ႔မွာ အဲဒီအခ်က္အလက္ေတြကို ဘယ္လိုအသံုးခ်မလဲ ၊ အဲဒါေတြသံုးျပီး တျခားအရာေတြနဲ႔ ဘယ္လိုဆက္စပ္ ေတြးေခၚေလ့လာမလဲ ၊ အခက္အခဲေတြကို ေျဖရွင္းဖို႔ ဘယ္လိုေတြးေခၚနိုင္သလဲဆိုတာေတြက အေရးၾကီးလာပါတယ္ ။ ေက်ာင္းသားတေယာက္ကို ဘက္ေပါင္းစံုပညာေရးမိ်ဳး (holistic education) ေပးဖို႔ လိုအပ္လာပါျပီ ။

How teachers see the purpose of education
------------------------------------------

ဆရာ ဆရာမေတြ အေလးအနက္စဥ္းစားသင့္တာကေတာ့ ေက်ာင္းသားေတြကို သူတို႔အတန္းေတြထဲမွာ ဘယ္လိုပညာေရးမိ်ဳးေပးမလဲ ဆိုတာပါပဲ ။

အေမရိကန္နိုင္ငံရွိ University of Mississippi ရဲ႕ ပညာေရးဌာနမွာ စာသင္ၾကားေနတဲ့ Assistant Professor Randall V. Bass ပညာေရးရဲ႕ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ပတ္သက္ျပီး ခုလိုေျပာၾကားထားပါတယ္ …. “ပညာေရးဆိုတာ စာသင္ခန္းေတြထဲမွာေလ့လာသင္ယူတာကိုသာ ဆိုလိုတာမဟုတ္ပါဖူး ၊ စတင္မွတ္သားတတ္တဲ့ ကေလးဘ၀အရြယ္ကေန ဘ၀တေလွ်ာက္လံုးေလ့လာသင္ယူေနမႈကို ဆိုလိုတာပါ ။ တကယ္ေတာ့ စာသင္ခန္းေတြဆိုတာ ပညာေရးရဲ႕ တစိတ္တေဒသပဲ ျဖစ္ပါတယ္” [3] ။

ဒါဟာ ပညာေရးအေပၚ မွန္ကန္တဲ့သံုးသပ္ခ်က္ပါ ။ က်မကိုယ္တိုင္လည္း ေက်ာင္းမွာသင္ယူခဲ့ရတာေတြေပၚအေျခခံျပီး ကိုယ့္ဘာသာေလ့လာခဲ့ရတာေတြ ၊ လုပ္သက္ၾကာလာတာနဲ႔အမွ် အေတြ႔အၾကံဳက သင္ၾကားေပးခဲ့တာေတြ အမ်ားၾကီးပဲ ။ က်မသာ ေက်ာင္းမွာသင္ယူခဲ့ရတာေလာက္နဲ႔ပဲ ရပ္တန္႔ေနခဲ့မယ္ဆိုရင္ က်မဟာ ခုခ်ိန္မွာ ပညာအရ ေခတ္ေနာက္မွာက်န္ခဲ့သူတေယာက္ျဖစ္မွာ ေသခ်ာပါတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္လည္း က်မရဲ႕ေက်ာင္းသားေတြကို အျမဲတန္း holistic education ေပးနိုင္ဖို႔ ၊ သူတို႔ကို ဘ၀တေလွ်ာက္လံုး အျမဲမျပတ္ေလ့လာနိုင္သူေတြျဖစ္ေအာင္ နည္းေပးလမ္းျပနိုင္ဖို႔ ၾကိဳးစားပါတယ္ ။

What kind of teacher do you want to be?
---------------------------------------

A teacher affects eternity; he can never tell where his influence stops.
--Henry Adams

အေပၚမွာ အေမရိကန္ စာေရးဆရာနဲ႔ ပညာရွင္ျဖစ္တဲ့ Henry Adams ေျပာတဲ့အတိုင္း ပညာေရးစနစ္တိုင္းမွာ အရမ္းအေရးၾကီးတဲ့ေနရာမွာ ပါ၀င္ေနရတဲ့ က်မတို႔လို ဆရာ ဆရာမေတြဟာ ငါ ဘယ္လိုဆရာျဖစ္ခ်င္သလဲဆိုတာ ကိုယ့္ဘာသာဆံုးျဖတ္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္ ။ ေန႔စဥ္ေန႔တိုင္း စာသင္ခန္းထဲမွာ ကိုယ့္သင္ၾကားမႈက ေက်ာင္းသားေတြအတြက္ ဘယ္ေလာက္အက်ိဳးရွိလဲ ၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ဘယ္ေလာက္ထိ အားရေက်နပ္မိသလဲ ... ပညာေရးဆိုတာကို ဘယ္လိုယံုၾကည္တန္ဖိုးထားသလဲ ... ဆရာတေယာက္ရဲ႕အခန္းက႑ဟာ ဘယ္ေလာက္အေရးၾကီးသလဲ ဆိုတဲ့ေမးခြန္းေတြကို ကိုယ္တိုင္ျပန္လည္ေမးခြန္းထုတ္ဖို႔ လိုပါတယ္ ။

တကယ္ေတာ့ က်မတို႔ ဆရာ ဆရာမေတြဟာ အနာဂတ္မ်ဳိးဆက္သစ္ေတြရဲ႕ ဥယာဥ္မွဴးေတြပါပဲ ။

References:
------------

[1] McKinsey Report: How the world's best performing school systems come out on top
[2] eschoolnews: Five characteristics of an effective 21st-century educator
[3] The purpose of education (Randall V. Bass)

ေရၾကည္တေပါက္၊ ေအးရိပ္ျမျမ အေမြ (အက္ေဆး)

ေတာကိုမွီ၍သာ လူသား မ်ိဳးႏြယ္စု၏ ယဥ္ေက်းမႈ သမိုင္းခရီးရွည္ကို ခ်ီတက္ ႏိုင္ခဲ့ၾက၏။ ဥာဏ္အလင္းကိုလည္း ေတာမွာပင္ ရွာမွီး သိျမင္ခဲ့ေလၿပီ။ “ဥတုရာသီ ေတာကို မွီ၏” ဟူေသာ ေရွးလက္ေဆာင္ကေလးလည္း မေပ်ာက္ပ်က္စေကာင္း။ ထို႔ထက္ အဖိုးတန္ေသာ ပညာအေမြသည္လည္း မရွိႏိုင္ခဲ့။ ရွင္သန္မႈအတြက္ လိုအပ္ခ်က္မ်ား၏ ပင္ရင္းလည္း ျဖစ္သည္မို႔တမံု႔။

ခ်ိဳေသာ အသီးကို သံုးေဆာင္ ေနရေသးသည့္အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါ၏။ ေမႊး ၾကဴေသာ ရနံ႔ႏွင့္ ဗဟုအေရာင္ ပန္းလက္ေဆာင္တို႔အတြက္ မိမိတို႔မွာ ထပ္တူ ျပန္မေပးႏိုင္ပါ။ ၾကည္ေသာ ေရခ်ိဳေၾကာင့္သာ အမိႏို႔ရည္ကို စို႔ႏိုင္ခဲ့သည္။ အသို႔ ေက်းဇူး တုံ႔ရပါမည္နည္း။ သန္႔ေသာ ေလႏွင့္ ၿငိမ္းေသာ ေအးရိပ္ဆာယာေအာက္တြင္ ပညာခရီး ဆက္ခဲ့ၾကျပန္ပါသည္။ ေပ်ာ္ရႊင္ ၾကည္ႏူးစြာ တူတူပုန္းတမ္း ကစားႏိုင္ေသာ အခြင့္အေရး အတြက္လည္း ေက်းဇူးပါ။

အပြင့္အရြက္မ်ား ဆြတ္ခူးျခင္း၊ သစ္သီးဝလံမ်ား ယူသံုးျခင္းႏွင့္ အကိုင္းအခက္မ်ား ခ်ိဳးဖ်က္ရံုမကဘဲ ပင္စည္ကိုလည္း ျဖတ္ၿပီး အျမစ္ပါမက်န္ တူးဆြ ခုတ္လွဲၾကသူတို႔၏ မိုက္မဲမႈ ဒဏ္ကို အားလံုး ခံစားေနၾကရၿပီ။ ေတာကို ခုတ္ခဲ့ၾကသည္။ ေတာင္ကို ၿဖိဳခ်ေနဆဲ။ ျမစ္တို႔၏ လြတ္လပ္ခြင့္ကို သိမ္းယူခ်င္ျပန္ေသးသည္။

ျမစ္တို႔သည့္ မာယာ မမ်ားခဲ့။ မေကာက္က်စ္ခဲ့။ သူမသည္ စီးဆင္းရံုမွ်သာ။
ေတာတို႔သည္လည္း မလွည့္စားတတ္ခဲ့။ မေျခာက္လွန္႔ခဲ့။ ပံ့ပိုးရံုမွ်သာ။
သန္႔စင္ေသာ ရိုးရာဂီတတို႔ကို ေတာမွာ ဖြဲ႔စည္းခဲ့ၾကသည္။ စိတ္၏ ရုန္႔ရင္းမႈကိုလည္း ေတာက ေျပေလ်ာ့ေစခဲ့သည္။

ျမစ္တို႔ ေကာသည့္အခါ၊ ေတာတို႔ ကြယ္သည့္အခါဝယ္ လူတို႔ ရိုင္းျပလာၾကမည္။ ကြန္ကရစ္ေတာတြင္ အဘယ္ပန္းတို႔ ရနံ႔ေမႊးပါသနည္း။ ေတာရွိပါမွ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလည္း အရသာရွိမည္။ လူတို႔ အေဆြ ငါးႀကီးမ်ား၊ ငွက္ငယ္မ်ားႏွင့္ သားရဲတို႔၏ နားခိုရာ ေရက်င္း၊ ပင္ျမင့္ယံႏွင့္ ဂူအိမ္တို႔သည္လည္း မရွိသင့္ၿပီေလာ။

စိမ္းညိဳ႕ေသာ ေတာရင္ခြင္ ေနာက္ခံႏွင့္ ျပာစင္ေသာ ျမစ္ဝမ္းအိမ္တို႔မွ ေမြးဖြား လာခဲ့ ၾကသည့္ ပညာရွိ ဦးဇီးကြက္၊ ဆင္ရိုင္းႀကီးကို အေပါင္းအေဖာ္မ်ားႏွင့္ ညီညီညြတ္ညြတ္ အံတုခုခံ ခဲ့သည့္ ဘီလံုးငွက္၊ ကေလးကယ္ဆယ္သည့္ အံ့ဖြယ္ ဝန္ပိုငွက္ႀကီးမ်ား၊ မတူေသာ ပတ္ဝန္း က်င္ေၾကာင့္ အက်င့္စာရိတၲ ကြဲျပားရွာရသည့္ ေက်းညီေနာင္၊ သစၥာတရား ႀကီးမားလြန္းလွသူ ေအာက္ခ်င္းငွက္ ေမာင္ႏွံ၊ ေရႊဥေသာ ဘဲငန္း၊ ပ်ားဖြပ္သည့္ ဝက္ဝံႀကီးမ်ား၊ သက္ကယ္ရိတ္ သြားေသာ ေရႊယုန္ႏွင့္ ေရႊက်ား၊ ေက်းဇူး သိတတ္သည့္ ၾကြက္ငယ္ႏွင့္ ျခေသၤ့မင္း၊ ေဒါင္းေယာင္ ေဆာင္ေသာ က်ီး၊ ဆယ္လမြန္ ငါးမ်ားႏွင့္ ႀကိဳးၾကာငွက္တို႔၏ မိုင္ ေထာင္ခ်ီ အိမ္အျပန္ခရီး ပံုျပင္ ဇာတ္လမ္းတို႔ကို ေငြလသာေသာ ညမ်ားတြင္ ကုကၠိဳပင္ေအာက္ ကြပ္ပ်စ္ေပၚ၌ အဖြားက ေျပာျပ ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ မိမိတို႔ အေတြးဥာဏ္ႏွင့္ ရသ ခံစားမႈတို႔ စတင္ ေမြးဖြားလာခဲ့ေလသည္။

ေတာ၏ နိဂံုး၊ ေတာင္၏ ေနဝင္ခ်ိန္ႏွင့္ စီးထြက္သြားေတာ့မည့္ ျမစ္တို႔ႏွင့္ အတူ လက္ဦးဆရာလည္းျဖစ္သည့္ ခ်စ္စရာ့ ျမန္မာမႈ ပံုျပင္၊ ကဗ်ာ တို႔ကို ဆံုးရံႈးသင့္ပါ၏ေလာ။

စမ္းေခ်ာင္းေလး က်ဥ္းလွတယ္
ျမစ္ေလာက္သူ မက်ယ္
ပင္လယ္ႀကီးက အက်ယ္ဆံုး
လိႈ္င္းေတြ တဝုန္းဝုန္း။

ငယ္စဥ္ေတာင္ေက်း အရြယ္ကတည္းက ခံစားသိျမင္ခြင့္ ေပးခဲ့ၾကသူ ဆရာဆရာမ တို႔ထံမွ ျမန္မာ့ေရေျမေတာေတာင္ အေမြမွာ အေသြးအသားထဲ စိမ့္ဝင္ေနခဲ့ၿပီ။

ေတာင္ေတာရယ္သာ
မာလာက ငံုဖူး
တပင္ကို ႏွစ္ပင္ယွက္တယ္
ေက်းငွက္က ျမဴး။

ျပတိုက္ထဲတြင္ ခ်န္ထားရစ္လို႔ မရသည့္ အရာမ်ားစြာကို မည္သို႔ လက္ဆင့္ကမ္း ၾကပါမည္နည္း။ ေနာင္မ်ိဳးဆက္တို႔အတြက္ ေတာတစ္ေတာႏွင့္ ျမစ္တစ္စင္းေလာက္ေတာ့ က်န္ရွိေနသင့္ပါသည္။

ျမစ္ဧရာ

ျမသားငယ္တဲ့ ေရယမုန္။
ေငြလိႈင္းေတြ ျဖဴစြာႏွင့္
ျမစ္ဧရာ နဒီေၾကာမွာ
ေမ်ာၾကဒိုက္ပံု။

က်ဴဝါးရံု တူစံုကြဲ႔ ေဖာ္ေႏွာ။
ဘံုမတီး ရယ္ႏွင့္
ငွက္ႀကီး ေရႊဝန္ပိုတို႔
ဝဲခိုလို႔ ေမွ်ာ။ ။

အသိဥာဏ္ ႀကီးျမင့္ၾကရန္ အခ်ိန္မ်ားစြာ မေႏွာင္းေသးပါ။
အကြ်ႏု္ပ္တို႔အားလံုးတြင္ ဆင္ျခင္တံုတရားလည္း ရွိေနပါေသးသည္။
ေတာ၏ သင္ရိုးညႊန္းတမ္းႏွင့္ ျမစ္ေရစီးသံ၏ ဖတ္စာကို လ်စ္လ်ဴမရႈစေကာင္း။
သမိုင္းႏွစ္ေထာင္ခ်ီသည့္ ရာဇဝင္ အဆက္ဆက္ ျမန္မာတို႔ကို ေရခ်ိဳၾကည္ေအး တိုက္ေကြ်းခဲ့သည့္ ထိုထိုေသာ မိခင္ျမစ္ႀကီးမ်ား၏ ေက်းဇူး တရားကိုလည္း ေစာ္ကားရန္ စိတ္ကူးမွ်ေသာ္ မထားေလႏွင့္။
အကြ်ႏု္ပ္တို႔မွာ သဘာဝကို ဖန္တီးတည္ေဆာက္ တုပျခင္းငွါ မစြမ္းသာ၍။
သို႔ေသာ္ ျပဳစုယုယခြင့္ႏွင့္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ခြင့္ေလးေတာ့ ရွိေနပါေသးသည္။

ေက်းဇူးတရား ႀကီးမားသူတို႔ကို ျပန္လည္ေက်းဇူး ျပဳျခင္းတည္း၊ မေမ့မေလ်ာ့ျခင္းတည္း ဟူေသာ ကတညဳတ၊ ကတေဝဒီ မဂၤလာတရားႏွင့္ အညီ ရွင္သန္ခြင့္ကို ရယူၾကသင့္ပါ၏။ ေလာကတၳစရိယကို က်င့္သံုးသည့္ ရြာသားတို႔၏ ဇာတိပုညႏွင့္ အစဥ္အလာကို ဆင္ျခင္ ၾကပါစို႔။
ထိုထက္ပို၍ ႀကီးျမင့္ေသာ ဥာဏ္ပညာ မရွိၿပီတည္း။

အဖိုးအဖြားတို႔ ခ်န္ထားခဲ့ၾကသည့္အတြက္ မိမိတို႔သည္ စိမ္းလန္း လတ္ ဆတ္ေသာ ေလႏွင့္ ရွင္သန္ႏိုင္ခဲ့ၾကသည္။ စိမ့္ႀကီး၊ ၿမိဳင္ႀကီးတို႔၏ ရင္ခြင္တြင္ လံုၿခံဳစြာ ခိုနား ခဲ့ၾကရသည္။

ေမြးဖြားလာၾကဦးမည့္ မ်ိဳးဆက္တို႔အတြက္ ၿမိဳ႕ ဦး၊ ရြာဦးထိပ္တြင္ အရိပ္ ေကာင္းေကာင္း မန္က်ည္းပင္ပ်ိဳ တစ္ပင္ႏွင့္ ေအးစိမ့္ေနေသာ ေရခ်ိဳၾကည္ျမ ထည့္ ထားသည့္ ေရခ်မ္းအိုးစင္ငယ္ေလး တစ္စင္ေလာက္ ခ်န္ရစ္ ထားေပးခဲ့ ၾကပါစို႔။

ကမၻာႀကီးလည္း အရိပ္ရပါေစ။

သိန္းႏိုင္
ေမာကၡပညာေရး မဂၢဇင္း အမွတ္ (၇)
www.maukkha.org

ကမၻာ့ဆရာမ်ားေန႔ အမွတ္တရ ေဆာင္းပါး (၁)

World Teachers' Day (2010) article no.1 - Do Teachers really matter in Burma?
Thein Naing

'There is an urgent need to improve teaching and learning conditions, a decent working environment, living wages, more male teachers, initial and ongoing professional development, involvement in policy-making, collective bargaining to defend and enhance teachers’ rights, to retain skilled teachers and to attract good candidates to become teachers."

World Teachers' Day, held annually on October 5 since 1994, commemorates teachers’ organisations worldwide. Its aim is to mobilise support for teachers and to ensure that the needs of future generations will continue to be met by teachers.

According to UNESCO, World Teachers' Day represents a significant token of the awareness, understanding and appreciation displayed for the vital contribution that teachers make to education and development. Since 2000, the international community has made solid progress towards Education For All. Enrolment rates have increased dramatically. However, UNESCO estimates that 18 million more teachers are needed worldwide if universal primary education is to be achieved by 2015. Education International (EI) (the global union federation that represents education professionals worldwide) strongly believes that World Teachers' Day should be internationally recognized and celebrated around the world. EI also believes that the principles of the 1966 and 1997 Recommendations should be considered for implementation in all nations. Over 100 countries observe World Teachers' Day. The efforts of Education International and its 390 member organisations have contributed to this widely spread recognition. Every year, EI launches a public awareness campaign to highlight the contributions of the teaching profession.

The shortage of qualified teachers is considered one of the biggest obstacles to achieving this goal. Accordingly, this year’s activities are focused on professional training for quality education. Teachers’ unions around the world are calling on public authorities to develop and provide adequate training programs to highlight the year’s theme - teachers matter! Teacher shortage, insufficient training, society’s lack of respect for the profession and the policies needed to tackle these challenges are the emphasis of World Teachers’ Day on 5 October 2008. The day, an annual acknowledgement of the essential role teachers play in the education of children, young people and adults, was marked on 3 October 2008 by a ceremony and expert panel discussions at UNESCO headquarters and by celebrations worldwide. An estimated 18 million additional teachers are needed worldwide simply to achieve universal primary education by 2015. Problems with recruitment, teacher training and retention as well as policy development and gender issues are to be addressed.We should look into the status of teachers in Burma, amidst the political turmoil and deadlock.

In the World Teacher Day’s publication of daily newspaper, Myanmar Alin (The New Light of Myanmar 5 October 2008), the country’s renowned leading educator, Sayagyi U Than Oo in his essay, emphasized the importance of creating an environment conducive to quality education and teachers’ professional status in the age of knowledge based society. This highlights the current critical situation. It should be noted here that Burma, in the distant past, had achieved certain standards in education. During the brief parliamentary democracy period, education in Burma was recognized as one of the leading sector in Southeast Asia The status of teachers was very high as it was also deeply rooted in cultural and traditional values of Burmese society. But those days were gone decades ago. The professional preparation of teachers has been recognized to be crucial for the qualitative improvement of education in Burma’s policy documents since 1948. However, very few concrete steps have been taken in the last three decades to operationalise this. This is one of the more important factors leading to the current poor state of education in the country. Declining socio-economic status of teachers and inadequate programs of teacher preparation lead to unsatisfactory quality of learning in schools. The content of the programme should be restructured to ensure its relevance to the changing needs of the school education and emergence of a democratic society. At the same time, authorities must ensure the teaching profession is appreciated by providing better salary and allowances.

In the mid nineties, the nation-wide survey of teaching profession by Burma Education Research Bureau in Rangoon suggested a shocking figure. More than fifty percent in the teaching workforce do not have teaching certificates. It can be clearly seen that, after all, Burma’s main two universities offering B.Ed courses cannot prepare annual need of estimated fifteen thousand new teachers. Although mushrooming teacher colleagues in major cities appear to be preparing the primary teachers, the official statistic shows these colleagues can only prepare fifty percent of annual need. More importantly there is a discriminating practice among the teachers in primary and secondary levels as the latter require a full bachelor degree whilst primary teachers are not valued because they only have one year training.

In Burma, teacher morale is at an all time low with teachers feeling undervalued, frustrated, unappreciated and demoralized. Currently, teachers in Burma have to take extra jobs as full time teachers cannot make end meets. The mere salary of thirty thousand kyats (1,100 Thai baht or 32 USD) per month for a primary teacher can support food alone for himself half of each month. It is no wonder that nobody dares to take teaching jobs. Less than five percent in the teaching profession are found to be male teachers. This is a critical issues regarding gender. High school graduates would not place education courses as their preferences.

Teacher’s turnover rates are also very high racing with the drop rate of school children. NHEC’s 2007 education surveys suggested that three millions children were not in schools. That is one fifth of the school aged children all over Burma. In one of major ethnic areas, Mon State, there are less than ten percent of teachers with five years of service. This simply is a reflection of the lowly paid salary. It is also not unusual to find former Burmese teachers doing menial jobs in neighboring countries. Teachers’ salary in Burma is one tenth of Thai or Indian teachers’ whilst the living costs are similar. Male Burmese teachers will not introduce or identify themselves as school teachers at local teashops for fear of demeaning himself. If we accept a reciprocal relationship between teacher morale and student learning students in many schools over the country are not getting the best possible value from teachers affected by low morale.

As the country has been under militarism for decades, corruption has severely affected the education and teaching profession. Moreover, there are no free trade unions to protect the rights of teachers. Every year on 5 October, millions of educators worldwide undertake public activities highlighting that quality education is a fundamental right for everyone. But our Burmese teachers and students do not a voice. The emergence of a teacher trade union is utmost importance to ensure that the needs of future generations are taken into consideration.

There is an urgent need to improve teaching and learning conditions, a decent working environment, living wages, more male teachers, initial and ongoing professional development, involvement in policy-making, collective bargaining to defend and enhance teachers’ rights, to retain skilled teachers and to attract good candidates to become teachers. In every community, teachers – as well as parents and children - need to have their voice heard. It's another miracle in Burma that teachers can still push all these negativism out of their minds while they turn their full attention on their students. Teachers still enter the classroom with goodwill, interest and self-sacrifice (seidana, wathana, anitna), as practised thousand years old tradition. But it has been too long with too little for a contemporary age. The Burma’s cultural warriors are in need of massive support for both quality and quantity improvement in education and that is the only way to ensure peace, democracy and development. Because teachers matter!
Thein Naing

Thein Naing is as an education consultant and teacher educator for displaced communities. He is an editor of Maukkha Education Magazine, www.maukkha.org , that publishes quarterly education magazine in Burmese. This is an excerpt of the article in Burmese version published online at http://educationinmyanmar.blogspot.com/.

ပံုမွန္ ကေလး၊ ပံုမွန္ ဆရာ

သိန္းႏိုင္

“စာသင္ခန္းအတြင္းမွာ “ပံုမွန္” ကေလးေတြရွိေနျခင္းဟာ အေရးၾကီးသလို သင္ခန္းစာအစီအစဥ္ေတြ ေရးဆြဲျပီး အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ စာသင္ခန္း ပတ္၀န္းက်င္ကို ဖန္တီး ေပးႏိုင္စြမ္းရွိတဲ့ “ပံုမွန္”ဆရာမ်ားဟာလည္း အေရးၾကီးတာကို သတိျပဳသင့္ပါတယ္။”


အျငိမ္မေနဘဲ အျမဲတမ္း တက္ၾကြ လႈပ္ရွား ေဆာ့ကစားေနတဲ့ ကေလးကို “အေဆာ့သန္သူ” “ ေမ်ာက္ရံႈးေအာင္ ေဆာ့သူ” “ဂဏႇာမျငိမ္သူ” ရယ္လို႔ လူၾကီးေတြက အလြယ္တကူ ကင္ပြန္းတပ္ ေခၚေ၀ၚေလ့ရွိၾကေပမယ့္ ငယ္ရြယ္တဲ့ ကေလးအမ်ားစု အတြက္ေတာ့ ဒါဟာ ပံုမွန္အေျခအေနဘဲျဖစ္တယ္လို႔ ေလ့လာသူေတြက ဆိုပါတယ္။ “ပံုမွန္ျဖစ္ျခင္း” ႏွင့္ “ပံုမွန္မဟုတ္ျခင္း” ဆိုိတဲ့စကားရပ္ေတြရဲ႕ ကြာဟခ်က္ကို ပညာေရး စိတ္ပညာရွင္ေတြကလည္း မၾကာခဏ ဆိုသလို အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုရာမွာ ေလ်ာ့တိေလ်ာ့ရဲ ႏိုင္လွပါတယ္။ အျခားသူတပါးရဲ႕ ကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြးကို အျမင္ က်ဥ္းက်ဥ္းနဲ႔ ဆံုးျဖတ္တတ္ေလ့ရွိၾကတာပါ။

ကေလးအမ်ားစုကေတာ့ တက္ၾကြျပီး အျငိမ္မေနလိုၾကပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ခန္႔မွန္းရခက္ျပီး ေျပာင္းလဲေနတဲ့ အျပဳအမူ ေတြကို ျပဳမူတတ္ၾကျပန္ပါတယ္။ လက္မခံႏိုင္စရာရယ္လို႔လည္း အျမဲတမ္း မရႈျမင္သင့္ပါဘူး။

တသီးပုဂၢ သေဘာေဆာင္တဲ့ သေဘာသဘာ၀ရွိတဲ့အတြက္ စာသင္ခန္းအတြင္း အျပဳအမူေတြကို တိတိက်က် သတ္သတ္မွတ္မွတ္ မ်ဳိးတူစုစည္း တင္ျပဖို႔ဆိုတာ အေတာ္မလြယ္တဲ့အရာပါ။ အသင့္ေတာ္ဆံုး ေလ့လာ ႏိုင္တာ ကေတာ့ ဆက္စပ္ေနတဲ့ မ်ဥ္းေျဖာင့္ပံုစံနဲ႔သာ အျပဳအမူ ပံုသဏၭာန္ေတြကို တင္ျပ ေဆြးေႏြးႏိုင္တာပါ။

ပံုမွန္ကေလးႏွင့္ ပံုမွန္မဟုတ္ေသာ ကေလးဆိုတာ

စာသင္ခန္းအတြင္း စာသင္ၾကားျခင္းႏွင့္ သင္ယူျခင္းျဖစ္စဥ္တြင္ ပံုမွန္ အျပဳအမူကို ေအာင္ျမင္တဲ့ သင္ၾကားျခင္းႏွင့္ သင္ယူျခင္းျဖစ္ေျမာက္ေစမႈအရ တုန္႔ျပန္ လုပ္ေဆာင္ျခင္းမ်ားနဲ႔ သတ္မွတ္ႏုိင္ပါလိမ့္မယ္။
ဒီအဓိပၸါယ္ ဖြင့္ဆိုခ်က္အရဆိုရင္ ပံုမွန္ျဖစ္ျခင္းဆိုတာ ေက်ာင္းသားမ်ားသာမကဘဲ ဆရာႏွင့္လည္း သက္ဆိုင္ေနတယ္။ (ထိေရာက္တဲ့ ေလ့လာသင္ယူမႈ အျမင့္မားဆံုးရရွိေစဖို႔) စာသင္ခန္းအတြင္းမွာ “ပံုမွန္” ကေလးေတြရွိေနျခင္းဟာ အေရးၾကီးသလို သင္ခန္းစာအစီအစဥ္ေတြ ေရးဆြဲျပီး အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ စာသင္ခန္း ပတ္၀န္းက်င္ကို ဖန္တီး ေပးႏိုင္စြမ္းရွိတဲ့ “ပံုမွန္”ဆရာမ်ားဟာလည္း
အေရးၾကီးတာကို သတိျပဳသင့္ပါတယ္။

အျပဳအမူပိုင္းမွာ ပံုစံေျပာင္းလဲ လုပ္ေဆာင္ေစျခင္းဆိုင္ရာ behavior modification ေလ့လာမႈ စာတမ္း ေတြဟာ ေက်ာင္းသားရဲ႕ အျပဳအမူကို အဓိအားျဖင့္ ေလ့လာထားေပမဲ့ စာသင္ခန္းအတြင္း စံလြဲေနတဲ့ အျပဳအမူေတြကို ေလ့လာမႈမ်ားေတာ့ မရွိသေလာက္ ရွားပါးလွပါတယ္။

ဆရာအတတ္ပညာေရး နည္းျပတစ္ဦးအေနနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္ဟာ ေက်ာင္းဆရာဆရာမေလာင္း သင္တန္းသူ သင္တန္း သားေတြကို မိမိကိုယ္ကို ျပန္လွန္စစ္ေဆးျခင္းအတြက္ အခ်ိန္ယူလုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ကို မၾကာခဏ တုိက္တြန္း ရေလ့ ရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ စိတ္ခံစားမႈဆိုင္ရာ မလံုျခံဳေစတဲ့ အေျခအေနေတြ အပါအ၀င္ ပုဂၢလ ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ေလ့လာေတြ႔ရွိမႈေတြ အရဆိုရင္ေတာ့ မိမိရဲ႕ အတြင္းပုဂၢလ ပဋိပကၡေတြကို တည္ျငိမ္စြာနဲ႔ နည္းမွန္လမ္းမွန္ ေျဖရွင္းႏုိင္ဖို႔ အေျခအေနေကာင္းရရွိသူ ဆရာအေနနဲ႔ ေက်ာင္းသားကို ပိုျပီး ေလးေလးစားစား ဆက္ဆံႏုိင္ တယ္။ အျမင္က်ယ္က်ယ္ ထားတတ္တယ္။ ေက်ာင္းသားရဲ႕ အျပဳအမူကို စီမံတဲ့ေနရာမွာလည္း ျပင္းထန္ျပီး မလိုလားအပ္တဲ့ အျပစ္ေပး အေရးယူမႈေတြ မလုပ္ေတာ့ဘူး။ အျပဳအမူပိုင္းဆိုင္ရာ စံလြဲေနတဲ့ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားကိုလည္း ဆရာက်င့္၀တ္အရ လိုက္နာေစာင့္ထိန္းမႈေတြ၊ သင့္ေတာ္တဲ့ အျပဳအမူ ျပင္ဆင္ေပးမႈ ေတြကို စီမံႏိုင္တယ္။ အဲဒီအေျခအေနနဲ႔ ဆန္႔က်င္ဘက္လည္းရွိတတ္ပါတယ္။ ဆရာ၊ ဆရာမေတြရဲ႕ စိတ္ခံစားမႈ ဆိုင္ရာ မလံုျခံဳမႈေတြက ျဖစ္ေပၚလာရတဲ့ သင္ၾကားေရးဟာ ပံုမွန္မျဖစ္ဘူးလို႔ ဆိုရပါမယ္။

အဲဒီလိုပါဘဲ။ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ အျပဳအမူ စံလြဲေနျခင္းဟာ ရည္မွန္းခ်က္ေတြ မျပည့္၀ျခင္းမွ တဆင့္ မေက်မနပ္ျဖစ္တဲ့ ခံစားခ်က္ေတြက ျမစ္ဖ်ားခံလာတာပါ။ အုပ္စုတြင္းမွ က်ဥ္ဖယ္ခံထားရျခင္း၊ ေက်ာင္းမွာ ေအာင္ျမင္မႈ မရရွိျခင္းနဲ႔ ရွင္သန္ျခင္းရဲ႕ အဓိပၸါယ္ေပ်ာက္ဆံုးေနရျခင္းေတြဟာ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားေတြကို အိမ္မွာ၊ ေက်ာင္းမွာ၊ စာသင္ခန္းအတြင္းမွာ စံလြဲေနတဲ့ အျပဳအမူေတြကို ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ဖို႔ တြန္းအားေပးေနတဲ့ အခ်က္ေတြျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြဟာ အႏုတ္လကၡဏာ ေဆာင္တဲ့ အျမင္သေဘာထားေတြ (လူအဖြဲ႔စည္းနဲ႔ ကင္းကြာလာရျခင္း) နဲ႔ သီးျခားလုပ္ေဆာင္တတ္ျခင္း (ဖ်က္ဆီးလိုစိတ္နဲ႔ အၾကမ္းဖက္လိုစိတ္) အျပဳအမူေတြကို ျပဳမူလာၾကတာပါ။

ေနာက္ဆက္တြဲ အခ်က္တစ္ခ်က္

အျပဳအမူဆိုင္ရာ တည္ျငိမ္မႈမရွိျခင္း၊ ေျပာင္းလဲလြယ္ျခင္းဟာ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြမွာ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထ ရွိတယ္ ဆိုတာကို ေျပာျပခ်င္ပါတယ္။ စံလြဲေနတယ္ရယ္လို႔ ဆိုရမယ့္ အျပဳအမူအားလံုးဟာလည္း လက္မခံသင့္ဘူးရယ္ လို႔ေတာ့ ေျပာလို႔ မရျပန္ပါဘူး။

စံလြဲေနတဲ့ အျပဳအမူေတြက ဘာေတြလဲ။ ဘယ္လိုအေျခအေနဆိုရင္ အထူး သတိထားသင့္သလဲ။ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသား အခ်င္းခ်င္း (ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသား---ရြယ္တူ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားမ်ား) မတူညီတဲ့ အျပဳ အမူေတြ (ဥပမာ - နံရံေတြေပၚမွာ အရုပ္ေတြ၊ စာေတြ၊ ေဆးေတြ ေရးျခစ္ျခင္း၊ အျခား ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသား ေတြကို ထိုးၾကိတ္ျခင္း၊ သင္ခန္းစာကို အေလးမထား၊ အာရံုမစိုက္ျခင္း) စတဲ့ အခ်က္ေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ ဆရာ-- ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသား ဆက္ဆံေရးမွာေတာ့ (ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ အာရံုစိုက္မႈရရွိေအာင္ ငယ္သံ ပါေအာင္ ေအာ္ျခင္း၊ ကေလးရဲ႕ ဂုဏ္သိကၡာကို က်ဆင္း ေစေလာက္ေအာင္ ျပင္းထန္တဲ့၊ ခါးသီးတဲ့ အျပစ္ေပး အေရးယူျခင္း၊ အျခားေသာ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားမ်ားရဲ႕ အျမင္မွာ အထင္မွားေစေလာက္တဲ့ ဆရာ-တပည့္ ဆက္ဆံေရး) စတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ စာသင္ခန္းနဲ႔ ေက်ာင္းေတြမွာ ဒီလိုအျပဳအမူေတြ ထပ္တလဲလဲ ျဖစ္ေနမယ္ ဆိုရင္ ေအာင္ျမင္တဲ့ စာသင္ၾကားျခင္းနဲ႔ စာသင္ယူျခင္းအတြက္ အခက္အခဲရွိေနပါျပီ။

ဆရာဆရာမဟာ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ အာရံုစူးစိုက္မႈရရွိေအာင္လို႔ ငယ္သံပါေအာင္ ဟစ္ေအာ္ ရတဲ့အခါမွာ ကေလးေတြရဲ႕ ေလးစားမႈနဲ႔ ယံုၾကည္မႈကို ဆံုးရံႈးရေတာ့မယ္။ စာသင္ခန္းဟာ ပိုျပီးေတာ့သာ ဆူညံလာမယ္၊ စာသင္ၾကားျခင္း အရည္အေသြးကို ထိခိုက္လာေတာ့မယ္။ အျခားတဖက္မွာလည္း စာသင္ၾကားျခင္းကို အာရံုမစိုက္တဲ့ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားကေတာ့ စာေမးပြဲေတြမွာ အဆင္မေျပ ျဖစ္ရေတာ့တယ္။

စံလြဲေနတဲ့ အျပဳအမူေတြဟာ စာသင္ခန္းတြင္းမွာ ရွိေနတဲ့ (ဆရာနဲ႔ ေက်ာင္းသားအားလံုး) သူေတြရဲ႕ လံုျခံဳမႈကို ျခိမ္းေျခာက္ျခင္းဘဲျဖစ္တယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ အျခားကေလးေတြကို ထိုးၾကိတ္တတ္တဲ့ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားဟာ ျပင္းထန္တဲ့ ထိခိုက္ဒဏ္ရာ ရေစႏုိင္မယ္။ ျပင္းျပင္းထန္ထန္၊ ၾကမ္းၾကမ္းတမ္းတမ္း (ျပဳမူ၊ ေျပာဆို) အေရးယူတတ္တဲ့ ဆရာက်ျပန္ေတာ့ ကေလးေတြရဲ႕ ရုပ္ပုိင္း၊ စိတ္ပိုင္း ဒဏ္ရာကိုျဖစ္ေစတယ္။ ဒီလုိအျပဳအမူေတြ၊ လုပ္ရပ္ေတြဟာ စာသင္ၾကားေပးရန္ စိတ္ေစတနာႏွင့္ စာသင္ယူလိုတဲ့ စိတ္ဆႏၵတို႔ အေပၚ မ်ားစြာ ထိခိုက္တယ္ဆိုတာပါ။

ေနာက္ထပ္အခ်က္တစ္ခ်က္ကေတာ့ စံလြဲေနတဲ့အျပဳအမူေတြကို ေလ့လာရာမွာ မတူညီတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈ ေနာက္ခံ အေျခအေနေတြက ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ အျပဳအမူေတြ ဟုတ္၊ မဟုတ္ဆိုတာကိုလည္း ထည့္သြင္း စဥ္းစား ရပါလိမ့္မယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံနဲ႔ အာရွတိုက္က ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြဟာ ယဥ္ေက်းမႈအရ ဆရာဆရာမမ်ားနဲ႔ စကားေျပာတဲ့ အခါမွာ မ်က္လံုးခ်င္း တည့္တည့္ၾကည့္ျပီး ေျပာဆိုေလ့မရွိၾကပါဘူး။ မ်က္လံုးခ်င္း တည့္တည့္ၾကည့္ျပီး စကားမေျပာ တာဟာ ယဥ္ေက်းမႈအရ၊ အျပဳအမူအရ စံလြဲေနတယ္ရယ္လို႔ မဆိုႏိုင္ပါ။

သိန္းႏိုင္

အေကာင္းဆံုး ေက်ာင္း

သိန္းႏိုင္

“အေကာင္းဆံုး ေက်ာင္းဆိုတာ မရွိေသးဘူး။ ကမၻာေပၚမွာလည္း ဘယ္မွာမွကို မရွိခဲ့ေသးဘူး။”


မိတ္ေဆြမ်ား၊ မိဘမ်ားႏွင့္ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားက မၾကာခဏ ဤေမးခြန္းကို ေမးျမန္း တတ္ၾကပါသည္။ “ဒီျမိဳ႕ရဲ႕ အေကာင္းဆံုး ျမန္မာေက်ာင္းက ဘယ္ေက်ာင္းလဲ” ဟူ၍ ျဖစ္၏။ က်ေနာ္ကလည္း ယခုလိုပင္ အစဥ္ျပန္လည္ ေျဖၾကားတတ္သည္။ “အေကာင္းဆံုး ေက်ာင္းဆိုတာ မရွိေသးဘူး။ ကမၻာေပၚမွာလည္း ဘယ္မွာမွကို မရွိခဲ့ေသးဘူး။” အခ်ဳိ႕ ဇေ၀ဇ၀ါ ျဖစ္ကုန္ၾကသည္။ အခ်ဳိ႕မွာ မေက်မနပ္။ မိမိ၏ ေက်ာင္းကိုမွ အေကာင္းဆံုးဟု ယူဆထားသည့္ မိဘမ်ားႏွင့္ ဆရာဆရာမမ်ားမွာလည္း မာန္မခ်ႏိုင္ေသး။ က်ေနာ္ ထပ္မံ ရွင္းျပ ရျပန္သည္။ “တကယ္ဆိုရင္ မိဘေတြေကာ ဆရာဆရာမမ်ားပါ ေမးရမယ့္ ေမးခြန္းအမွန္က ဒီလိုပါ။ ျပန္လွန္ စဥ္းစား ေတြးေတာစရာလည္းပါျပီး တန္ဖိုးအားျဖင့္လည္း ပိုအကဲျဖတ္ရာ ေရာက္ပါမယ္။ --- ကေလးေတြ၊ ေက်ာင္းသားေတြ ဟာ အိမ္မွာျဖစ္ေစ၊ ေက်ာင္းမွာ ျဖစ္ေစ အေကာင္းဆံုးေသာ သင္ယူေလ့လာမႈ အေတြ႔အၾကံဳေတြကို ရရွိေနရဲ႕လား။”

လက္ေတြ႔မက်ေသာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္

မိဘမ်ား၏ ခံစားခ်က္မ်ားႏွင့္ ခံယူခ်က္တို႔ကို နားလည္ေပးႏိုင္ပါသည္။ ေက်ာင္းအေပၚတြင္ သူတို႔မွ ဤသို႔ (လြဲမွားစြာ) ရႈျမင္တတ္ ၾကသည္။ “ကေလး၏ ေအာင္ျမင္မႈႏွင့္ ပတ္သက္ျပီး ေက်ာင္းမွာ လံုး၀ တာ၀န္ရွိသည္။ အေကာင္းဆံုး ေက်ာင္းသည္ အျခားေက်ာင္းမ်ား ထက္ ပိုမို ထိေရာက္စြာ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္စြမ္းရွိသည္။” မိဘမ်ား သိရွိသင့္သည့္ အေရးၾကီးေသာ အခ်က္တစ္ခ်က္ကို ေထာက္ျပလို ေပသည္။ ေမွာ္ဆရာ၏ ပဥၥလက္ပညာမ်ဳိးႏွင့္ ေက်ာင္းမ်ားသည္ ေအာင္ျမင္မည့္ လူသားတို႔ကို အဆင္ေျပ ေခ်ာေမြ႔စြာပင္ ေမြးထုတ္ ေပးႏိုင္ျခင္း မဟုတ္ပါ။ ဆန္းစစ္ၾကည့္ၾကပါစို႔။ “အေကာင္းဆံုး ေက်ာင္း” ဟု ယူဆသည့္ ေက်ာင္းမ်ားတြင္ တက္ေရာက္ေနၾကသည့္ ကေလးမ်ားစြာတို႔မွာ ေက်ာင္းလႊတ္လွ်င္ လႊတ္ခ်င္းပင္ က်ဴရွင္ (သုိ႔မဟုတ္) အပိုခ်ိန္မ်ားသို႔ ေျပးၾကရျပန္သည္။ တစ္ေန႔တာ ေက်ာင္းတြင္ ေလ့က်င့္သင္ၾကား ထားသည္တို႔ကို ထပ္မံ ေလ့လာခြင့္ ရရွိၾကျခင္းပင္။ အခ်ိန္ပိုမ်ားစြာေပးျပီး က်ဴရွင္တက္ေရာက္ ၾကရသည့္ အေလ့ကို အားေပးလို၍ ေျပာျပျခင္းမဟုတ္ပါ။ ကေလးမ်ား ေလ့က်င့္ခြင့္ ပိုမိုရရွိသည့္ သေဘာကို ေထာက္ျပျခင္းႏွင့္ အိမ္မွ တာ၀န္ယူႏိုင္မႈကို နားလည္ေစလို၍ျဖစ္သည္။

ဘ၀တြင္ ေအာင္ျမင္ေသာ၊ အဆင္ေျပေသာ သူမ်ား ျဖစ္လာေစရန္အတြက္မွာ ေက်ာင္းတစ္ခုတည္းႏွင့္ မလံုေလာက္ ႏိုင္ပါ။ ဤအခ်က္ကို နားမလည္ႏိုင္သည့္ မိဘမ်ားမွာ ေက်ာင္းမ်ားသည္ သူတို႔၏ သားသမီးမ်ားကို ထင္ေပၚ ေက်ာ္ၾကားသည့္ ပုဂၢိဳလ္မ်ားျဖစ္သည့္ အဲလဗတ္အုိင္စတုိင္း၊ ဘီလ္ဂိတ္ႏွင့္ ဘန္ကာလ္ဆန္ တို႔ကဲ့သို႔ ေမြးထုတ္ ေပးမည္ဟူ၍ ျဖစ္၏။ မိဘမ်ား ကိုယ္တိုင္ ကေလးမ်ားႏွင့္ အခ်ိန္ယူျပီး ပညာေရး ပံ့ပိုးမႈအေနျဖင့္ ကေလး တစ္ဦးခ်င္း အတြက္ အခ်ိန္ေပးၾကပါ၏ေလာ။

ေက်ာင္းမပို႔မီက မိဘအိမ္

ပညာေရး သုေတသန ေလ့လာေတြ႔ရွိမႈမွာမူ စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ ေကာင္းလွပါသည္။ ပညာေရးတြင္ ထူးခၽြန္ ေအာင္ျမင္ေသာ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ မိဘမ်ား (ဆရာဆရာမမ်ားမဟုတ္ပါ) သည္ ကေလး၏ ဥာဏ္ရည္၊ ကိုယ္ပိုင္ စည္းကမ္း၊ ခံယူခ်က္ႏွင့္ အသိပညာတိုးပြားေစသည့္ စူးစမ္းေလ့လာလိုမႈတို႔ႏွင့္ ပတ္သက္ျပီး သင့္တင့္ေသာ အေတြးအျမင္ ရွိထားၾကသူမ်ားသာ ျဖစ္ၾကကုန္သည္။ ဤမိဘမ်ားမွ လံႈ႕ေဆာ္မႈရွိေသာ ပညာ ပတ္၀န္းက်င္ကို အိမ္တြင္ ျဖစ္ေစျခင္းႏွင့္ အရည္အေသြးမီေသာ သင္ယူေလ့လာျခင္း အေတြ႕အၾကံဳတို႔ကို ထိေတြ႔ ရရွိေစျခင္းျဖင့္ ကေလး၏ ဉာဏ္ရည္ ဖြ႔ံျဖိဳးလာေစရန္ ပ်ဳိးေထာင္ေပးႏုိင္သည္ဟု ယုံၾကည္ထားၾကသည္။ သူငယ္တန္း မစတင္မီကတည္းကပင္ ကေလး၏ သင္ယူေလ့လာမႈ ခရီးလမ္းအတြက္ မိဘမ်ားမွ တက္တက္ၾကြၾကြ စီစဥ္ၾကသည္။ (စာၾကိဳသင္ေပးျခင္းကို မဆိုလိုပါ။) ကေလး၏ မူၾကိဳဘ၀ ပညာေရးႏွင့္ သင့္ေတာ္မႈရွိေသာ ပ့ံပိုးမႈတို႔ကို စိတ္၀င္တစား လုပ္ေဆာင္ၾက၏။

ထူးခၽြန္ထက္ျမက္ေသာ ကေလးမ်ား၏ မိဘမ်ားသည္ ကေလး၏ ေအာင္ျမင္မႈမွာ မိဘမ်ားႏွင့္ အိမ္တြင္း ပညာေရး ပံ့ပိုးမႈ အေျခအေနမ်ားအေပၚ ပိုမို တည္မွီေနသည္ဟူေသာ မွန္ကန္သည့္ အျမင္ကို ခံယူထားၾကသူမ်ားပင္တည္း။ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားႏွင့္ ေက်ာင္းသင္ရိုးညႊန္းတမ္းတို႔တြင္ အဓိကအားျဖင့္ မူမတည္ဟုလည္း (မွန္ကန္စြာပင္) ရႈျမင္ထားၾကသည္။ ကေလးပညာရည္ တိုးတက္မႈမွာ မိဘမ်ား၏ စနစ္တက်၊ ပံုမွန္ကူညီပ့ံပိုးမႈ၊ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္မႈ ေၾကာင့္သာ ရရွိႏိုင္သည္ဟုလည္း နားလည္ထားၾကသူမ်ားပါ။ ကေလးမ်ား၏ အျပဳအမူ၊ အက်င့္ႏွင့္ ပညာေရး လိုက္စားမႈ တို႔အေပၚ လမ္းတည့္ေပးျခင္း၊ ကူညီမႈရွိျခင္းေၾကာင့္ အက်ဳိးမ်ားေသာ၊ သင္ယူေလ့လာလိုေသာ၊ သင္လြယ္ တတ္လြယ္ေသာ အေလ့အထေကာင္းမ်ား၊ ပတ္၀န္းက်င္ေကာင္းမ်ားကို ျဖစ္ထြန္းေစသည္။

အတုယူစရာ

အီဒစ္စတန္ႏွင့္ ရုသ္ေလာရန္႔စ္တို႔၏ အေတြ႔အၾကံဳမ်ားမွာ ဤသို႔ပင္တည္း။ ငယ္စဥ္ကပင္ အလြန္ထူးခၽြန္ ထက္ျမက္ ၾကသည္။ ေအာင္ျမင္မႈမ်ား ရရွိခဲ့ၾကသည္။ ပုဂၢိဳလ္ထူး၊ ပါရမီရွင္မ်ဳိးရိုးကေတာ့လည္း မဟုတ္ၾကပါ။ ငယ္စဥ္ေတာင္ေက်း ကေလးဘ၀မွာ ကတည္းကပင္ မိဘမ်ား၏ ၾကင္နာယုယမႈႏွင့္ ပညာေရး အားေပးမႈ၊ သြန္သင္မႈတို႔ေၾကာင့္ အီဒစ္ႏွင့္ ရုသ္တို႔၏ ဉာဏ္ရည္ႏွင့္ ဦးေႏွာက္ဖြ႔ံျဖိဳးမႈတို႔အတြက္ မ်ားစြာအေရးပါခဲ့ေလသည္။

နယူးေယာက္ျမိဳ႔မွ ဖခင္ျဖစ္သူ အာရြန္စတန္သည္ သမီးျဖစ္သူ အီဒစ္ကို ပညာေရးအတြက္ လံႈ႕ေဆာင္မႈ အေကာင္းဆံုး ျဖစ္မည့္ ပတ္၀န္းက်င္ကို ဖန္တီးထားေပးခဲ့ေလသည္။ အီဒစ္ေမြးကင္းစကတည္းကပင္ ဂႏၳ၀င္ေတး ဂီတကို တီးခတ္ေပးျပီး နားဆင္ေစသည္။ လူၾကီးလူေကာင္းစကားမ်ား ေရြးခ်ယ္ေျပာဆိုသည္။ ပံုျပကဒ္ျပားမ်ား အသံုးျပဳျပီး စကားလံုးသစ္မ်ား ကို ေန႔စဥ္ ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေပးသည္။

ဤသို႔ ပံ့ပိုးမႈ၊ ထိေတြ႔ေစမႈ၊ ေလ့က်င့္ေပးမႈႏွင့္ လံႈ႔ေဆာ္မႈမ်ား၏ အက်ဳိးဆက္အေနျဖင့္ အသက္တစ္ႏွစ္အရြယ္မွာပင္ ၀ါက်စာေၾကာင္းမ်ားကို ျပည့္ျပည့္စံုစံု ေျပာဆိုႏိုင္ခဲ့သည္။ ငါးႏွစ္အရြယ္တြင္ ဘရစ္တိန္နီကာ စြယ္စံုက်မ္း အတြဲအားလံုး ကို ဖတ္ရႈျပီးစီးေလျပီ။ ၆ႏွစ္သမီးအရြယ္တြင္ နယူးေယာက္တိုင္း သတင္းစာႏွင့္ စာအုပ္ ၆ အုပ္ကို ေန႔စဥ္ ဖတ္ရႈေတာ့သည္။ အသက္ ၁၂ ႏွစ္တြင္ ေကာလိပ္တက္ခြင့္ ရရွိခဲ့ျပီး အသက္ ၁၅ ႏွစ္အရြယ္တြင္ မစ္ရွီဂန္ျပည္နယ္ တကၠသိုလ္တြင္ အဆင္ျမင့္သခ်ၤာျပ ဆရာမတစ္ဦး ျဖစ္ေနေလျပီ။

ေနာက္ထပ္တစ္ဦးမွာ အဂၤလန္မွ ရုသ္ေလာရန္႔စ္ျဖစ္၏။ မိဘမ်ားမွ အိမ္တြင္းပညာေရး ပတ္၀န္းက်င္ေကာင္းကို ဖန္တီးထားရွိေပးခဲ့သည္။ ေတးဂီတ၊ ကေလးပညာေရး ကစားစရာပစၥည္းမ်ားႏွင့္ ပညာေရး ေလ့လာမႈမ်ားကို ရရွိခဲ့သည္။ ကိုးႏွစ္အရြယ္တြင္ ကင္းဘရစ္ O Level စာေမးပြဲကို ေျဖဆိုေအာင္ျမင္ခဲ့ေလသည္။ ပံုမွန္ ၁၆ ႏွစ္အရြယ္မ်ားသာ ၀င္ေရာက္ေျဖဆိုသည့္ စာေမးပြဲျဖစ္၏။ ၁၀ ႏွစ္ သမီးအရြယ္တြင္ A Level ေအာင္ျမင္ခဲ့ျပီး ေအာက္စဖို႔ဒ္ တကၠသိုလ္သို႔ အသက္ ၁၂ ႏွစ္ အရြယ္တြင္ တက္ေရာက္ခြင့္ ရရွိခဲ့သည္။

မိဘမ်ားမွ ေမးသင့္သည့္ ေမးခြန္း

ဤျဖစ္စဥ္ ၂ ခုစလံုးတြင္ ပညာေရးေအာင္ျမင္မႈ၊ ထူးခၽြန္မႈတို႔မွာ အိမ္မွ အစျပဳျခင္းႏွင့္ ငယ္စဥ္ကတည္းကပင္ အခြင့္အလမ္း ရရွိျခင္းတို႔ျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႔ျမင္ရပါမည္။ ေက်ာင္းမွ ပ့ံပိုးကူညီမႈျဖင့္ ေအာင္ျမင္မႈရရွိမည္ကို ေစာင့္စား ေမွ်ာ္လင့္ေနမည့္အစား ျမန္မာမိဘမ်ားသည္ မိမိတို႔ ကိုယ္တုိင္ပင္ အိမ္မွ အစပ်ဳိး ကူညီပံ့ပိုးမႈေပးရန္ အထူး အေရးၾကီး သည္ကို သိျမင္နားလည္သင့္၏။ အထူးသျဖင့္ ပညာေရးတန္ဖိုးမ်ား က်ဆင္းေနရသည့့္ ဤကာလ၀ယ္ အိမ္ႏွင့္ မိဘတို႔၏ အခန္းက႑မွာ ကေလးငယ္၏ အနာဂတ္ပညာေရးအတြက္ ပို၍ပင္ အခရာ က်ေနေတာ့သည္။ မိဘျဖစ္သည့္ မိမိတို႔ အပိုင္း၏ အထူးအေရးပါမႈကို သေဘာေပါက္လွ သင့္ပါသည္။ ဤတြင္ မိဘမ်ားမွ ပထမဆံုး ေမးခြန္းထုတ္သင့္သည္မွာ ဤသို႔ျဖစ္သင့္သည္ မဟုတ္ပါလား။ “ ေက်ာင္းဆရာဆရာမ ေတြနဲ႔ ေက်ာင္းရဲ႕ တာ၀န္ရွိမႈကို မေျပာခင္မွာ တို႔ရဲ႕ကေလးပညာေရး ေအာင္ျမင္မႈအတြက္ အိမ္ကေနျပီးေတာ့ တို႔ကုိယ္တိုင္ တာ၀န္ယူဖို႔ အဆင္သင့္ျဖစ္ၾကရဲ႕လား။”

သိန္းႏိုင္

သိမႈျဖစ္စဥ္အတြက္ အဆင္ေျပေသာ သင္ၾကားျခင္း

သိန္းႏိုင္

“ဆရာဆရာမမ်ားအေနျဖင့္ ကေလးမ်ား ေလ့လာေနသည့္ သင္ခန္းစာအသစ္တို႔ကို သိရွိထားႏွင့္ျပီးေသာ အေၾကာင္းအရာတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေပးျခင္းျဖင့္ ေရရွည္မွတ္ဉာဏ္တြင္ သိုမွီးသိမ္းဆည္းရန္ လံႈ႕ေဆာ္ေပးရာ ေရာက္ပါသည္။ ”

ေက်ာင္းဆရာမ်ားအေနျဖင့္ စာသင္ခန္းအတြင္း သင္ၾကားျခင္းရလဒ္ေကာင္းႏွင့္ ထိေရာက္မႈ ရွိေစရန္အတြက္ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ သင္ယူေလ့လာပံုမႈ အေပၚတြင္ သက္ေရာက္မႈရွိသည့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကို နားလည္ထားသင့္ပါသည္။ လူသား၏ သိမႈဆုိင္ရာ အလုပ္လုပ္ေဆာင္ပံုကို နားလည္ထားျခင္းျဖင့္ စာသင္ၾကားျခင္းႏွင့္ သင္ယူျခင္းတို႔ကို ပိုမိုေကာင္းမြန္ေစပါမည္။

ဆရာကိုယ္တုိင္ တီထြင္ဖန္တီးထားသည့္ စာသင္ၾကားျခင္း နည္းလမ္းမ်ဳိးစံုကို အသံုးျပဳသင္ၾကားျခင္းေၾကာင့္ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ စိတ္ပါ၀င္စားမႈ၊ ႏုိးၾကားတက္ၾကြမႈကို လံႈ႕ေဆာ္ေပးႏုိင္ပါသည္။ ထိုနည္းတူစြာပင္ သင္ၾကားရန္ ေရြးခ်ယ္ထားသည့္ အေၾကာင္းအရာေၾကာင့္လည္း ေက်ာင္းသားအေနျဖင့္ အသိပညာကို ရရွိျခင္း၊ နားလည္ျခင္းႏွင့္ လက္ေတြ႔ အသံုးခ်ႏိုင္ျခင္း တုိ႔အေပၚတြင္ သက္ေရာက္မႈရွိေနပါသည္။ သင္ၾကားမည့္ အေၾကာင္းအရာကို သင့္ေတာ္စြာ မေရြးခ်ယ္ျခင္း၊ သိမႈျဖစ္ထြန္းေစရန္ သင့္ေလ်ာ္မႈ မရွိဘဲ တက္ၾကြေသာ သင္ယူမႈျဖစ္ေစရန္ အားထုတ္ျခင္းမွာ ဂိုးအၾကိမ္ၾကိမ္ သြင္းေသာ္ျငားလည္း တစ္ဂိုးမွ မ၀င္ဘဲ ရွိေနသည္ႏွင့္ တူေနပါသည္။

သိမႈစိတ္ပညာ cognitive psychology ဆိုင္ရာ ေလ့လာ ေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားအရ သင္ၾကားမည့္ အေၾကာင္းအရာ မ်ားႏွင့္ မည္သို႔ သင္ၾကားပံုတုိ႔မွာ သင္ၾကားျခင္း-သင္ယူျခင္း ရလဒ္ကို အဆံုးအျဖတ္ေပးျခင္းျဖစ္သည္။

ႏုိင္ငံတကာပညာေရးစနစ္မ်ားအတြင္းရွိ ဖတ္စာအုပ္မ်ားကို ေလ့လာၾကည့္ပါက သိသာ၊ ျမင္သာပါသည္။ ေက်ာင္းသားမ်ားကို ဆြဲေဆာင္ႏိုင္ရန္အတြက္ အေၾကာင္းအရာတို႔ကို စိတ္၀င္စားဖြယ္၊ တက္ၾကြဖြယ္၊ ကိုယ္တုိင္ လုပ္ေဆာင္လုိစိတ္ျဖစ္ဖြယ္ တင္ဆက္ထားျပီး အေရာင္စံုလင္စြာလည္း ခ်ယ္မႈန္းထားၾကသည္။ စာသင္ခန္းအတြင္းျဖစ္ေစ၊ ကိုယ္တိုင္ ေလ့လာရာတြင္ ျဖစ္ေစ ပိုမိုစိတ္၀င္စားေစႏိုင္ေသာ္ျငားလည္း ေအာင္ျမင္ေသာ ေလ့လာမႈျဖစ္ေစရန္ အျခားအရာမ်ားလည္း လိုအပ္ပါေသးသည္။ သင္ခန္းစာ မည္မွ် ရႈပ္ေထြးသည္ႏွင့္ မဆိုင္ပါ။

သင္ယူေလ့လာရန္ အေၾကာင္းအရာတို႔မွာ လြယ္သည္ျဖစ္ေစ၊ ခက္ခဲသည္ျဖစ္ေစ ဤအခ်က္မ်ားကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားျခင္းျဖင့္ ပိုမိုထိေရာက္ေသာ သင္ယူျခင္းကို ျဖစ္ေစႏုိင္ရာသည္။

နည္းနည္းစီ သင္ၾကားျခင္း

သင္ယူေလ့လာရမည့္ အေၾကာင္းအရာတို႔ကို ပိုင္းျခားလ်က္ နည္းနည္းစီ သင္ၾကားျခင္းမွာ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ မွတ္ဥာဏ္ႏွင့္ သိနားလည္မႈတို႔အတြက္ မ်ားစြာ အေထာက္အကူျဖစ္ေစသည္။ သင္ယူေနစဥ္ကာလအတြင္း အလုပ္လုပ္ေနသည့္ မွတ္ဥာဏ္မွာ ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္စြမ္းႏွင့္ အခ်ိန္ကာလ ကန္႔သတ္ခ်က္ရွိသည္ကို သုေတသနမွ ေလ့လာေတြ႔ရွိထားပါသည္။ မည္သည့္အခ်ိန္တြင္ျဖစ္ေစ မွတ္ဥာဏ္၏ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္မႈမွာ သတင္းအခ်က္အလက္ အနည္းငယ္ကိုသာလွ်င္ ထိန္းသိမ္းႏို္င္စြမ္းျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္ေလရာ တစ္ခ်ိန္တြင္ အေၾကာင္းအရာတစ္ခု၊ အေတြးအျမင္တစ္ကြက္၊ ကၽြမး္က်င္မႈ တစ္ပိုင္းေလာက္ကိုသာ အခ်ိန္ႏွင့္ ကိုက္ညီစြာ သင္ၾကားသင့္ပါ၏။

အေတြးအေခၚ၊ ယူဆခ်က္တစ္ခုခုကို တင္ျပေဆြးေႏြးျခင္းႏွင့္ ယင္းကို ခ်ဲ႕ထြင္ရွင္းလင္းျခင္း၊ ဥပမာေပးျခင္း၊ တစ္တန္းလံုး ေဆြးေႏြးေစျခင္းတို႔မွာ ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ ျပန္လွန္ေတြးေတာခ်ိန္ ရရွိေစျပီး အေၾကာင္းအရာ၊ အခ်က္အလက္တို႔ကို ပိုမိုေၾကညက္ နားလည္ေစပါမည္။

ေတြးေတာစဥ္းစားစရာ တစ္ခုခုအေပၚတြင္ အခ်ိန္ယူ သင္ၾကားသည့္အခါ၀ယ္ ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ ဆင္ျခင္ေလ့လာရန္၊ အဓိပၸါယ္ေဖၚရန္ႏွင့္ ေရရွည္မွတ္ဥာဏ္တြင္ သိမ္းဆည္းရန္ လံုေလာက္ေသာ အခြင့္အေရး ကို ရရွိမည္ မဟုတ္ပါလား။ ေလာေလာဆယ္ (သင္ယူေနဆဲ) အလုပ္လုပ္ေနသည့္ မွတ္ဥာဏ္မွာ သင္ယူျခင္း ျဖစ္စဥ္တြင္ ပထမဆံုးအၾကိမ္အျဖစ္ သိမႈနယ္ပယ္အတြင္း ၀င္လာျခင္းျဖစ္သည္။ အေၾကာင္းအရာ၊ အခ်က္ အလက္ မ်ားစြာကို တစ္ခ်ိန္တည္းတြင္ အလွ်ံပယ္ တင္ဆက္ျခင္း၊ သင္ၾကားျခင္းတို႔မွာ အသိပညာတို႔ကို ရရွိေစရန္ႏွင့္ ဗဟုသုတတို႔ကို ေရရွည္ မွတ္ဥာဏ္တြင္ သိမ္းဆည္းရန္ အခက္အခဲရွိ၏။

ကေလး၏ ဘ၀၊ ျပင္ပေလာကႏွင့္ ဆက္စပ္ေပးျခင္း….

(လတ္တေလာ) ရွင္သန္ အလုပ္လုပ္ေနသည့္ မွတ္ဥာဏ္တြင္ ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ ၀င္ေရာက္လာသည့္ အခ်က္အလက္တို႔ကို ေရရွည္မွတ္ဥာဏ္တြင္ သိုမွီး သိမ္းဆည္းထားႏုိင္သည္။ ဆန္႔က်င္ဘက္တစ္ခုမွာမူ ေရရွည္မွတ္ဥာဏ္မွာ မတို္င္းတာႏိုင္ေလာက္ေအာင္ပင္ ၾကီးမားက်ယ္ျပန္႔မႈ ရွိေနျခင္းႏွင့္ အခ်က္အလက္ကို ကန္႔သတ္မႈမရွိဘဲ သိုမွီးႏိုင္စြမ္းပင္ျဖစ္သည္။ ၁၉၄၀ ခုႏွစ္တြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ စိတၱေဗဒပညာရွင္ ေအဒရီးယန္ ဒင္မန္း ဒီ ဂရု၏ သုေတသန ေလ့လာမႈအရ ကမၻာေက်ာ္ စစ္တုရင္သမားႏွင့္ လူသစ္တန္းတို႔အၾကား အဓိက ကြာဟခ်က္မွာ အံ့အားသင့္ဖြယ္ရာ ေရႊ႕ကြက္ (သို႔မဟုတ္) လတ္တေလာ မွတ္ဉာဏ္အား ၾကီးမားျခင္း တို႔ေၾကာင့္ မဟုတ္ပါ။ သမၻာရင့္ စစ္တုရင္သမားတို႔၏ ေရရွည္မွတ္ဥာဏ္ထဲတြင္ လက္ေတြ႔ ကစားကြက္ ပံုစံမ်ဳိးစံုတို႔ကို က်ယ္ျပန္႔စြာ သိုမွီး သိမ္းဆည္းထားႏုိင္ျခင္းပင္။ ကစားေနစဥ္တြင္ သိုမွီးသိမ္းဆည္းထားသည့္ ကစားကြက္ပံုစံမ်ားထဲမွ ထုတ္ႏုတ္ယူျခင္းႏွင့္၊ လက္ရွိကစားကြက္ႏွင့္ လိုက္ဖက္မည့္ အေကာင္းဆံုး ေရႊ႕ကြက္ကို သိျမင္ႏိုင္စြမ္းကို ဆိုလိုပါသည္။

အျခားေသာ စိတၱေဗဒပညာရွင္တို႔၏ ျပႆနာ အေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္ျပီး စူးစမ္းေလ့လာမႈမ်ားကလည္း ေရရွည္မွတ္ဉာဏ္သည္ အဆင့္ျမင့္ ေတြးေတာ စဥ္းစားျခင္းႏွင့္ သင္ယူေလ့လာျခင္းတို႔အတြက္ အေရးပါသည္ဟု ေထာက္ျပထား၏။

ဆရာဆရာမမ်ားအေနျဖင့္ ကေလးမ်ား ေလ့လာေနသည့္ သင္ခန္းစာအသစ္တို႔ကို သိရွိထားႏွင့္ျပီးေသာ အေၾကာင္းအရာတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေပးျခင္းျဖင့္ ေရရွည္မွတ္ဥာဏ္တြင္ သိုမွီးသိမ္းဆည္းရန္ လံႈ႕ေဆာ္ေပးရာ ေရာက္ပါသည္။ သင္ခန္းစာအေဟာင္းတို႔ကို ျပန္လွန္ေလ့က်င့္ေစျခင္း၊ အသစ္ႏွင့္ အေဟာင္းဆက္စပ္ေပးျခင္း၊ အေဟာင္းအခ်င္းခ်င္း၏ ဆက္ႏြယ္မႈတို႔ကို ရွာေဖြေစျခင္း၊ သိရွိထားျပီးေသာ အေၾကာင္းအရာအေပၚတြင္ အေျခခံျပီး အသိအသစ္တို႔ကို ထပ္ဆင့္ တည္ေဆာက္ျခင္းတို႔မွာ ေရရွည္မွတ္ဥာဏ္ထဲတြင္ သိမ္းဆည္းႏိုင္ရန္ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစပါသည္။

သင္ၾကားေရး ကိရိယာမ်ား

အသိပညာတို႔ကို အစိတ္အပိုင္းငယ္ေလးမ်ားအျဖစ္ ျဖတ္ေတာက္၍ သင္ၾကားေပးျခင္းႏွင့္ အသစ္ႏွင့္ အေဟာင္း ဆက္စပ္ေပးျခင္း တို႔ကို ထိေရာက္စြာ ေန႔စဥ္ပင္လုပ္ေဆာင္ႏုိင္ပါသည္။ စနစ္တက်ျပင္ဆင္ထားရွိေသာ သင္ခန္းစာ ဖြဲ႔စည္းပံု organizers၊ အယူအဆ ဆက္စပ္ပံု (concept maps)၊ အေတြးေျမပံု (mind map)၊ ပေဟဠိမ်ား၊ ဉာဏ္စမ္းမ်ားတို႔မွာ ေပ်ာ္ရႊင္ဖြယ္ရာေကာင္းလွပါသည္။
သိန္းႏိုင္

ေပ်ာက္ဆံုးသြားတဲ့ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း

သိန္းႏုိင္

“ဘာသာရပ္ၾကီး တစ္ခုလံုးကို ျဖဳတ္ပစ္လုိက္ၾကတာေနာ္။ မ်ဳိးဆက္ ၄ ခုေလာက္ေတာင္ရွိေနျပီ။ ေနာက္ပိုင္းႏွစ္ေတြမွာလည္း ျပန္ထည့္ဖို႔ကို မစဥ္းစားခဲ့ၾကဘူး။ အခုထက္ထိ ျဖဳတ္ထားၾကတုန္း။ ဒါဟာ ပညာေရးဆိုင္ရာ ရက္စက္မႈပါ။ တာ၀န္မဲ့မႈလည္းျဖစ္တယ္။ အခုေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ေက်ာင္းဆရာ ျပန္လုပ္ၾကေပမယ့္လည္း ကိုယ္ကမသင္ခဲ့ရတဲ့အတြက္ ဘယ္လိုျပန္သင္ေပးႏုိင္မွာလဲ။”

အျမဲစြတ္စိုေနတတ္ေသာ နယ္ေျမျဖစ္သျဖင့္ ပတ္၀န္းက်င္တစ္ခြင္လံုးမွာ စိမ္းစိုလန္းဆန္းလ်က္။ ပင္လယ္ျပင္ၾကီးကို အမွီျပဳျပီး ၀မ္းစာရွာၾကရရွာေသာ မိသားစုမ်ား၏ ကေလးမ်ားအတြက္ ေက်ာင္းမ်ားကို ကိုယ္ထူကိုယ္ထ ဖြင့္လွစ္ထားၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္တြင္ မိုးဦးရာသီတြင္ ရက္တို ဆရာအတတ္ပညာေရးသင္တန္းကို ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ အစြန္အဖ်ား နယ္ေျမတစ္ခုတြင္ က်င္းပ ျပဳလုပ္ခြင့္ရရွိခဲ့သည္။ ျမန္မာျပည္တြင္း အေျခခံပညာ စာသင္ေက်ာင္းမ်ားတြင္ ေက်ာင္းဆရာတာ၀န္ကို ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ဖူးသူမ်ား အပါအ၀င္ အသက္အရြယ္မ်ဳိးစံု ေက်ာင္းဆရာ၊ ဆရာမမ်ား စုစုေပါင္း ၆၀ ဦးခန္႔ တက္ေရာက္ခဲ့ၾကသည္။ ကေလးဖြံ႕ျဖိဳးမႈပညာ၊ ၪဏ္ရည္အေထြေထြ စြမ္းရည္အမ်ဳိးမ်ဳိး၊ ကေလးဗဟိုျပဳ စာသင္ၾကားနည္းမ်ား၊ အႏုရသပညာေရး၊ သင္ရိုးညႊန္း တမ္းပညာႏွင့္ ပညာေရးစီမံခန္႔ခြဲမႈတုိ႔ကို ဦးစားေပးေဆြးေႏြးျဖစ္ခဲ့သည္။ က်ယ္ျပန္႔၊ မွ်တေသာ ေက်ာင္းသင္ရိုးညႊန္းတမ္း တစ္စံုကို လိုအပ္ေနသည့္ ယင္းေဒသတြင္ ဤကဲ့သို႔ေသာ သင္တန္းမ်ဳိး၊ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ဳိး ယခင္က မရွိခဲ့ေသးပါ။ သို႔ျဖစ္ပါ၍ သင္တန္း နည္းျပဆရာ ဆရာမမ်ားႏွင့္ သင္တန္းသူ၊ သင္တန္းသား ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားအတြက္ လြန္စြာအားရ ေက်နပ္ဖြယ္ရာ ျဖစ္ခဲ့ပါသည္။ စုေပါင္း ေဆြးေႏြးေလ့လာျခင္းျဖင့္ အားလံုးအတြက္ ပညာေရး အေတြးအျမင္သစ္မ်ား၊ အက်င့္အၾကံသစ္မ်ား ရရွိခြင့္ကို ဖန္တီးႏုိင္ခဲ့ၾကျပန္သည္။

ေပ်ာက္ဆံုးသြားတဲ့ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း

သင္တန္း၏ အေရးၾကီးေသာ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုလည္းျဖစ္၊ ေရရွည္လုပ္ငန္းစဥ္တစ္ခုအေနျဖင့္လည္းရွိေနမည့္ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း ပညာေခါင္းစဥ္ကို ေဆြးေႏြးၾကရာ၀ယ္ ျမန္မာ့ပညာေရး ရႈခင္းမွ ေပ်ာက္ဆံုးသြားခဲ့ေလေသာ ေခါင္းစဥ္တစ္ခုကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိခဲ့ၾကေတာ့၏။ က်ယ္ျပန္႔၊ မွ်တေသာ သင္ရုိးညႊန္းတမ္းကို မည္သို႔တည္ေဆာက္ၾကပါမည္နည္း။ ဘက္စံုပညာေရးဟူသည္ အဘယ္နည္း။ ပညာ၊ ပညာေရး၊ ေက်ာင္းပညာေရး၊ မူလတန္းပညာေရး စသည္တို႔၏ အဓိပၸါယ္တို႔ကို ဖြင့္ဆိုျခင္းျဖင့္ စတင္ေဆြးေႏြးရေတာ့သည္။ အေျခခံပညာေရး၏ ရည္မွန္းခ်က္ကို ရွင္းလင္းရေတာ့၏။

ဘာသာရပ္မ်ားဖြဲ႔စည္းပံုႏွင့္ ၂၁ ရာစု အတြက္ အေျခခံပညာသင္ရိုးညႊန္းတမ္းဖြဲ႔စည္းမႈကိုေဆြးေႏြးၾကစဥ္ သင္တန္းနည္းျပဆရာမွ အမွတ္မထင္ ေမးခြန္းတစ္ခုကို ေကာက္ခါငင္ခါ ေမးျမန္းေလသည္။
“အခုဒီသင္တန္းကို တက္ေရာက္လာၾကတဲ့ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားထဲက ျပည္သူ႔နီတိဘာသာရပ္ကို အေျခခံပညာ ေက်ာင္းေနတုန္းက သင္ယူခဲ့ဖူးတဲ့ ဆရာဆရာမမ်ား ေခတၱမတ္တပ္ ရပ္ေပးၾကပါ”
အားလံုးတဒဂၤမွ် တိတ္ဆိတ္ျငိမ္သက္ သြားၾကေလသည္။ ေတြေ၀စဥ္းစားေနၾကပံုကို ျမင္လုိက္ရျပန္သည္။ ထို႔ေနာက္ အသက္ၾကီးၾကီး ဆရာဆရာမၾကီး ၇ ဦးခန္႔ ျဖည္းညင္းစြာ မတ္တပ္ရပ္လာၾကသည္။ သင္တန္းဆရာအေနျဖင့္ ဦးေဆာင္ေဆြးေႏြးေနသူမွ တစ္ခန္းလံုးကို ေစ့ငုစြာ သံုးသပ္ၾကည့္မိသည္။ ဆရာဆရာမ ၆၀ ဦးခန္႔မွ အသက္ ၆၀ ၀န္းက်င္ခန္႔ ၇ ဦးသာမတ္တပ္ထရပ္သည္မဟုတ္ပါလား။ သူတို႔မ်က္ႏွာမ်ားေပၚတြင္ ေဆြးေျမ့ လြမ္းဆြတ္ ေနၾကဟန္ ရွိသည္။ က်န္ရွိေနေသာ ဆရာဆရာမ ၅၀ ေက်ာ္မွာ မတ္တပ္ရပ္ျပသူ ဆရာဆရာမၾကီးတို႔ကို ေငးေမာရင္း တစ္စံုတစ္ရာကို ကုိယ္စီ စဥ္းစားေနၾကပံု ေပၚလြင္ေနသည္။

အခ်ိန္လည္းေစ့ေတာ့မည္ျဖစ္သျဖင့္ သင္တန္းဆရာမွအားလံုးကို ဤသို႔ဆက္ေျပာခဲ့ေလသည္။
“ထုိင္ေနၾကတဲ့ ဆရာဆရာမမ်ားဟာ အသက္အရြယ္အားျဖင့္ ၂၀ ေက်ာ္၊ ၃၀ ေက်ာ္၊ ၄၀ ေက်ာ္၊ ၅၀ ေက်ာ္ေတြ အမ်ားစုျဖစ္တာ ေတြ႔ရပါတယ္။ အားလံုးလည္းပဲ ျမန္မာႏုိင္ငံပညာေရးကို ျဖတ္သန္းခဲ့ဖူးသူေတြခ်ည္းျဖစ္တယ္။ အခုေတာ့ျဖင့္ ကံအားေလွ်ာ္စြာ၊ ကံေကာင္းစြာနဲ႔ ဒီေနရာေလးမွာ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားအေနနဲ႔ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခြင့္ ရရွိေနၾကတယ္။ ဒီေန႔ေတာ့ သင္တန္းခ်ိန္ ေစ့ေတာ့မွာမို႔လို႔ အိမ္စာအေနနဲ႔ ေပးလိုက္ခ်င္ပါတယ္။ ထိုင္ေနတဲ့ ဆရာဆရာမမ်ားအေနနဲ႔ ဘာျဖစ္လုိ႔မ်ား ျပည္သူ႔နီတိဘာသာရပ္ကို အေျခခံပညာ ေက်ာင္းသားဘ၀မွာ သင္ယူေလ့လာခြင့္ မရရွိခဲ့ၾကတာလဲဆိုတာ အေျဖရွာလာၾကဖို႔ပါ။”
တီးတိုး ေဆြးေႏြးသံမ်ား ေပၚထြက္လာခဲ့၏။

သင္တန္း နည္းျပဆရာမွ ဆက္ေျပာခဲ့သည္။

“ေလးစားထုိက္တဲ့ က်ေနာ့္တို႔ရဲ႕ ၀ါရင့္ဆရာဆရာမၾကီးမ်ားကိုလညး္ အကူအညီတစ္ခု ေတာင္းပါရေစ။ က်ေနာ္တို႔ကို စာသင္ၾကားေပးခဲ့တာေတြအတြက္ ေက်းဇူးစကားဆိုပါရေစ။ သို႔ေသာ္လည္းပဲ က်ေနာ္အပါအ၀င္ ဒီခန္းမထဲမွာ ထိုင္ေနၾကတဲ့ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားဟာ ျပည္သူ႔နီတိဘာသာရပ္ကို အေျခခံပညာ ေက်ာင္းသားဘ၀မွာ သင္ယူေလ့လာခြင့္ မရရွိခဲ့တာ ေသခ်ာတယ္။ အဲဒီအတြက္ လြန္ခဲ့ေသာ အႏွစ္ ၄၀ ေက်ာ္ တစ္ေခတ္တစ္ခါက ဆရာဆရာမၾကီး သင္ယူေလ့လာခြင့္ ရရွိခဲ့တဲ့ ျပည္သူ႔နီတိ ဘာသာရပ္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ မနက္ျဖန္ခါ ျပန္လည္ေျပာျပေစခ်င္ပါတယ္။ ဒီေန႔ေတာ့ ဒီေလာက္နဲ႔ ရပ္နားၾကရေအာင္ပါ။ အားလံုး မဂၤလာပါ”

+++++

သင္တန္းေနာက္တစ္ရက္တြင္ သင္ရိုးညႊန္းတမ္းပညာ အခ်ိန္စလွ်င္စျခင္း ဆရာငယ္တစ္ဦးမွ စတင္ေျပာဆိုလိုက္ေလသည္။ ဤျမိဳ႕ေလးတြင္ သခ်ၤာဆရာတစ္ဆူျဖစ္ေလသူ ဆရာေမာင္ခင္ေဇာ္ျဖစ္သည္။
“မေန႔က ဆရာခုိင္းလိုက္တဲ့ အိမ္စာကို စဥ္းစားလိုက္တာ အေျဖလည္းမရဘူး။ အိပ္လို႔လည္း မေပ်ာ္ဘူး။ စာေတြသိပ္မသင္ခဲ့ရေတာ့ က်ေနာ္တို႔ စာသိပ္မက်က္ခဲ့ရလို႔ ကံအေတာ္ေကာင္းခဲ့တယ္လို႔ေတာ့ စဥ္းစားမိ ပါတယ္။”

အားလံုး ျပံဳးစိစိ ျဖစ္ကုန္ၾကသည္။ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္တြင္ထုိင္ေနေသာ အစအေနာက္သန္သည့္ ဆရာမ ေမကံ့ေကာ္မွ ဆရာေမာင္ခင္ေဇာ္ ဖက္သို႔ လက္ညိဳးထိုးျပီး ေျပာလုိက္ေလသည္။
“ဆရာခင္ေဇာ္ရဲ႕ အဖိုး ပိႆာခ်ိန္နဲ႔ ေရာင္းစားလိုက္တာ ျပည္သူ႔နီတိစာအုပ္ကုန္သြားလို႔ က်မတို႔ေခတ္မွာ ဆက္မသင္ရတာ ျဖစ္မယ္။ အခုလည္း သူ႔အဖိုး အက်င့္အတုိင္းပဲ”
တစ္ခန္းလံုး တ၀ါး၀ါး ပြဲက်သြားေတာ့၏။

အျမဲအတည္ေနတတ္သူ ဆရာဦးလွေဆာင္မွ မ်က္မွန္တစ္ခ်က္ပင့္ျပီး ေတြးေတြးဆဆေျပာ၏။ “ဒါဟာ ရက္စက္မႈတစ္ခုပဲလား ဆရာသိန္းႏိုင္။ အျမဲလိုလို ၾကားေနခဲ့ရတာကေတာ့ ဘက္စံုပညာေရးဆိုလားပဲ။ က်ေနာ္မေန႔ညက တစ္ညလံုးစဥ္းစားတယ္။ အခု အသက္ ၅၀ နားနီးေနျပီ။ သို႔ေပမယ့္ အေျခခံပညာေရးကတည္းက မရလိုက္တဲ့ဟာ၊ မသင္ခဲ့ရတာနဲ႔ အသိပညာ ခၽြတ္ယြင္းခ်က္ေတြနဲ႔ ရွင္သန္ေနခဲ့တဲ့ႏွစ္ေတြကို ႏွေမ်ာသလိုပဲဗ်ာ”

စိတ္ဆတ္သည့္ ေက်ာင္းဆရာဦးတိတ္က လက္သီးလက္ေမာင္းတန္းလ်က္ ေဒါသတၾကီး ၀င္ေရာက္ ေဆြးေႏြးျပန္သည္။ “ဘာသာရပ္ၾကီး တစ္ခုလံုးကို ျဖဳတ္ပစ္လုိက္ၾကတာေနာ္။ မ်ဳိးဆက္ ၄ ခုေလာက္ေတာင္ရွိေနျပီ။ ေနာက္ပိုင္းႏွစ္ေတြမွာလည္း ျပန္ထည့္ဖို႔ကို မစဥ္းစားခဲ့ၾကဘူး။ အခုထက္ထိ ျဖဳတ္ထားၾကတုန္း။ ဒါဟာ ပညာေရးဆိုင္ရာ ရက္စက္မႈပါ။ တာ၀န္မဲ့မႈလည္းျဖစ္တယ္။ အခုေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ေက်ာင္းဆရာ ျပန္လုပ္ၾကေပမယ့္လည္း ကိုယ္ကမသင္ခဲ့ရတဲ့အတြက္ ဘယ္လိုျပန္သင္ေပးႏုိင္မွာလဲ။”
အားလံုးျပန္ျငိမ္က်သြားျပန္ေလသည္။ နည္းျပဆရာျဖစ္သူမွ ၀ါရင့္ဆရာဆရာမၾကီးမ်ားဖက္သို႔လွည့္ျပီး ေဆြးေႏြးေပးရန္ ေမတၱာရပ္ခံခဲ့သည္။

“အခုလို အျမင္ေတြကို တင္ျပေပးတာ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ အေျခခံပညာေရးမွာကတည္းက ျပည္သူ႔နီတိ ဘာသာရပ္ကို သင္ယူခြင့္ရရွိ ခဲ့ၾကတဲ့ ဆရာဆရာမၾကီးမ်ားမွ အေတြ႔အၾကံဳေတြကို ေ၀မွ်ေပးေစခ်င္ပါတယ္။ ဆရာဆရာမၾကီးတို႔ ငယ္စဥ္ မူလတန္း၊ အလယ္တန္း၊ အထက္တန္းေက်ာင္းသား ဘ၀တုန္းက ပညာေရး အေျခအေနကို အားလံုးလည္း သိခ်င္ေနၾကပါတယ္”

ျပည္နယ္အဆင့္မွာ ပညာေရးမွဴးလုပ္ခဲ့ဖူးသူ အသက္ ၆၈ ႏွစ္ရွိျပီျဖစ္တဲ့ ဆရာၾကီး ႏုိင္ပညာမြန္မွ မတ္တပ္ရပ္ျပီး အားလံုးျမင္ႏုိင္ေစရန္ စာအုပ္ငယ္တစ္အုပ္ကို ေျမႇာက္ျပလုိက္သည္။ သင္တန္းသူသင္တန္းသားမ်ားႏွင့္ နည္းျပဆရာမ်ားမွာ ဆရာၾကီးကိုင္ထားသည့္ စာအုပ္ငယ္ကို စိတ္၀င္တစား ေမာ့ၾကည့္ေနၾကသည္။ ပိန္ပိန္ပါးပါး အျငိမ္းစား ျမန္မာ့ပညာေရးသမားၾကီးဆီမွာ ရင္ဖြင့္ေျပာျပစရာ တစ္ခုမဟုတ္ တစ္ခု အျမဲပင္ ရွိေနတတ္ေလသည္။

“အဟမ္း... အားလံုးကို ေလးစားပါတယ္။ က်ေနာ္ျပည္နယ္ပညာေရးမွဴး လုပ္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ေတြတေလွ်ာက္လံုးမွာ ျမိဳသိပ္ထားခဲ့ရတဲ့ အရာတစ္ခုကို ဒီကေန႔ေတာ့ ေျပာျပပါမယ္။ ဒါဟာ အေျခခံပညာဦးစီးမွာ ေဆြးေႏြးခဲ့ဖူးတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ စာသင္ခန္းေတြအထိ ျပန္မေရာက္ခဲ့ တာကေတာ့ အင္မတန္မွ ၀မ္းနည္းစရာပါ။ အခုက်ေနာ္ကိုင္ထားတဲ့ စာအုပ္ေလးရဲ႕နာမည္က - ျပည္သူ႔နီတိ - ျဖစ္ပါတယ္။ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ က်ေနာ့္ရဲ႕ အိမ္က စာအုပ္ေသတၱာေလးမွာ သိမ္းဆည္းထားခဲ့တာပါ။ အႏွစ္ ၅၀ နီးပါးရွိေနျပီ။ က်ေနာ္ အေျခခံပညာေက်ာင္းသားဘ၀က သင္ယူခဲ့ရတဲ့ ျပဌာန္းစာအုပ္ေလးလည္းျဖစ္တယ္။ စာေပဗိမာန္ ပံုႏွိပ္တုိက္က ၁၉၅၆ ခုႏွစ္မွာ ဒုတိယအၾကိမ္ ထုတ္ထားတဲ့ဟာပါ။ ေနာက္ဆံုးထုတ္ေ၀ခဲ့တာလည္း ျဖစ္မယ္။ က်ေနာ္တို႔ ေခတ္တုန္းက သတၱမတန္းကေန ဧကာဒသမတန္းအထိ ေလ့လာခဲ့ရတယ္။”

ထုိင္ျပီး ေငးေမာ နားေထာင္ေနသူတို႔အၾကား လႈပ္လႈပ္ရွားရွား ျဖစ္သြားၾကသည္။ ကၽြတ္စီကၽြတ္စီျဖင့္ ေဆြးေႏြးသံအခ်ဳိ႕ ေပၚထြက္လာျပန္သည္။

“ေက်ာင္းဆရာလုပ္လာတာ အႏွစ္ ၂၀ နီးပါးေတာင္ရွိေနပါျပီ။ တစ္ခါမွ ဒီစာအုပ္ကို မေတြ႔ခဲ့ဖူးဘူး။” နယ္ေျမတြင္းရွိ ေက်ာင္းအားလံုး၏ လူမႈေရး ဘာသာရပ္မွဴးျဖစ္သူ ဆရာေျမမွ ေျပာလုိက္ျခင္းျဖစ္သည္။
“အဲဒီ ျပည္သူ႔နီတိစာအုပ္မွာ ဘာေတြေရးထားသလဲ သိခ်င္ပါတယ္။” တစ္ခုခုကို သိခ်င္တိုင္း မ်ဳိသိပ္မထားတတ္ပဲ ခ်က္ျခင္းေမးတတ္သူ သမိုင္းဆရာမေဒၚ မိုးသီတာျပည့္မွ သိခ်င္ေဇာၾကီးစြာႏွင့္ ေမးျမန္းေလေတာ့သည္။ အားလံုးမွာလည္း သိခ်င္ေနၾကသည္မဟုတ္လား။

ဆရာၾကီးႏိုင္ပညာမြန္မွ ဆက္ေျပာျပေနခဲ့ေလသည္။
“စာမ်က္ႏွာ ၁၄၀ နီးပါးရွိတဲ့ ဒီစာအုပ္ဟာ အေျခခံပညာအထက္တန္းဆင့္အတြက္ ျပဌာန္းခဲ့တာပါ။ အခန္း ၁၃ ခန္း ပါရွိပါတယ္။ အဲဒီအခန္းေခါင္းစဥ္ေတြကို ေျပာျပေပးပါမယ္။
အခန္း (၁) ျပည္သူ႔နီတိ အဓိပၸါယ္ႏွင့္ အေျခခံသေဘာ
အခန္း(၂) ေပါင္းသင္းဆက္ဆံမႈႏွင့္ လူ႔အစည္းအရံုး
အခန္း (၃) ႏုိင္ငံသားႏွင့္ သူ၏ အရည္အခ်င္းမ်ား
အခန္း (၄) ႏိုင္ငံသားႏွင့္ ဆန္႔က်င္ေသာ သေဘာတရားမ်ား
အခန္း (၅) ႏုိင္ငံသား၏တာ၀န္ ၀တၱရားမ်ား
အခန္း (၆) ႏိုင္ငံသား၏ အခြင့္အေရးမ်ား
အခန္း (၇) ႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ အစိုးရ
အခန္း (၈) ႏိုင္ငံအစိုးရတို႔ တာ၀န္မ်ား
အခန္း (၉) ႏုိင္ငံေတာ္၏ အေျခခံမူမ်ား
အခန္း (၁၀) ႏုိင္ငံေတာ္ ဖြဲ႔စည္းပံု
အခန္း (၁၁) ႏိုင္ငံေတာ္သမတႏွင့္ ပါလီမန္
အခန္း (၁၂) ျပည္ေထာင္စု အစိုးရ
အခန္း (၁၃)လြတ္လပ္ေရး ေက်ညာစာတမ္း

ဒီေခါင္းစဥ္ေတြကို က်ေနာ္တို႔ အေသအခ်ာဖတ္ရႈေလ့လာျပီး စာသင္ခန္းေတြမွာ ေဆြးေႏြးခြင့္လည္း ရရွိပါတယ္။ အဲဒီေခတ္က ႏုိင္ငံေရးနဲ႔လည္း ဆက္စပ္ျပီးေတာ့ စာသင္ခန္းတြင္းမွာ ေဆြးေႏြးၾကေသးတယ္။ ဥပမာ ဖြဲ႔စည္းပံုက မမွ်တေသးတာေတြ၊ ဘက္လိုက္ထားတာေတြ။ ေနာက္ျပီးေတာ့ တုိင္းရင္းသားေတြရဲ႕ ခံစားခ်က္ေတြ၊ ဒါေတြကို အထက္တန္းအဆင့္ စာသင္ခန္းေတြမွာ ေဆြးေႏြးဖလွယ္ၾကတယ္။ မတူတဲ့အျမင္ေတြကိုလည္း တေလးတစား နားေထာင္ၾကရတယ္။”

“ဟင္.. အဲဒီေခါင္းစဥ္ေတြ ႏုိင္ငံေရးေခါင္းစဥ္ေတြလိုပဲ။ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ ဘာဆုိင္လို႔လဲ။ ပ်င္းစရာၾကီးေတြ။ ဘာျဖစ္လို႔ သင္ခဲ့ရတာလဲဆရာၾကီး။ ပညာေရးႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးဘာဆို္င္လို႔တုန္း”
ပညာေရးႏွင့္ မသက္ဆိုင္သည္မ်ားကို အခ်ိန္ကုန္ခံျပီး ေဆြးေႏြးေနသည္ဟု ထင္ျမင္ယူထားေသာ ဆရာမ ေဒၚနီနီမွ သည္းမခံႏို္င္သည့္ မ်က္ႏွာထားႏွင့္ ေမးျမန္းလို္က္သည္။ ခန္းမထဲမွ အခ်ဳိ႕ မွာ ဇေ၀ဇ၀ါမ်က္ႏွာမ်ားႏွင့္။ သူတို႔ျဖတ္သန္း လာခဲ့သည့္ ပညာေရးခရီးလမ္းတြင္ တစ္ခါမွ မၾကားခဲ့ဘူးေသာ ေခါင္းစဥ္မ်ားျဖစ္ေန၍လည္း သံသယစိတ္တို႔ ရွိသည္မွာ ေပၚလြင္ေနသည္။ အခ်ဳိ႔မွာ စိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾကေသာ မ်က္ႏွာမ်ားကို ဖံုးဖိမရ။ အခ်ဳိ႕လည္း နည္းျပဆရာဖက္သို႔ ကြက္ၾကည့္ကြက္ၾကည့္ လုပ္ေနၾကသည္။

အျငိမ္းစား အထက္တန္းေက်ာင္းအုပ္ဆရာၾကီးတစ္ဦးျဖစ္သူ ဦးဘေအာင္မွ မတ္တပ္ရပ္လိုက္ျပီး ဆရာၾကီး ႏိုင္ပညာမြန္ထံမွ ရွင္းျပခြင့္ ေတာင္းခံလိုက္သည္။
“ဆရာၾကီး ေခတၱနားပါခင္ဗ်ား၊ က်ေနာ့္ကို ဆက္ရွင္းျပခြင့္ျပဳေစလိုပါတယ္။ က်ေနာ္လည္းပဲ တစ္သက္လံုးျမိဳသိပ္ ခံစားခဲ့ရသူပါ။ တရား၀င္ဖြင့္ေျပာျပခြင့္လည္း မရွိခဲ့ဘူး။ အခုေတာ့ ဒီေနရာေလးမွာ က်ေနာ္တို႔ ဘ၀ရဲ႕ ဆည္းဆာခ်ိန္မွာ ကံၾကံဳလို႔ဆံုဆည္းၾကရတဲ့ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ ပညာေရးသမားငယ္မ်ားကို အျမင္ ရွင္းျပခြင့္ျပဳေစခ်င္တယ္။”

အားလံုးမွ ဆရာၾကီး ဦးဘေအာင္ ဆက္ေျပာမည့္စကားတို႔ကို ေစာင့္ေမွ်ာ္ေနၾကသည္။ ျဖည္းညွင္းခ်ဳိသာစြာ ေျပာဆိုတတ္သည့္ ဆရာၾကီးမွာ တစ္ျမိဳ႕လံုးက ေလးစားရသူတစ္ဦးလည္းျဖစ္သည္။ ႏွစ္ေပါင္း ၄၀ နီးပါး ပညာေရး၀န္ထမ္းဘ၀ကို ျဖတ္သန္းခဲ့သူပီသစြာ ပညာေရးအေပၚ သံေယာဇဥ္ၾကီးလြန္းလွသည္။
“တကယ္ေတာ့ ျပည္သူ႔နီတိဘာသာရပ္နဲ႔ ဒီေခါင္းစဥ္ေတြဟာ သိပ္ကို အေရးၾကီးလြန္းပါတယ္။ ပညာေရးနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးဟာ ခြဲျခားဖယ္ထုတ္ ထားလို႔မရပါဘူး။ ပညာေရးသည္ပင္လွ်င္ ႏိုင္ငံေရးျဖစ္သလို၊ ႏုိင္ငံေရးဟာလည္း ပညာေရးႏွင့္ တန္ဆာဆင္ႏိုင္မွသာလွ်င္ တင့္တယ္ပါ တယ္။ ေလးနက္မႈကို ရရွိႏုိင္ပါတယ္။ သိသင့္သိအပ္ေသာ ေခါင္းစဥ္မ်ားျဖစ္လို႔ ျပည္သူ႔နီတိဘာသာရပ္ကို သင္ယူဖူးမွသာလွ်င္ ႏုိင္ငံသား ျဖစ္ရက်ဳိးနပ္ပါမယ္။ အသက္ရွင္ ေနထိုင္ရက်ဳိးနပ္ပါတယ္။ သာမန္သိရံုမွ်နဲ႔လည္း မလံုေလာက္ေသးျပန္ဘူး။ လက္ေတြ႔ဘ၀ထဲမွာ ျပန္လည္ အသံုးခ်ဖို႔လည္း ေလ့လာခဲ့ၾကတယ္။ ပညာရွိၾကီးေတြမိန္႔ဆိုခဲ့တယ္။ သူ႔အလိုအေလွ်ာက္ေတာ့ လူငယ္ေတြဟာ ႏိုင္ငံ့သားေကာင္းေတြ ျဖစ္မလာႏုိင္ဘူးတဲ့။ ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေပးမွသာ၊ အသိပညာႏွင့္ အက်င့္အၾကံတို႔ကို ရရွိမယ္။ တာ၀န္သိမယ္။ အခြင့္အေရးတို႔၊ ရပိုင္ခြင့္တို႔ကို ေလးစားလိုက္နာမယ္။ မိမိနဲ႔ သူတစ္ပါး အက်ဳိးကို မွ်တစြာ သယ္ပိုးလိုမယ္။ ရပ္က်ဳိးရြာက်ဳိး၊ တုိုင္းက်ဳိးျပည္ျပဳ လုပ္ရပ္ေတြအေပၚမွာ တန္ဖိုးထားႏိုင္မယ္။ ပါ၀င္ေဆာင္ ရြက္လိုစိတ္ျဖစ္ေပၚမယ္။ တနည္းအားျဖင့္လည္း ႏုိင္ငံသား ပညာေရးလုိ႔ ေခၚဆိုၾကတဲ့ ဒီပညာရပ္ကို သင္ၾကားထားမွသာလွ်င္ ေလးနက္တဲ့ တန္ဖိုးရွိတဲ့၊ အသိပညာရွိတဲ့ ႏုိင္ငံသားေတြျဖစ္လာၾကမယ္။ ”

“ဘာျဖစ္လို႔ အေျခခံပညာေရးမွာကတည္းက ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးရမွာလဲ။ အျခားသင္ယူစရာေတြက တပံုတပင္ၾကီး။ လက္ရွိသင္ရိုးကိုတင္ မနည္းကုန္ေအာင္သင္ေပးေနရတယ္။” ဆရာသီဟမွ အထြန္႔တက္ ေမးျမန္းလာသည္။

ျမန္မာႏို္င္ငံစာစစ္အဖြဲ႔တြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ဖူးသူ အျငိမ္းစားဆရာမၾကီး ေဒၚတင္တင္၀င္းက ေျဖၾကားေပးရန္ သင္တန္းနည္းျပ ဆရာေလးမွ ေမတၱာရပ္ခံလိုက္သည္။ မဆိုင္းမတြပင္ ဆရာမၾကီးမွ ထရပ္လုိက္ျပီး ၾကည္လင္ခန္႔ျငားေသာ မ်က္ႏွာတြင္ အျပံဳးပန္းဆင္၍ ေျဖၾကားေပးခဲ့သည္။

“ငယ္ရြယ္ႏုပ်ဳိတဲ့ စိတ္ႏွလံုးေတြကိုသာလွ်င္ ပံုေဖာ္ထုဆစ္ရတာ လြယ္ကူပါတယ္။ ဖေယာင္သားေလးေတြလို လိုလားအပ္တဲ့ စိတ္အေျခခံ ယဥ္ေက်းမႈကို ေလ့က်င့္ေပးရလြယ္တယ္။ ၾကီးမွဆို သိပ္ခက္သြားျပီ။ ျပည္သူ႔နီတိပညာရပ္ဟာ ဘ၀ထဲကို ေရာက္ဖို႔လိုအပ္တယ္။ ကေလးတုိင္း၊ လူၾကီးတုိင္း၊ ႏိုင္ငံသားတုိင္းရဲ႕ ရင္ဘတ္ထဲမွာ ပါသြားဖို႔လိုအပ္တယ္။ ဒီမိုကေရစီယဥ္ေက်းမႈေပၚထြန္းဖို႔၊ ဒီမိုကေရစီစနစ္ တည္ေဆာက္ဖို႔ဆိုတာ အဲဒီနီတိေတြျပည့္ေနတဲ့ ရင္ဘတ္ေတြနဲ႔ တည္ေဆာက္ရမွာျဖစ္လို႔ပါပဲ။”

“ဆရာမၾကီး ဥပမာေလး တစ္ခုေလာက္ေပးပါ” ဆရာမၾကီးမွာ ဥပမာ၊ ဥပေမယ်တို႔ျဖင့္ စကားေျပာေကာင္းသူ ျဖစ္သည္ကို သိထားသည့္ တပည့္ေဟာင္းတစ္ဦးျဖစ္သူ ဆရာမေဒၚလင္းလင္းျဖဴမွ ေတာင္းဆိုလိုက္သည္။

“ဟုတ္ကဲ့ပါ။ ေျပာျပပါမယ္။ ႏိုင္ငံရဲ႕ မွန္ကန္တဲ့ ဖြဲ႔စည္းမႈကို သိဖို႔လိုအပ္တယ္။ ပကတိအရွိတရားေတြကို နားလည္ထားၾကရမယ္။ အဲဒါနဲ႔လည္းမျပီးေသးဘူး။ ေဆြးေႏြးေျပာဆိုႏုိင္တဲ့ ႏို္င္ငံသားေတြျဖစ္လာဖို႔၊ ေလးစားစြာ နားေထာင္တတ္တဲ့သူေတြျဖစ္လာဖို႔က လုိအပ္ျပန္တယ္။ အဲဒါမွသာ အက်ဳိးရွိတဲ့ ေဆြးေႏြး၀ိုင္းျဖစ္မယ္။ အက်ဳိးရွိတဲ့ လုပ္ရပ္ရလာမယ္။ စုေပါင္းလုပ္ေဆာင္ႏုိင္မယ္။”
“ဒီပညာရပ္ကို မသင္ယူခဲ့ရေပမယ့္လည္း က်မတို႔ အခုလိုစုေပါင္းျပီး လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ၾကတာပဲ မဟုတ္ဘူးလား ဆရာမၾကီး” သင္တန္းသူတစ္ဦးျဖစ္သူ ဆရာမ ႏု၀ါေအာင္မွ ေမးျမန္းျပန္သည္။ အသံအခ်ဳိ႕ ေပၚထြက္လာျပန္သည္။ မ်က္ႏွာအခ်ဳိ႕မွာ ျပံဳးစစႏွင့္။

သင္တန္းနည္းျပဆရာေလးမွာ နယ္ေျမေနာက္ခံကို ၾကိဳတင္ေလ့လာထားသျဖင့္ သိထားႏွင့္သည္။ ေက်ာင္းစုစုေပါင္း ဆယ္ဂဏန္းမွ် သာရွိသည့္ ဤျမိဳ႕ေလးတြင္ ေက်ာင္းတို႔ကို အားလံုး မစုစည္းႏိုင္ေသး။ ပညာေရးေခါင္းေဆာင္ ဆရာဆရာမမ်ား အခ်င္းခ်င္းပင္လွ်င္ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ျပီး ေဆြးေႏြးေျပာဆိုရန္ ၀န္ေလးေနၾကဆဲ။ စည္းလံုးညီညြတ္မႈဆိုသည္ကို မတည္ေဆာက္တတ္ၾကေသး။ ထို႔အတြက္ စုေပါင္းျပီးလုပ္ေဆာင္ႏုိင္ၾကသည္ဟု ေဒၚႏု၀ါေအာင္မွ ေျပာသည္ကို အားလံုးမွ လက္မခံသည့္ သေဘာျဖင့္ ျပံဳးစစ ျဖစ္ၾကျခင္းပင္။ သူမကိုယ္တိုင္လည္း က်န္သူမ်ားကို ၾကည့္ျပီး ခစ္ကနဲ အသံထြက္ေအာင္ ရယ္ေမာမိလိုက္သည္။ သူမ ေျပာတာ ေလာၾကီးသြားသည္ကို ေနာင္တရခ်င္ခ်င္။ ဆရာဆရာမအမ်ားစုမွာ ျပည္သူနီတိကို မသင္ယူခဲ့ၾကရသျဖင့္ သူမတို႔နယ္ေျမတြင္း စည္းလံုးညီညြတ္မႈကို မတည္ေဆာက္ႏုိင္ျခင္း ျဖစ္တန္ရာသည္ဟူ၍လည္း ဆက္လက္ေတြးေတာေနေတာ့သည္။

အျငိမ္းစားျပည္နယ္ ပညာေရးမွဴးဆရာၾကီး ႏုိင္ပညာမြန္မွ အတြင္းစာမ်က္ႏွာအခ်ဳိ႕ကို လွန္ျပရင္း ထပ္မံ၀င္ေရာက္ ေဆြးေႏြးသည္။

“ျပည္သူ႔နီတိ ဘာသာရပ္ဟာ တုိင္းသူျပည္သား တစ္ဦးအေနနဲ႔ တုိင္းသူျပည္သားေကာင္းျဖစ္လာဖို႔ရာ ႏို္င္ငံေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ စီးပြားေရးစနစ္ စတဲ့ဟာေတြမွာ တတ္သိလိမၼာေအာင္ အုတ္ျမစ္ခ်ေပးေသာ အဓိပၸါယ္ရွိပါတယ္။ မတူညီတဲ့ႏိုင္ငံေရးစနစ္ေတြအေၾကာင္း - ဥပမာ အရင္းရွင္စနစ္၊ ကြန္ျမဴနစ္စနစ္၊ ဆိုရွယ္လစ္စနစ္နဲ႔ မူ၀ါဒေတြကို သိနားလည္လာမယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္အမ်ဳိးမ်ဳိးအေၾကာင္း၊ ေဒသႏၱရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးတို႔ကို သိျမင္လာမယ္။ ေဟာဒီမွာ စာမ်က္ႏွာ ၁၃ မွာ စာသင္ခန္းတြင္း ေလ့က်င့္ရန္ ေမးခြန္းေတြထဲက နံပါတ္ ၈ ေမးခြန္းကို ဖတ္ျပပါမယ္။ - ဒီမုိကေရစီ၏ လုပ္ငန္းေအာင္ျမင္မႈသည္ ျပည္သူ၊ ျပည္သားမ်ား၏ အသိတရားႏွင့္ အလုပ္တရားမ်ားအေပၚတြင္ တည္ရွိ၏-ဆိုေသာ စကား၏ အမွားအမွန္ကို ေ၀ဖန္ျပပါ-ဆိုျပီးပါတယ္။ အဲဒီလုိေမးခြန္းမ်ဳိးကို ၀ိုင္း၀န္းေဆြးေႏြး ၾကရတယ္။”

“မူလတန္းကတည္းက သင္ေပးလို႔ မရဘူးလားဆရာၾကီး” သခ်ၤာဆရာဦးခင္ေဇာ္မွ ေမးျမန္းျပန္သည္။
ဆရာၾကီးမွ ကိုယ္ကို ကိုင္းညြတ္လိုက္ျပီး “သိပ္ကို ေကာင္းတဲ့ေမးခြန္းပါ။ ပညာေရးရဲ႕ အဆင့္တိုင္းမွာကို သင့္ေတာ္ကိုက္ညီတဲ့ပံုစံနဲ႔ ေလ့က်င့္ေပးၾကရတယ္။ မူလတန္းမွာကတည္းကကို ျပည္သူ႔နီတိ ဘာသာရပ္ဟာ စတင္ပါတယ္။ ကေလးငယ္ေတြကို ဆက္ဆံေရး၊ အေျပာအဆို၊ အမူအယာ ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးတာကေန စတင္ရပါတယ္။” ဟုရွင္းျပ၏။

သင္တန္းကို စီစဥ္သူတစ္ဦးျဖစ္သူ အာက်န္ဆြန္မွ သူ၏ထုိင္းႏို္င္ငံပညာေရး အေတြ႕အၾကံဳတို႔ကို ေ၀မွ်ေပးသည္။ “ယဥ္ေက်းမႈ၊ စာရိတၱနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကိုသိဖို႔ရယ္၊ စီးပြားေရးအေျခခံကုိသိဖို႔အတြက္ကို မူလတန္းကတည္းက သင္ရိုးညႊန္းတမ္းနဲ႔ စနစ္တက် တည္ေဆာက္ ထားတယ္။ ၄ ႏွစ္တၾကိမ္ သင္ရိုးညႊန္းတမ္းကို ေျပာင္းတိုင္းလည္း မြမ္းမံတယ္။ ျပင္ဆင္ျဖည့္စြက္ၾကတယ္။ စနစ္ေတြကို ေလ့လာခြင့္ရရွိတယ္။”

အိႏ္ၵိယႏိုင္ငံႏွင့္ အျခားေသာ ဒီမိုကေရစီတုိင္းျပည္မ်ား၏ သင္ရိုးညႊန္းတမ္းတို႔ကို ေလ့လာထားသူ ဆရာၾကီးဦး ေဇာ္မင္းမွ ၀င္ေဆြးေႏြးျပန္သည္။

“ဒီမိုကေရစီတိုင္းျပည္တိုင္းမွာ တူညီတဲ့အခ်က္တစ္ခုရွိတယ္။ သူတို႔ပညာေရးဟာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ ရွင္သန္ႏို္င္ဖို႔ကို အဓိကထား ျပင္ဆင္ေပးတာပါ။ ႏိုးၾကားတက္ၾကြတဲ့ႏိုင္ငံသားျဖစ္လာဖို႔ကို ေမွ်ာ္လင့္ၾကတယ္။ ဒါမွလည္း ရပ္ရြာအက်ဳိးကို တာ၀န္ယူလိုစိတ္နဲ႔ တက္တက္ၾကြၾကြ သယ္ပိုးၾကမယ္ေလ။ ေနာက္ျပီးေတာ့ အခြင့္အေရးကို သိနားလည္ျပီး ကိုယ္ခ်င္းစာတရားထားတတ္ဖို႔ သင္ေပးၾကတယ္။ အတန္းၾကီးလာတဲ့အခါမွာေတာ့ လြန္ခဲ့တဲ့ အႏွစ္ ၅၀ က ျမန္မာျပည္မွာ သံုးခဲ့ဖူးတဲ့ ျပည္သူနီတိ (အထက္တန္းဆင့္) ဘာသာရပ္မွာပါတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သင္ၾကားေပးၾကတာေပါ့။”

အေတြ႔အၾကံဳရွိသူ ၀ါရင့္ဆရာဆရာမၾကီး၏ ျဖတ္သန္းမႈကို ေလ့လာခြင့္ရရွိသည္မွာ တန္ဖိုးမျဖတ္ႏိုင္ပါ။ သို႔ေသာ္ ေန႔လည္စာသံုးေဆာင္ရန္ အခ်ိန္က်ေလျပီ။ နည္းျပဆရာမွ ႏႈတ္ဆက္ျပီးတန္းျဖဳတ္ေသာ္ျငားလည္း ေဆြးေႏြးပြဲက မရပ္တန္႔ႏိုင္ေသး။ ေန႔လည္စာ စားသံုးရင္း အုပ္စုငယ္မ်ားအလုိက္ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးလို႔ ေနၾကျပန္ပါသည္။

ပညာေရးသမားမ်ား၏ ဤကဲ့သို႔ ေဆြးေႏြးေျပာဆိုမႈမ်ား၊ စုေပါင္းေလ့လာမႈမ်ား၊ ပြင့္လင္းလြတ္လပ္ေသာ စိတ္ထားမ်ားျဖင့္ စုစည္း ညီညာမႈမ်ားမွတဆင့္ ျမန္မာ့ပညာေရးရႈခင္းမွ ေပ်ာက္ကြယ္ခဲ့ရေလေသာ “ျပည္သူ႔နီတိ၊ ႏိုင္ငံသားပညာေရး” ဘာသာရပ္ၾကီးကို စာသင္ခန္းမ်ားအတြင္း ျပန္လည္ အသက္သြင္းေပးႏိုင္မည္ဟု ယံုၾကည္ ေမွ်ာ္လင့္လ်က္လည္း ရွိေနၾကေလသည္။

သိန္းႏုိင္
(ေမာကၡပညာေရး မဂၢဇင္းအမွတ္ ၃ ၾသဂုတ္လ၊ ၂၀၁၀)

စာသင္ခန္းထဲက အၾကင္နာတရား

သိန္းႏိုင္

“...အဲဒီတဒဂၤ ခဏငယ္ေလးမွာ အဲဒီလူငယ္၊ လူၾကီး၊ ကေလးေတြဟာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးလည္း ရေနမွာ မဟုတ္လား။..”

၂၁ ရာစု မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ကေလးဘ၀ဟာ ျပီးခဲ့တဲ့ရာစုမ်ားနဲ႔ လြန္စြာ ကြာျခားလို႔ ေနျပီျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ေက်ာင္းပညာေရးပံုစံေတြ ေျပာင္းလဲလာေနတယ္။ ပညာေရးရဲ႕ အဆင့္တိုင္းဟာ အရင္ကနဲ႔ ကြာျခားလာေနတာကို ေတြ႔ျမင္ေနရတယ္။

မူၾကိဳကေလးဘ၀ကတည္းက ပံုစံခြက္ထဲမွာ ၀င္ေရာက္ရေတာ့တယ္။ ေက်ာင္းကို ပို႔ၾကတယ္။ မူၾကိဳေက်ာင္းမွ မထားရင္ ေခတ္မမီေတာ့ဘူး မဟုတ္လား။ လူေနမႈ ဘ၀ပံုစံေတြလည္း ေျပာင္းလဲလို႔လာတယ္။ မိဘ ၂ ဦးစလံုးက အခ်ိန္ျပည့္ အလုပ္လုပ္ကိုင္ ေနၾကရလို႔ျဖစ္ေစ၊ ဘ၀အစ မူၾကိဳပညာေရးရဲ႕ ေရရွည္တန္ဖိုးကို သိျမင္လာၾကလို႔ျဖစ္ေစ၊ ၀န္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္း အေနနဲ႔ စီးပြားျဖစ္လို႔ျဖစ္ေစ၊ မူၾကိဳေက်ာင္းေတြလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ျမိဳ႕ၾကီး၊ ျမိဳ႕ငယ္၊ ေက်းလက္ ဇနပုဒ္ ေနရာအႏွံ႔အျပား၊ လမ္းတိုင္းမွာလိုလို ပံုစံအမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ေပၚထြန္းလာေနပါျပီ။

မူလတန္း၊ အလယ္တန္းအဆင့္ေတြမွာ က်ျပန္ေတာ့ အားကစားဟာ မလုပ္မျဖစ္ေတာ့ဘူး။ အစုအဖြဲ႔ငယ္ေလးေတြ ဖြဲ႔စည္းျပီးေတာ့ တကယ့္ အားကစားသမားၾကီးေတြ စတုိင္အျပည့္နဲ႔ကို ေက်ာင္းအဆင့္၊ ျမိဳ႕နယ္အဆင့္၊ တုိင္းအဆင့္ ေတြမွာ ပါ၀င္ဆင္ႏႊဲႏိုင္ဖုိ႔ နည္းစနစ္မွန္မွန္နဲ႔ ေလ့က်င့္ေနၾကတယ္။
ဆယ္တန္းလြန္သင္တန္းမ်ားနဲ႔ ေကာလိပ္ေက်ာင္း ၀င္ခြင့္ဆိုတာကလည္း အရင္ေခတ္ေတြထက္ကို ပိုျပီးေတာ့ ယွဥ္ျပိဳင္ေရြးခ်ယ္ ခံေနရေတာ့တယ္။

ဒီေျပာင္းလဲျခင္းျဖစ္စဥ္ေတြမွာ မိသားစုအတြင္း ဆက္ဆံေရးလည္း ပံုစံေျပာင္းလဲလို႔ လာခဲ့ပါျပီ။ ကေလးအေနနဲ႔ေကာ၊ မိဘေတြကပါ အခ်ိန္မေပးႏိုင္တဲ့ ေခတ္ကို ေရာက္လာေနပါျပီ။ အက်ဳိးဆက္အေနနဲ႔ ေႏြးေထြးတဲ့ မိသားစုအတြင္း ဆက္ဆ ံေရးနဲ႔ “မိသားစုအတြင္း အၾကင္နာတရား” ဟာလည္း ေခတ္ေဟာင္းမွာ က်န္ေနခဲ့တဲ့ အရာတစ္ခု ျဖစ္လာေန ပါတယ္။ သို႔ေပတဲ့ ပညာေရးဆုိင္ရာ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားကေတာ့ ဒီရိုးရာကေတာ့ျဖင့္ရင္ ဘယ္ေသာအခါမွ မေဟာင္းႏြမ္း သင့္ဘူးလို႔ အၾကံျပဳ တင္ျပထားၾကပါတယ္။
“အၾကင္နာ ကရုဏာတရားဟာ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ားရဲ႕ မိမိကိုယ္ကို ယံုၾကည္မႈနဲ႔ ေက်ာင္း၊ စာသင္ခန္းတြင္း အေျခအေနကို တိုးတက္ေစပါတယ္။” လို႔ - အၾကင္နာတရားႏွင့္ ျပဳမူဆက္ဆံေရး ေဖာင္ေဒးရွင္းအဖြဲ႔ၾကီး - က တင္ျပ ထားပါတယ္။ တစ္ဦးနဲ႔ တစ္ဦး ေမတၱာတရားနဲ႔ ဘယ္လိုျပမူ ဆက္ဆံသင့္တယ္ ဆိုတာကို သင္ၾကားေပးေနတဲ့ အဖြဲ႔ ျဖစ္ပါတယ္။ “စာေတာ္တာ၊ စာမေတာ္တာကို အသာထား၊ အၾကင္နာတရား၊ ေမတၱာတရားနဲ႔ ျပဳမူဆက္ဆံျခင္းဟာ ဘ၀ အရည္အေသြးနဲ႔ ပညာကိုပါ တိုးတက္လာေစတယ္။ တကယ္လည္းဘဲ ေတာ္လာၾကတယ္၊ ထူးခၽြန္လာၾက ပါတယ္။”

ေမတၱာတရားရဲ႕ ရလဒ္ဟာ ေက်ာင္းစာမွာ အခက္အခဲရွိေနတဲ့ ကေလးေတြကိုသာလွ်င္ အက်ဳိးရွိေစတာ မဟုတ္ပါဘူး။ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ လုပ္ရပ္ေတြဟာ အခက္အခဲနဲ႔ စိတ္ဖိစီးမႈေတြကို ၾကံဳၾကိဳက္တဲ့ အခါေတြမွာ ေက်ာင္းသားေတြ ႏွင့္ လူၾကီးေတြကိုပါ အက်ဳိးမ်ားေစပါတယ္။ လူသားရဲ႕ ပင္ကုိယ္ အခ်င္းအရာတစ္ခုျဖစ္တဲ့ “အၾကင္နာတရား” ဟာ စာနာစိတ္ကို ဖြ႔ံျဖိဳးေစျပီး ဘ၀တစ္ေလွ်ာက္လံုး အသံုးတည့္လွတဲ့ လူမႈဆက္ဆံေရး စြမ္းရည္ကိုလည္း ကေလးမ်ား ရရွိ ႏိုင္ပါတယ္။ အမွန္တကယ္တမ္းမွာ ခင္မင္ရင္းႏွီးတဲ့ သူေတြႏွင့္ မ်က္ႏွာစိမ္းတဲ့သူကိုပါ အခါအားေလ်ာ္စြာ ၾကင္နာစြာ ျပဳမူ ဆက္ဆံေစျခင္းဟာ ကေလးမ်ားကို သူတို႔ ပတ္၀န္းက်င္ ကမၻာငယ္ေလးရဲ႕ ေဘာင္အျပင္ဖက္နဲ႔လည္း ထိေတြ႔ ဆက္ခံခြင့္ ရရွိေစတာပါ။ ဒီအခါမွာ အေရာင္အေသြး စံုလင္ ေထြျပားလွတဲ့ ပတ္၀န္းက်င္ ကမၻာၾကီးကိုပါ ဆက္ဆံျပီး သား ျဖစ္လာမယ္ မဟုတ္လား။

ေက်ာင္းစာသင္ခန္းက ဘယ္လို စတင္ လုပ္ေဆာင္ေပးႏုိင္ပါသလဲ။ ၾကင္နာစြာ ျပဳမူ လုပ္ေဆာင္ဖု႔ိဆိုတာ သိပ္အခက္ ၾကီး မဟုတ္ပါဘူး။ ပတ္၀န္းက်င္မွာ လံႈေဆာ္စိတ္ကို ျဖစ္ထြန္းေစႏုိင္တဲ့ အေျခအေနေတြ အမ်ားၾကီးပါ။ အခါ အားေလ်ာ္စြာလည္း မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီေခတ္ၾကီးမွာ မၾကာမၾကာ ၾကားေနရတဲ့ “အခါအားေလ်ာ္စြာ ေနရာအႏွံ အၾကမ္းဖက္မႈ” ဆိုတဲ့ လုပ္ရပ္နဲ႔ ဆန္႔က်င္စြာ ေပၚထြက္လာတဲ့ “အခါအားေလ်ာ္စြာ ၾကင္နာစြာ ျပဳမူဆက္ဆံမႈ” လုပ္ရပ္ ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ “အခါအားေလ်ာ္စြာ” ရယ္လို႔ သံုးႏႈန္းရတာကေတာ့ “မၾကင္နာတတ္၊ မစာနာတတ္၊ မခံစား တတ္ေသးတဲ့ သူေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ဆိုလိုတာပါ။ ပတ္၀န္းက်င္မွာ ရွိေနတဲ့ လူေတြ၊ ကေလးေတြအေပၚမွာ အၾကင္နာ တရားနဲ႔ ျပဳမူဆက္ဆံေပးဖို႔ပါ။ လူစိမ္း၊ သူစိမ္းေတြျဖစ္ႏုိင္တယ္။ ဒါမွမဟုတ္ ေတြ႔ျမင္ေနက် ေစ်းဆိုင္က ေစ်းသည္ေတြ၊ လမ္းေဘးလုပ္သားေတြ၊ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ ေက်ာင္းဆရာဆရာမ အခ်င္းအခ်င္း၊ အတန္းေဖာ္ စတဲ့သူေတြလည္း ပါပါ တယ္။ အၾကင္နာတရားနဲ႔ စာနာစိတ္ ကူးစက္ ခံစားသြားေစဖုိ႔ရယ္ပါ။
ကေလးမ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္တယ္။ အခြင့္အလမ္းေတြ ရွာေဖြသင့္တယ္။ အသက္အရြယ္ႏွင့္ စိတ္ပါ၀င္စားမႈ အလိုက္ လမ္းညႊန္ အၾကံေပးရမွာပါ။ အံ့အားသင့္ေလာက္တဲ့၊ “အၾကင္နာ” အၾကီးၾကီးေတြ၊ လုပ္ရပ္ထူးေတြရယ္လို႔ မဆိုလိုပါဘူး။ တုိင္းသိ၊ ျပည္သိ ေပးကမ္းလွဴဒါန္းမႈနဲ႔ အၾကင္နာတရားကိုလည္း မဆိုလိုပါဘူး။

“ေက်းဇူးပါ” ရယ္လို႔ ရိုးရွင္းစြာ ခံစား ေျပာတတ္ဖို႔ကစလို႔ ကေလးကိုယ္တိုင္ ဖန္တီးတဲ့ ပို႔စကဒ္ေလးမွာ “ေက်းဇူးတင္ ပါတယ္ သူငယ္ခ်င္းရယ္” ဆိုတဲ့ စာသားေလးနဲ႔ ေပးတတ္ဖုိ႔ပါ။ ေက်ာင္းတြင္း အမိႈက္ပံုးေဘးမွာ ကေလးေတြက “ေက်းဇူး” ဆိုတဲ့ စာသားကပ္ထားျခင္းဟာ သန္႔ရွင္းလုပ္သားၾကီးေတြရဲ႕ ပင္ပန္းတဲ့ အလုပ္ကိုလည္း အကူအညီေပးရာ ေရာက္တယ္မဟုတ္လား။ အိမ္နီးနားခ်င္းရဲ႕ ႏို႔စို႔ကေလးေလးကို ကူထိန္းေပးတဲ့ ေက်ာင္းသူငယ္ ေလးဟာ လူသား ၂ ဦးကို တစ္ျပိဳင္တည္းမွာ ၾကည္ႏူး ေပ်ာ္ရႊင္ေစတာပါ။ မအားလပ္ေလာက္ေအာင္ အလုပ္ရႈပ္ေနတဲ့ မိခင္ျဖစ္သူကို ေခတၱအနားယူခြင့္၊ ကစားေဖာ္ အသစ္လိုေနတဲ့ ကေလးေလးကိုလည္း ၾကည္ႏူးခြင့္ေတြအတြက္ ကူညီေပးလုိက္တာ။

ဆရာဆရာမမ်ားကို ေက်းဇူးတင္တတ္ဖို႔၊ ကေလးအခ်င္းခ်င္း ေက်းဇူးစကားဆိုတတ္ဖို႔ ေလ့က်င့္ေပးသင့္ပါတယ္။ အျပန္အလွန္ အကူအညီေပးဖို႔အတြက္ လက္မေႏွးဖို႔။ မိုးရာသီမွာ မိုးကာ၊ ထီးမရွိေသးတဲ့ကေလးေတြကို အခ်င္းခ်င္း ကူညီေပးဖို႔။ ရြာထဲက အိမ္အမိုးမလံုတဲ့ မိသားစုေတြကို စာနာစိတ္နဲ႔ အင္ဖက္တခ်ဳိ႕ ကမ္းလွမ္းတတ္ဖို႔၊ ေခ်ာ္လဲက် သြားတဲ့ သူငယ္ခ်င္းကို ထူမေပးဖို႔။ ေလွာင္ေျပာင္ရယ္ေမာတတ္တဲ့ အျခားကေလးေတြကိုလည္း ကေလးအခ်င္းခ်င္း အဲဒီလို မလုပ္ဖုိ႔ ေျပာတတ္ဖို႔၊ စာအုပ္စင္ေပၚက စာအုပ္ကို လမ္းလွမ္းမမီ ျဖစ္ေနတဲ့ ကေလးေလးကို အျခား ကေလး ၾကီး တစ္ေယာက္က ကူညီေပးတတ္ဖို႔ စတဲ့ “အၾကင္နာ” လက္ေဆာင္ေသးေသးေလးေတြ အျမဲတမ္း ေပးျဖစ္ေနဖို႔ ငယ္ရြယ္စဥ္ကတည္း လမ္းညႊန္ေပးရမွာပါ။ ၾကင္နာစြာ ျပံဳးျပတတ္ဖို႔နဲ႔ ခ်ီးက်ဴးစကားေတြ ေျပာဆိုတတ္ဖို႔လည္း ကူညီေပးရမွာပါ။ အဲဒီတဒဂၤ ခဏငယ္ေလးမွာ အဲဒီလူငယ္၊ လူၾကီး၊ ကေလးေတြဟာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးလည္း ရေနမွာ မဟုတ္လား။

ဒီေက်ာင္းရဲ႕၊ ဒီစာသင္ခန္းအတြင္းက အေရးၾကီးဆံုးေသာ သင္ခန္းစာေတြ မျဖစ္သင့္ဘူးလား။ ဒီအေရးၾကီးလွတဲ့ သင္ရုိးညႊန္းတမ္းကို ဘယ္လို တည္ေဆာက္ၾကမလဲ။

သိန္းႏိုင္

(သုခမိန္ ဂ်ာနယ္ အမွတ္ ၂)