သိမႈျဖစ္စဥ္အတြက္ အဆင္ေျပေသာ သင္ၾကားျခင္း

သိန္းႏိုင္

“ဆရာဆရာမမ်ားအေနျဖင့္ ကေလးမ်ား ေလ့လာေနသည့္ သင္ခန္းစာအသစ္တို႔ကို သိရွိထားႏွင့္ျပီးေသာ အေၾကာင္းအရာတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေပးျခင္းျဖင့္ ေရရွည္မွတ္ဉာဏ္တြင္ သိုမွီးသိမ္းဆည္းရန္ လံႈ႕ေဆာ္ေပးရာ ေရာက္ပါသည္။ ”

ေက်ာင္းဆရာမ်ားအေနျဖင့္ စာသင္ခန္းအတြင္း သင္ၾကားျခင္းရလဒ္ေကာင္းႏွင့္ ထိေရာက္မႈ ရွိေစရန္အတြက္ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ သင္ယူေလ့လာပံုမႈ အေပၚတြင္ သက္ေရာက္မႈရွိသည့္ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကို နားလည္ထားသင့္ပါသည္။ လူသား၏ သိမႈဆုိင္ရာ အလုပ္လုပ္ေဆာင္ပံုကို နားလည္ထားျခင္းျဖင့္ စာသင္ၾကားျခင္းႏွင့္ သင္ယူျခင္းတို႔ကို ပိုမိုေကာင္းမြန္ေစပါမည္။

ဆရာကိုယ္တုိင္ တီထြင္ဖန္တီးထားသည့္ စာသင္ၾကားျခင္း နည္းလမ္းမ်ဳိးစံုကို အသံုးျပဳသင္ၾကားျခင္းေၾကာင့္ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ စိတ္ပါ၀င္စားမႈ၊ ႏုိးၾကားတက္ၾကြမႈကို လံႈ႕ေဆာ္ေပးႏုိင္ပါသည္။ ထိုနည္းတူစြာပင္ သင္ၾကားရန္ ေရြးခ်ယ္ထားသည့္ အေၾကာင္းအရာေၾကာင့္လည္း ေက်ာင္းသားအေနျဖင့္ အသိပညာကို ရရွိျခင္း၊ နားလည္ျခင္းႏွင့္ လက္ေတြ႔ အသံုးခ်ႏိုင္ျခင္း တုိ႔အေပၚတြင္ သက္ေရာက္မႈရွိေနပါသည္။ သင္ၾကားမည့္ အေၾကာင္းအရာကို သင့္ေတာ္စြာ မေရြးခ်ယ္ျခင္း၊ သိမႈျဖစ္ထြန္းေစရန္ သင့္ေလ်ာ္မႈ မရွိဘဲ တက္ၾကြေသာ သင္ယူမႈျဖစ္ေစရန္ အားထုတ္ျခင္းမွာ ဂိုးအၾကိမ္ၾကိမ္ သြင္းေသာ္ျငားလည္း တစ္ဂိုးမွ မ၀င္ဘဲ ရွိေနသည္ႏွင့္ တူေနပါသည္။

သိမႈစိတ္ပညာ cognitive psychology ဆိုင္ရာ ေလ့လာ ေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားအရ သင္ၾကားမည့္ အေၾကာင္းအရာ မ်ားႏွင့္ မည္သို႔ သင္ၾကားပံုတုိ႔မွာ သင္ၾကားျခင္း-သင္ယူျခင္း ရလဒ္ကို အဆံုးအျဖတ္ေပးျခင္းျဖစ္သည္။

ႏုိင္ငံတကာပညာေရးစနစ္မ်ားအတြင္းရွိ ဖတ္စာအုပ္မ်ားကို ေလ့လာၾကည့္ပါက သိသာ၊ ျမင္သာပါသည္။ ေက်ာင္းသားမ်ားကို ဆြဲေဆာင္ႏိုင္ရန္အတြက္ အေၾကာင္းအရာတို႔ကို စိတ္၀င္စားဖြယ္၊ တက္ၾကြဖြယ္၊ ကိုယ္တုိင္ လုပ္ေဆာင္လုိစိတ္ျဖစ္ဖြယ္ တင္ဆက္ထားျပီး အေရာင္စံုလင္စြာလည္း ခ်ယ္မႈန္းထားၾကသည္။ စာသင္ခန္းအတြင္းျဖစ္ေစ၊ ကိုယ္တိုင္ ေလ့လာရာတြင္ ျဖစ္ေစ ပိုမိုစိတ္၀င္စားေစႏိုင္ေသာ္ျငားလည္း ေအာင္ျမင္ေသာ ေလ့လာမႈျဖစ္ေစရန္ အျခားအရာမ်ားလည္း လိုအပ္ပါေသးသည္။ သင္ခန္းစာ မည္မွ် ရႈပ္ေထြးသည္ႏွင့္ မဆိုင္ပါ။

သင္ယူေလ့လာရန္ အေၾကာင္းအရာတို႔မွာ လြယ္သည္ျဖစ္ေစ၊ ခက္ခဲသည္ျဖစ္ေစ ဤအခ်က္မ်ားကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားျခင္းျဖင့္ ပိုမိုထိေရာက္ေသာ သင္ယူျခင္းကို ျဖစ္ေစႏုိင္ရာသည္။

နည္းနည္းစီ သင္ၾကားျခင္း

သင္ယူေလ့လာရမည့္ အေၾကာင္းအရာတို႔ကို ပိုင္းျခားလ်က္ နည္းနည္းစီ သင္ၾကားျခင္းမွာ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ မွတ္ဥာဏ္ႏွင့္ သိနားလည္မႈတို႔အတြက္ မ်ားစြာ အေထာက္အကူျဖစ္ေစသည္။ သင္ယူေနစဥ္ကာလအတြင္း အလုပ္လုပ္ေနသည့္ မွတ္ဥာဏ္မွာ ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္စြမ္းႏွင့္ အခ်ိန္ကာလ ကန္႔သတ္ခ်က္ရွိသည္ကို သုေတသနမွ ေလ့လာေတြ႔ရွိထားပါသည္။ မည္သည့္အခ်ိန္တြင္ျဖစ္ေစ မွတ္ဥာဏ္၏ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္မႈမွာ သတင္းအခ်က္အလက္ အနည္းငယ္ကိုသာလွ်င္ ထိန္းသိမ္းႏို္င္စြမ္းျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္ေလရာ တစ္ခ်ိန္တြင္ အေၾကာင္းအရာတစ္ခု၊ အေတြးအျမင္တစ္ကြက္၊ ကၽြမး္က်င္မႈ တစ္ပိုင္းေလာက္ကိုသာ အခ်ိန္ႏွင့္ ကိုက္ညီစြာ သင္ၾကားသင့္ပါ၏။

အေတြးအေခၚ၊ ယူဆခ်က္တစ္ခုခုကို တင္ျပေဆြးေႏြးျခင္းႏွင့္ ယင္းကို ခ်ဲ႕ထြင္ရွင္းလင္းျခင္း၊ ဥပမာေပးျခင္း၊ တစ္တန္းလံုး ေဆြးေႏြးေစျခင္းတို႔မွာ ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ ျပန္လွန္ေတြးေတာခ်ိန္ ရရွိေစျပီး အေၾကာင္းအရာ၊ အခ်က္အလက္တို႔ကို ပိုမိုေၾကညက္ နားလည္ေစပါမည္။

ေတြးေတာစဥ္းစားစရာ တစ္ခုခုအေပၚတြင္ အခ်ိန္ယူ သင္ၾကားသည့္အခါ၀ယ္ ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ ဆင္ျခင္ေလ့လာရန္၊ အဓိပၸါယ္ေဖၚရန္ႏွင့္ ေရရွည္မွတ္ဥာဏ္တြင္ သိမ္းဆည္းရန္ လံုေလာက္ေသာ အခြင့္အေရး ကို ရရွိမည္ မဟုတ္ပါလား။ ေလာေလာဆယ္ (သင္ယူေနဆဲ) အလုပ္လုပ္ေနသည့္ မွတ္ဥာဏ္မွာ သင္ယူျခင္း ျဖစ္စဥ္တြင္ ပထမဆံုးအၾကိမ္အျဖစ္ သိမႈနယ္ပယ္အတြင္း ၀င္လာျခင္းျဖစ္သည္။ အေၾကာင္းအရာ၊ အခ်က္ အလက္ မ်ားစြာကို တစ္ခ်ိန္တည္းတြင္ အလွ်ံပယ္ တင္ဆက္ျခင္း၊ သင္ၾကားျခင္းတို႔မွာ အသိပညာတို႔ကို ရရွိေစရန္ႏွင့္ ဗဟုသုတတို႔ကို ေရရွည္ မွတ္ဥာဏ္တြင္ သိမ္းဆည္းရန္ အခက္အခဲရွိ၏။

ကေလး၏ ဘ၀၊ ျပင္ပေလာကႏွင့္ ဆက္စပ္ေပးျခင္း….

(လတ္တေလာ) ရွင္သန္ အလုပ္လုပ္ေနသည့္ မွတ္ဥာဏ္တြင္ ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ ၀င္ေရာက္လာသည့္ အခ်က္အလက္တို႔ကို ေရရွည္မွတ္ဥာဏ္တြင္ သိုမွီး သိမ္းဆည္းထားႏုိင္သည္။ ဆန္႔က်င္ဘက္တစ္ခုမွာမူ ေရရွည္မွတ္ဥာဏ္မွာ မတို္င္းတာႏိုင္ေလာက္ေအာင္ပင္ ၾကီးမားက်ယ္ျပန္႔မႈ ရွိေနျခင္းႏွင့္ အခ်က္အလက္ကို ကန္႔သတ္မႈမရွိဘဲ သိုမွီးႏိုင္စြမ္းပင္ျဖစ္သည္။ ၁၉၄၀ ခုႏွစ္တြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ စိတၱေဗဒပညာရွင္ ေအဒရီးယန္ ဒင္မန္း ဒီ ဂရု၏ သုေတသန ေလ့လာမႈအရ ကမၻာေက်ာ္ စစ္တုရင္သမားႏွင့္ လူသစ္တန္းတို႔အၾကား အဓိက ကြာဟခ်က္မွာ အံ့အားသင့္ဖြယ္ရာ ေရႊ႕ကြက္ (သို႔မဟုတ္) လတ္တေလာ မွတ္ဉာဏ္အား ၾကီးမားျခင္း တို႔ေၾကာင့္ မဟုတ္ပါ။ သမၻာရင့္ စစ္တုရင္သမားတို႔၏ ေရရွည္မွတ္ဥာဏ္ထဲတြင္ လက္ေတြ႔ ကစားကြက္ ပံုစံမ်ဳိးစံုတို႔ကို က်ယ္ျပန္႔စြာ သိုမွီး သိမ္းဆည္းထားႏုိင္ျခင္းပင္။ ကစားေနစဥ္တြင္ သိုမွီးသိမ္းဆည္းထားသည့္ ကစားကြက္ပံုစံမ်ားထဲမွ ထုတ္ႏုတ္ယူျခင္းႏွင့္၊ လက္ရွိကစားကြက္ႏွင့္ လိုက္ဖက္မည့္ အေကာင္းဆံုး ေရႊ႕ကြက္ကို သိျမင္ႏိုင္စြမ္းကို ဆိုလိုပါသည္။

အျခားေသာ စိတၱေဗဒပညာရွင္တို႔၏ ျပႆနာ အေျဖရွာျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္ျပီး စူးစမ္းေလ့လာမႈမ်ားကလည္း ေရရွည္မွတ္ဉာဏ္သည္ အဆင့္ျမင့္ ေတြးေတာ စဥ္းစားျခင္းႏွင့္ သင္ယူေလ့လာျခင္းတို႔အတြက္ အေရးပါသည္ဟု ေထာက္ျပထား၏။

ဆရာဆရာမမ်ားအေနျဖင့္ ကေလးမ်ား ေလ့လာေနသည့္ သင္ခန္းစာအသစ္တို႔ကို သိရွိထားႏွင့္ျပီးေသာ အေၾကာင္းအရာတို႔ႏွင့္ ဆက္စပ္ေပးျခင္းျဖင့္ ေရရွည္မွတ္ဥာဏ္တြင္ သိုမွီးသိမ္းဆည္းရန္ လံႈ႕ေဆာ္ေပးရာ ေရာက္ပါသည္။ သင္ခန္းစာအေဟာင္းတို႔ကို ျပန္လွန္ေလ့က်င့္ေစျခင္း၊ အသစ္ႏွင့္ အေဟာင္းဆက္စပ္ေပးျခင္း၊ အေဟာင္းအခ်င္းခ်င္း၏ ဆက္ႏြယ္မႈတို႔ကို ရွာေဖြေစျခင္း၊ သိရွိထားျပီးေသာ အေၾကာင္းအရာအေပၚတြင္ အေျခခံျပီး အသိအသစ္တို႔ကို ထပ္ဆင့္ တည္ေဆာက္ျခင္းတို႔မွာ ေရရွည္မွတ္ဥာဏ္ထဲတြင္ သိမ္းဆည္းႏိုင္ရန္ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစပါသည္။

သင္ၾကားေရး ကိရိယာမ်ား

အသိပညာတို႔ကို အစိတ္အပိုင္းငယ္ေလးမ်ားအျဖစ္ ျဖတ္ေတာက္၍ သင္ၾကားေပးျခင္းႏွင့္ အသစ္ႏွင့္ အေဟာင္း ဆက္စပ္ေပးျခင္း တို႔ကို ထိေရာက္စြာ ေန႔စဥ္ပင္လုပ္ေဆာင္ႏုိင္ပါသည္။ စနစ္တက်ျပင္ဆင္ထားရွိေသာ သင္ခန္းစာ ဖြဲ႔စည္းပံု organizers၊ အယူအဆ ဆက္စပ္ပံု (concept maps)၊ အေတြးေျမပံု (mind map)၊ ပေဟဠိမ်ား၊ ဉာဏ္စမ္းမ်ားတို႔မွာ ေပ်ာ္ရႊင္ဖြယ္ရာေကာင္းလွပါသည္။
သိန္းႏိုင္

ေပ်ာက္ဆံုးသြားတဲ့ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း

သိန္းႏုိင္

“ဘာသာရပ္ၾကီး တစ္ခုလံုးကို ျဖဳတ္ပစ္လုိက္ၾကတာေနာ္။ မ်ဳိးဆက္ ၄ ခုေလာက္ေတာင္ရွိေနျပီ။ ေနာက္ပိုင္းႏွစ္ေတြမွာလည္း ျပန္ထည့္ဖို႔ကို မစဥ္းစားခဲ့ၾကဘူး။ အခုထက္ထိ ျဖဳတ္ထားၾကတုန္း။ ဒါဟာ ပညာေရးဆိုင္ရာ ရက္စက္မႈပါ။ တာ၀န္မဲ့မႈလည္းျဖစ္တယ္။ အခုေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ေက်ာင္းဆရာ ျပန္လုပ္ၾကေပမယ့္လည္း ကိုယ္ကမသင္ခဲ့ရတဲ့အတြက္ ဘယ္လိုျပန္သင္ေပးႏုိင္မွာလဲ။”

အျမဲစြတ္စိုေနတတ္ေသာ နယ္ေျမျဖစ္သျဖင့္ ပတ္၀န္းက်င္တစ္ခြင္လံုးမွာ စိမ္းစိုလန္းဆန္းလ်က္။ ပင္လယ္ျပင္ၾကီးကို အမွီျပဳျပီး ၀မ္းစာရွာၾကရရွာေသာ မိသားစုမ်ား၏ ကေလးမ်ားအတြက္ ေက်ာင္းမ်ားကို ကိုယ္ထူကိုယ္ထ ဖြင့္လွစ္ထားၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္တြင္ မိုးဦးရာသီတြင္ ရက္တို ဆရာအတတ္ပညာေရးသင္တန္းကို ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ အစြန္အဖ်ား နယ္ေျမတစ္ခုတြင္ က်င္းပ ျပဳလုပ္ခြင့္ရရွိခဲ့သည္။ ျမန္မာျပည္တြင္း အေျခခံပညာ စာသင္ေက်ာင္းမ်ားတြင္ ေက်ာင္းဆရာတာ၀န္ကို ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ဖူးသူမ်ား အပါအ၀င္ အသက္အရြယ္မ်ဳိးစံု ေက်ာင္းဆရာ၊ ဆရာမမ်ား စုစုေပါင္း ၆၀ ဦးခန္႔ တက္ေရာက္ခဲ့ၾကသည္။ ကေလးဖြံ႕ျဖိဳးမႈပညာ၊ ၪဏ္ရည္အေထြေထြ စြမ္းရည္အမ်ဳိးမ်ဳိး၊ ကေလးဗဟိုျပဳ စာသင္ၾကားနည္းမ်ား၊ အႏုရသပညာေရး၊ သင္ရိုးညႊန္း တမ္းပညာႏွင့္ ပညာေရးစီမံခန္႔ခြဲမႈတုိ႔ကို ဦးစားေပးေဆြးေႏြးျဖစ္ခဲ့သည္။ က်ယ္ျပန္႔၊ မွ်တေသာ ေက်ာင္းသင္ရိုးညႊန္းတမ္း တစ္စံုကို လိုအပ္ေနသည့္ ယင္းေဒသတြင္ ဤကဲ့သို႔ေသာ သင္တန္းမ်ဳိး၊ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ဳိး ယခင္က မရွိခဲ့ေသးပါ။ သို႔ျဖစ္ပါ၍ သင္တန္း နည္းျပဆရာ ဆရာမမ်ားႏွင့္ သင္တန္းသူ၊ သင္တန္းသား ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားအတြက္ လြန္စြာအားရ ေက်နပ္ဖြယ္ရာ ျဖစ္ခဲ့ပါသည္။ စုေပါင္း ေဆြးေႏြးေလ့လာျခင္းျဖင့္ အားလံုးအတြက္ ပညာေရး အေတြးအျမင္သစ္မ်ား၊ အက်င့္အၾကံသစ္မ်ား ရရွိခြင့္ကို ဖန္တီးႏုိင္ခဲ့ၾကျပန္သည္။

ေပ်ာက္ဆံုးသြားတဲ့ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း

သင္တန္း၏ အေရးၾကီးေသာ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုလည္းျဖစ္၊ ေရရွည္လုပ္ငန္းစဥ္တစ္ခုအေနျဖင့္လည္းရွိေနမည့္ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း ပညာေခါင္းစဥ္ကို ေဆြးေႏြးၾကရာ၀ယ္ ျမန္မာ့ပညာေရး ရႈခင္းမွ ေပ်ာက္ဆံုးသြားခဲ့ေလေသာ ေခါင္းစဥ္တစ္ခုကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိခဲ့ၾကေတာ့၏။ က်ယ္ျပန္႔၊ မွ်တေသာ သင္ရုိးညႊန္းတမ္းကို မည္သို႔တည္ေဆာက္ၾကပါမည္နည္း။ ဘက္စံုပညာေရးဟူသည္ အဘယ္နည္း။ ပညာ၊ ပညာေရး၊ ေက်ာင္းပညာေရး၊ မူလတန္းပညာေရး စသည္တို႔၏ အဓိပၸါယ္တို႔ကို ဖြင့္ဆိုျခင္းျဖင့္ စတင္ေဆြးေႏြးရေတာ့သည္။ အေျခခံပညာေရး၏ ရည္မွန္းခ်က္ကို ရွင္းလင္းရေတာ့၏။

ဘာသာရပ္မ်ားဖြဲ႔စည္းပံုႏွင့္ ၂၁ ရာစု အတြက္ အေျခခံပညာသင္ရိုးညႊန္းတမ္းဖြဲ႔စည္းမႈကိုေဆြးေႏြးၾကစဥ္ သင္တန္းနည္းျပဆရာမွ အမွတ္မထင္ ေမးခြန္းတစ္ခုကို ေကာက္ခါငင္ခါ ေမးျမန္းေလသည္။
“အခုဒီသင္တန္းကို တက္ေရာက္လာၾကတဲ့ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားထဲက ျပည္သူ႔နီတိဘာသာရပ္ကို အေျခခံပညာ ေက်ာင္းေနတုန္းက သင္ယူခဲ့ဖူးတဲ့ ဆရာဆရာမမ်ား ေခတၱမတ္တပ္ ရပ္ေပးၾကပါ”
အားလံုးတဒဂၤမွ် တိတ္ဆိတ္ျငိမ္သက္ သြားၾကေလသည္။ ေတြေ၀စဥ္းစားေနၾကပံုကို ျမင္လုိက္ရျပန္သည္။ ထို႔ေနာက္ အသက္ၾကီးၾကီး ဆရာဆရာမၾကီး ၇ ဦးခန္႔ ျဖည္းညင္းစြာ မတ္တပ္ရပ္လာၾကသည္။ သင္တန္းဆရာအေနျဖင့္ ဦးေဆာင္ေဆြးေႏြးေနသူမွ တစ္ခန္းလံုးကို ေစ့ငုစြာ သံုးသပ္ၾကည့္မိသည္။ ဆရာဆရာမ ၆၀ ဦးခန္႔မွ အသက္ ၆၀ ၀န္းက်င္ခန္႔ ၇ ဦးသာမတ္တပ္ထရပ္သည္မဟုတ္ပါလား။ သူတို႔မ်က္ႏွာမ်ားေပၚတြင္ ေဆြးေျမ့ လြမ္းဆြတ္ ေနၾကဟန္ ရွိသည္။ က်န္ရွိေနေသာ ဆရာဆရာမ ၅၀ ေက်ာ္မွာ မတ္တပ္ရပ္ျပသူ ဆရာဆရာမၾကီးတို႔ကို ေငးေမာရင္း တစ္စံုတစ္ရာကို ကုိယ္စီ စဥ္းစားေနၾကပံု ေပၚလြင္ေနသည္။

အခ်ိန္လည္းေစ့ေတာ့မည္ျဖစ္သျဖင့္ သင္တန္းဆရာမွအားလံုးကို ဤသို႔ဆက္ေျပာခဲ့ေလသည္။
“ထုိင္ေနၾကတဲ့ ဆရာဆရာမမ်ားဟာ အသက္အရြယ္အားျဖင့္ ၂၀ ေက်ာ္၊ ၃၀ ေက်ာ္၊ ၄၀ ေက်ာ္၊ ၅၀ ေက်ာ္ေတြ အမ်ားစုျဖစ္တာ ေတြ႔ရပါတယ္။ အားလံုးလည္းပဲ ျမန္မာႏုိင္ငံပညာေရးကို ျဖတ္သန္းခဲ့ဖူးသူေတြခ်ည္းျဖစ္တယ္။ အခုေတာ့ျဖင့္ ကံအားေလွ်ာ္စြာ၊ ကံေကာင္းစြာနဲ႔ ဒီေနရာေလးမွာ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားအေနနဲ႔ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခြင့္ ရရွိေနၾကတယ္။ ဒီေန႔ေတာ့ သင္တန္းခ်ိန္ ေစ့ေတာ့မွာမို႔လို႔ အိမ္စာအေနနဲ႔ ေပးလိုက္ခ်င္ပါတယ္။ ထိုင္ေနတဲ့ ဆရာဆရာမမ်ားအေနနဲ႔ ဘာျဖစ္လုိ႔မ်ား ျပည္သူ႔နီတိဘာသာရပ္ကို အေျခခံပညာ ေက်ာင္းသားဘ၀မွာ သင္ယူေလ့လာခြင့္ မရရွိခဲ့ၾကတာလဲဆိုတာ အေျဖရွာလာၾကဖို႔ပါ။”
တီးတိုး ေဆြးေႏြးသံမ်ား ေပၚထြက္လာခဲ့၏။

သင္တန္း နည္းျပဆရာမွ ဆက္ေျပာခဲ့သည္။

“ေလးစားထုိက္တဲ့ က်ေနာ့္တို႔ရဲ႕ ၀ါရင့္ဆရာဆရာမၾကီးမ်ားကိုလညး္ အကူအညီတစ္ခု ေတာင္းပါရေစ။ က်ေနာ္တို႔ကို စာသင္ၾကားေပးခဲ့တာေတြအတြက္ ေက်းဇူးစကားဆိုပါရေစ။ သို႔ေသာ္လည္းပဲ က်ေနာ္အပါအ၀င္ ဒီခန္းမထဲမွာ ထိုင္ေနၾကတဲ့ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားဟာ ျပည္သူ႔နီတိဘာသာရပ္ကို အေျခခံပညာ ေက်ာင္းသားဘ၀မွာ သင္ယူေလ့လာခြင့္ မရရွိခဲ့တာ ေသခ်ာတယ္။ အဲဒီအတြက္ လြန္ခဲ့ေသာ အႏွစ္ ၄၀ ေက်ာ္ တစ္ေခတ္တစ္ခါက ဆရာဆရာမၾကီး သင္ယူေလ့လာခြင့္ ရရွိခဲ့တဲ့ ျပည္သူ႔နီတိ ဘာသာရပ္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ မနက္ျဖန္ခါ ျပန္လည္ေျပာျပေစခ်င္ပါတယ္။ ဒီေန႔ေတာ့ ဒီေလာက္နဲ႔ ရပ္နားၾကရေအာင္ပါ။ အားလံုး မဂၤလာပါ”

+++++

သင္တန္းေနာက္တစ္ရက္တြင္ သင္ရိုးညႊန္းတမ္းပညာ အခ်ိန္စလွ်င္စျခင္း ဆရာငယ္တစ္ဦးမွ စတင္ေျပာဆိုလိုက္ေလသည္။ ဤျမိဳ႕ေလးတြင္ သခ်ၤာဆရာတစ္ဆူျဖစ္ေလသူ ဆရာေမာင္ခင္ေဇာ္ျဖစ္သည္။
“မေန႔က ဆရာခုိင္းလိုက္တဲ့ အိမ္စာကို စဥ္းစားလိုက္တာ အေျဖလည္းမရဘူး။ အိပ္လို႔လည္း မေပ်ာ္ဘူး။ စာေတြသိပ္မသင္ခဲ့ရေတာ့ က်ေနာ္တို႔ စာသိပ္မက်က္ခဲ့ရလို႔ ကံအေတာ္ေကာင္းခဲ့တယ္လို႔ေတာ့ စဥ္းစားမိ ပါတယ္။”

အားလံုး ျပံဳးစိစိ ျဖစ္ကုန္ၾကသည္။ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္တြင္ထုိင္ေနေသာ အစအေနာက္သန္သည့္ ဆရာမ ေမကံ့ေကာ္မွ ဆရာေမာင္ခင္ေဇာ္ ဖက္သို႔ လက္ညိဳးထိုးျပီး ေျပာလုိက္ေလသည္။
“ဆရာခင္ေဇာ္ရဲ႕ အဖိုး ပိႆာခ်ိန္နဲ႔ ေရာင္းစားလိုက္တာ ျပည္သူ႔နီတိစာအုပ္ကုန္သြားလို႔ က်မတို႔ေခတ္မွာ ဆက္မသင္ရတာ ျဖစ္မယ္။ အခုလည္း သူ႔အဖိုး အက်င့္အတုိင္းပဲ”
တစ္ခန္းလံုး တ၀ါး၀ါး ပြဲက်သြားေတာ့၏။

အျမဲအတည္ေနတတ္သူ ဆရာဦးလွေဆာင္မွ မ်က္မွန္တစ္ခ်က္ပင့္ျပီး ေတြးေတြးဆဆေျပာ၏။ “ဒါဟာ ရက္စက္မႈတစ္ခုပဲလား ဆရာသိန္းႏိုင္။ အျမဲလိုလို ၾကားေနခဲ့ရတာကေတာ့ ဘက္စံုပညာေရးဆိုလားပဲ။ က်ေနာ္မေန႔ညက တစ္ညလံုးစဥ္းစားတယ္။ အခု အသက္ ၅၀ နားနီးေနျပီ။ သို႔ေပမယ့္ အေျခခံပညာေရးကတည္းက မရလိုက္တဲ့ဟာ၊ မသင္ခဲ့ရတာနဲ႔ အသိပညာ ခၽြတ္ယြင္းခ်က္ေတြနဲ႔ ရွင္သန္ေနခဲ့တဲ့ႏွစ္ေတြကို ႏွေမ်ာသလိုပဲဗ်ာ”

စိတ္ဆတ္သည့္ ေက်ာင္းဆရာဦးတိတ္က လက္သီးလက္ေမာင္းတန္းလ်က္ ေဒါသတၾကီး ၀င္ေရာက္ ေဆြးေႏြးျပန္သည္။ “ဘာသာရပ္ၾကီး တစ္ခုလံုးကို ျဖဳတ္ပစ္လုိက္ၾကတာေနာ္။ မ်ဳိးဆက္ ၄ ခုေလာက္ေတာင္ရွိေနျပီ။ ေနာက္ပိုင္းႏွစ္ေတြမွာလည္း ျပန္ထည့္ဖို႔ကို မစဥ္းစားခဲ့ၾကဘူး။ အခုထက္ထိ ျဖဳတ္ထားၾကတုန္း။ ဒါဟာ ပညာေရးဆိုင္ရာ ရက္စက္မႈပါ။ တာ၀န္မဲ့မႈလည္းျဖစ္တယ္။ အခုေတာ့ က်ေနာ္တို႔က ေက်ာင္းဆရာ ျပန္လုပ္ၾကေပမယ့္လည္း ကိုယ္ကမသင္ခဲ့ရတဲ့အတြက္ ဘယ္လိုျပန္သင္ေပးႏုိင္မွာလဲ။”
အားလံုးျပန္ျငိမ္က်သြားျပန္ေလသည္။ နည္းျပဆရာျဖစ္သူမွ ၀ါရင့္ဆရာဆရာမၾကီးမ်ားဖက္သို႔လွည့္ျပီး ေဆြးေႏြးေပးရန္ ေမတၱာရပ္ခံခဲ့သည္။

“အခုလို အျမင္ေတြကို တင္ျပေပးတာ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ အေျခခံပညာေရးမွာကတည္းက ျပည္သူ႔နီတိ ဘာသာရပ္ကို သင္ယူခြင့္ရရွိ ခဲ့ၾကတဲ့ ဆရာဆရာမၾကီးမ်ားမွ အေတြ႔အၾကံဳေတြကို ေ၀မွ်ေပးေစခ်င္ပါတယ္။ ဆရာဆရာမၾကီးတို႔ ငယ္စဥ္ မူလတန္း၊ အလယ္တန္း၊ အထက္တန္းေက်ာင္းသား ဘ၀တုန္းက ပညာေရး အေျခအေနကို အားလံုးလည္း သိခ်င္ေနၾကပါတယ္”

ျပည္နယ္အဆင့္မွာ ပညာေရးမွဴးလုပ္ခဲ့ဖူးသူ အသက္ ၆၈ ႏွစ္ရွိျပီျဖစ္တဲ့ ဆရာၾကီး ႏုိင္ပညာမြန္မွ မတ္တပ္ရပ္ျပီး အားလံုးျမင္ႏုိင္ေစရန္ စာအုပ္ငယ္တစ္အုပ္ကို ေျမႇာက္ျပလုိက္သည္။ သင္တန္းသူသင္တန္းသားမ်ားႏွင့္ နည္းျပဆရာမ်ားမွာ ဆရာၾကီးကိုင္ထားသည့္ စာအုပ္ငယ္ကို စိတ္၀င္တစား ေမာ့ၾကည့္ေနၾကသည္။ ပိန္ပိန္ပါးပါး အျငိမ္းစား ျမန္မာ့ပညာေရးသမားၾကီးဆီမွာ ရင္ဖြင့္ေျပာျပစရာ တစ္ခုမဟုတ္ တစ္ခု အျမဲပင္ ရွိေနတတ္ေလသည္။

“အဟမ္း... အားလံုးကို ေလးစားပါတယ္။ က်ေနာ္ျပည္နယ္ပညာေရးမွဴး လုပ္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ေတြတေလွ်ာက္လံုးမွာ ျမိဳသိပ္ထားခဲ့ရတဲ့ အရာတစ္ခုကို ဒီကေန႔ေတာ့ ေျပာျပပါမယ္။ ဒါဟာ အေျခခံပညာဦးစီးမွာ ေဆြးေႏြးခဲ့ဖူးတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ စာသင္ခန္းေတြအထိ ျပန္မေရာက္ခဲ့ တာကေတာ့ အင္မတန္မွ ၀မ္းနည္းစရာပါ။ အခုက်ေနာ္ကိုင္ထားတဲ့ စာအုပ္ေလးရဲ႕နာမည္က - ျပည္သူ႔နီတိ - ျဖစ္ပါတယ္။ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ က်ေနာ့္ရဲ႕ အိမ္က စာအုပ္ေသတၱာေလးမွာ သိမ္းဆည္းထားခဲ့တာပါ။ အႏွစ္ ၅၀ နီးပါးရွိေနျပီ။ က်ေနာ္ အေျခခံပညာေက်ာင္းသားဘ၀က သင္ယူခဲ့ရတဲ့ ျပဌာန္းစာအုပ္ေလးလည္းျဖစ္တယ္။ စာေပဗိမာန္ ပံုႏွိပ္တုိက္က ၁၉၅၆ ခုႏွစ္မွာ ဒုတိယအၾကိမ္ ထုတ္ထားတဲ့ဟာပါ။ ေနာက္ဆံုးထုတ္ေ၀ခဲ့တာလည္း ျဖစ္မယ္။ က်ေနာ္တို႔ ေခတ္တုန္းက သတၱမတန္းကေန ဧကာဒသမတန္းအထိ ေလ့လာခဲ့ရတယ္။”

ထုိင္ျပီး ေငးေမာ နားေထာင္ေနသူတို႔အၾကား လႈပ္လႈပ္ရွားရွား ျဖစ္သြားၾကသည္။ ကၽြတ္စီကၽြတ္စီျဖင့္ ေဆြးေႏြးသံအခ်ဳိ႕ ေပၚထြက္လာျပန္သည္။

“ေက်ာင္းဆရာလုပ္လာတာ အႏွစ္ ၂၀ နီးပါးေတာင္ရွိေနပါျပီ။ တစ္ခါမွ ဒီစာအုပ္ကို မေတြ႔ခဲ့ဖူးဘူး။” နယ္ေျမတြင္းရွိ ေက်ာင္းအားလံုး၏ လူမႈေရး ဘာသာရပ္မွဴးျဖစ္သူ ဆရာေျမမွ ေျပာလုိက္ျခင္းျဖစ္သည္။
“အဲဒီ ျပည္သူ႔နီတိစာအုပ္မွာ ဘာေတြေရးထားသလဲ သိခ်င္ပါတယ္။” တစ္ခုခုကို သိခ်င္တိုင္း မ်ဳိသိပ္မထားတတ္ပဲ ခ်က္ျခင္းေမးတတ္သူ သမိုင္းဆရာမေဒၚ မိုးသီတာျပည့္မွ သိခ်င္ေဇာၾကီးစြာႏွင့္ ေမးျမန္းေလေတာ့သည္။ အားလံုးမွာလည္း သိခ်င္ေနၾကသည္မဟုတ္လား။

ဆရာၾကီးႏိုင္ပညာမြန္မွ ဆက္ေျပာျပေနခဲ့ေလသည္။
“စာမ်က္ႏွာ ၁၄၀ နီးပါးရွိတဲ့ ဒီစာအုပ္ဟာ အေျခခံပညာအထက္တန္းဆင့္အတြက္ ျပဌာန္းခဲ့တာပါ။ အခန္း ၁၃ ခန္း ပါရွိပါတယ္။ အဲဒီအခန္းေခါင္းစဥ္ေတြကို ေျပာျပေပးပါမယ္။
အခန္း (၁) ျပည္သူ႔နီတိ အဓိပၸါယ္ႏွင့္ အေျခခံသေဘာ
အခန္း(၂) ေပါင္းသင္းဆက္ဆံမႈႏွင့္ လူ႔အစည္းအရံုး
အခန္း (၃) ႏုိင္ငံသားႏွင့္ သူ၏ အရည္အခ်င္းမ်ား
အခန္း (၄) ႏိုင္ငံသားႏွင့္ ဆန္႔က်င္ေသာ သေဘာတရားမ်ား
အခန္း (၅) ႏုိင္ငံသား၏တာ၀န္ ၀တၱရားမ်ား
အခန္း (၆) ႏိုင္ငံသား၏ အခြင့္အေရးမ်ား
အခန္း (၇) ႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ အစိုးရ
အခန္း (၈) ႏိုင္ငံအစိုးရတို႔ တာ၀န္မ်ား
အခန္း (၉) ႏုိင္ငံေတာ္၏ အေျခခံမူမ်ား
အခန္း (၁၀) ႏုိင္ငံေတာ္ ဖြဲ႔စည္းပံု
အခန္း (၁၁) ႏိုင္ငံေတာ္သမတႏွင့္ ပါလီမန္
အခန္း (၁၂) ျပည္ေထာင္စု အစိုးရ
အခန္း (၁၃)လြတ္လပ္ေရး ေက်ညာစာတမ္း

ဒီေခါင္းစဥ္ေတြကို က်ေနာ္တို႔ အေသအခ်ာဖတ္ရႈေလ့လာျပီး စာသင္ခန္းေတြမွာ ေဆြးေႏြးခြင့္လည္း ရရွိပါတယ္။ အဲဒီေခတ္က ႏုိင္ငံေရးနဲ႔လည္း ဆက္စပ္ျပီးေတာ့ စာသင္ခန္းတြင္းမွာ ေဆြးေႏြးၾကေသးတယ္။ ဥပမာ ဖြဲ႔စည္းပံုက မမွ်တေသးတာေတြ၊ ဘက္လိုက္ထားတာေတြ။ ေနာက္ျပီးေတာ့ တုိင္းရင္းသားေတြရဲ႕ ခံစားခ်က္ေတြ၊ ဒါေတြကို အထက္တန္းအဆင့္ စာသင္ခန္းေတြမွာ ေဆြးေႏြးဖလွယ္ၾကတယ္။ မတူတဲ့အျမင္ေတြကိုလည္း တေလးတစား နားေထာင္ၾကရတယ္။”

“ဟင္.. အဲဒီေခါင္းစဥ္ေတြ ႏုိင္ငံေရးေခါင္းစဥ္ေတြလိုပဲ။ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ ဘာဆုိင္လို႔လဲ။ ပ်င္းစရာၾကီးေတြ။ ဘာျဖစ္လို႔ သင္ခဲ့ရတာလဲဆရာၾကီး။ ပညာေရးႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးဘာဆို္င္လို႔တုန္း”
ပညာေရးႏွင့္ မသက္ဆိုင္သည္မ်ားကို အခ်ိန္ကုန္ခံျပီး ေဆြးေႏြးေနသည္ဟု ထင္ျမင္ယူထားေသာ ဆရာမ ေဒၚနီနီမွ သည္းမခံႏို္င္သည့္ မ်က္ႏွာထားႏွင့္ ေမးျမန္းလို္က္သည္။ ခန္းမထဲမွ အခ်ဳိ႕ မွာ ဇေ၀ဇ၀ါမ်က္ႏွာမ်ားႏွင့္။ သူတို႔ျဖတ္သန္း လာခဲ့သည့္ ပညာေရးခရီးလမ္းတြင္ တစ္ခါမွ မၾကားခဲ့ဘူးေသာ ေခါင္းစဥ္မ်ားျဖစ္ေန၍လည္း သံသယစိတ္တို႔ ရွိသည္မွာ ေပၚလြင္ေနသည္။ အခ်ဳိ႔မွာ စိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾကေသာ မ်က္ႏွာမ်ားကို ဖံုးဖိမရ။ အခ်ဳိ႕လည္း နည္းျပဆရာဖက္သို႔ ကြက္ၾကည့္ကြက္ၾကည့္ လုပ္ေနၾကသည္။

အျငိမ္းစား အထက္တန္းေက်ာင္းအုပ္ဆရာၾကီးတစ္ဦးျဖစ္သူ ဦးဘေအာင္မွ မတ္တပ္ရပ္လိုက္ျပီး ဆရာၾကီး ႏိုင္ပညာမြန္ထံမွ ရွင္းျပခြင့္ ေတာင္းခံလိုက္သည္။
“ဆရာၾကီး ေခတၱနားပါခင္ဗ်ား၊ က်ေနာ့္ကို ဆက္ရွင္းျပခြင့္ျပဳေစလိုပါတယ္။ က်ေနာ္လည္းပဲ တစ္သက္လံုးျမိဳသိပ္ ခံစားခဲ့ရသူပါ။ တရား၀င္ဖြင့္ေျပာျပခြင့္လည္း မရွိခဲ့ဘူး။ အခုေတာ့ ဒီေနရာေလးမွာ က်ေနာ္တို႔ ဘ၀ရဲ႕ ဆည္းဆာခ်ိန္မွာ ကံၾကံဳလို႔ဆံုဆည္းၾကရတဲ့ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ ပညာေရးသမားငယ္မ်ားကို အျမင္ ရွင္းျပခြင့္ျပဳေစခ်င္တယ္။”

အားလံုးမွ ဆရာၾကီး ဦးဘေအာင္ ဆက္ေျပာမည့္စကားတို႔ကို ေစာင့္ေမွ်ာ္ေနၾကသည္။ ျဖည္းညွင္းခ်ဳိသာစြာ ေျပာဆိုတတ္သည့္ ဆရာၾကီးမွာ တစ္ျမိဳ႕လံုးက ေလးစားရသူတစ္ဦးလည္းျဖစ္သည္။ ႏွစ္ေပါင္း ၄၀ နီးပါး ပညာေရး၀န္ထမ္းဘ၀ကို ျဖတ္သန္းခဲ့သူပီသစြာ ပညာေရးအေပၚ သံေယာဇဥ္ၾကီးလြန္းလွသည္။
“တကယ္ေတာ့ ျပည္သူ႔နီတိဘာသာရပ္နဲ႔ ဒီေခါင္းစဥ္ေတြဟာ သိပ္ကို အေရးၾကီးလြန္းပါတယ္။ ပညာေရးနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးဟာ ခြဲျခားဖယ္ထုတ္ ထားလို႔မရပါဘူး။ ပညာေရးသည္ပင္လွ်င္ ႏိုင္ငံေရးျဖစ္သလို၊ ႏုိင္ငံေရးဟာလည္း ပညာေရးႏွင့္ တန္ဆာဆင္ႏိုင္မွသာလွ်င္ တင့္တယ္ပါ တယ္။ ေလးနက္မႈကို ရရွိႏုိင္ပါတယ္။ သိသင့္သိအပ္ေသာ ေခါင္းစဥ္မ်ားျဖစ္လို႔ ျပည္သူ႔နီတိဘာသာရပ္ကို သင္ယူဖူးမွသာလွ်င္ ႏုိင္ငံသား ျဖစ္ရက်ဳိးနပ္ပါမယ္။ အသက္ရွင္ ေနထိုင္ရက်ဳိးနပ္ပါတယ္။ သာမန္သိရံုမွ်နဲ႔လည္း မလံုေလာက္ေသးျပန္ဘူး။ လက္ေတြ႔ဘ၀ထဲမွာ ျပန္လည္ အသံုးခ်ဖို႔လည္း ေလ့လာခဲ့ၾကတယ္။ ပညာရွိၾကီးေတြမိန္႔ဆိုခဲ့တယ္။ သူ႔အလိုအေလွ်ာက္ေတာ့ လူငယ္ေတြဟာ ႏိုင္ငံ့သားေကာင္းေတြ ျဖစ္မလာႏုိင္ဘူးတဲ့။ ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေပးမွသာ၊ အသိပညာႏွင့္ အက်င့္အၾကံတို႔ကို ရရွိမယ္။ တာ၀န္သိမယ္။ အခြင့္အေရးတို႔၊ ရပိုင္ခြင့္တို႔ကို ေလးစားလိုက္နာမယ္။ မိမိနဲ႔ သူတစ္ပါး အက်ဳိးကို မွ်တစြာ သယ္ပိုးလိုမယ္။ ရပ္က်ဳိးရြာက်ဳိး၊ တုိုင္းက်ဳိးျပည္ျပဳ လုပ္ရပ္ေတြအေပၚမွာ တန္ဖိုးထားႏိုင္မယ္။ ပါ၀င္ေဆာင္ ရြက္လိုစိတ္ျဖစ္ေပၚမယ္။ တနည္းအားျဖင့္လည္း ႏုိင္ငံသား ပညာေရးလုိ႔ ေခၚဆိုၾကတဲ့ ဒီပညာရပ္ကို သင္ၾကားထားမွသာလွ်င္ ေလးနက္တဲ့ တန္ဖိုးရွိတဲ့၊ အသိပညာရွိတဲ့ ႏုိင္ငံသားေတြျဖစ္လာၾကမယ္။ ”

“ဘာျဖစ္လို႔ အေျခခံပညာေရးမွာကတည္းက ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးရမွာလဲ။ အျခားသင္ယူစရာေတြက တပံုတပင္ၾကီး။ လက္ရွိသင္ရိုးကိုတင္ မနည္းကုန္ေအာင္သင္ေပးေနရတယ္။” ဆရာသီဟမွ အထြန္႔တက္ ေမးျမန္းလာသည္။

ျမန္မာႏို္င္ငံစာစစ္အဖြဲ႔တြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ဖူးသူ အျငိမ္းစားဆရာမၾကီး ေဒၚတင္တင္၀င္းက ေျဖၾကားေပးရန္ သင္တန္းနည္းျပ ဆရာေလးမွ ေမတၱာရပ္ခံလိုက္သည္။ မဆိုင္းမတြပင္ ဆရာမၾကီးမွ ထရပ္လုိက္ျပီး ၾကည္လင္ခန္႔ျငားေသာ မ်က္ႏွာတြင္ အျပံဳးပန္းဆင္၍ ေျဖၾကားေပးခဲ့သည္။

“ငယ္ရြယ္ႏုပ်ဳိတဲ့ စိတ္ႏွလံုးေတြကိုသာလွ်င္ ပံုေဖာ္ထုဆစ္ရတာ လြယ္ကူပါတယ္။ ဖေယာင္သားေလးေတြလို လိုလားအပ္တဲ့ စိတ္အေျခခံ ယဥ္ေက်းမႈကို ေလ့က်င့္ေပးရလြယ္တယ္။ ၾကီးမွဆို သိပ္ခက္သြားျပီ။ ျပည္သူ႔နီတိပညာရပ္ဟာ ဘ၀ထဲကို ေရာက္ဖို႔လိုအပ္တယ္။ ကေလးတုိင္း၊ လူၾကီးတုိင္း၊ ႏိုင္ငံသားတုိင္းရဲ႕ ရင္ဘတ္ထဲမွာ ပါသြားဖို႔လိုအပ္တယ္။ ဒီမိုကေရစီယဥ္ေက်းမႈေပၚထြန္းဖို႔၊ ဒီမိုကေရစီစနစ္ တည္ေဆာက္ဖို႔ဆိုတာ အဲဒီနီတိေတြျပည့္ေနတဲ့ ရင္ဘတ္ေတြနဲ႔ တည္ေဆာက္ရမွာျဖစ္လို႔ပါပဲ။”

“ဆရာမၾကီး ဥပမာေလး တစ္ခုေလာက္ေပးပါ” ဆရာမၾကီးမွာ ဥပမာ၊ ဥပေမယ်တို႔ျဖင့္ စကားေျပာေကာင္းသူ ျဖစ္သည္ကို သိထားသည့္ တပည့္ေဟာင္းတစ္ဦးျဖစ္သူ ဆရာမေဒၚလင္းလင္းျဖဴမွ ေတာင္းဆိုလိုက္သည္။

“ဟုတ္ကဲ့ပါ။ ေျပာျပပါမယ္။ ႏိုင္ငံရဲ႕ မွန္ကန္တဲ့ ဖြဲ႔စည္းမႈကို သိဖို႔လိုအပ္တယ္။ ပကတိအရွိတရားေတြကို နားလည္ထားၾကရမယ္။ အဲဒါနဲ႔လည္းမျပီးေသးဘူး။ ေဆြးေႏြးေျပာဆိုႏုိင္တဲ့ ႏို္င္ငံသားေတြျဖစ္လာဖို႔၊ ေလးစားစြာ နားေထာင္တတ္တဲ့သူေတြျဖစ္လာဖို႔က လုိအပ္ျပန္တယ္။ အဲဒါမွသာ အက်ဳိးရွိတဲ့ ေဆြးေႏြး၀ိုင္းျဖစ္မယ္။ အက်ဳိးရွိတဲ့ လုပ္ရပ္ရလာမယ္။ စုေပါင္းလုပ္ေဆာင္ႏုိင္မယ္။”
“ဒီပညာရပ္ကို မသင္ယူခဲ့ရေပမယ့္လည္း က်မတို႔ အခုလိုစုေပါင္းျပီး လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ၾကတာပဲ မဟုတ္ဘူးလား ဆရာမၾကီး” သင္တန္းသူတစ္ဦးျဖစ္သူ ဆရာမ ႏု၀ါေအာင္မွ ေမးျမန္းျပန္သည္။ အသံအခ်ဳိ႕ ေပၚထြက္လာျပန္သည္။ မ်က္ႏွာအခ်ဳိ႕မွာ ျပံဳးစစႏွင့္။

သင္တန္းနည္းျပဆရာေလးမွာ နယ္ေျမေနာက္ခံကို ၾကိဳတင္ေလ့လာထားသျဖင့္ သိထားႏွင့္သည္။ ေက်ာင္းစုစုေပါင္း ဆယ္ဂဏန္းမွ် သာရွိသည့္ ဤျမိဳ႕ေလးတြင္ ေက်ာင္းတို႔ကို အားလံုး မစုစည္းႏိုင္ေသး။ ပညာေရးေခါင္းေဆာင္ ဆရာဆရာမမ်ား အခ်င္းခ်င္းပင္လွ်င္ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္ျပီး ေဆြးေႏြးေျပာဆိုရန္ ၀န္ေလးေနၾကဆဲ။ စည္းလံုးညီညြတ္မႈဆိုသည္ကို မတည္ေဆာက္တတ္ၾကေသး။ ထို႔အတြက္ စုေပါင္းျပီးလုပ္ေဆာင္ႏုိင္ၾကသည္ဟု ေဒၚႏု၀ါေအာင္မွ ေျပာသည္ကို အားလံုးမွ လက္မခံသည့္ သေဘာျဖင့္ ျပံဳးစစ ျဖစ္ၾကျခင္းပင္။ သူမကိုယ္တိုင္လည္း က်န္သူမ်ားကို ၾကည့္ျပီး ခစ္ကနဲ အသံထြက္ေအာင္ ရယ္ေမာမိလိုက္သည္။ သူမ ေျပာတာ ေလာၾကီးသြားသည္ကို ေနာင္တရခ်င္ခ်င္။ ဆရာဆရာမအမ်ားစုမွာ ျပည္သူနီတိကို မသင္ယူခဲ့ၾကရသျဖင့္ သူမတို႔နယ္ေျမတြင္း စည္းလံုးညီညြတ္မႈကို မတည္ေဆာက္ႏုိင္ျခင္း ျဖစ္တန္ရာသည္ဟူ၍လည္း ဆက္လက္ေတြးေတာေနေတာ့သည္။

အျငိမ္းစားျပည္နယ္ ပညာေရးမွဴးဆရာၾကီး ႏုိင္ပညာမြန္မွ အတြင္းစာမ်က္ႏွာအခ်ဳိ႕ကို လွန္ျပရင္း ထပ္မံ၀င္ေရာက္ ေဆြးေႏြးသည္။

“ျပည္သူ႔နီတိ ဘာသာရပ္ဟာ တုိင္းသူျပည္သား တစ္ဦးအေနနဲ႔ တုိင္းသူျပည္သားေကာင္းျဖစ္လာဖို႔ရာ ႏို္င္ငံေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ စီးပြားေရးစနစ္ စတဲ့ဟာေတြမွာ တတ္သိလိမၼာေအာင္ အုတ္ျမစ္ခ်ေပးေသာ အဓိပၸါယ္ရွိပါတယ္။ မတူညီတဲ့ႏိုင္ငံေရးစနစ္ေတြအေၾကာင္း - ဥပမာ အရင္းရွင္စနစ္၊ ကြန္ျမဴနစ္စနစ္၊ ဆိုရွယ္လစ္စနစ္နဲ႔ မူ၀ါဒေတြကို သိနားလည္လာမယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္အမ်ဳိးမ်ဳိးအေၾကာင္း၊ ေဒသႏၱရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးတို႔ကို သိျမင္လာမယ္။ ေဟာဒီမွာ စာမ်က္ႏွာ ၁၃ မွာ စာသင္ခန္းတြင္း ေလ့က်င့္ရန္ ေမးခြန္းေတြထဲက နံပါတ္ ၈ ေမးခြန္းကို ဖတ္ျပပါမယ္။ - ဒီမုိကေရစီ၏ လုပ္ငန္းေအာင္ျမင္မႈသည္ ျပည္သူ၊ ျပည္သားမ်ား၏ အသိတရားႏွင့္ အလုပ္တရားမ်ားအေပၚတြင္ တည္ရွိ၏-ဆိုေသာ စကား၏ အမွားအမွန္ကို ေ၀ဖန္ျပပါ-ဆိုျပီးပါတယ္။ အဲဒီလုိေမးခြန္းမ်ဳိးကို ၀ိုင္း၀န္းေဆြးေႏြး ၾကရတယ္။”

“မူလတန္းကတည္းက သင္ေပးလို႔ မရဘူးလားဆရာၾကီး” သခ်ၤာဆရာဦးခင္ေဇာ္မွ ေမးျမန္းျပန္သည္။
ဆရာၾကီးမွ ကိုယ္ကို ကိုင္းညြတ္လိုက္ျပီး “သိပ္ကို ေကာင္းတဲ့ေမးခြန္းပါ။ ပညာေရးရဲ႕ အဆင့္တိုင္းမွာကို သင့္ေတာ္ကိုက္ညီတဲ့ပံုစံနဲ႔ ေလ့က်င့္ေပးၾကရတယ္။ မူလတန္းမွာကတည္းကကို ျပည္သူ႔နီတိ ဘာသာရပ္ဟာ စတင္ပါတယ္။ ကေလးငယ္ေတြကို ဆက္ဆံေရး၊ အေျပာအဆို၊ အမူအယာ ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးတာကေန စတင္ရပါတယ္။” ဟုရွင္းျပ၏။

သင္တန္းကို စီစဥ္သူတစ္ဦးျဖစ္သူ အာက်န္ဆြန္မွ သူ၏ထုိင္းႏို္င္ငံပညာေရး အေတြ႕အၾကံဳတို႔ကို ေ၀မွ်ေပးသည္။ “ယဥ္ေက်းမႈ၊ စာရိတၱနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကိုသိဖို႔ရယ္၊ စီးပြားေရးအေျခခံကုိသိဖို႔အတြက္ကို မူလတန္းကတည္းက သင္ရိုးညႊန္းတမ္းနဲ႔ စနစ္တက် တည္ေဆာက္ ထားတယ္။ ၄ ႏွစ္တၾကိမ္ သင္ရိုးညႊန္းတမ္းကို ေျပာင္းတိုင္းလည္း မြမ္းမံတယ္။ ျပင္ဆင္ျဖည့္စြက္ၾကတယ္။ စနစ္ေတြကို ေလ့လာခြင့္ရရွိတယ္။”

အိႏ္ၵိယႏိုင္ငံႏွင့္ အျခားေသာ ဒီမိုကေရစီတုိင္းျပည္မ်ား၏ သင္ရိုးညႊန္းတမ္းတို႔ကို ေလ့လာထားသူ ဆရာၾကီးဦး ေဇာ္မင္းမွ ၀င္ေဆြးေႏြးျပန္သည္။

“ဒီမိုကေရစီတိုင္းျပည္တိုင္းမွာ တူညီတဲ့အခ်က္တစ္ခုရွိတယ္။ သူတို႔ပညာေရးဟာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ ရွင္သန္ႏို္င္ဖို႔ကို အဓိကထား ျပင္ဆင္ေပးတာပါ။ ႏိုးၾကားတက္ၾကြတဲ့ႏိုင္ငံသားျဖစ္လာဖို႔ကို ေမွ်ာ္လင့္ၾကတယ္။ ဒါမွလည္း ရပ္ရြာအက်ဳိးကို တာ၀န္ယူလိုစိတ္နဲ႔ တက္တက္ၾကြၾကြ သယ္ပိုးၾကမယ္ေလ။ ေနာက္ျပီးေတာ့ အခြင့္အေရးကို သိနားလည္ျပီး ကိုယ္ခ်င္းစာတရားထားတတ္ဖို႔ သင္ေပးၾကတယ္။ အတန္းၾကီးလာတဲ့အခါမွာေတာ့ လြန္ခဲ့တဲ့ အႏွစ္ ၅၀ က ျမန္မာျပည္မွာ သံုးခဲ့ဖူးတဲ့ ျပည္သူနီတိ (အထက္တန္းဆင့္) ဘာသာရပ္မွာပါတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သင္ၾကားေပးၾကတာေပါ့။”

အေတြ႔အၾကံဳရွိသူ ၀ါရင့္ဆရာဆရာမၾကီး၏ ျဖတ္သန္းမႈကို ေလ့လာခြင့္ရရွိသည္မွာ တန္ဖိုးမျဖတ္ႏိုင္ပါ။ သို႔ေသာ္ ေန႔လည္စာသံုးေဆာင္ရန္ အခ်ိန္က်ေလျပီ။ နည္းျပဆရာမွ ႏႈတ္ဆက္ျပီးတန္းျဖဳတ္ေသာ္ျငားလည္း ေဆြးေႏြးပြဲက မရပ္တန္႔ႏိုင္ေသး။ ေန႔လည္စာ စားသံုးရင္း အုပ္စုငယ္မ်ားအလုိက္ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးလို႔ ေနၾကျပန္ပါသည္။

ပညာေရးသမားမ်ား၏ ဤကဲ့သို႔ ေဆြးေႏြးေျပာဆိုမႈမ်ား၊ စုေပါင္းေလ့လာမႈမ်ား၊ ပြင့္လင္းလြတ္လပ္ေသာ စိတ္ထားမ်ားျဖင့္ စုစည္း ညီညာမႈမ်ားမွတဆင့္ ျမန္မာ့ပညာေရးရႈခင္းမွ ေပ်ာက္ကြယ္ခဲ့ရေလေသာ “ျပည္သူ႔နီတိ၊ ႏိုင္ငံသားပညာေရး” ဘာသာရပ္ၾကီးကို စာသင္ခန္းမ်ားအတြင္း ျပန္လည္ အသက္သြင္းေပးႏိုင္မည္ဟု ယံုၾကည္ ေမွ်ာ္လင့္လ်က္လည္း ရွိေနၾကေလသည္။

သိန္းႏုိင္
(ေမာကၡပညာေရး မဂၢဇင္းအမွတ္ ၃ ၾသဂုတ္လ၊ ၂၀၁၀)

စာသင္ခန္းထဲက အၾကင္နာတရား

သိန္းႏိုင္

“...အဲဒီတဒဂၤ ခဏငယ္ေလးမွာ အဲဒီလူငယ္၊ လူၾကီး၊ ကေလးေတြဟာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးလည္း ရေနမွာ မဟုတ္လား။..”

၂၁ ရာစု မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ကေလးဘ၀ဟာ ျပီးခဲ့တဲ့ရာစုမ်ားနဲ႔ လြန္စြာ ကြာျခားလို႔ ေနျပီျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ေက်ာင္းပညာေရးပံုစံေတြ ေျပာင္းလဲလာေနတယ္။ ပညာေရးရဲ႕ အဆင့္တိုင္းဟာ အရင္ကနဲ႔ ကြာျခားလာေနတာကို ေတြ႔ျမင္ေနရတယ္။

မူၾကိဳကေလးဘ၀ကတည္းက ပံုစံခြက္ထဲမွာ ၀င္ေရာက္ရေတာ့တယ္။ ေက်ာင္းကို ပို႔ၾကတယ္။ မူၾကိဳေက်ာင္းမွ မထားရင္ ေခတ္မမီေတာ့ဘူး မဟုတ္လား။ လူေနမႈ ဘ၀ပံုစံေတြလည္း ေျပာင္းလဲလို႔လာတယ္။ မိဘ ၂ ဦးစလံုးက အခ်ိန္ျပည့္ အလုပ္လုပ္ကိုင္ ေနၾကရလို႔ျဖစ္ေစ၊ ဘ၀အစ မူၾကိဳပညာေရးရဲ႕ ေရရွည္တန္ဖိုးကို သိျမင္လာၾကလို႔ျဖစ္ေစ၊ ၀န္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္း အေနနဲ႔ စီးပြားျဖစ္လို႔ျဖစ္ေစ၊ မူၾကိဳေက်ာင္းေတြလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ျမိဳ႕ၾကီး၊ ျမိဳ႕ငယ္၊ ေက်းလက္ ဇနပုဒ္ ေနရာအႏွံ႔အျပား၊ လမ္းတိုင္းမွာလိုလို ပံုစံအမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ေပၚထြန္းလာေနပါျပီ။

မူလတန္း၊ အလယ္တန္းအဆင့္ေတြမွာ က်ျပန္ေတာ့ အားကစားဟာ မလုပ္မျဖစ္ေတာ့ဘူး။ အစုအဖြဲ႔ငယ္ေလးေတြ ဖြဲ႔စည္းျပီးေတာ့ တကယ့္ အားကစားသမားၾကီးေတြ စတုိင္အျပည့္နဲ႔ကို ေက်ာင္းအဆင့္၊ ျမိဳ႕နယ္အဆင့္၊ တုိင္းအဆင့္ ေတြမွာ ပါ၀င္ဆင္ႏႊဲႏိုင္ဖုိ႔ နည္းစနစ္မွန္မွန္နဲ႔ ေလ့က်င့္ေနၾကတယ္။
ဆယ္တန္းလြန္သင္တန္းမ်ားနဲ႔ ေကာလိပ္ေက်ာင္း ၀င္ခြင့္ဆိုတာကလည္း အရင္ေခတ္ေတြထက္ကို ပိုျပီးေတာ့ ယွဥ္ျပိဳင္ေရြးခ်ယ္ ခံေနရေတာ့တယ္။

ဒီေျပာင္းလဲျခင္းျဖစ္စဥ္ေတြမွာ မိသားစုအတြင္း ဆက္ဆံေရးလည္း ပံုစံေျပာင္းလဲလို႔ လာခဲ့ပါျပီ။ ကေလးအေနနဲ႔ေကာ၊ မိဘေတြကပါ အခ်ိန္မေပးႏိုင္တဲ့ ေခတ္ကို ေရာက္လာေနပါျပီ။ အက်ဳိးဆက္အေနနဲ႔ ေႏြးေထြးတဲ့ မိသားစုအတြင္း ဆက္ဆ ံေရးနဲ႔ “မိသားစုအတြင္း အၾကင္နာတရား” ဟာလည္း ေခတ္ေဟာင္းမွာ က်န္ေနခဲ့တဲ့ အရာတစ္ခု ျဖစ္လာေန ပါတယ္။ သို႔ေပတဲ့ ပညာေရးဆုိင္ရာ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားကေတာ့ ဒီရိုးရာကေတာ့ျဖင့္ရင္ ဘယ္ေသာအခါမွ မေဟာင္းႏြမ္း သင့္ဘူးလို႔ အၾကံျပဳ တင္ျပထားၾကပါတယ္။
“အၾကင္နာ ကရုဏာတရားဟာ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ားရဲ႕ မိမိကိုယ္ကို ယံုၾကည္မႈနဲ႔ ေက်ာင္း၊ စာသင္ခန္းတြင္း အေျခအေနကို တိုးတက္ေစပါတယ္။” လို႔ - အၾကင္နာတရားႏွင့္ ျပဳမူဆက္ဆံေရး ေဖာင္ေဒးရွင္းအဖြဲ႔ၾကီး - က တင္ျပ ထားပါတယ္။ တစ္ဦးနဲ႔ တစ္ဦး ေမတၱာတရားနဲ႔ ဘယ္လိုျပမူ ဆက္ဆံသင့္တယ္ ဆိုတာကို သင္ၾကားေပးေနတဲ့ အဖြဲ႔ ျဖစ္ပါတယ္။ “စာေတာ္တာ၊ စာမေတာ္တာကို အသာထား၊ အၾကင္နာတရား၊ ေမတၱာတရားနဲ႔ ျပဳမူဆက္ဆံျခင္းဟာ ဘ၀ အရည္အေသြးနဲ႔ ပညာကိုပါ တိုးတက္လာေစတယ္။ တကယ္လည္းဘဲ ေတာ္လာၾကတယ္၊ ထူးခၽြန္လာၾက ပါတယ္။”

ေမတၱာတရားရဲ႕ ရလဒ္ဟာ ေက်ာင္းစာမွာ အခက္အခဲရွိေနတဲ့ ကေလးေတြကိုသာလွ်င္ အက်ဳိးရွိေစတာ မဟုတ္ပါဘူး။ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ လုပ္ရပ္ေတြဟာ အခက္အခဲနဲ႔ စိတ္ဖိစီးမႈေတြကို ၾကံဳၾကိဳက္တဲ့ အခါေတြမွာ ေက်ာင္းသားေတြ ႏွင့္ လူၾကီးေတြကိုပါ အက်ဳိးမ်ားေစပါတယ္။ လူသားရဲ႕ ပင္ကုိယ္ အခ်င္းအရာတစ္ခုျဖစ္တဲ့ “အၾကင္နာတရား” ဟာ စာနာစိတ္ကို ဖြ႔ံျဖိဳးေစျပီး ဘ၀တစ္ေလွ်ာက္လံုး အသံုးတည့္လွတဲ့ လူမႈဆက္ဆံေရး စြမ္းရည္ကိုလည္း ကေလးမ်ား ရရွိ ႏိုင္ပါတယ္။ အမွန္တကယ္တမ္းမွာ ခင္မင္ရင္းႏွီးတဲ့ သူေတြႏွင့္ မ်က္ႏွာစိမ္းတဲ့သူကိုပါ အခါအားေလ်ာ္စြာ ၾကင္နာစြာ ျပဳမူ ဆက္ဆံေစျခင္းဟာ ကေလးမ်ားကို သူတို႔ ပတ္၀န္းက်င္ ကမၻာငယ္ေလးရဲ႕ ေဘာင္အျပင္ဖက္နဲ႔လည္း ထိေတြ႔ ဆက္ခံခြင့္ ရရွိေစတာပါ။ ဒီအခါမွာ အေရာင္အေသြး စံုလင္ ေထြျပားလွတဲ့ ပတ္၀န္းက်င္ ကမၻာၾကီးကိုပါ ဆက္ဆံျပီး သား ျဖစ္လာမယ္ မဟုတ္လား။

ေက်ာင္းစာသင္ခန္းက ဘယ္လို စတင္ လုပ္ေဆာင္ေပးႏုိင္ပါသလဲ။ ၾကင္နာစြာ ျပဳမူ လုပ္ေဆာင္ဖု႔ိဆိုတာ သိပ္အခက္ ၾကီး မဟုတ္ပါဘူး။ ပတ္၀န္းက်င္မွာ လံႈေဆာ္စိတ္ကို ျဖစ္ထြန္းေစႏုိင္တဲ့ အေျခအေနေတြ အမ်ားၾကီးပါ။ အခါ အားေလ်ာ္စြာလည္း မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီေခတ္ၾကီးမွာ မၾကာမၾကာ ၾကားေနရတဲ့ “အခါအားေလ်ာ္စြာ ေနရာအႏွံ အၾကမ္းဖက္မႈ” ဆိုတဲ့ လုပ္ရပ္နဲ႔ ဆန္႔က်င္စြာ ေပၚထြက္လာတဲ့ “အခါအားေလ်ာ္စြာ ၾကင္နာစြာ ျပဳမူဆက္ဆံမႈ” လုပ္ရပ္ ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ “အခါအားေလ်ာ္စြာ” ရယ္လို႔ သံုးႏႈန္းရတာကေတာ့ “မၾကင္နာတတ္၊ မစာနာတတ္၊ မခံစား တတ္ေသးတဲ့ သူေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ဆိုလိုတာပါ။ ပတ္၀န္းက်င္မွာ ရွိေနတဲ့ လူေတြ၊ ကေလးေတြအေပၚမွာ အၾကင္နာ တရားနဲ႔ ျပဳမူဆက္ဆံေပးဖို႔ပါ။ လူစိမ္း၊ သူစိမ္းေတြျဖစ္ႏုိင္တယ္။ ဒါမွမဟုတ္ ေတြ႔ျမင္ေနက် ေစ်းဆိုင္က ေစ်းသည္ေတြ၊ လမ္းေဘးလုပ္သားေတြ၊ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ ေက်ာင္းဆရာဆရာမ အခ်င္းအခ်င္း၊ အတန္းေဖာ္ စတဲ့သူေတြလည္း ပါပါ တယ္။ အၾကင္နာတရားနဲ႔ စာနာစိတ္ ကူးစက္ ခံစားသြားေစဖုိ႔ရယ္ပါ။
ကေလးမ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြးတုိင္ပင္သင့္တယ္။ အခြင့္အလမ္းေတြ ရွာေဖြသင့္တယ္။ အသက္အရြယ္ႏွင့္ စိတ္ပါ၀င္စားမႈ အလိုက္ လမ္းညႊန္ အၾကံေပးရမွာပါ။ အံ့အားသင့္ေလာက္တဲ့၊ “အၾကင္နာ” အၾကီးၾကီးေတြ၊ လုပ္ရပ္ထူးေတြရယ္လို႔ မဆိုလိုပါဘူး။ တုိင္းသိ၊ ျပည္သိ ေပးကမ္းလွဴဒါန္းမႈနဲ႔ အၾကင္နာတရားကိုလည္း မဆိုလိုပါဘူး။

“ေက်းဇူးပါ” ရယ္လို႔ ရိုးရွင္းစြာ ခံစား ေျပာတတ္ဖို႔ကစလို႔ ကေလးကိုယ္တိုင္ ဖန္တီးတဲ့ ပို႔စကဒ္ေလးမွာ “ေက်းဇူးတင္ ပါတယ္ သူငယ္ခ်င္းရယ္” ဆိုတဲ့ စာသားေလးနဲ႔ ေပးတတ္ဖုိ႔ပါ။ ေက်ာင္းတြင္း အမိႈက္ပံုးေဘးမွာ ကေလးေတြက “ေက်းဇူး” ဆိုတဲ့ စာသားကပ္ထားျခင္းဟာ သန္႔ရွင္းလုပ္သားၾကီးေတြရဲ႕ ပင္ပန္းတဲ့ အလုပ္ကိုလည္း အကူအညီေပးရာ ေရာက္တယ္မဟုတ္လား။ အိမ္နီးနားခ်င္းရဲ႕ ႏို႔စို႔ကေလးေလးကို ကူထိန္းေပးတဲ့ ေက်ာင္းသူငယ္ ေလးဟာ လူသား ၂ ဦးကို တစ္ျပိဳင္တည္းမွာ ၾကည္ႏူး ေပ်ာ္ရႊင္ေစတာပါ။ မအားလပ္ေလာက္ေအာင္ အလုပ္ရႈပ္ေနတဲ့ မိခင္ျဖစ္သူကို ေခတၱအနားယူခြင့္၊ ကစားေဖာ္ အသစ္လိုေနတဲ့ ကေလးေလးကိုလည္း ၾကည္ႏူးခြင့္ေတြအတြက္ ကူညီေပးလုိက္တာ။

ဆရာဆရာမမ်ားကို ေက်းဇူးတင္တတ္ဖို႔၊ ကေလးအခ်င္းခ်င္း ေက်းဇူးစကားဆိုတတ္ဖို႔ ေလ့က်င့္ေပးသင့္ပါတယ္။ အျပန္အလွန္ အကူအညီေပးဖို႔အတြက္ လက္မေႏွးဖို႔။ မိုးရာသီမွာ မိုးကာ၊ ထီးမရွိေသးတဲ့ကေလးေတြကို အခ်င္းခ်င္း ကူညီေပးဖို႔။ ရြာထဲက အိမ္အမိုးမလံုတဲ့ မိသားစုေတြကို စာနာစိတ္နဲ႔ အင္ဖက္တခ်ဳိ႕ ကမ္းလွမ္းတတ္ဖို႔၊ ေခ်ာ္လဲက် သြားတဲ့ သူငယ္ခ်င္းကို ထူမေပးဖို႔။ ေလွာင္ေျပာင္ရယ္ေမာတတ္တဲ့ အျခားကေလးေတြကိုလည္း ကေလးအခ်င္းခ်င္း အဲဒီလို မလုပ္ဖုိ႔ ေျပာတတ္ဖို႔၊ စာအုပ္စင္ေပၚက စာအုပ္ကို လမ္းလွမ္းမမီ ျဖစ္ေနတဲ့ ကေလးေလးကို အျခား ကေလး ၾကီး တစ္ေယာက္က ကူညီေပးတတ္ဖို႔ စတဲ့ “အၾကင္နာ” လက္ေဆာင္ေသးေသးေလးေတြ အျမဲတမ္း ေပးျဖစ္ေနဖို႔ ငယ္ရြယ္စဥ္ကတည္း လမ္းညႊန္ေပးရမွာပါ။ ၾကင္နာစြာ ျပံဳးျပတတ္ဖို႔နဲ႔ ခ်ီးက်ဴးစကားေတြ ေျပာဆိုတတ္ဖို႔လည္း ကူညီေပးရမွာပါ။ အဲဒီတဒဂၤ ခဏငယ္ေလးမွာ အဲဒီလူငယ္၊ လူၾကီး၊ ကေလးေတြဟာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးလည္း ရေနမွာ မဟုတ္လား။

ဒီေက်ာင္းရဲ႕၊ ဒီစာသင္ခန္းအတြင္းက အေရးၾကီးဆံုးေသာ သင္ခန္းစာေတြ မျဖစ္သင့္ဘူးလား။ ဒီအေရးၾကီးလွတဲ့ သင္ရုိးညႊန္းတမ္းကို ဘယ္လို တည္ေဆာက္ၾကမလဲ။

သိန္းႏိုင္

(သုခမိန္ ဂ်ာနယ္ အမွတ္ ၂)

စာသင္ေက်ာင္းက ကယ္ႏိုင္ပါ့မလား - ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕ စံတန္ဖိုးေတြ ျမွင့္တင္ျခင္း

သိန္းႏုိင္

ေ၀ဖန္ပိုင္းျခား စဥ္းစားေတြးေခၚျခင္းကဲ့သို႔ပင္ ဘ၀ႏွင့္ တသားတည္း ရွိေစရန္ ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ စံတန္ဖိုးမ်ားႏွင့္ ဒီမုိကေရစီ ယဥ္ေက်းမႈတို႔ကို ကိုယ္တိုင္ ၾကံဳေတြ႔ႏုိင္ခြင့္မ်ား ရရွိေစသင့္ ပါသည္။

လူမႈ အဖြဲ႔အစည္းငယ္ တစ္ခုအေနျဖင့္ သတ္မွတ္ႏိုင္သည့္ စာသင္ေက်ာင္း၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားစြာထဲမွ အဓိက တစ္ခုမွာ လူသား စံတန္ဖိုးမ်ားကို လက္ဆင့္ကမ္း သင္ၾကားေပးရန္ျဖစ္ပါ၏။ ေကာင္းမြန္ေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားမွာ ရပ္ရြာ၊ လူအဖြဲ႔အစည္း၏ စည္ပင္ သာယာျခင္း၊ စည္းလံုး ညီညြတ္ျခင္းႏွင့္ မွီတင္းေနထုိင္ၾကသူ ျပည္သူမ်ားအၾကား သဟဇာတျဖစ္ျခင္းတို႔အတြက္ ေသာ့ခ်က္ပင္ ျဖစ္သည္။

မ်ဳိးဆက္မ်ားအတြက္ “ေကာင္းရာတု၍၊ ေကာင္းမႈျမတ္ႏိုး၊ ေကာင္းေအာင္ၾကိဳး၍၊ ေကာင္းက်ဳိးကုိယ္၌ တည္ေစမင္း၊” ဟူေသာ ေလာကသာရပ်ဳိ႕လာ အဆံုးအမအတိုင္း ယဥ္ေက်းမႈတြင္း တည္ရွိေနေသာ လိုလားအပ္သည့္ ေကာင္းျမတ္ ေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားကို လက္ဆင့္ကမ္းေပရန္ ေက်ာင္းပညာေရးတြင္ တာ၀န္ရွိျပန္ပါသည္။ တစ္ဆက္ တည္းမွာပင္ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ရပ္ရြာ၊ လူ႔အဖြဲ႔ အစည္းအတြင္း လက္ခံက်င့္သံုးေနသည့္ စံတန္ဖိုးမ်ားကို ေ၀ဘန္စစ္ေၾကာ တတ္ေစ ရန္၊ ေျပာင္းလဲျပင္ဆင္သင့္သည္တို႔ကို နားလည္ရန္၊ အဘယ္ေၾကာင့္ လိုက္နာက်င့္သံုး သင့္သည္တုိ႔ကို သိျမင္ခံစား တတ္ေစရန္အတြက္လည္း စာသင္ခန္းမ်ားအတြင္း ေဆြးေႏြးရအံုး မည္ျဖစ္ပါသည္။

စံတန္ဖိုးမ်ားအေပၚတြင္ အျမင္သေဘာထားမ်ားမွာ မတူညီဘဲ၊ ကြဲျပား ျခားနားႏုိင္ပါသည္။ အသက္အရြယ္၊ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္မႈ ဘာသာတရား၊ ႏိုင္ငံသား၊ လူမ်ဳိး၊ စသည့္အခ်က္မ်ား အေပၚတြင္ မူတည္ေနျခင္း ျဖစ္သည္။

စံတန္ဖိုးမ်ား မတူညီသည့္အတြက္ ေပၚေပါက္ေနသည့္ ျပႆနာမ်ားကို ေလ့လာၾကည့္သင့္ပါသည္။

လက္ရွိ ျပင္သစ္ႏုိင္ငံတြင္းမွ ျပႆနာကို ေလ့လာၾကည့္လွ်င္ ဤအခ်က္ကို အထင္အရွား ျမင္ေတြ႔ႏုိင္ ပါသည္။ အစၥလမ္ သာသာနာတြင္ မူဆလင္အမ်ဳိးသမီးမ်ားမွာ အစၥလမ္သာသာနာ အထိမ္းအမွတ္ ေခါင္းေပါင္း ပ၀ါ၀တ္ရံုမ်ားကို ၀တ္ဆင္ၾကသည္။ ၂၀၁၀ ဇန္န၀ါရီလတြင္ ျပင္သစ္ပါလီမန္မွ ဤ၀တ္စံုတို႔ကို ၀တ္ဆင္ျခင္းအား တားျမစ္ေစသင့္ေၾကာင္း အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ မူဆလင္ အမ်ဳိးသမီး ေခါင္းေဆာင္း၀တ္စံုျပည့္ ၀တ္ဆင္ျခင္းမွာ ျပင္သစ္ႏုိင္ငံ၏ စံတန္ဖိုး မ်ား အေပၚတြင္ “လက္မခံ ႏုိင္ဖြယ္ရာ” စိန္ေခၚေနျခင္းပင္ျဖစ္သည္ဟု ရႈျမင္ သံုးသပ္ခ်က္ပင္ ျဖစ္ေလသည္။ hijab ႏွင့္ tchador တို႔ကို “ေခါင္းေဆာင္း၀တ္စံုျပည့္” ဟူ၍ ေခၚဆိုႏုိင္မည္လား ဆိုသည္မွာ မေသခ်ာ ေသာ္ျငားလည္း burqa ႏွင့္ niqab တို႔မွာ “ေခါင္းေဆာင္း၀တ္စံုျပည့္” ပင္ျဖစ္သည္။ ၆ လတာ ၾကားနာစစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ျပီး သည့္ေနာက္ ဥပေဒျပဳသူ ၃၂ ဦးပါ၀င္ ေသာ အဖြဲ႔မွ ဤတားျမစ္ခ်က္ကို ေထာက္ခံအဆိုျပဳခဲ့ၾကသည္။ စာသင္ေက်ာင္းမ်ား၊ ေဆးရံု မ်ား၊ လူထု သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး ယာဥ္မ်ားႏွင့္ အစိုးရရံုးမ်ားတြင္ မ်က္ႏွာကို လႊမ္းျခံဳ ထားသည့္ ေခါင္းေဆာင္း ၀တ္ဆင္မႈကို တားျမစ္ရန္ အဆိုျပဳျခင္းမွာ ျပင္သစ္ ႏို္င္ငံတြင္ မူဆလင္အမ်ဳိးသမီး ၀တ္စံု အေပၚတြင္ အျပင္းထန္ဆံုး ကန္႔သတ္ခ်က္ပင္ျဖစ္ေတာ့သည္။ (ေအအက္ပီသတင္းစဥ္)

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ပညာေရးရႈခင္းတစ္စံုလံုးကို ေလ့လာၾကည္မည္ဆိုလွ်င္လည္း လိုလားအပ္ေသာ စံတန္ဖိုးမ်ား အတြက္ လည္း ေကာင္း၊ မတူညီေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားကို သဟဇာတျဖစ္ေစရန္ အခြင့္အလမ္းမ်ား နည္းပါးသည္ကို ေတြ႔ျမင္ႏုိင္ပါသည္။ ဥပမာ အားျဖင့္ မိခင္ဘာသာစကား၊ တိုင္းရင္းသား ဘာသာစကားတို႔ကို သင္ရိုးညႊန္းတမ္းတြင္ ထည့္သြင္းမထားေသးျခင္း၊ သင္ၾကားခြင့္ လံုး၀ မျပဳျခင္း၊ ရိုးရာဓေလ့မ်ားကို ပညာေရးမွ တဆင့္ေဖာ္ထုတ္ခြင့္ မျပဳျခင္းမ်ားပင္ျဖစ္သည္။ ဤကဲ့သို႔ တစ္ဖက္ေစာင္းနင္း က်င့္ၾကံမႈ မ်ားသည္ မတူညီေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားကို သိျမင္ခံစားတတ္မႈစြမ္းရည္ဖြံ႔ျဖိဳးရန္ႏွင့္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္း သဟဇာတ ျဖစ္ေစရန္ အခက္အခဲမ်ားစြာ ရွိမည္ျဖစ္သည္။ ထို႔အတူ ျမန္မာ့လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၏ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ျဖစ္သည့္ ဒီမိုကေရစီ ယဥ္ေက်းမႈ ထြန္းကားေစရန္ အတြက္လည္း ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေပးရန္ ပ်က္ကြက္ေနဆဲျဖစ္သည္။ (သင္ရိုးညႊန္းတမ္း အလုပ္ရံုေဆြးေႏြးပြဲ ၂၀၀၆)

စံတန္ဖိုးအမ်ားစုမွာ လူသားအားလံုးႏွင့္ သက္ဆုိင္မႈရွိျပီးလွ်င္ နာခံလိုက္နာဖြယ္ျဖစ္ေသာ္ျငားလည္း လူအဖြဲ႔အစည္း အတြင္းရွိသူ အားလံုးမွ တေျပးညီ သိျမင္နားလည္မႈ၊ လိုက္နာမႈတို႔ကိုကား မေမွ်ာ္လင့္ႏိုင္ပါေခ်။ သို႔ျဖစ္ေလရာ စံတန္ဖိုးမ်ား အေပၚတြင္ ပုဂၢလ အေတြ႔အၾကံဳမ်ားႏွင့္ လက္ရွိ အေျခအေနမ်ား၏ လႊမ္းျခံဳသက္ေရာက္မႈ ရွိျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။

ဘံုနည္းလမ္းမ်ား

ဤအခ်က္မွာ စံတန္ဖိုးမ်ားကို ေလ့က်င့္ပ်ဳိးေထာင္ရာတြင္ ၾကီးမားေသာ စိန္ေခၚခ်က္အေနျဖင့္ ရင္ဆိုင္ရသည္။ အတိတ္ကာလ မ်ားတြင္ စံတန္ဖိုးမ်ားကို သီးသန္႔ဘာသာရပ္အေနျဖင့္ ေလ့က်င့္သင္ၾကားၾကပါသည္။ မ်ားမၾကာေသး မီႏွစ္မ်ားမွ ပညာေရးသမား မ်ားသည္ ဘာသာရပ္အားလံုး ယွက္ႏြယ္လႊမ္းျခံဳသည့္ (ေပါင္းစည္း သင္ရိုး integrative) သင္ရိုးျဖင့္ စံတန္ဖိုးတို႔ကို သင္ၾကားရန္ အားထုတ္လာၾကသည္။ နည္းနာ ၂ ရပ္စလံုးတြင္ ဆရာ၏ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္မွာ တူညီပါ၏။ အားလံုးမွ သိျမင္နားလည္ ျပီးလွ်င္ အားလံုး၏ အက်ဳိးစီးပြားအတြက္ ဘံု စံတန္ဖိုးတို႔ကို လိုက္နာက်င့္သံုး ၾကရန္ပင္ျဖစ္ေလသည္။

ဤသည္မွာလည္း က်င့္၀တ္နီတိႏွင့္ စံတန္ဖိုးပညာေရး value education ႏွင့္ ႏုိင္ငံသားပညာေရး citizenship education ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ား၊ ပံုစံမ်ား ၏ ေရရွည္ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ ျဖစ္ေသာ္ျငားလည္း တစ္ဦးတစ္ေယာက္ျခင္းစီ၏ လိုအင္မ်ားကိုမူ ျဖည့္ဆည္း ေပးႏုိင္ျခင္း မရွိေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႔ရွိ ရျပန္ပါသည္။ မိမိကုိယ္တိုင္ စူးစမ္းေလ့လာ ရွာေဖြျခင္း၊ သိျမင္နားလည္ျခင္းႏွင့္ သင္ၾကားေနသည့္ စံတန္ဖိုးတို႔ကို ဘ၀ႏွင့္ ဆက္စပ္ျပီး လက္ခံက်င့္သံုး လာျခင္း တို႔ကို ဆိုလိုပါသည္။

ခ်ဥ္းကပ္မႈနည္းလမ္း အသစ္

အထက္ပါ သင္ယူျခင္းအဆင့္သို႔ ေရာက္ရွိေစရန္အတြက္ သင္ၾကားနည္းလမ္းတို႔ကို ေရွးဦးစြာ အေသအခ်ာ ဆင္ျခင္ သံုးသပ္ သင့္သည္။ ျမန္မာစာသင္ေက်ာင္းမ်ားတြင္ အမ်ားဆံုးအသံုးျပဳေနသည့္ ေဟာေျပာပို႔ခ်နည္းႏွင့္ ပံုျပင္ ဇာတ္လမ္းမ်ား ေျပာျပျခင္း နည္းလမ္းတို႔ျဖင့္ ေနာက္ဆံုးပိတ္ တြင္ “ဒီပံုျပင္ထဲက စာရိတၱနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ဘာသင္ခန္းစာ ေတြရရွိသလဲ” ေမးခြန္းမွ်ႏွင့္ ထိေရာက္မႈ မရွိႏိုင္ပါ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ေက်ာင္းသားမ်ားကိုယ္တုိင္ တက္ၾကြစြာ ပါ၀င္ လုပ္ေဆာင္မႈမရွိသည့္ အတြက္ပင္ ျဖစ္သည္။

ကိုယ္တိုင္ သိျမင္ ခံစားရမႈမရွိျခင္းႏွင့္ ေန႔စဥ္ဘ၀တြင္ လက္ေတြ႔လိုက္နာ က်င့္ၾကံျခင္းမရွိေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားသည္ က်င့္၀တ္ နီတိႏွင့္ စာရိတၱကို ပံုေဖာ္ႏိုင္ရန္ မ်ားစြာ အခက္အခဲရွိပါမည္။ ထို႔အတူ ေလ့က်င့္ ပ်ဳိးေထာင္ေပးမႈမရွိဘဲႏွင့္ ကေလးမ်ားသည္ သူ႔အလိုအေလ်ာက္ ဒီမုိကေရစီ ႏိုင္ငံသားမ်ား ျဖစ္လာရန္ ခဲယဥ္းပါမည္။

သင္ၾကားရန္နည္းလမ္းမ်ား

ထိေရာက္ေအာင္ျမင္ႏုိင္ရန္အတြက္ သင္ၾကားနည္းလမ္းမ်ဳိးစံုရွိေနပါသည္။ ရိုးစင္းလြယ္ကူေသာ သင္နည္းမ်ားလည္း ျဖစ္ၾကသည္။ အျခားေသာ ဘာသာရပ္မ်ားကိုသင္ၾကားရာတြင္လည္း အသံုးျပဳႏုိင္ပါသည္။ ဤေနရာတြင္ မိတ္ဆက္ ေပးမည့္ သင္နည္း အေထြေထြ၏ အေရးၾကီးသည့္ ဂုဏ္အဂၤါတစ္ရပ္မွာ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းမ်ားအေနျဖင့္ ကိုယ္တိုင္ လက္ခံလုိက္နာက်င့္သံုးေနသည့္ ခံယူခ်က္ႏွင့္ စံတန္ဖိုးစနစ္တုိ႔ကို တက္တက္ၾကြၾကြႏွင့္ အေသအခ်ာ ခြဲျခမ္း စိတ္ျဖာ ေလ့လာျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ စံတန္ဖိုး အသစ္ႏွင့္ အက်င့္အၾကံ အသစ္တို႔ကို လက္ခံက်င့္သံုးျခင္း မျပဳေသးမီ ေလ့လာမႈ ျဖစ္သည္။

ထို႔အျပင္ ဤသင္နည္းမ်ားတြင္ ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ အဘယ္ေၾကာင့္ ဤသို႔၊ ထိုသို႔ ထင္ျမင္ၾကသည္၊ စဥ္းစား ေတြးေတာၾကသည္၊ ရွင္းလင္းေဆြးေႏြးရန္ ကို ဆရာဆရာမမ်ားမွ ထပ္ဆင့္ေမးျမန္းရပါမည္။ စာသင္ၾကား ျခင္း၏ ထိေရာက္ေအာင္ျမင္မႈမ်ား အျမင့္မားဆံုးရရွိေစရန္ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားတုိင္းအား သူတုိ႔၏ ယံုၾကည္ခ်က္ မ်ားႏွင့္ အေတြးအျမင္သေဘာထားတို႔ကို တင္ျပခြင့္ေပးသင့္သည္။ အျပန္အလွန္ တင္ျပ ေဆြးေႏြးရာတြင္လည္း အားလံုးမွ ဂရုတစိုက္ နားေထာင္ေပးရန္လိုအပ္ပါသည္။

ဆႏၵမဲေပးျခင္း

ဆရာမွ ေရြးခ်ယ္ထားေသာ “အေၾကာင္းအရာ”၊ “ေခါင္းစဥ္”၊ “အဆိုျပဳခ်က္” တစ္ခုခုအေပၚတြင္ သေဘာတူသည္၊ သေဘာမတူပါ၊ ဟူ၍ ေက်ာင္းသားမ်ားမွ ဆႏၵမဲေပးျခင္းျဖင့္ စတင္ႏုိင္သည္။
•ဥပမာအားျဖင့္-
“မိသားစုတုိင္းဟာ ကေလး ၂ ဦးသာ ယူသင့္တယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္အေပၚမွာ မင္းတို႔ ဘယ္လိုထင္ျမင္ၾကသလဲ”၊
“ကိုယ္ပိုင္ကားေတြ ၀ယ္ယူတာကို အစိုးရအေနနဲ႔ ကန္႔သတ္မႈလုပ္ျပီး အမ်ားျပည္သူသံုး သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးအတြက္ ပိုမုိ လုပ္ေဆာင္သင့္တယ္”၊
“ဒီေန႔ ေက်ာင္းတက္ဖို႔အတြက္ ဘယ္လို ၀တ္စံု၀တ္သင့္တယ္ဆိုတာ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားမ်ား ကိုယ္တို္င္ ေရြးခ်ယ္ ၀တ္ဆင္ခြင့္ ရွိသင့္ပါတယ္။”
“နစ္နာဆံုးရံႈးေနတဲ့ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသား အခြင့္အေရးေတြ ရရွိဖို႔အတြက္ ေတာင္းဆိုရာမွာ ေက်ာင္းသားတုိင္း ပါ၀င္ရမွာ ျဖစ္တယ္။”
ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ မည္သို႔ပင္ အေျဖေပးေစကာမူ ဆရာဆရာမမ်ားမွ ေနာက္ဆက္တြဲ အေနျဖင့္ “ဘာျဖစ္လို႔ အဲဒီလို ထင္ျမင္ယူဆရတာလဲ” ဟူေသာ ေမးခြန္းကို ေမးျမန္းရန္ အလြန္ အေရးၾကီးပါသည္။

အဆင့္သတ္မွတ္ျခင္း

ျဖစ္ႏုိင္ေခ် သံုးခု (သို႔မဟုတ္ ထို႔ထက္ပို၍) ေရြးခ်ယ္ထားရွိျပီးလွ်င္ ေက်ာင္းသားမ်ားမွ အေရးၾကီးဆံုးကို (သို႔မဟုတ္) သူတို႔ႏွစ္သက္သလို အထက္ေအာက္ ျပန္စီစဥ္ျခင္းျဖစ္သည္။
• ဥပမာအားျဖင့္ -
“အင္မတန္ဒုကၡေရာက္ျပီး အေရးၾကီးတဲ့အခ်ိန္မွာ ေတြ႔ဆံုစကားေျပာဖို႔ လူတစ္ဦးတည္းကိုသာ ေရြးခ်ယ္ခြင့္ရွိခဲ့ရင္ ဘယ္သူ႔ကို ေရြးမလဲ။ (အေဖ၊ အေမ၊ ဆရာဆရာမ၊ သူငယ္ခ်င္းတစ္ဦးဦး)။” ေက်ာင္းသားမ်ားကိုယ္တုိင္ ၾကိဳက္ႏွစ္ သက္သလို ေရြးခ်ယ္ခြင့္ ေပးရာတြင္ အဆင့္သတ္မွတ္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ (၁) အႏွစ္သက္ဆံုး - မွစျပီး - (၄) ေနာက္ဆံုး ေရြးခ်ယ္မႈ - အေနျဖင့္ အဆင့္သတ္မွတ္ ေရြးခ်ယ္ျခင္းကို ဆိုလိုပါသည္။ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ အေျဖ တို႔ကိုလည္း ထင္ဆင့္ ရွင္းလင္း ေဆြးေႏြးေပးရန္ ဆရာမွ ယခင္အတုိင္းေမးျမန္းျခင္း ျပဳရပါအံုးမည္။

စံတန္ဖိုးျပ မ်ဥ္းရွည္

မတူေသာ ေရြးခ်ယ္စရာမ်ား (သို႔မဟုတ္) ဆန္႔က်င္ဘက္ အျမင္သေဘာထားမ်ား ၂ ခုကို မ်ဥ္းတန္း၏ အစြန္း ၂ ဘက္ ေပၚတြင္ တင္ဆက္ျခင္း နည္းလမ္းျဖစ္သည္။ ေရြးခ်ယ္စရာမ်ားမွ သူတို႔ရပ္တည္မႈ ေနရာကို ေရြးခ်ယ္ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ ကိုယ္ပိုင္ ခံယူခ်က္၊ အျမင္သေဘာထားမ်ားႏွင့္ အနီးစပ္ဆံုး ေရြးခ်ယ္မႈ ပင္ျဖစ္သည္။ အစြန္ဆံုး (၂) ေနရာအပါအ၀င္ ၾကားတြင္ရွိေသာ ေနရာမ်ားအားလံုးကို ဆိုလိုသည္။

တစ္တန္းလံုး လႈပ္လႈပ္ရွားရွား၊ တက္တက္ၾကြၾကြ ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္ရသည့္ ကာယလႈပ္ရွားမႈမ်ားလည္း ပါ၀င္သည္။ အတန္းေရွ့တြင္ ျဖစ္ေစ၊ (သင္ပုန္းေပၚတြင္ျဖစ္ေစ) မ်ဥ္းရွည္တစ္ေၾကာင္း ေရးဆြဲထားျပီးလွ်င္ ေက်ာင္းသားမ်ားမွ သူတို႔ရပ္တည္ခ်က္ေနရာတြင္ လာေရာက္၍ မတ္တပ္ရပ္ေနရာယူၾကျခင္းျဖစ္သည္။ မတူညီေသာ ရပ္တည္ခ်က္ မ်ားႏွင့္ အျမင္သေဘာထားမ်ားျဖင့္ ေပ်ာ္စရာ လည္းေကာင္းေသာ သင္ၾကားနည္းလမ္းတစ္ခုျဖစ္၏။

ဥပမာအားျဖင့္ - “မိဘအုပ္ထိန္းမႈမွာ ဘယ္လိုပံုစံက အေကာင္းဆံုးလဲ” (ဆရာမွေန၍ မ်ဥ္းရွည္၏ အစြန္းတစ္ဖက္တြင္ “ဒီမိုကေရစီ နည္းက် အုပ္ထိန္းမႈ” ဟုေရးသားျပီး၊ အျခားအစြန္းတစ္ဖက္တြင္မူ “ခ်ဳပ္ခ်ယ္ ကန္႔သတ္မႈမ်ားျဖင့္ အုပ္ထိန္းမႈ” ဟူ၍ေရးသားထားသည္။ ဆရာမွေန၍ အစြန္း ၂ ဖက္ ရပ္တည္မႈႏွင့္ပတ္သက္၍ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆို ရွင္းလင္း ေပးႏုိင္သည္။ ေက်ာင္းသားမ်ားမွ အစြန္း (၂) ဘက္အပါ၀င္ မ်ဥ္းတန္း တစ္ေလ်ာက္ ေနရာအႏွ႔ံတြင္ သူတို႔ ရပ္တည္ ခ်က္အရ ေရြးခ်ယ္ ရပ္တည္ၾကျပီးလွ်င္ မိမိဘာေၾကာင့္ ေရြးခ်ယ္ ရပ္တည္ရသည္ကို ရွင္းလင္း ေဆြးေႏြးၾကရျခင္း ျဖစ္သည္။

ျမန္မာျပည္တြင္း သင္ရုိးရိွ ျပည္သူ႔နီတိႏွင့္ စာရိတၱ ဘာသာရပ္ပါ သင္ခန္းစာ အေၾကာင္းအရာမ်ားႏွင့္ မလံုေလာက္ ေသးပါ။ ဒီမုိကေရစီ ႏိုင္ငံသား ပညာေရးကို သင္ရိုးညႊန္းတမ္းမ်ားတြင္ ေရွာင္ရွားခဲ့ၾကသည္။ ထည့္သြင္းရန္ တြန္႔ဆုတ္ ေနဆဲပင္ျဖစ္သည္။ ျမန္မာ့လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၏ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္မ်ားႏွင့္ အျခားျခားေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားကိုလည္း ထည့္သြင္း သင့္ၾကားေပးသင့္ပါသည္။ အထူးသျဖင့္ ဒီမုိကေရစီယဥ္ေက်းမႈထြန္းကားေစရန္အတြက္ အတန္းတုိင္း၊ အဆင့္တုိင္း တြင္ သင္ရိုးကို ျပဌာန္းေရးဆြဲျခင္း၊ ေနာက္ခံလႊာသင္ရိုး hidden curriculum အေနျဖင့္ လက္ခံက်င့္သံုးျခင္းတို႔ကို လုပ္ေဆာင္ရမည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း။

သိန္းႏိုင္

အလင္းအေမွာင္နဲ႔ ေရာင္စံုကာလာမ်ားရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာ

သိန္းႏိုင္

အႏုပညာလက္ရာမ်ားႏွင့္ အႏုပညာပစၥည္းမ်ားမွတဆင့္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈစြမ္းရည္၊ ဆက္ဆံေရးစြမ္းရည္ႏွင့္ အျမင္အာရံု ခံစားမႈ စြမ္းရည္တို႔ ေလ့က်င့္ရန္ ေက်ာင္းပညာေရးသင္ရိုးညႊန္းတမ္းကို ျပင္ဆင္ေရးဆြဲသင့္ပါသည္။

ေဒၚပန္းပံုျပင္ရဲ႕ ပန္းခ်ီျပခန္းဖြင့္ပြဲ

ရန္ကုန္ျမိဳ႔လယ္က ပန္းခ်ီျပခန္းတစ္ခုမွာပါ။ လူတစ္စုဟာ ပန္းခ်ီကားတစ္ခ်ပ္အေပၚမွာ သဲသဲမဲမဲ အာရံု ေရာက္ေနၾကေလရဲ႕။

ႏွင္းဆီပန္းပြင့္ေတြ ၀ိုင္းရံထားတဲ့အလယ္မွာ ပီတိအျပံဳးေတြေ၀ဆာေနတဲ့ အသက္ သံုးဆယ္ေက်ာ္ လူရြယ္တစ္ဦးရဲ႕ မ်က္ႏွာပံု ပန္းခ်ီကားဘဲျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီေန႔က ပန္းခ်ီျပခန္းဖြင့္ပြဲကို လာေရာက္ျပီး အမွာစကားေျပာၾကားတဲ့ အသက္ ၄၅ ႏွစ္ အရြယ္ ၀ါရင့္ျမန္မာ့ ပန္းခ်ီ ဆရာမၾကီး တစ္ဦး ျဖစ္တဲ့ ေဒၚပန္းပံုျပင္က အဲဒီ ပန္းခ်ီကားကို အေသအခ်ာထပ္ၾကည့္ဖို႔ ပရိသတ္ကို ေျပာလိုက္တယ္။ တစ္ဆက္တည္းမွာဘဲ ေမးခြန္း တစ္ခုကိုလည္း ေမးျမန္းလိုက္ပါတယ္။ ပန္းခ်ီကားေတြနဲ႔ အျပိဳင္ လ်ဴိ႕ ၀ွက္တဲ့ အလွပိုင္ရွင္ ပန္းခ်ီဆရာမၾကီးရဲ႕ စကားကို ပရိသတ္ အားလံုး နားစြင့္ေနၾကတယ္။

“ရွင္တို႔အေနနဲ႔ ဒီပန္းခ်ီကားမွာ ဘာကိုေတြ႔ရပါသလဲ”
သူမကိုယ္တိုင္လည္း ပန္းပြင့္ေတြအမ်ားၾကီး ေ၀ေ၀ဆာဆာပန္ထားျပီး မရမ္းေရာင္မ်က္မွန္ကိုင္းကို တစ္ခ်က္ပင့္လို႔ အႏုပညာ ေျမာက္ျပီး က်က္သေရရွိတဲ့ အျပံဳးတစ္ပြင့္ကို ဖန္ဆင္းရင္း အသံျမႇင့္ေမးလိုက္တဲ့အခါ ပရိသတ္ရဲ႕ စိတ္အာရံုဟာ ပန္းခ်ီကားဆီကို ျပန္ေရြ႕ သြားျပန္တယ္။

ပရိသတ္ထဲက အမ်ဳိးသမီးငယ္ တစ္ဦးက အခုလို ျပန္ေျဖခဲ့ပါတယ္။

“အခ်စ္ကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိျပီျဖစ္တဲ့ လူတစ္ဦးရဲ႕ ပံုပါ”

သူမရဲ႕ အေျဖကို ျပန္လည္ေရြရြတ္ရင္းနဲ႔ ေနာက္ထပ္ေမးခြန္းတစ္ခုကို ၀ါရင့္ပန္းခ်ီဆရာမၾကီး ေဒၚ ပန္းပံုျပင္ ဟာ ေမးျမန္းခဲ့ ျပန္တယ္။

“အခ်စ္ကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိျပီျဖစ္တဲ့ အမ်ဳိးသားတစ္ဦး ဟုတ္လား...။ အဲဒီလိုေျပာႏိုင္ဖို႔ ဒီပန္းခ်ီကားမွာ ဘာကိုေတြ႔ရလို႔လဲ။ ...ဒီပန္းခ်ီကားက အခ်စ္ကိုေတြ႔ရွိခံစားေနျပီျဖစ္တဲ့ အမ်ဳိးသားတစ္ဦးလို႔ ဘာေၾကာင့္ေကာက္ခ်က္ခ် ႏိုင္ရတာလဲ။”

ပရိသတ္ထဲမွာ တီးတိုး ေ၀ဖန္ေျပာဆိုမႈေတြ ေပၚထြက္လာခဲ့တယ္။ အမ်ဳိးသမီးငယ္ရဲ႕ ပန္းခ်ီကားအေပၚ သံုးသပ္ခ်က္ အေျဖကို ထပ္ဆင့္ျပီး ေဆြးေႏြးၾကတာပါ။ ေဆြးေႏြးခ်က္အခ်ဳိ႕ကိုေတာ့ ေဒၚပန္းပံုျပင္က ပရိသတ္ အားလံုးအတြက္ ျပန္လည္ျဖည့္စြက္ ေဆြးေႏြးေနပါတယ္။ “ရွင့္ရဲ႕ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္ဟာ သိပ္ျဖစ္ႏုိင္တာေပါ့။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့...” ။ အဲဒီေနာက္မွာလည္း ပန္းခ်ီဆရာမၾကီးဟာ ပရိသတ္ကို တည္ျငိမ္ေအးေဆးတဲ့ အသံနဲ႔ ထပ္ေမးခဲ့ျပန္တယ္။

“ရွင္တို႔ ေနာက္ထပ္ျပီး ဘာေတြေျပာႏုိင္ပါေသးသလဲ”

လူရြယ္တစ္ဦးက အေျဖေပးခဲ့တာကေတာ့ -
“ဟာ..ရူးေၾကာင္မူးေၾကာင္ လူတစ္ေယာက္ပါဗ်ာ..”

အသက္အေတာ္ၾကီးတဲ့ အမ်ဳိးသမီးၾကီးတစ္ဦးကေတာ့ -
“လူသားနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ဟန္ခ်က္ညီမႈကို ဆိုလိုတာျဖစ္တယ္”

အဲဒီလိုနဲ႔ဘဲ ပန္းခ်ီကားအေပၚ မတူညီတဲ့အျမင္နဲ႔ သံုးသပ္ေ၀ဖန္မႈေတြ၊ ထပ္ဆင့္ေဆြးေႏြးမႈေတြရွိေနေတာ့တယ္။

******

အျမင္အာရံုခံစားမႈျဖင့္ စဥ္းစားေတြးေတာျခင္း နည္းလမ္းမ်ား

အထက္ပါ ေဒၚပန္းပံုျပင္၏ ပန္းခ်ီျပခန္းမွ ေဆြးေႏြးေျပာဆိုမႈမ်ားမွာ ဗီြတီအက္စ္ (VTS) ဟူ၍ ပညာေရးပညာရပ္နယ္ပယ္တြင္ အသံုးျပဳေခၚေ၀ၚေသာ အျမင္အာရံုခံစားမႈျဖင့္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈနည္းလမ္းမ်ား visual thinking strategies ကို လက္ေတြ႔ သရုပ္ေဖာ္ေနျခင္းပင္။ ျပခန္း၊ ျပတိုက္ပညာေပးသူမ်ားအေနျဖင့္ ဤနည္းလမ္းကိုအသံုးျပဳၾကသည္။ ဗီြတီအက္စ္မွာ အႏုပညာလက္ရာ၊ အႏုပညာ ဖန္တီးမႈပစၥည္းမ်ားမွတဆင့္ ေ၀ဖန္ပိုင္းျခားစဥ္းစားေတြးေခၚမႈ (critical thinking)၊ ဆက္ဆံေျပာဆိုေရးစြမ္းရည္ (communication skills)၊ ႏွင့္ အျမင္အာရံုခံစားတတ္သိမႈစြမ္းရည္ (visual literacy)တုိ႔ကို ေလ့က်င့္သင္ၾကားျခင္း နည္းလမ္းတစ္ခုျဖစ္၏။ ေက်ာင္းပညာေရးတြင္ ဤစြမ္းရည္တုိ႔ကို သင္ရိုးညႊန္းတမ္းမွ တဆင့္ ေလ့က်င့္ေပးသင့္ပါသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ ေက်ာင္းသင္ရိုးညႊန္းတမ္း

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ (top ten ေက်ာင္းမ်ားႏွင့္ ရန္ကုန္ရွိ international schools မ်ားမွလြဲ၍) ႏိုင္ငံတ၀ွမ္းရွိ အစိုးရ ေက်ာင္းမ်ား တြင္ ေခတ္အဆက္ဆက္ အႏုပညာဘာသာရပ္ကုိ ေလ့က်င့္ သင္ၾကားမႈ ပ်က္ကြက္ ေနသည္ကုိလည္း ေၾကကြဲ ၀မ္းနည္း ဖြယ္ရာ ေတြ႔ရွိရ သည္။ ၁၉၇၄ အေျခခံဥပေဒ၏ ပညာေရးအက္ဥပေဒတြင္လည္း “ႏိုင္ငံေတာ္သည္ သိပၸံပညာေရးကို အထူးဦးစား ေပးမည္” ဟူေသာ အပိုဒ္ႏွင့္အတူ ၀ိဇၨာပညာရပ္မ်ား၏ တန္ဖိုးက်ဆင္း နိမ့္ပါးခဲ့ရသည္။ အမ်ားျပည္သူလူထု၏ ပညာေရး အျမင္ သေဘာထား တုိ႔ကိုလည္း လြဲမွားစြာ ေျပာင္းလဲေစခဲ့သည္။ ဒီမိုကေရစီႏုိင္ငံေတာ္ တည္ေဆာက္ရန္ႏွင့္ႏွင့္ သဟဇာတျဖစ္ေသာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း အတြက္ ၀ိဇၨာပညာရပ္မ်ားႏွင့္ အႏုပညာဘာသာရပ္တို႔၏ တန္ဖိုးတုိ႔ကို ျမွင့္တင္ေပးရန္မွာ လြန္စြာ အေရးၾကီး လွသည္။ ရက္သတၲ တစ္ပတ္ စာသင္ခ်ိန္တြင္ က်န္းမာေရး၊ အားကစား၊ လူမႈဆက္ဆံေရး၊ ပုဂၢလဖြံ႔ျဖိဳးမႈႏွင့္ အႏုပညာ ဘာသာ ရပ္ အခ်ိန္တို႔ကို မည္မွ် ထည့္သြင္း၍ တိက်ေသာ မည္သို႔ေသာသင္ရိုးညႊန္းတမ္း၊ သင္ရိုးမာတိကာမ်ားျဖင့္ ေလ့က်င့္ သင္ၾကား ေပးေနပါသနည္း။ ဘက္စံုမျဖစ္ေသာ၊ အခ်ဳိးမညီေသာ၊ တစ္ဖက္ေစာင္းနင္း ေက်ာင္းသင္ရိုးညႊန္းတမ္းေၾကာင့္ ကေလးတစ္ဦး တစ္ေယာက္အတြက္ သာမကဘဲ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၏ စြမ္းရည္မ်ားပါ ျပဳန္းတီးပ်က္စီးရျပန္သည္။


ထိုင္းႏုိင္ငံ၊ ခ်င္းမုိင္ျမိဳ႔ အေျခစိုက္ စတူဒီယိုဇန္ Studio Xang ဟုအမည္တပ္ထားသည့္ အႏုပညာဘာသာရပ္ ဖြံ႔ျဖိဳးေရး အစီအစဥ္မွာ ကေလးသူငယ္ဖြံ႔ျဖိဳးေရးအတြက္ အႏုပညာဖန္တီးမႈစြမ္းရည္ကို ေလ့က်င့္ပ်ဳိးေထာင္ေပးရန္ သင္တန္းမ်ားကို ဖြင့္လွစ္ လွ်က္ရွိသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ျပည္တြင္းစစ္ေၾကာင့္ ဒုကၡေရာက္သူျပည္သူမ်ား၏ သားသမီးမ်ား၊ ေရႊ႔ေျပာင္း ျမန္မာ စာသင္ေက်ာင္း မ်ားစသည့္ ေက်ာင္းအေရအတြက္အားျဖင့္ ၅၀၀ ေက်ာ္တြင္ အႏုပညာဘာသာရပ္ဖြံ႔ျဖိဳးေရးအတြက္ စာအုပ္စာတမ္းမ်ား ျပဳစုျခင္းႏွင့္ သင္တန္းမ်ားေပးျခင္းကို ၂၀၀၂ ခုႏွစ္မွစတင္၍ လုပ္ေဆာင္လွ်က္ရွိသည္။

စတူဒီယို ဇန္၏ ပညာေရးပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္သူ မစၥအဲစတယ္ကိုဟန္နီ (Ms.Estelle Cohenny) မွ အႏုပညာရုပ္ပံုမ်ားျဖင့္ ေလ့က်င့္သင္ၾကားရျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားတြင္ ဤသို႔ တင္ျပေလ့ရွိသည္။ “ကေလးသူငယ္ဖြံ႔ျဖိဳးမႈမွာ အႏုပညာ ရုပ္ပံုလႊာေတြကို ကိရိယာတစ္ခုအေနနဲ႔ အသံုးျပဳႏုိင္ပါတယ္။ ကေလးမ်ားရဲ႕ စိတ္ကူးစိတ္သန္းေတြ ဖြ႔ံျဖိဳးလာေအာင္ အားေပး ကူညီ ႏိုင္တယ္၊ မိမိကုိယ္ကို ယံုၾကည္မႈကို ပ်ဳိးေထာင္ေပးလို႔ျဖစ္တယ္။ ဘ၀ရဲ႕ စိန္ေခၚခ်က္ေတြ၊ ေလာကဓံတရားေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္လာရတဲ့ အခါမွာ မွ်တတဲ့ စိတ္ခံစားခ်က္၊ သင့္ေတာ္တဲ့ ႏွလံုးသြင္းဆင္ျခင္မႈေတြ ျဖစ္လာေစဖို႔ကိုလည္း အႏုပညာဘာသာရပ္က ေလ့က်င့္ ေပးႏုိင္ပါတယ္။”

သူမမွ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးရာတြင္ “အႏုပညာဆိုတာ ဘာသာစကားတစ္မ်ဳိးပါ။ ၾကားခံ ဆက္သြယ္ေရး ပံုစံတစ္ခုလည္းျဖစ္တယ္။ ငယ္ရြယ္စဥ္ကတည္းက ေလ့က်င့္ေပးမယ္ဆိုရင္ ပုဂၢလဖြံ႔ျဖိဳးတုိးတက္မႈ personal development ကုိ အမ်ားၾကီး အေထာက္ အကူ ျပဳႏုိင္ပါတယ္။ အျခားေသာ ေက်ာင္းသင္ဘာသာရပ္ေတြ၊ စြမ္းရည္ေတြ ေလ့လာရာမွာလည္း ပိုျပီးေတာ့ အဆင္ေျပ ေစပါ တယ္။” ဟူ၍ အႏုပညာဘာသာရပ္၏ တန္ဖိုးၾကီးမားပံုကို အေလးထားေဆြးေႏြးလွ်က္ရွိသည္။

မျမင္တတ္၊ မခံစားတတ္ေသးတဲ့ သူမ်ား

ပညာေရး သုေတသနေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားအရ လူအမ်ားစုၾကီးတြင္ အျမင္အာရံုခံစားတတ္သိမႈစြမ္းရည္ visual literacy မွာ နိမ့္ပါးျခင္း၊ လြန္စြာအားနည္းျခင္းမ်ားရွိေနသည္ကို ေတြ႔ရွိရျခင္းပင္။ သာဓကေဆာင္ရေသာ္ ရုပ္ပံုလႊာတစ္ခု၏ ျပင္ပ အေပၚယံအျမင္ ကိုသာ ရႈျမင္တတ္ၾကျပီး အတြင္းပိုင္းတြင္ လ်ဴိ႕၀ွက္နက္ရိႈင္းစြာတည္ရွိေနေသာ အျခားေသာ အဓိပၸါယ္ တို႔ကို ခံစားသိျမင္ႏုိင္စြမ္း မရွိျခင္းျဖစ္သည္။ အထူးသျဖင့္ ငယ္ႏုစဥ္က ေက်ာင္းပညာေရးတြင္ ေလ့က်င့္ခြင့္မ်ား မရရွိခဲ့ျခင္းမွာ ဤစြမ္းရည္ဖြံ႔ျဖိဳးေစရန္ ပိုမို ခက္ခဲႏိုင္ပါသည္။ ရသခံစားႏိုင္မႈႏွင့္ စာနာစိတ္တို႔ကိုလည္း ထိခိုက္ေစသည္။

စြမ္းရည္မ်ား ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္း

ထုိင္းႏုိင္ငံ၊ ဘန္ေကာက္ျမိဳ႔မွာရွိသည့္ ထုိင္း ဖန္တီးမႈႏွင့္ ဒီဇုိင္းဌာနတြင္ ျပခန္းဖြင့္ထားေသာ ပညာေရးတြင္ အျမင္အာရံုျဖင့္ နားလည္ခံစားႏုိင္ေရး အစီအစဥ္မွ ပညာေပးတာ၀န္ခံ မစၥတာဖီလစ္ရဲနာ၀ိုင္းမွ ဤသို႔ေျပာဆိုခဲ့သည္။

“က်ေနာ္တို႔ အားလံုးဟာ ျမင္ေတြ႔ေနရတာေတြအေပၚမွာ သိျမင္ခံစားႏိုင္စြမ္းရွိဖို႔အတြက္ အခ်ိန္မေပးႏုိင္ေလာက္ကို ျပဌာန္း ခံထားၾကရတာပါ။” သူ႔အေနျဖင့္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာပင္ အႏုပညာမွတဆင့္ ပညာေရးကို ပံ့ပိုးျဖည့္ဆည္းေပးႏိုင္ပံုႏွင့္ ေက်ာင္းပညာေရး ေအာင္ျမင္မႈတြင္ အေရးၾကီး ပံုတို႔ကို လူအမ်ား သိရွိနားလည္လာေစရန္ အားထုတ္ခဲ့သည္။

သိမႈစိတ္ပညာရွင္ ပညာေရးပါရဂူ ေဒါက္တာ အဘိေဂးဟူဆန္ႏွင့္ အတူ ၁၅ ႏွစ္ေက်ာ္ၾကာျမင့္သည္အထိ သုေတသန ျပဳခဲ့ရာမွာ ဗီတီအက္စ္ VTS ကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ သူတို႔၏ ၾကိဳးစားမႈမွာ ထိုက္တန္စြာ အသိအမွတ္ အျပဳခံထားရျပီလည္း ျဖစ္ပါသည္။ အေမရိကန္ႏုိင္ငံတြင္းရွိ ေက်ာင္း ၃၀၀ ေက်ာ္တြင္ VTS ကို သင္ရိုးညႊန္းတမ္း၌ ထည့္သြင္းအသံုးလာၾကျခင္းမွာ သုေတသနျပဳျခင္း၏ ေအာင္ျမင္မႈပင္ျဖစ္သည္။

“အႏုပညာကို စူးစမ္းေလ့လာျခင္းနဲ႔ ေဆြးေႏြးေျပာဆိုျခင္းေတြကတဆင့္ က်မတို႔ဟာ အျမင္အာရံု ခံစားတတ္သိမႈ visual literacy စြမ္းရည္ကို ပ်ဳိးေထာင္ေပးႏုိင္ပါတယ္။ ဆိုလိုတာကေတာ့ ရႈတ္ေထြးခက္ခဲတဲ့ စိတ္ကူးေတြ၊ အေတြးေတြကို နက္နက္ ရိႈင္းရိႈင္း သိျမင္ႏိုင္စြမ္းပါ။ အေပၚယံေက်ာသာ သိျမင္မႈမဟုတ္ေတာ့ဘူး” သူမ၏ ယံုၾကည္ခ်က္ကို ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ ေဆြးေႏြးခဲ့သည္။ သူမကိုယ္တိုင္မွာလည္း ျမန္မာကေလးမ်ား၏ ေက်ာင္းပညာေရးတြင္ အႏုပညာ ဘာသာရပ္ဖြံ႔ျဖိဳးမႈ အတြက္ ၾကိဳးပမ္းေနသူ တစ္ဦးျဖစ္သည္။ စြန္႔ပစ္ခံကေလးမ်ား၏ ပညာေရးတြင္ ပရဟိတ ေက်ာင္းမ်ားဖြင့္လွစ္ျပီး ပံ့ပိုး ကူညီေနသူျဖစ္သည့္အျပင္ အႏုရသပညာေရးအေပၚတြင္ သုေတသနျပဳ ေလ့လာေနသူတစ္ဦးလည္းျဖစ္သည္။

ဤနည္းစနစ္ကို အခ်ိန္ယူေလ့က်င့္ေပးမည္ဆိုပါက ဆရာမၾကီးမွ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ ေ၀ဖန္ပိုင္းျခား ေတြးေတာ တတ္မႈ စြမ္းရည္ကို ဖြံ႔ျဖိဳးေစႏုိင္ေၾကာင္းယံုၾကည္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အႏုပညာလက္ရာ ပစၥည္းမ်ား တြင္ အဓိပၸါယ္ကို ဖြင့္ဆိုႏိုင္ရန္ အေလးထားၾကည့္ရႈ ရွာေဖြရျခင္း၊ စူးစမ္းဆင္ျခင္သံုးသပ္ရျခင္း၊ ေကာက္ခ်က္ဆြဲရျခင္းႏွင့္ အေထာက္အထားႏွင့္အတူ တင္ျပရျခင္း တို႔ပါရွိေနသည့္ အတြက္ပင္ျဖစ္၏။

ေက်ာင္းသားမ်ား၏ ဘာသာစကားစြမ္းရည္ကိုလည္း ဖြံ႔ျဖိဳးေစမည္ျဖစ္သည္။

“က်မတို႔ဟာ ကေလးေတြကို ဘယ္လို စာေရးရမယ္၊ စာဖတ္ရမယ္ဆိုတာေတြကိုေတာ့ သင္ေပးပါရဲ႕။ သူတို႔ တတ္ေျမာက္ဖုိ႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘယ္လိုေျပာဆို ေဆြးေႏြးရမယ္ဆိုတာကိုေတာ့ ေလ့က်င့္ဖို႔အခြင့္အလမ္း မ်ားမ်ားမရွိၾကဘူး။ မေျပာတတ္ဘူးဆိုရင္ေတာ့ ေရးလည္းေရးတတ္မွာ မဟုတ္ေခ်ဘူး။” ဆရာမၾကီး ေဒၚပန္းပံုျပင္၏ အျမင္သေဘာထားမ်ားျဖစ္သည္။

သူမအေနျဖင့္ ထပ္ေလာင္းေျပာဆိုေဆြးေႏြးပါေသးသည္။ “ကေလးေတြကို သူတို႔ရဲ႕ ခံစားသိျမင္မႈေတြကို ဖြင့္ဟေျပာဆိုခြင့္ အတြက္ အခြင့္အလမ္းေတြ အမ်ားၾကီးဖန္တီးထားရွိသင့္တယ္။ ဒါမွသာ ကေလးေတြဟာ ဥာဏ္ရည္အမ်ဳိးမ်ဳိးအသံုးျပဳရတဲ့၊ ဦးေႏွာက္ကို အသံုးျပဳရတဲ့ ေဆြးေႏြးပြဲေတြမွာ မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ့ ေ၀ါဟာရေတြ ၾကြယ္၀လာမွာျဖစ္တယ္”

အႏုပညာလက္ရာပစၥည္းမ်ားကို ေဆြးေႏြးရာတြင္ အသံုးျပဳသည့္ ဘာသာစကားမွာ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ စာေရး၊ စာဖတ္စြမ္းရည္ အတြက္လည္းမ်ားစြာပင္ အက်ဳိးျပဳေလသည္။

စတင္သင္ၾကားျခင္း

ဗီြတီအက္စ္ VTS သီအိုရီမွာ ရႈတ္ေထြးသည္ဟူ၍ ထင္ျမင္ဖြယ္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ လက္ေတြ႔အသံုးခ်ျခင္းကိုမူ နားလည္ရန္ မခဲယဥ္းလွပါ။ သီအိုရီကိုမိတ္ဆက္ခဲ့သူတို႔မွ ၄ ႏွစ္အရြယ္ကေလးမ်ားမွ စတင္ျပီး အသက္အရြယ္မေရြး ဤနည္းလမ္းျဖင့္ ေလ့က်င့္ေပးႏုိင္ေၾကာင္းဆို၏။

ပထမဦးစြာ ဆရာမွ “တစ္တန္းလံုးပါ၀င္ေဆြးေႏြးႏိုင္မည့္ အႏုပညာလက္ရာ တစ္ခုခု” ကိုေရြးခ်ယ္ ထုတ္ႏုတ္မည္။ ေက်ာင္းသား မ်ား အတြက္ စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ ေခါင္းစဥ္ တစ္ခုခုျဖစ္သင့္သည္။ သို႔မွသာလွ်င္ တက္ၾကြစြာ ပါ၀င္ ေဆြးေႏြးၾကပါလိမ့္မည္။ ေက်ာင္းသားတုိင္း အေနျဖင့္ ပါ၀င္ႏုိင္ေစရန္ အတြက္လည္း ရည္ရြယ္ရင္း ျဖစ္သည္။

ေက်ာင္းသားမ်ားမွ ေရြးခ်ယ္ထားသည့္ အႏုပညာလက္ရာကို ခဏတာ ၾကည့္ရႈေလ့လာ စူးစမ္းၾကျခင္းျဖင့္ စတင္ သင္ၾကားျခင္း ျဖစ္သည္။ မ်က္ေမွာက္ေခတ္နည္းပညာမ်ားမွာ အရာရာကို အေပၚယံမွ်သာ ၾကည့္ရႈေစရန္ တြန္းအားေပးသကဲ့သို႔ရွိေနပါသည္။ အမွန္တကယ္တည္ရွိေနသည္တို႔ကို တစ္ခ်က္မွ်သာ ငဲ့ေစာင္းၾကည့္ၾကေတာ့သည္။

ေမးခြန္း ၃ ခု

ပန္းခ်ီရုပ္ပံုတို႔ကို ခဏတာမွ် ၾကည့္ရႈေလ့လာျပီးေသာ္ ဆရာမွ ပထမဆံုးေမးခြန္းကို ျပန္ေမးျပီး ေနာက္ထပ္ အဖြင့္ေမးခြန္း ၂ ခုခန္႔ကို ဆက္ေမးသည္။

“ဒီပန္းခ်ီကားမွာ ဘာျဖစ္ေနတာလဲ”
“အဲဒီလိုေျပာဖို႔ ဘာကို ေတြ႔လို႔လဲ” ႏွင့္
“ေနာက္ထပ္ျပီး ဘာေတြမ်ား ေတြ႔ႏိုင္ေသးသလဲ” တို႔ျဖစ္သည္။

“ဒီေမးခြန္းေတြကို ေမးျမန္းျခင္းကေတာ့ ကေလးေတြအေနနဲ႔ တက္ၾကြစြာပါ၀င္ေစမွာျဖစ္ပါတယ္။” ဆရာမၾကီး ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ ဆိုသည္။ “ဘာကိုေတြ႔သလဲ” ဆုိသည့္ေမးခြန္းမွာ ပရိသတ္ကို ရုပ္ပံုထဲတြင္ ပါရွိသည္တို႔ကို သာလွ်င္ ေရတြက္ ေဖာ္ျပခိုင္းသလို ျဖစ္သည္။ “ပန္းခ်ီကားမွာ ဘာျဖစ္ေနတာလဲ” ဆိုသည့္ ေမးခြန္းမွာမူ အေပၚယံလႊာ ရုပ္ပံုတုိ႔ကို ေက်ာ္လြန္ျပီး ေနာက္ကြယ္မွ အဓိပၸါယ္ကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ရန္ တြန္းအားေပးျခင္းပင္ျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ဆရာမၾကီးမွ မိန္႔ဆိုသည္။

ကေလးသူငယ္ျပဳစု ေစာင့္ေရွာက္ျခင္းတြင္ ကၽြမ္းက်င္သူ ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ ထပ္မံ၍ “၃ ႏွစ္နဲ႔ ၅ ႏွစ္အၾကား ကေလးေတြ ဆိုရင္ ေတာ့ ‘ဘာကိုေတြ႔သလဲ’ လို႔ေမးျမန္းႏိုင္ပါတယ္။ သူတို႔အသက္အရြယ္က ဘာသာ စကားေျပာဆိုမႈနဲ႔ ေ၀ါဟာေတြကို ေလ့လာေန ဆဲျဖစ္လို႔ပါ။ ဒါေပမယ့္ ကေလးၾကီးေတြကိုေတာ့ ပိုျပီးေတာ့ စဥ္းစားေတြးေတာရတဲ့ ေမးခြန္းေတြနဲ႔ စူးစမ္းလိုစိတ္ကို ႏိႈးဆြေပးဖို႔ လိုပါတယ္။” ဟူ၍ လမ္းညႊန္ခဲ့သည္။

ဒုတိယေမးခြန္းျဖစ္သည့္ “အဲဒီလိုေျပာႏိုင္ဖို႔ ဘာကို ေတြ႔လို႔လဲ” မွာ ကေလးမ်ား၏ ပထမအေျဖတို႔ကို ဆရာမွ နားေထာင္ျပီး အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုျပီးေနာက္တြင္ ေမးရန္ျဖစ္သည္။ သူတို႔၏ မွတ္ခ်က္တို႔ကို ေလ့လာေတြ႔ရွိမႈမ်ား အေပၚတြင္ အေျချပဳျပီး ေဆြးေႏြး ေစရန္အတြက္ မသိမသာ လံႈေဆာ္သင္ၾကားေပးနည္းပင္ျဖစ္သည္။ ဤသည္မွာ ပိုင္းျခားေ၀ဖန္ေတြးေတာမႈကို ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ ရာတြင္ အဓိက်သည့္ စြမ္းရည္ပင္ျဖစ္၏။

တတိေျမာက္ေမးခြန္းျဖစ္သည့္ “ေနာက္ထပ္ျပီး ဘာေတြမ်ားေတြ႔ႏုိင္ေသးလဲ” မွာ သူတို႔၏ ယခင္ ေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားကို အသိအမွတ္ ျပဳျပီးလည္း ျဖစ္သည္။ ထို႔အျပင္ တစ္တန္းလံုး ေဆြးေႏြးျခင္းကို ျပီးျပည့္စံုေစရန္ႏွင့္ ကေလးမ်ားကိုယ္တိုင္ ေစငုေသခ်ာစြာ စူးစမ္း ေလ့လာေစရန္ အားေပးျခင္းပင္ျဖစ္သည္။

အသိအမွတ္ျပဳျခင္း

အေရးၾကီးသည့္အခ်က္မွာ ကေလးတိုင္း၏ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ားႏွင့္ တင္ျပေဆြးေႏြးမႈတို႔ကို နားေထာင္ေပးၾက ရန္ျဖစ္သည္။ ကေလးမွ ေျပာဆိုေနသည့္အခ်က္ကို ညႊန္တံျဖင့္ ေထာက္ျပျခင္း၊ ဆရာဆရာမမ်ားအေနျဖင့္ ခ်ဲ႕ ထြင္ ရွင္းလင္း ေျပာဆိုေပးျခင္းတို႔ ျပဳလုပ္ႏုိင္သည္။

“ဒီလိုလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ ေက်ာင္းသားေတြ မၾကည့္၊ မျမင္မိေသးတဲ့အပိုင္းေတြကို ၾကည့္ျဖစ္ေအာင္ ဖန္တီးရာလည္းေရာက္တယ္။ သူတို႔ေျပာဆိုတင္ျပတာကို နားေထာင္ေနပါတယ္ ဆိုတဲ့သေဘာလည္းပါတယ္။ အျမင္အာရံု က်က္စားျခင္းနဲ႔ အျပန္အလွန္ တင္ျပမႈ ေတြ ျဖစ္လာတယ္။” ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ ဆိုပါသည္။

“လူေတြ၊ ကေလးေတြေျပာတာကို ျပန္လည္ေျပာဆိုေပးျခင္းဟာ သူတို႔တင္ျပေျပာဆိုမႈေတြကို လက္ခံတယ္ဆိုတာရယ္၊ နားလည္ သေဘာေပါက္ပါတယ္ဆိုတာရယ္ကို သိရွိေစမယ္။ သူတို႔ေျပာတဲ့စကားအတုိင္းအတိအက် ျပန္ေျပာရင္ နားေထာင္ပါတယ္ ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ပါ။ အျခားစကားလံုးေတြနဲ႔ ျပန္ျပင္ျပီးေျပာတဲ့အခါက်ေတာ့ နားလည္သေဘာေပါက္တယ္ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ေပါ့။ တကယ္လို႔ နားလည္မႈလြဲသြားရင္လည္း သူတို႔က ျပန္ျပင္ေပးႏုိင္ေသးတယ္။” ၾကားရသည့္စကားမ်ားအေပၚမွာ အျခားစကားလံုးသံုးျပီး ျပန္လည္ ေျပာဆိုမႈ၏ အက်ဳိးေက်းဇူးရွိပံုကို ကေလးသူငယ္ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္သူ ပန္းခ်ီဆရာမၾကီးက ေျပာျပခဲ့သည္။

ဘက္လိုက္မႈမရွိဘဲ ျပန္လည္ေျပာဆိုျခင္းကို ဆိုလိုပါသည္။ ေကာက္ခ်က္ခ်၊ ေ၀ဖန္မႈမ်ားကိုလည္း ၾကိဳဆိုလက္ခံသင့္သည္။ တန္းတူ တန္ဖိုးထားသင့္ပါသည္။ ေကာက္ခ်က္ခ်မႈတို႔ကို ျပန္လည္ျပင္ဆင္ေပးျခင္းႏွင့္ ျဖည့္စြက္ျခင္းမ်ားမျပဳလုပ္သင့္ပါ။ သို႔မွသာ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ သူတို႔အေပၚတြင္ တန္ဖိုးထားမႈကို နားလည္ခံစားႏိုင္ပါလိမ့္မည္။ ကၽြမ္းက်င္ေသာ ဆရာဆရာမမ်ား အေနျဖင့္ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ အေျဖမ်ားသည္ ရွင္းလင္းတိက်ေစရန္ လမ္းညႊန္ ကူညီႏုိင္ပါလိမ့္မည္။

အမွားျပင္ဆင္ေပးျခင္းမ်ားကို အစဥ္အျမဲမလုပ္ျခင္းျဖင့္ ေက်ာင္းသားမ်ားသည္ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေျပာဆိုတင္ျပခြင့္ရရွိေစပါသည္။ ဘာသာစကားစြမ္းရည္ ဖြံ႔ျဖိဳးေစရန္ မ်ားစြာ အေထာက္အကူျပဳပါလိမ့္မည္။

ဆရာမွ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ မတူညီေသာ စဥ္းစား ေတြးေတာခ်က္မ်ား၏ အဆက္အစပ္တို႔ကို ေထာက္ျပေပးႏုိင္ပါသည္။ စဥ္းစား ေတြးေတာခ်က္တစ္ခုမွေန၍ အျခားေသာေတြးေတာခ်က္တစ္ခုသို႔ ဆင့္ကဲေျပာင္းလဲႏုိင္ျပီး အဓိပၸါယ္မ်ား ေပၚထြက္ ရရွိလာပံု ကိုလည္း ရွင္းျပႏိုင္သည္။

“အဓိကအခ်က္ကေတာ့ စိတ္ကူးစိတ္သန္းေတြရဲ႕ အေရြ႔သေဘာ၊ ဆင့္ကဲျဖစ္တည္မႈသေဘာကို သင္ၾကားေပးႏုိင္တာပါ။ ဒီလိုဆိုရင္ ပထမဆံုးစိတ္ကူး၊ စဥ္းစားမႈမွာတင္ ရပ္တန္႔မေနဘဲ အျခားေသာ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ေတြကို တြက္ဆမိလိမ့္မယ္။ သူမ်ားေတြရဲ႕ ေဆြးေႏြး တင္ျပခ်က္ေတြကို နားေထာင္ျခင္းဟာ မိမိရဲ႕ ေလ့လာမႈကို ပိုမိုအားေကာင္းေစႏုိင္ျပီး စဥ္းစားခ်က္ေတြကိုလည္း ပိုမို ေ၀ဆာ ေစမွာပါ” ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ အၾကံျပဳ လမ္းညႊန္ထားသည္။

အျမင္အာရံုခံစားမႈျဖင့္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈနည္းလမ္းမ်ား Visual Thinking Strategies (VTS)၏ တန္ဖိုးမ်ား

ေက်ာင္းသင္ရိုးညႊန္းတမ္း၏ အစိတ္အပိုင္းႏွင့္ သင္ၾကားနည္းလမ္းတစ္ခုျဖစ္သည္။

အႏုပညာဖန္တီးခ်က္လက္ရာတို႔ကို အသံုးျပဳျပီး ေ၀ဖန္ပိုင္းျခားစဥ္းစားေတြးေတာမႈစြမ္းရည္ critical thinking၊ ဆက္ဆံေရး စြမ္းရည္ communication skills ႏွင့္ အျမင္အာရံုခံစားတတ္သိမႈစြမ္းရည္ visual literacy တုိ႔ကို ေလ့က်င့္ ပ်ဳိးေထာင္ျခင္းျဖစ္သည္။

အႏုပညာရုပ္ပံုလႊာမ်ား visual art အေပၚတြင္ စူးစမ္းစစ္ေဆးျခင္းႏွင့္ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုျခင္းတို႔ကို ေက်ာင္းသားမ်ားကုိယ္တိုင္ ထဲထဲ၀င္၀င္ပါ၀င္ျခင္း၊ စဥ္းစားေတြးေတာျခင္း၊ တင္ျပေဆြးေႏြးျခင္းတို႔ျဖင့္ သင္ခန္းစာကိုတည္ေဆာက္ျခင္းျဖစ္သည္။

ေက်ာင္းသားမ်ား၏ စူးစမ္းေလ့လာမႈစြမ္းရည္၊ က်ဳိးေၾကာင္း သက္ေသရွာေဖြႏိုင္စြမ္းႏွင့္ မွန္းဆအေျဖထုတ္ႏိုင္စြမ္းတို႔ကို တိုးတက္ဖြံ႔ျဖိဳးေစသည္။

ရႈတ္ေထြးခက္ခဲသည့္ ျပႆနာမ်ားအတြက္ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် အေျဖအမ်ဳိးမ်ဳိးကို ရွာေဖြလိုစိတ္ႏွင့္ စြမ္းရည္ကို ပ်ဳိးေထာင္ေပးသည္။

အျပန္အလွန္ေလးစားမႈရွိေသာ၊ ဒီမိုကေရစီနည္းက်ေသာ၊ စုေပါင္း၀ိုင္း၀န္း၍ ျပႆနာတုိ႔ကို ေျဖရွင္းတတ္ေသာ အေလ့ အက်င့္မ်ားကို စာသင္ခန္းမ်ားအတြင္း ေလ့က်င့္ေပးရာလည္းေရာက္သည္။

ထိုမွတဆင့္ စာသင္ခန္းမ်ားကို ေက်ာ္လြန္ျပီး ေက်ာင္းႏွင့္ ရပ္ရြာလူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္း ေရရွည္အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈမ်ားႏွင့္ လိုလားအပ္ေသာ ဒီမုိကေရစီ စံတန္းဖိုးမ်ားကို ရရွိေစမည္။

ႏႈတ္ေျပာစြမ္းရည္ ပ်ဳိးေထာင္ေလ့က်င့္မႈ၊ စဥ္းစဥ္းစားစားေျပာဆိုတတ္မႈ၊ တက္ၾကြစြာပါ၀င္လုပ္ေဆာင္မႈႏွင့္ ေျပာဆို တင္ျပမႈမ်ားကို စီကံုးေရးသားျခင္းျဖင့္ ႏႈတ္ေျပာမွတဆင့္ အေရးစြမ္းရည္သို႔ ကူးေျပာင္း ေလ့က်င့္ ေပးႏုိင္သည္။

ေက်ာင္းသံုးဘာသာစကားမွာ မိခင္ဘာသာစကား မဟုတ္ေသာ ကေလးငယ္မ်ားႏွင့္ သင္ယူေလ့လာမႈ အထူး အခက္အခဲရွိသူ မ်ား အတြက္လည္း ေအာင္ျမင္ႏိုင္စြမ္းကို ေမွ်ာ္မွန္းႏိုင္သည္။

ေက်ာင္းသားလူငယ္မ်ား၏ ဘ၀ႏွင့္ ျပခန္း၊ ျပတိုက္မ်ားႏွင့္ အႏုပညာလက္ရာပစၥည္းတို႔ကို ဆက္စပ္ႏိုင္စြမ္း၊ အေလးထားလိုစိတ္၊ အသံုးျပဳ လိုစိတ္မ်ားရရွိေစျပီး သူတို႔၏ ရွင္သန္မႈတြင္ ပိုမိုအဓိပၸါယ္ရွိလာေစသည္။

ေနာက္ဆက္တြဲ အသံုးခ်ႏိုင္မႈမ်ား

အျမင္အာရံုျဖင့္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈစြမ္းရည္ကို ေလ့က်င့္သင္ၾကား

(ဗြီတီအက္စ္)မွာ အႏုပညာဘာသာရပ္ သင္ၾကားျခင္း (သို႔မဟုတ္) ျပတိုက္တစ္ခုခု (သို႔မဟုတ္) အႏုပညာျပခန္းတစ္ခုခုသို႔ လည္ပတ္ျခင္းတို႔ျဖင့္သာလွ်င္ ေဘာင္ခတ္မထားသင့္ပါ။ ဆရာဆရာမမ်ားအေနျဖင့္ အျခားေသာ ဘာသာရပ္အသီးသီးတြင္လည္း အခြင့္အခါ သင့္သလို ေပါင္းစပ္ ထည့္သြင္း အသံုးျပဳ ႏုိင္ပါသည္။ သိပၸံ၊ လူမႈေရး၊ ဘာသာစကား စသည့္ ေက်ာင္းသင္ရိုး ဘာသာရပ္ အသီးသီးတြင္လည္း သင္ၾကားနည္း တစ္ခု အေနျဖင့္ အသံုးျပဳသင့္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ရာသီဥတု ေျမပံုပိုစတာ၊ ေလျပြန္ထဲတြင္ ႏွံေကာင္၏ ေတာင္ပံခတ္ေနသည့္ ဓါတ္ပံု စသည္တို႔ျဖင့္ ဗီြတီအက္စ္ (VTS) သင္ၾကားနည္းကို ေပါင္းစပ္ အသံုးျပဳႏုိင္သည္ မဟုတ္ပါေလာ။ အထက္ပါ အႏုပညာ ျပခန္း တြင္ ေမးျမန္းခဲ့သည့္ ေမးခြန္း ၃ ခုကို ေမးျမန္းျခင္းျဖင့္ တစ္တန္းလံုး ပါ၀င္ေဆြးေႏြးႏုိင္ပါမည္။ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္၊ သို႔မဟုတ္ အျခားေသာ ဖတ္စာတစ္ခုခုကို ဖတ္ရႈၾကျပီးသည့္ ေနာက္တြင္ လည္း အထက္ပါနည္းလမ္းတို႔ကို အသံုးျပဳ သင္ၾကားႏုိင္သည္။

ခ်ဳပ္၍ဆိုရေသာ္ ေက်ာင္းသားမ်ားအား အႏုပညာလက္ရာ၊ ပစၥည္းတစ္ခုခုကို ၾကည့္ရႈေစျပီး အႏုပညာပံုစံ၊ စတုိင္၊ အသံုးျပဳသည့္ နည္း (တက္ကနိ)၊ ႏွင့္ ေခတ္သကၠရာဇ္ အခ်ိန္ကာလ စသည္တို႔ကို ေမးျမန္းျခင္းအျပင္ အျမင္အာရံု ခံစားမႈျဖင့္ စဥ္းစား ေတြးေတာမႈ နည္းလမ္း (VTS) ကိုအသံုးျပဳျပီး သင္ၾကားျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ရသခံစားမႈႏွင့္ အႏုပညာ သမုိင္းေၾကာင္းအျပင္ ပိုင္းျခားေ၀ဖန္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈစြမ္းရည္၊ ဆက္ဆံေရးစြမ္းရည္၊ အျမင္အာရံု ဆုိင္ရာ ခံစားတတ္သိႏိုင္စြမ္း တို႔ကိုလည္း ဖြံ႔ျဖိဳး ေစႏုိင္ပါသည္။

ဤသုိ႔ဆိုလွ်င္ ျမန္မာႏုိင္ငံ ေက်ာင္းပညာေရးသင္ရိုးညႊန္းတမ္းမ်ားတြင္ အႏုရသပညာဘာသာရပ္၏ အခန္းက႑ပိုမို ထင္ရွား ေပၚလြင္လာႏုိင္မည္ဟုလည္း ေမွ်ာ္လင့္မိပါသတည္း။ ။

သိန္းႏုိင္
ထိုင္း-ျမန္မာနယ္စပ္တစ္ေနရာ
ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၀၁၀

ကေလးဗဟိုျပဳ ပညာေရး အပိုင္း (၁) စာသင္ခန္းအတြင္းက တေစၦတစ္ေကာင္

ကေလးဗဟုိျပဳပညာေရးမွာ စာသင္ၾကားနည္းေတြကိုသာအဓိကထားေျပာင္းလဲရံုနဲ႔မလံုေလာက္ပါ။ ကေလးဗဟိုျပဳ စဥ္ဆက္မျပတ္ဘက္စံုစစ္ေဆးျခင္းကို မလြဲမေသြေဆာင္ရြက္သင့္ပါတယ္။

သိန္းႏုိင္

ဆရာအတတ္သင္ ေကာလိပ္မ်ားတြင္ “ကေလးဗဟိုျပဳပညာေရး” ကို က်င့္သံုးရန္ အတြက္ စာသင္ၾကားျခင္း နည္းလမ္းမ်ားကို က်ယ္ျပန္႔စြာ ေလ့လာၾကရပါသည္။ ကေလး ဖြံ႔ျဖိဳးမႈ ပညာ၊ သင္ယူ ေလ့လာျခင္း သေဘာတရား၊ စြမ္းရည္ အေထြေထြႏွင့္ သင္နည္းမ်ားကို ဆက္စပ္၍လည္း ဆည္းပူးခဲ့ၾကသည္။ စီမံခ်က္၀င္ျမိဳ႕နယ္မ်ားတြင္လည္း အေျခခံပညာ ဦးစီးဌာနႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာ အန္ဂ်ီအိုမ်ား၊ ယူနီဆက္ - ျမန္မာတို႔မွ ကမကထျပဳ၍ ရက္တိုသင္တန္းမ်ားကို ဖြင့္လွစ္ေပး ၾကသည္။ အထူးသျဖင့္ စာသင္ၾကားနည္းမ်ားကို အဓိကထား ေျပာင္းလဲျခင္းကို ေတြ႔ျမင္ရပါသည္။ ကေလးဗဟိုျပဳ ပညာေရး ျဖစ္ထြန္းရန္မွာ ပညာေရး၏ က႑တိုင္းမွာ ကေလးကို ဗဟုိျပဳ ရမည္ဟု ရိုးရွင္းစြာ နားလည္ႏုိင္ ၏။ ကေလးဗဟုိျပဳ သင္ၾကားနည္း ျဖစ္ရံုႏွင့္ လံုေလာက္ပါ၏ေလာ။ အျခား မည္သည္တို႔ကို ဗဟိုျပဳရပါနည္း။

ကေလးဗဟိုျပဳဟု ဆိုၾကရာ၀ယ္ ဆရာကို ဗဟို မျပဳေတာ့ဟူ၍ မ်ားေသာအားျဖင့္ သိျမင္ထားၾကသည္။ မွန္သင့္ သေလာက္ေတာ့ မွန္ကန္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ ဤမွ်ႏွင့္ မလံုေလာက္ေသးပါ။ ကေလးဗဟိုျပဳဟု ဆိုသည္ႏွင့္ ပထမဆံုး အေနျဖင့္ ဗဟိုမျပဳအပ္ေသာ အရာမ်ားကို နားလည္ထားၾကသင့္သည္။

(၁) ဆရာဗဟိုမျပဳျခင္း (သင္နည္း)
(၂) ဖတ္စာအုပ္ဗဟိုမျပဳျခင္း (အေၾကာင္းအရာ)
(၃) ဘာသာရပ္ ဗဟိုမျပဳျခင္း (ပညာရပ္နယ္ပယ္)
(၄) စာေမးပြဲ ဗဟိုမျပဳျခင္း (စစ္ေဆးမႈ)
(၅) အလြတ္က်က္မွတ္၊ အာဂံုရြတ္ဖတ္မႈကို ဗဟိုမျပဳျခင္း (ေလ့လာပံု)
(၆) အဆင့္တစ္၊ ပထမကို ဗဟိုမျပဳျခင္း (ခ်ီးက်ဴးဂုဏ္ျပဳပံု)

အေျပာက်ယ္ ျပန္႔လွပါသည္။ ကေလးဗဟိုျပဳပညာေရးဟု ေခၚဆိုထုိက္ေအာင္ အားထုတ္ရာတြင္ အနည္းဆံုးအားျဖင့္ ဤငါးမ်ဳိးကို ဆက္စပ္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ရာသည္။

(၁) ကေလးဗဟိုျပဳ သင္ၾကားျခင္း၊ (သင္နည္း)
(၂) ကေလးဗဟိုျပဳ အေၾကာင္းအရာ (သင္ခန္းစာ၊ အေၾကာင္းအရာ၊ ပညာရပ္)
(၃) ကေလးဗဟိုျပဳ စဥ္ဆက္မျပတ္၊ ဘက္စံု စစ္ေဆးျခင္း (စစ္ေဆးမႈ)
(၄) ကေလးဗဟိုျပဳ ခ်ီးက်ဴး ဂုဏ္ျပဳျခင္း (ခ်ီးက်ဴးျခင္း)
(၅) စဥ္းစား ေတြးေခၚမႈျဖင့္ ေလ့လာျခင္းကို ဗဟိုျပဳျခင္း (သင္ယူေလ့လာပံု)
ဤ ၅ မ်ဳိးကို စုစည္း၍ “ကေလးဗဟိုျပဳ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း” ဟု ေခၚဆိုႏုိင္ပါသည္။

ယခုအပတ္တြင္ ပညာရည္ တိုးတက္မႈကို တုိင္းတာစစ္ေဆးျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဆြးေႏြးပါမည္။

တစ္ေဆာင္တစ္ေရာင္ စာေမးပြဲစနစ္

အစဥ္အဆက္ ျမန္မာ့ပညာေရးကို လႊမ္းမိုးေနခဲ့ေသာ “တစ္ေဆာင္တစ္ေရာင္” စာေမးပြဲစနစ္၏ ဆိုးက်ဳိးမ်ားကို ဤေနရာတြင္ အက်ယ္ခ်ဲ႕မေဆြးေႏြးေတာ့ပါ။ မူလတန္းမွစတင္ကာ ပညာေရးဟု ဆိုလိုက္သည္ႏွင့္ အားလံုးမွ “စာေမးပြဲ” ကို ေျပးျမင္ခဲ့ၾကသည္။ ေက်ာင္းပညာေရး၏ ေကာင္းျမတ္ေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားမွာ ဤစာသင္ခန္းမ်ားအတြင္း ေမြးထားေသာ “တေစၦၾကီး” ၏ အခ်ိန္ျပည့္ ျပဳစားမႈေၾကာင့္ စုန္းစုန္းျမ§ပ္လုနီးပါး ေပ်ာက္ကြယ္ခဲ့ရသည္ မဟုတ္ပါေလာ။ ထိုမွ်သာမကေသး။ မ်ဳိးဆက္မ်ားကို အဂတိ တရားေလးပါး မေရွာင္ရွားႏိုင္ေစရန္ကိုလည္း တမင္တကာ ဖန္တီးထား ဘိသကဲ့သို႔ ျဖစ္ခဲ့ရေခ်သည္။ စာေမးပြဲမ်ား ေအာင္ျမင္သြားရံုႏွင့္ စာအမွန္တကယ္တက္ေျမာက္သြားပါသလား။ အထူးျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲရမည္ကို အားလံုးအေနျဖင့္ ကိုယ္တိုင္ ခံစား သိျမင္ျပီးျဖစ္ပါလိမ့္မည္။ သို႔ျဖစ္ေလရာ စဥ္ဆက္မျပတ္ႏွင့္ ဘက္စံု စစ္ေဆးျခင္း continuous and comprehension assessment ကို က်င့္သံုးရန္ လိုအပ္ခ်က္ကိုလည္း ျငင္းဆိုမည္ မဟုတ္ဟု ယုံၾကည္ပါသည္။

စစ္ေဆးျခင္းဆိုရာ၀ယ္

“ပညာေရးဆိုင္ရာ စစ္ေဆးျခင္းစာအုပ္” ကို ေရးသားျပဳစုခဲ့သူ ပီတာ အုိင္ရာဆီယန္ Peter Airasian မွ ဤသို႔ တင္ျပခဲ့သည္။ “ပညာရည္တိုးတက္မႈ စစ္ေဆးျခင္းဆိုတာဟာ ျဖစ္စဥ္တစ္ခုပါ။ စာသင္ခန္းအတြင္းမွာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြ ခ်မွတ္ႏိုင္ဖို႔ရာ အခ်က္အလက္ေတြ ရယူျခင္း၊ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာျခင္းႏွင့္ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ဆိုျခင္း ေတြပါ၀င္တယ္။ တပည့္ေလးေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အခ်က္အလက္ေတြ၊ သင္ၾကားနည္းလမ္းေတြ၊ စာသင္ခန္းတြင္း အေျခ အေနေတြ သိရွိဖို႔ စုေဆာင္းရတယ္။” ဤအဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္မွာ က်ယ္ျပန္႔ေသာ သေဘာရွိ၏။ ဤကဲ့သုိ႔ စစ္ေဆးျခင္း နည္းလမ္းကို အေလးအနက္ထားျပီး ေက်ာင္းမ်ားတြင္ အသံုးခ်မည္ဆိုပါက ေက်ာင္းသားမ်ား၏ သင္ယူေလ့လာပံုႏွင့္ စဥ္ဆက္မျပတ္ သင္ယူ ေလ့လာျခင္းတို႔အတြက္ အက်ဳိးမ်ားစြာရွိမည္။

ျဖစ္ပံု

စာသင္ၾကားျခင္းႏွင့္ သင္ယူျခင္းျဖစ္စဥ္မ်ားတြင္ စစ္ေဆးျခင္းအပိုင္းကို အေသအခ်ာသိနားလည္မႈမရွိျခင္း၊ တလြဲ နားလည္ထားျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ဆရာမွ ေက်ာင္းသားမ်ားကို ရွင္းလင္းျခင္းမရွိဘဲ A, B, C, D စသည့္ စကားလံုး မ်ားျဖင့္ ျဖစ္ေစ၊ ရမွတ္ရာခို္င္ႏႈန္းျဖင့္ျဖစ္ေစ ေပးၾက၏။ မိဘမ်ားႏွင့္ ကေလးမ်ားအေနျဖင့္မူ မည္မွ်အထိ ေကာင္းစြာ သင္ယူ ေလ့လာျဖစ္ခဲ့သည္ကို သူတို႔ဖာသာ အဓိပၸါယ္ေကာက္ယူ ၾကရေလသည္။ မိဘမ်ားမွ ကေလးမ်ားအေပၚတြင္ “ေတာ္လိုက္တာ” “သိပ္ညံ့တာဘဲ” “မဆိုးပါဘူး” စသည္ျဖင့္ (တလြဲ) တံဆိတ္မ်ား ကပ္ၾကေတာ့သည္။ ဤသို႔ စစ္ေဆးျခင္း ႏွင့္ အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ဆိုမႈမ်ားေၾကာင့္ ေက်ာင္းပညာေရး၏ အဓိက ရည္မွန္းခ်က္ ျဖစ္ေသာ ကေလးတိုင္း သင္ယူ ေလ့လာခြင့္ ရရွိေစရန္ႏွင့္ ကေလးဗဟိုျပဳပညာေရးဆိုသည့္ အေျခအေနတို႔မွာ ထင္သေလာက္ ခရီးမေပါက္ေသးပါ။

သံုးပြင့္ဆုိင္ ေတြ႔ဆံုေရး

“မိဘ၊ ဆရာ ပူးေပါင္း ကေလးပညာေကာင္း” ဟူ၍ ေလးနက္ေသာ ျမန္မာ့ ပညာေရး ဆိုရိုးစကားကို မည္မွ်အထိ လုိက္နာ က်င့္သံုးၾကပါသနည္း။ ၀မ္းနည္းဖြယ္ရာ ေကာင္းသည္မွာ မိဘတစ္ဦးဦး ေက်ာင္းသို႔ လာျပီဆိုပါက ေက်ာင္း စည္းကမ္း ေဖါက္ဖ်က္မႈျဖင့္ ျပစ္ဒဏ္ခတ္၊ အေရးယူျခင္းခံရေသာ ေက်ာင္းသားတစ္ဦးဦးေၾကာင့္ ေက်ာင္းအုပ္ၾကီးက ေခၚယူေတြ႔ဆံုျပီး ခံ၀န္ခ်က္ လက္မွတ္ေရးထုိးခုိင္းရန္သာ ျဖစ္ေလသည္။ ပညာရည္တိုးတက္မႈအတြက္ ကေလးတုိင္း၏ မိဘမ်ားႏွင့္ ဆရာ ဆရာမမ်ား မည္သို႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၾကသည္ကို ဆန္းစစ္ခ်ိန္တန္ပါျပီ။ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ႏိုင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ားကို ရွာေဖြၾကသင့္သည္။ ရိုးရာဆိုရိုးစကားမ်ားမွာ စာအုပ္ထဲတြင္သာ သိမ္းဆည္းထားရန္ မဟုတ္ပါ။ ေက်ာင္းေဆာင္ပုဒ္ တို႔မွာလည္း ေက်ာင္း၀င္းအတြင္း ခ်ိတ္ဆြဲထားရံုသာ မျဖစ္သင့္ပါ။

မည္သည့္ စစ္ေဆးမႈမဆို တရား၀င္ရန္ႏွင့္ အသံုးျပဳႏုိင္ရန္မွာ ေက်ာင္းသားမ်ား ဘာကို ေလ့လာ ဆည္းပူး ျပီးခဲ့သည္၊ မည္မွ်အထိ တတ္ေျမာက္ နားလည္သည္တို႔ကို ညႊန္ျပထားရွိရမည္။ သင္ယူေလ့လာမႈ၏ အေရးၾကီးေသာ သြင္ျပင္ လကၡဏာမ်ားကို ရွင္းလင္းစြာ ေဖာ္ျပ ထားရံုမကဘဲ အေသးစိတ္ကိုလည္း ေဆြးေႏြးထားရွိ ျပန္သည္။ ပို၍ အေရးၾကီးသည့္ အခ်က္မွာ စစ္ေဆးမႈ၏ ရလဒ္တို႔ကို ေက်ာင္း ဆရာဆရာမမ်ားအၾကား၊ မိဘႏွင့္ ဆရာအၾကား၊ ဆရာႏွင့္ ေက်ာင္းသား အၾကား၊ ေက်ာင္းအုပ္ႏွင့္ ဆရာမမ်ားအၾကား၊ ေက်ာင္းအုပ္ႏွင့္ မိဘမ်ား အၾကားတို႔တြင္ အဓိပၸါယ္ရွိျပီး ပညာေရး အျပဳ သေဘာေဆာင္ေသာ ေတြ႔ဆံု ေဆြးေႏြးမႈမ်ားအတြက္ အသံုးျပဳ သင့္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ဤ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားတြင္ ပါ၀င္သူ အားလံုးမွာ သင္ၾကားျခင္း၊ စီမံခန္႔ခြဲျခင္းႏွင့္ သင္ယူျခင္း ျဖစ္စဥ္တို႔တြင္ သက္ဆိုင္ရာအလုိက္ ပိုမို ေကာင္းမြန္ျပီး အက်ဳိး ျဖစ္ထြန္းေသာ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ား အတြက္ ကိုယ္စီ တာ၀န္ယူၾကျပီးလွ်င္ ပညာေရး တိုးတက္မႈအဆင့္ကို ျမ§င့္တင္ေပး ႏိုင္ပါလိမ့္မည္။ မေတြ႔ဆံု၊ မေဆြးေႏြးျခင္းဘဲေနပါက တစ္ေက်ာင္းလံုး စစ္ေဆးျခင္းႏွင့္ ရီပို႔ဒ္ကဒ္မ်ား ပို႔ေပးျခင္းမွာ သိပ္အက်ဳိး မထူးလွပါေခ်။

ေတြ႔ဆံုရာတြင္လည္း ၆ လပတ္ ရီပို႔ကဒ္ ေပးပို႔သည့္ အခ်ိန္တုိင္း ကေလးတိုင္း၏ မိဘမ်ားႏွင့္ အတန္းပိုင္ဆရာတို႔ တစ္ဦးလွ်င္ ၅ မိနစ္၊ ၁၀ မိနစ္ခန္႔ေတြ႔ဆံုျပီး ပညာရည္ တိုးတက္မႈအပိုင္းကို ေဆြးေႏြးၾကျခင္းျဖစ္သည္။ မိဘတိုင္းမွ လာေရာက္ ေတြ႔ဆံုၾကရမည္။ ကေလးမ်ားလည္း လုိက္ပါႏိုင္သည္။ ဤသို႔ “မိဘ” “ဆရာ” “ကေလး” သံုးပြင့္ဆိုင္ ေတြ႔ဆံု ေဆြးေႏြးမႈမွာ ပညာေရး တန္ဖိုးမ်ားစြာ ပါရွိေလသည္။

အခ်က္အလက္ရယူပါ

ပညာေရး စစ္ေဆးျခင္း ျဖစ္စဥ္တြင္ ပထမဆံုး အဆင့္ျဖစ္သည္။ ဆရာအတတ္ပညာသင္တန္းမ်ားတြင္ ေမးခြန္းလႊာ မည္သို႔ တည္ေဆာက္ရမည္၊ ေမးခြန္းထုတ္ပံု ထုတ္နည္းတို႔ကို သင္ယူေလ့လာၾကရသည္။ သို႔ရာတြင္ “တရား၀င္မႈရွိေသာ စစ္ေဆးျခင္း” ကို မည္သို႔ျပဳလုပ္ရမည္ကိုကား ဆရာတိုင္း အေသအခ်ာသိခ်င္မွ သိပါမည္။ “တရား၀င္မႈရွိေသာ စစ္ေဆးျခင္း” ဟုဆိုရာ၀ယ္ သင္ယူ ေလ့လာျခင္းကို တိက်စြာ တုိင္းတာ စစ္ေဆးႏိုင္ျခင္းမည္သည္။ စာသင္ခန္းတြင္းမသင္ေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ား၊ လြန္စြာ လွည့္စား၍ ေမးခြန္းထုတ္ျခင္းမ်ားမွာ စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ၊ ေပ်ာ္စရာ ဟု ထင္ျမင္ေကာင္း ထင္ျမင္ပါလိမ့္မည္။ လံုး၀ မျပဳလုပ္အပ္ေသာအရာျဖစ္သည္။ တိုင္းတာစစ္ေဆးျခင္း၏ ကိုးစားခုိင္လံု ႏိုင္မႈကို မ်ားစြာထိခိုက္ေစပါသည္။ အခ်ဳိ႕ေသာဆရာမ်ားမွာ ကေလးမ်ားမေျဖဆိုႏိုင္ေသာအခါ၀ယ္ ၀မ္းသာျခင္းပင္ ျဖစ္တတ္ၾကသည္။ ဘာသာရပ္ အေၾကာင္းအရာမွာ ခက္ခဲျခင္း၊ သူတို႔၏ သင္ၾကားျခင္းမွာ အဆင့္ျမင့္လြန္းစြာ ရႈပ္ေထြးျခင္း တို႔ေၾကာင့္ျဖစ္သည္ဟု ယူဆၾကျပန္သည္။ ဤဆရာဆရာမမ်ား သတိမျပဳ မိေသာအခ်က္မွာ စာသင္ယူေလ့လာျခင္း မျဖစ္ခဲ့ျခင္းပင္။ “စာမသင္တတ္ေသာ” ေက်ာင္းဆရာ ဆရာမမ်ား ျဖစ္ၾကရရွာသည္ကို သူတို႕ကိုယ္တိုင္ မသိမျမင္ႏိုင္ျခင္းပင္တည္း။ သို႔ျဖစ္ေလရာ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ ပညာေရးတြင္ က်ရံႈးမႈမွာ ညံ့လြန္းေသာ စာသင္ၾကားျခင္း (သို႔မဟုတ္) တရား မ၀င္ေသာ စစ္ေဆးျခင္း နည္းလမ္း (သို႔မဟုတ္) ၂ ခု စလံုး ေၾကာင့္ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ သင္ယူ ေလ့လာႏိုင္စြမ္းေၾကာင့္ မဟုတ္ပါ။

ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာျခင္း

အပတ္စဥ္၊ လပတ္၊ အခန္းဆံုး ေမးခြန္းထုတ္စစ္ေဆးမႈမွာ စစ္ေဆးျခင္းပံုစံ တစ္မ်ဳိးသာလွ်င္ ျဖစ္ပါသည္။ အသံုးျပဳရမည့္ အျခားေသာ စစ္ေဆးမႈနည္းလမ္းမ်ားစြာရွိေနေသးသည္။ စီမံကိန္းသင္ခန္းစာမ်ား၊ ႏႈတ္ေမး၊ ႏႈတ္ေျဖ၊ အတန္းေရွ႕ထြက္ တင္ျပေဆြးေႏြးျခင္းမ်ား၊ ဖိုင္တြဲစနစ္ျဖင့္ စစ္ေဆးျခင္း၊ အုပ္စုအလိုက္ စူးစမ္းေလ့လာျခင္း စသည္တို႔မွာ အျခားေသာ စစ္ေဆးနည္းလမ္း အခ်ဳိ႕ျဖစ္ပါသည္။ ကေလးမ်ားမွာ သင္ယူေလ့လာပံုမတူညီတတ္ပါ။ သူတို႔အားလံုးမွာ သူတို႔နည္း သူတို႔ဟန္ျဖင့္ အေၾကာင္းအရာအသစ္၊ အယူအဆအသစ္ကို သိျမင္နားလည္ရန္အားထုတ္ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ တစ္ပံုစံ တည္း မသတ္မွတ္ႏုိင္ပါ။ ထို႔အတူ စစ္ေဆးရာတြင္လည္း ပံုစံတစ္မ်ဳိးတည္းကို အသံုးမျပဳသင့္ပါေခ်။ မတူကြဲျပားေသာ သင္ယူေလ့လာပံုတို႔ကို အက်ဴံး၀င္ စစ္ေဆးႏုိင္ေစရန္ အလို႔ငွါ ပညာရည္တိုးတက္မႈကို တုိင္းတာ စစ္ေဆးေသာ နည္လမ္း အမ်ဳိးမ်ဳးိကုိ မွ်တစြာ အသံုးျပဳမွသာလွ်င္ ေကာင္းေသာ စစ္ေဆးမႈဟု ဆိုႏိုင္ပါလိမ့္မည္။

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုရွင္းလင္းျခင္း

မိဘမ်ားႏွင့္ ကေလးမ်ားမွာ ေကာင္းစြာ နားလည္သေဘာေပါက္မႈ မရွိႏိုင္ေသာ အကၡရာစာလံုးမ်ားႏွင့္ ရမွတ္ ရာခိုင္ႏႈန္း ကိန္းဂဏန္းမ်ားမွာ အဓိပၸါယ္မ်ားစြာမရွိပါ။ စစ္ေဆးမႈကို တိုင္းတာေသာ အကၡရာစာလံုးမ်ားႏွင့္ ရမွတ္ ရာခိုင္ႏႈန္းတိုင္းမွ အေရးၾကီးေသာ တစ္စံုတစ္ရာေျပာျပေနသည္မဟုတ္ပါေလာ။ ကေလး၏ ျပီးခဲ့သည္ အပတ္၊ လ၊ ႏွစ္၀က္တြင္ ျဖတ္သန္း ခဲ့ေသာ ပညာသင္ယူေရးခရီးစဥ္ ပံုျပင္ပင္တည္း။ စစ္ေဆးမႈရလဒ္ကို အဓိပၸါယ္ျပည့္၀စြာ သိျမင္နားလည္လွ်င္ ကေလး၏ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္ရည္ကို တိတိက်က် ျပည့္ျပည့္စံုစံု သိျမင္ႏိုင္မည္။
၀မ္းနည္းစရာေကာင္းသည္မွာ ကေလးဗဟိုျပဳ ပညာေရး ကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္ရန္ ၾကိဳးပမ္းခ်က္မ်ားတြင္ ဤအပိုင္းကိုက်ယ္ျပန္႔စြာ မေဆြးေႏြး ႏုိင္ေသးျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ဆရာအတတ္ ပညာေရး တြင္လည္း အေသအခ်ာ မေလ့က်င့္ေပးၾကေသးပါ။ ပညာေရး စာအုပ္မ်ားတြင္လည္း ေနာက္ဆံုး အခန္းအေနျဖင့္ ထားရွိျပီး ပါရံုဆိုကာမွ် ထည့္သြင္းထားျခင္းကို ေတြ႔ရျပန္ပါသည္။ ပညာရည္ တိုင္းတာ စစ္ေဆးမႈမွာ ပညာသင္ၾကားေရးႏွင့္ သင္ယူေရးတြင္ စတင္သည္ႏွင့္ စဥ္ဆက္မျပတ္ လုပ္ေဆာင္ရမည့္ အေရးၾကီးေသာ အစိတ္အပိုင္းျဖစ္ရသည္ကို အဘယ္မွာ နားလည္ႏိုင္ပါမည္နည္း။ ပညာရည္ စစ္ေဆးမႈရလဒ္မ်ားကို ထိေရာက္စြာ အသံုးျပဳ ႏုိင္ရန္အတြက္ ဆရာဆရာမမ်ား အေနျဖင့္ သင္ခန္းစာ ပထမဆံုးအခ်ိန္ကတည္းကပင္ ဤအခ်က္ကို အေလးအနက္ထား စဥ္းစား ရပါလိမ့္မည္။

သံုးပြင့္ဆိုင္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား ခ်မွတ္ျခင္း

စစ္ေဆးမႈ ရလဒ္မ်ားမွာ စာသင္ၾကားျခင္းႏွင့္ စာသင္ယူျခင္း တိုးတက္ ေကာင္းမြန္ရန္အတြက္ ျဖစ္သည္။ ၂ ဖက္စလံုးကို စစ္ေဆးမႈျဖစ္၏။ စစ္ေဆးမႈ ရလဒ္မ်ားကို ဆရာဆရာမမ်ားမွ မိမိတုိ႔၏ စာသင္ၾကားမႈ နည္းလမ္းမ်ား အေပၚတြင္ ျပန္လွန္ သံုးသပ္ျခင္းျဖင့္ တိုးတက္မႈကို ရွာေဖြႏုိင္သည္။ ကေလးမ်ား၏ တတ္ေျမာက္မႈ၊ တစ္တန္းလံုး အေျခအေန၊ ဘာသာရပ္ တစ္ခုလံုးအေပၚ သိနားလည္မႈႏွင့္ အထက္ပါအခ်က္မ်ား ဆက္စပ္ေနမႈတို႔ကို ရလဒ္မ်ားမွ ေျပာျပေနသည္။ မိဘ၊ ဆရာ၊ ေက်ာင္းသား ႏွစ္ပြင့္ဆိုင္၊ သံုးပြင့္ဆိုင္ ေတြ႔ဆံုျပီး ရလဒ္မ်ားကို ေဆြးေႏြးျခင္း၊ တစ္ဦးခ်င္း အေနျဖင့္ ျပီးခဲ့သည့္ လပတ္၊ ႏွစ္၀က္တြင္ အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္ကို ႏိႈင္းယွဥ္ၾကည့္ျခင္း၊ ေရွ႕လမည့္ လမ်ားအတြက္ လုပ္ေဆာင္ရန္ အစီအစဥ္မ်ား ေရးဆြဲျခင္း၊ မိဘအပိုင္း၊ ေက်ာင္းသားအပိုင္း အထူး ကူညီ ေပးႏိုင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ားကို ရွာေဖြျခင္း၊ ကုစား ရမည့္အပိုင္းကို ဆရာမွ ေလ့လာ သံုးသပ္ျခင္းတို႔ ျပဳလုပ္ႏိုင္ၾကသည္။ ရီပို႔ကဒ္မ်ားတြင္လည္း အကၡရာ စကားလံုး မ်ားႏွင့္ ကိန္းဂဏန္းမ်ားအျပင္ ဘာသာရပ္အလုိက္ ကေလးတစ္ဦးခ်င္းစီ၏ ၾကိဳးစားအားထုတ္ေလ့လာပံုႏွင့္ ေအာင္ျမင္မႈမ်ား၊ အားနည္းခ်က္မ်ားကိုလည္း ေရးသား ေဖာ္ျပသင့္ပါသည္။ မိဘႏွင့္ ကေလးမ်ား ကိုယ္တိုင္လည္း ျပန္လွန္ သံုးသပ္ႏိုင္ခြင့္၊ ေရးသားတင္ျပႏိုင္ခြင့္အတြက္ ေနရာထားေပးႏိုင္သည္။ ကေလးဗဟိုျပဳပညာေရးဟု ဆိုထားသည္ မဟုတ္ပါလား။

(ဆက္လက္ေဆြးေႏြးပါအံုးမယ္)

ကိုယ့္ထူးကိုယ္ခြ်န္ရေတာ့မယ့္္ပညာေရး

ေရးသားသူ - S.S.
သံလြင္အိပ္မက္အင္တာနက္မဂၢဇင္း အတြဲ (၃) အမွတ္ (၄) တြင္ေဖာ္ျပျပီးျဖစ္သည္ ။

ပညာေရးရဲ႕အဓိပၸါယ္နဲ႔ပတ္သက္ျပီး American Educator Robert Hutchins က ခုလိုေျပာခဲ့ပါတယ္ - “It must be remembered that the purpose of education is not to fill the minds of students with facts … it is to teach them to think” - - ပညာေရးရဲ႕ရည္ရြယ္ခ်က္ဆိုတာ ေက်ာင္းသားေတြကို အခ်က္အလက္ေတြနဲ႔ပဲျဖည့္ေပးေနဖို႔မဟုတ္ဘူး ၊ သူတို႔ကိုေတြးေခၚတတ္ေအာင္သင္ၾကားေပးဖို႔ျဖစ္တယ္ဆိုတာ အျမဲသတိရေနရမယ္ ။

ျမန္မာျပည္ပညာေရးနဲ႔ပတ္သက္ရင္ လူတိုင္းေျပာေလ့ရွိတဲ့စကားကေတာ့ ပညာေရးစနစ္ေျပာင္းလဲဖို႔လိုျပီ ဆိုတာပါပဲ ။ ျမန္မာျပည္မွာ ခြ်တ္ခ်ံဳက်ေနတဲ့ပညာေရးစနစ္ရဲ႕တရားခံကိုရွာၾကတဲ့အခါ လူအမ်ားစုကအစုိးရကိုလက္ညွိဳးထိုးၾကတယ္ ။ အစိုးရေျပာင္းမွပဲ ျမန္မာျပည္ပညာေရးစနစ္လည္း နာလန္ထူနိုင္ဖြယ္ရွိမယ္လို႔ ထင္ျမင္ၾကတယ္ ။ အစိုးရမေျပာင္းသမွ် ဘာမွေျပာင္းလဲလို႔ရမွာမဟုတ္ေတာ့ပါဖူးလို႔ လက္ေလွ်ာ့ထားၾကတယ္ ။

တကယ္ေတာ့ အစိုးရေျပာင္းလဲသည္ျဖစ္ေစ မေျပာင္းလဲသည္ျဖစ္ေစ ... Robert Hutchins ေျပာတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြအသိဥာဏ္တိုးပြားျပီး ေတြးေခၚနိုင္စြမ္းရွိလာေအာင္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ေပးတဲ့ပညာေရးမိ်ဳး ျမန္မာျပည္မွာရွိလာေအာင္ေျပာင္းလဲဖို႔ ၊ ဆရာေတြ ေက်ာင္းသားေတြဟာ ကိုယ့္ဒူးကိုယ္ခြ်န္္ျပီး ေအာက္ပါနည္းလမ္းေတြနဲ႔လုပ္ေဆာင္လို႔ရနိုင္ပါတယ္ ။

(၁) လိုအပ္တဲ့ေျပာင္းလဲမႈအတြက္ အျဖစ္နိုင္ဆံုးနည္းလမ္းနဲ႔ေျပာင္းလဲပါ ။

ေျပာင္းလဲခ်င္တယ္ ေျပာင္းလဲဖို႔လိုတယ္လို႔ေျပာေနရံု ေအာ္ေနရံုနဲ႔ကေတာ့ အေျပာင္းအလဲဆိုတာျဖစ္မလာနိုင္ပါဖူး ။ ကိုယ္နဲ႔အနီးစပ္ဆံုးအပိုင္းကေနစျပီး ဘယ္ေနရာေတြမွာ ဘယ္လိုေျပာင္းလဲခ်င္တယ္ဆိုတာကို ေသခ်ာဆန္းစစ္ရပါမယ္ ။ ျပီးေတာ့ လက္ေတြ႔အျဖစ္နိုင္ဆံုးနည္းလမ္းကိုစဥ္းစားေရြးခ်ယ္ျပီး ေျပာင္းလဲဖို႔ၾကိဳးစားပါ ။

သင္ၾကားနည္းပိုင္း

သင္ခန္းစာေတြအေပၚ ေက်ာင္းသားေတြစိတ္၀င္တစားေတြးေခၚစဥ္းစားတတ္လာေအာင္ ဆရာတေယာက္အေနနဲ႔ ဘယ္လိုေျပာင္းလဲယူနိုင္မလဲ ။

ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔နီးစပ္ရာ သူတို႔ၾကံဳေတြ႔ေနရတဲ့အေၾကာင္းအရာေတြသံုးျပီး .. သင္ခန္းစာေတြဟာ စာအုပ္ထဲကအခ်က္အလက္သက္သက္မဟုတ္ဘဲ လက္ေတြ႔ဘ၀မွာလည္းအေရးပါေနတယ္ ဆက္စပ္ေနတယ္ဆိုတာ ရွင္းျပရပါမယ္ ။ ဥပမာ .. မူလတန္းကေလးေတြကို အေပါင္း အႏႈတ္သင္တဲ့အခါ သူတို႔သံုးေနက် ပစၥည္းေတြကိုသံုးျပီးျဖစ္ေစ ၊ ေလ့လာေရးခရီးအေနနဲ႔ အျပင္ ေက်ာင္းအနီးအနားကိုသြားျပီး အုတ္တိုင္ေတြကို ေရတြက္တာျဖစ္ျဖစ္ ၊ ေက်ာက္တံုးေတြ ေရတြက္တာျဖစ္ျဖစ္လုပ္ရင္ ၊ သူတို႔ထိေတြ႔ေနရတဲ့အရာေတြသံုးတဲ့အတြက္ စိတ္၀င္စားလာျပီး ေပါ့ေပါ့ပါးပါးနဲ႔ ေခါင္းထဲကိုအျမဲမွတ္၀င္သြားပါလိမ့္မယ္္ ။

ေက်ာင္းသားေတြဆီကစိတ္၀င္စားမႈရလာျပီးရင္ သူတို႔ကို ကိုယ့္ဘာသာေတြးေခၚစဥ္းစားတတ္ေအာင္ ထပ္ဆင့္ကဲျပီးစဥ္းစားရမယ့္ပုစၦာမိ်ဳးေတြနဲ႔ challenge လုပ္သင့္ပါတယ္ ။ ဥပမာ .. အုတ္တိုင္ေတြကိုေပါင္းတာသင္ျပီးရင္ ၊ အုတ္တိုင္ေတြမပါဘဲ ဂဏန္းေတြပဲသံုးျပီးေပါင္းခိုင္းတာမိ်ဳး ။

သင္ယူနည္းပိုင္း

ဆရာသင္ျပျပီးသားသင္ခန္းစာေတြကိုက်က္မွတ္ရာမွာ “ဒါသင္ ၊ ဒါက်က္ ၊ ဒါေျဖ” စနစ္သာမက ၊ ကိုယ့္ဘာသာဆင့္ကဲေတြးေခၚစဥ္းစားတာမိ်ဳးျဖစ္လာေအာင္ ေက်ာင္းသားတေယာက္အေနဲ႔ ဘယ္လိုေျပာင္းလဲယူမလဲဲ ။

“ဒါသင္ ဒါက်က္ ဒါေျဖ” ဆိုတဲ့စနစ္ကိုမၾကိဳက္တာနဲ့ ေက်ာင္းကသင္ေပးတဲ့အတိုင္း မက်က္ဘဲ မေျဖဘဲေနလို႔မရပါဖူး ။ ျမန္မာျပည္ပညာေရးစနစ္မွာအမွတ္ေပးတဲ့အခါ သင္ထားတဲ့အတိုင္းမေျဖရင္ စာေမးပြဲေအာင္မွတ္ထိခိုက္နိုင္ပါတယ္ ။ ေျပာင္းလဲယူနိုင္တဲ့အရာကေတာ့ ကိုယ္ပိုင္စာသင္ယူတဲ့နည္းပါ ။ ေက်ာင္းကသင္ခန္းစာေတြကို သင္ယူတဲ့အခါ “ဘာေၾကာင့္ (why)” ဆိုတဲ့ေမးခြန္းကို ေခါင္းထဲဲအျမဲၾကိဳးစားထည့္သြင္းစဥ္းစားသင့္ပါတယ္ ။ အဲဒီေမးခြန္းရဲ႕အေျဖကိုရဖို႔ စာအုပ္ေတြသူမ်ားထက္ပိုဖတ္ရမယ္ ၊ အင္ေဖာ္ေမးရွင္းကို နည္းမိ်ဳးစံုနဲ႔ရွာရမယ္ ၊ လူၾကီးမိဘ ဆရာသမားေတြကို ေမးသင့္ေမးထိုက္ ေမးခြင့္ရမယ္ဆိုရင္ ေမးျမန္းရမယ္ ေဆြးေႏြးရမယ္ ၊ အဲဒီေမးခြန္းနဲ႔ပတ္သက္ျပီးေတြးမိတာေတြကို စာအုပ္ထဲခ်ေရးျပီး ကိုယ့္လိုခံယူခ်က္ခ်င္းရွိတဲ့ သူငယ္ခ်င္းေတြကိုရွာျပီး ေဆြးေႏြးၾကည့္ရမယ္ ။

(၂) လက္ေတြ႔က်က် တဆင့္ခ်င္းေျပာင္းလဲပါ ။

လူေတြရဲ႕သဘာ၀က အေျပာင္းအလဲကိုမၾကိဳက္တတ္ၾကပါဖူး ... ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ အေျပာင္းအလဲဆိုတာ လုပ္ေနၾကအတိုင္းလုပ္လို႔မရေတာ့ဖူး ၊ အသစ္ေတြကိုေလ့လာသင္ယူလုပ္ကိုင္ရေတာ့မယ္ ၊ ကိုယ္နဲ႔မရင္းနီးတဲ့အသစ္ေတြဆိုေတာ့ အတိုင္းအတာတခုထိ အပင္ပန္းခံၾကိဳးစားရေတာ့မယ္္ ။ ဒါေပမယ့္ လုပ္ေနၾကပံုစံကေန သိသိသာသာေျပာင္းလဲလုပ္ဖို႔မလိုအပ္တဲ့အေျပာင္းအလဲမိ်ဳးကိုေတာ့ လူေတြကလက္ခံနိုင္ေခ်မ်ားၾကတယ္ ၊ ဒါမွမဟုတ္ ေျပာင္းလဲျပီးလုပ္ေနရတယ္လို႔ မသိလိုက္တာမိ်ဳးဆိုေတာ့ သိပ္ပင္ပန္းတယ္လို႔မခံစားရေတာ့ဖူး ။ ဒါေၾကာင့္ ကိုယ္လုပ္ခ်င္တဲ့အေျပာင္းအလဲတခုဟာ လက္ရွိနဲ႔ႏႈိင္းယွဥ္ရင္ ဘယ္ေလာက္ကြာျခားေနသလဲ အရင္ဆန္းစစ္ပါ ။ ျပီးေတာ့အဲဒီအေျပာင္းအလဲကိုရဖို႔ လက္ရွိအေျခအေနကေန ေျဖးေျဖးခ်င္း တဆင့္ခ်င္းလုပ္ေဆာင္ပါ ။

သင္ၾကားနည္းပိုင္း

သင္ခန္းစာထဲကအခ်က္အလက္ေတြကိုအသံုးခ်ျပီး ဥာဏ္စမ္းပုစၦာ (သို႔မဟုတ္) အလားတူပံုစံနဲ႔လွည့္ေမးထားတဲ့ပုစၦာေတြကိုေျဖနိုင္တဲ့ (apply လုပ္နို္င္တဲ့) အရည္အခ်င္းမိ်ဳး ေက်ာင္းသားေတြမွာ ရွိလာေအာင္ ဆရာတေယာက္အေနနဲ႔ စာသင္နည္းမွာ တဆင့္ခ်င္းဘယ္လိုေျပာင္းလဲမလဲ ။

ေက်ာင္းသားေတြ ေျဖေနၾကပုစၦာေတြကို တပုဒ္ျပီးတပုဒ္အရင္တြက္ခိုင္းျပီး အေျခခံကိုေသခ်ာနားလည္ေအာင္ရွင္းျပပါ ။ ဥပမာ - အီးေကြးရွင္းတိုင္းကိုအလြတ္က်က္မွတ္တာမိ်ဳးမျဖစ္ေစပဲ အဲဒီအီေကြးရွင္းဟာဘယ္လို္အဓိပၸါယ္ကိုေဖာ္ညႊန္းေနတယ္ဆိုတာ ေက်ာင္းသားေတြသိေအာင္ေသခ်ာရွင္းျပပါ ။ ျပီးမွ ပုစၦာရဲ႕တပိုင္းခ်င္းဆီကို ဥာဏ္စမ္းအျဖစ္ျပန္လွည့္ေမးပါ ။ အဲလိုမလုပ္ဘဲ ဥာဏ္စမ္းပုစၦာတပုဒ္ကို ခ်က္ခ်င္းခ်ေပးလိုက္ရင္ အေျပာင္းအလဲကၾကီးမားလြန္းေတာ့ ေက်ာင္းသားေတြက ဘယ္ကစေျဖရမယ္မသိ ျဖစ္သြားပါလိမ့္မယ္ ။

သင္ယူနည္းပိုင္း

သင္ခန္းစာေတြကိုသင္ယူရာမွာ ထပ္ဆင့္ကဲ ေတြးေခၚတတ္တဲ့အေလ့အက်င့္ရွိလာေအာင္ ေက်ာင္းသားတေယာက္အေနနဲ႔ ဘယ္လိုတဆင့္ခ်င္းေျပာင္းလဲမလဲ ။

ဆရာသင္ထားတဲ့အခ်က္အလက္သာမက ထပ္ဆင့္ေတြးေခၚစဥ္းစားခ်င္တဲ့ေက်ာင္းသားတေယာက္ဟာ ဘာသာရပ္အကုန္လံုးမွာရွိတဲ့ သင္ခန္းစာအကုန္လံုးကို ခ်က္ခ်င္းလက္ငင္း “ဘာေၾကာင့္” ဆိုတဲ့ေမးခြန္းထုတ္ျပီး လိုက္ေလ့လာစဥ္းစားဖို႔ၾကိဳးစားရင္ အခ်ိန္မလံုမေလာက္ျဖစ္ျပီး စာေမးပြဲအတြက္က်က္မွတ္ရမယ့္သင္ခန္းစာေတြေတာင္မျပီးနိုင္ျဖစ္သြားပါမယ္္ ။ အဲလိုမျဖစ္ေအာင္ ပထမဆံုးလက္ရွိသင္ယူေနရတဲ့သင္ခန္းစာေတြထဲက ကိုယ္စိတ္အ၀င္စားဆံုးတခ်ိဳ႔အပိုင္းေတြကိုု ကိုယ့္ပတ္၀န္းက်င္မွာၾကံဳေတြ႔ေနရတာေတြနဲ႔ အရင္ကက်က္မွတ္ထားတဲ့သင္ခန္းစာေတြနဲ႔ ျပန္ဆက္စပ္ၾကည့္တာမိ်ဳး အရင္လုပ္ၾကည့္ပါ ။ ေနာက္တဆင့္အေနနဲ႔ ဘာသာရပ္အလိုက္အေသးစိတ္ ဘာေၾကာင့္ဒီလိုျဖစ္ရတယ္ ဒီလိုေျပာင္းလိုက္ရင္ေရာဘယ္လိုျဖစ္လာမလဲ ဘာေၾကာင့္ဒီလိုနည္းနဲ႔လုပ္ရတာလဲ စတဲ့ေမးခြန္းေတြကိုေမးျပီး ေလ့လာမယ္ဆိုရင္ “ဘာေၾကာင့္” ဆိုတဲ့ေမးခြန္းကိုထည့္သြင္းတတ္တဲ့အက်င့္ရသြားပါလိမ့္မယ္ ။

(၃) လုပ္ျပီးသားအေျပာင္းအလဲကို လက္ရွိအေျခအေနမွာ အျမဲအက်ံဳး၀င္ေနေအာင္ၾကိဳးစားပါ ။

အေျပာင္းအလဲဆိုတာ တဒဂၤေျပာင္းလဲတာမိ်ဳးမျဖစ္သင့္ပါဖူး ။ အေျပာင္းအလဲတခုကိုလုပ္ျပီးတဲ့အခါ အဲဒီအေျပာင္းအလဲကို လက္ရွိအေျခအေနထဲမွာအက်ံဳး၀င္သြားေအာင္ ေနသားက်သြားေအာင္ ၊ ကိုယ္အျမဲလုပ္ေလ့လုပ္ထရွိတဲ့အရာတခုျဖစ္သြားေအာင္ လုပ္ယူရပါမယ္ ။

သင္ၾကားနည္းပိုင္း

ဥာဏ္စမ္းပုစၦာေတြေမးေလ့ရွိတဲ့ဆရာရဲ႕အတန္းကေက်ာင္းသားေတြဟာ ဥာဏ္စမ္းပုစၦာေျဖေလ့ေျဖထရွိသြားေတာ့ ဥာဏ္စမ္းပုစၦာေျဖရဖို႔ကို ၀န္မေလးေတာ့ဖူး ၊ မစိုးရိမ္ေတာ့ဖူး ။ သူတို႔အတြက္အဲလိုလုပ္ရတာ ၀န္ထုပ္၀န္ပိုးၾကီးမျဖစ္ေတာ့ဖူး ။

သင္ခန္းစာေတြကိုအခ်က္အလက္သပ္သပ္အေနနဲ႔ပဲ သင္ၾကားပို႔ခ်တာမဟုတ္ဘဲ တကယ့္လက္ေတြ႔မွာၾကံဳေတြ႔ေနရတာေတြနဲ႔အျမဲၾကိဳးစားဆက္စပ္ျပီးသင္ၾကားေလ့ရွိမယ္ဆိုရင္ သင္ခန္းစာတခုကိုရွင္းျပတိုင္း လက္ေတြ႔မွာအလားတူအျဖစ္အပ်က္ (analogy) နဲ႔ယွဥ္ျပတတ္တဲ့ အေလ့အထရသြားပါလိမ့္မယ္ ။

သင္ယူနည္းပိုင္း

ေက်ာင္းသားတေယာက္ဟာ “ဘာေၾကာင့္” ဆိုတဲ့ေမးခြန္းကိုေမးတတ္လာျပီးရင္ ၊ သူဟာ ေက်ာင္းစာမွာတင္မက ဘယ္အရာကိုမဆိုေလ့လာတဲ့အခါ “ဘာေၾကာင့္” ဆိုတဲ့ေမးခြန္းကို အလိုလိုေခါင္းထဲစဥ္းစားမိလိမ့္မယ္ ။ အဲလိုေမးခြန္းေပၚလာေအာင္ သပ္သပ္သတိထားေနစရာမလိုေတာ့ဖူး ။

(၄) ေနာက္က်မက်န္ခဲ့ေအာင္ လိုအပ္တဲ့အခါတိုင္း ေျပာင္းလဲဖို႔အဆင္သင့္ျဖစ္ေနပါ ။

လူသားေတြဟာ ဘ၀မွာအေျပာင္းအလဲေတြနဲ႔အျမဲေနထိုင္ေနရပါတယ္ ။ သိပၸံနဲ႔နည္းပညာပိုင္းေတြ လူေနမႈအဆင့္အတန္းေတြ အေတြးအေခၚအျမင္ေတြ စသျဖင့္ေျပာင္းလဲေနတယ္ ။ မိ်ဳးဆက္တခုနဲ႔တခုမွာ ၾကံဳေတြ႔ရတာေတြမတူေတာ့ဖူး ။ ဒါေၾကာင့္ နိုင္ငံတကာရဲ႕ပညာေရးစနစ္ေတြ ၊ ေက်ာင္းသားေတြစာသင္ယူတဲ့ပံုစံေတြ ၊ ဆရာေတြကစာသင္ၾကားတဲ့နည္းစနစ္ေတြဟာလည္း အဲလိုေျပာင္းလဲမႈေတြနဲ႔လိုက္ဖက္ညီေအာင္ လိုက္ေျပာင္းလဲေနၾကရပါတယ္ ။

သင္ၾကားနည္းပိုင္း

ဆရာေတြဘက္က “ငါတို႔တုန္းကေတာ့ ဒီလိုပဲစာသင္ယူခဲ့တာ ၊ ခုေခတ္ေက်ာင္းသားေတြကို ဒီလိုသင္ၾကားေပးလည္း ဘာျပသနာရွိမွာလဲ” ဆိုတဲ့စိတ္ထားမိ်ဳးမထားဘဲ ခုေခတ္မွာမိ်ဳးဆက္သစ္ေတြအတြက္ ဘယ္လိုသင္ၾကားနည္းေတြကအေထာက္အကူျပဳနိုင္သလဲ ၊ တျခားနိုင္ငံေတြမွာ ဘယ္လိုသင္ၾကားနည္းအသစ္ေတြကိုအသံုးျပဳၾကသလဲ ၊ ဘာေၾကာင့္အသံုးျပဳၾကသလဲ ၊ ဘယ္လိုရလဒ္ေတြျဖစ္နိုင္သလဲဆိုတာကိုစူးစမ္းေလ့လာျပီး သင့္ေတာ္တာမိ်ဳးကို ကိုယ့္သင္ၾကားေရးပိုင္းမွာ အလွ်မ္းသင့္သလိုထည့္သြင္းအသံုးခ်သင့္ပါတယ္ ။

သင္ယူနည္းပိုင္း

ျမန္မာျပည္ကေက်ာင္းသားေတြဟာလည္း ေခတ္မွီေျပာင္းလဲလာတဲ့နည္းပညာပိုင္းေတြကိုအသံုးခ်တတ္လာရင္ ၊ အေၾကာင္းအရာတခုကိုေလ့လာတဲ့အခါ စာအုပ္ေတြတင္မက အင္တာနက္ဆိုတာကိုပါ မွီျငမ္းတတ္လာမယ္ ။ ေတြ႔ရွိမယ့္အခ်က္အလက္ေတြ ရွဳေထာင့္အမိ်ဳးမိ်ဳးကျမင္တာေတြ စာအုပ္ထဲမွာရွာေတြ႔တာထက္ ပိုက်ယ္ျပန္႔လာပါမယ္ ။

(၅) ေျပာင္းလဲဖို႔သက္သက္အတြက္ပဲ ေျပာင္းလဲတာမိ်ဳးမျဖစ္မိပါေစနဲ႔ ။

နိုင္ငံတကာပညာေရးနယ္ပယ္မွာအေျပာင္းအလဲေတြအမ်ားၾကီးလုပ္လာၾကပါတယ္ ။ သင္ရိုးညႊန္းတန္းနဲ႔ပတ္သက္ျပီး ၊ စာသင္ၾကားနည္းစနစ္ေတြနဲ႔ပတ္သက္ျပီး ၊ ပညာေရးစနစ္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ၊ စာသင္ယူတဲ့နည္းလမ္းေတြအေပၚ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕စိတ္ဓါတ္ပိုင္းဆိုင္ရာက ဘယ္လိုအက်ိဳးသက္ေရာက္မႈရွိေစတယ္ဆိုတာနဲ႔ပတ္သက္ျပီး စသျဖင့္ ။

သင္ၾကားနည္းပိုင္း

တခ်ိဳ႕ေတြက ခုေခတ္ေက်ာင္းသားေတြရင္းနီးေနတဲ့ အီလက္ထေရာနစ္နည္းပညာပိုင္းကိုအသံုးျပဳျပီး သင္ခန္းစာေတြကိုသင္ၾကားရင္ ေက်ာင္းသားေတြစိတ္၀င္စားမႈရွိလာနိုင္မယ္လို႔ ယံုၾကည္ၾကတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္ တခ်ိဳ႕ေက်ာင္းေတြမွာ ေက်ာင္းသားေတြကို အင္တာနက္ကိုသံုးျပီး အင္ေဖာ္ေမးရွင္းရွာတာတုိ႔ ၊ ဘေလာဂ့္ကိုသင္ၾကားေရးပိုင္းရဲ႕အေထာက္အကူ (supplementary teaching aid) အျဖစ္သံုးတာတို႔ ၊ ကြန္ျပဴတာေတြ အီလက္ထေရာနစ္ပစၥည္း (electronics gadgets) ေတြကို အသံုးျပဳျပီး သင္ခန္းစာေတြကို စိတ္၀င္စားေအာင္လုပ္တာတို႔ ရွိလာၾကပါတယ္ ။

ဒါေပမယ့္ အဲလိုအေျပာင္းအလဲေတြကိုထည့္သြင္းတဲ့အခါ အျမဲစိတ္ထဲမွာသတိရွိေနရမယ့္အခ်က္ကေတာ့ - - စာသင္ၾကားရာမွာပိုအေထာက္အကူျဖစ္ေစဖို႔ ၊ ေက်ာင္းသားေတြကို သင္ခန္းစာေတြမွာပိုျပီးစိတ္ပါ၀င္စားအာရံုစူးစိုက္လာနိုင္ဖို႔အတြက္ ဒီအေျပာင္းအလဲေတြကိုလုပ္ေနတယ္ဆိုတာပါပဲ ။ နည္းပညာပိုင္းအရ ေခတ္ၾကီးကေျပာင္းလဲလာလို႔ အီလက္ထေရာနစ္နည္းပညာေတြကို ထည့္သြင္းသံုးရတာမိ်ဳးမျဖစ္သင့္ပါဖူး ။ အဲဒီနည္းပညာေတြဟာ အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့အခ်က္နွစ္ခ်က္ကိုအေထာက္အကူမျပဳနိုင္ရင္ သူတို႔ကိုမသံုးတာပဲျဖစ္ျဖစ္ (သို႔မဟုတ္) ဘယ္လိုေျပာင္းသံုးမွအေထာက္အကူျဖစ္လာမလဲဆိုတာ ေသခ်ာစဥ္းစားတာပဲျဖစ္ျဖစ္ လုပ္သင့္ပါတယ္ ။ ဥပမာ - ဘေလာဂ့္ကိုထည့္သြင္းသံုးျပီးစာသင္ၾကားတဲ့အခါ ဘေလာဂ့္မရွိတာနဲ႔ ဘာကြာလဲ .. ဘေလာဂ့္ရွိလိုက္တဲ့အတြက္ ေက်ာင္းသားေတြစာသင္ယူရာမွာ ဘယ္လိုအေထာက္အကူရွိလာနိုင္လဲ .. အဲဒီအေထာက္အကူဟာ ေက်ာင္းသားေတြသင္ခန္းစာေတြကိုသင္ယူရာမွာ သိသာတဲ့အက်ိဳးရလဒ္ျဖစ္ေစလား စသျဖင့္ စဥ္းစားရမွာျဖစ္ပါတယ္ ။

......................

နိဂံုးခ်ဳပ္အေနနဲ႔ေျပာရရင္ အေျပာင္းအလဲတကယ္လိုအပ္ေနတဲ့ျမန္မာျပည္ပညာေရးမွာ အဓိကဇာတ္ေကာင္ေနရာကပါ၀င္ေနတဲ့ ဆရာေတြ ေက်ာင္းသားေတြဟာ ကိုယ္လိုခ်င္တဲ့အေျပာင္းအလဲေတြကို အထက္ပါနည္းလမ္းငါးမိ်ဳးနဲ႔ လက္ရွိအေျခအေနထဲမွာတင္ ကိုယ့္ဒူးကိုယ္ခြ်န္္ျပီးေျပာင္းလဲနိုင္ေၾကာင္း တိုက္တြန္းအၾကံျပဳလိုက္ပါတယ္ ။

E-Learning အေၾကာင္းသိေကာင္းစရာ (အပိုင္း - ၁)

(ေရးသားသူ - S.S.)

E-Learning ဆိုတာမွာ "E" ဆိုတဲ့စကားလံုးဟာ "Electronic" ကိုရည္ညြန္းပါတယ္ ။ e-learning နဲ႔ပတ္သက္ျပီး အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုထားတဲ့ အေျမာက္အျမားထဲက European e-learning Action Plan မွ e-learning ကို ေအာက္ပါအတိုင္းအဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုထားပါတယ္ ။

.. the use of new multimedia technologies and the internet to improve the quality of learning by facilitating access to resources and services as well as remote exchanges and collaboration (COM, 2001: 2)

လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက e-learning ကို online-learning နဲ႔ထူးမျခားနားလို႔ ေကာက္ခ်က္ခ်တတ္ၾကပါတယ္။ သူတို႔ေကာက္ခ်က္ခ်သလို အဲဒီသင္ၾကားေရးပိုင္းနွစ္ခုဟာ အေတာ္ေလးတူညီတာေတြရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေသခ်ာခြဲျခားၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ...

online-learning ဆိုတာ
- သင္ၾကားသူနဲ႔သင္ယူသူၾကား မ်က္နွာခ်င္းဆိုင္ေတြ႔ဆံုမႈမိ်ဳးမရွိဘဲ ...(အေ၀းေရာက္သင္တန္း - distance learning - ဆန္ဆန္)
- အင္တာနက္တခုတည္းကိုသာၾကားခံျပီး ...
- သင္ၾကားေရးပိုင္းမွာအေထာက္အကူျဖစ္ေစမယ့္ အီလက္ထရြန္းနစ္ပိုင္းဆိုင္ရာကိရိယာမ်ား (electronic tools) ကိုအသံုးျပဳျပီး ...
သင္ၾကားပို႔ခ်တာျဖစ္ပါတယ္။

e-learning ဆုိတာကေတာ့
- သင္ၾကားသူနဲ႔သင္ယူသူၾကား မ်က္နွာခ်င္းဆိုင္ေတြ႔ဆံုမႈမိ်ဳးလည္း ရွိနိုင္သလို
- သင္ၾကားေရးပိုင္းမွာအေထာက္အကူျဖစ္ေစမယ့္ အီလက္ထရြန္းနစ္ပိုင္းဆိုင္ရာကိရိယာမ်ား (electronic tools) နဲ႔
- အင္တာနက္ကို သင္ၾကားေရးပိုင္းအတြက္ လိုအပ္သလိုအသံုးခ်ျပီး ...
သင္ၾကားပို႔ခ်တာျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ e-learning မွာအဓိကပါ၀င္တဲ့အရာေတြကေတာ့ အီလက္ထရြန္းနစ္ပိုင္းဆိုင္ရာကိရိယာေတြနဲ႔ပတ္သက္တဲ့နည္းပညာ (technology) နဲ႔ အင္တာနက္ တို႔ျဖစ္ပါတယ္။ (Technology လို႔ဆိုရာမွာ hardware နဲ႔ software ကို ဆိုလိုပါတယ္)

... အီလက္ထရြန္းနစ္ပိုင္းဆိုင္ရာကိရိယာေတြနဲ႔ပတ္သက္တဲ့နည္းပညာ (technology) ဆိုတာ ဘာေတြပါ၀င္ပါသလဲ ...

အင္တာနက္ေပၚမွာသံုးတဲ့ အီလက္ထရြန္းနစ္ပိုင္းဆိုင္ရာကိရိယာမ်ား (electronic tools) မ်ားကို web1.0 and web2.0 ဆိုျပီး ခြဲျခားနိုင္ပါတယ္။ e-learning အတြက္ အဲဒီကိရိယာမ်ားကိုအသံုးခ်နိုင္ပါတယ္။ web1.0 ကို information web လို႔ဆိုစမွတ္ျပဳပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ web1.0 tools ေတြကို အဓိကအားျဖင့္ အင္ေဖာ္ေမးရွင္း (information) ျဖန္႔ေ၀ဖို႔အတြက္ အသံုးျပဳတာျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ ... အြန္လိုင္းက ဆိုဒ္တခုမွာ အေထာက္အကူျပဳစာအုပ္စာတမ္းေတြကို ေက်ာင္းသားေတြအတြက္ထားတာမိ်ဳး။ web2.0 ကိုေတာ့ social web လို႔ ဆိုစမွတ္ျပဳပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ web2.0 tools ေတြကိုအသံုးျပဳၾကသူေတြၾကား နွီးေနွာဖလွယ္တာမိ်ဳးေတြ (interaction)၊ လူမႈဆက္ဆံေရးေတြ အမ်ားၾကီး ပါ၀င္ေနလို႔ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာအျဖစ္ ... ဘေလာဂ့္ေတြ၊ လူမႈဆက္ဆံေရးခ်ိတ္ဆက္ျခင္း (social networking) အတြက္တည္ေဆာက္ထားတဲ့ facebook လိုအရာေတြပါ။ e-learning အတြက္ web1.0 & web2.0 tools ကို သံုးနိုင္ေပမယ့္၊ ခုေခတ္ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ web2.0 tools ေတြကိုပဲ သံုးလာၾကပါတယ္။ ဒါကလည္း နည္းပညာပိုင္းအရတိုးတက္လာတဲ့အခါ လူေတြဟာ အင္တာနက္ေပၚမွာ ပိုျပီးနွီးေနွာဖလွယ္လာၾကတာေပၚမူတည္ျပီး ေျပာင္းလဲလာတဲ့ ေျပာင္းလဲမႈတခုပါ။ (e-learning မွာသံုးတဲ့ web2.0 tools ေတြအေၾကာင္း ေနာက္ပိုင္းမွာ အေသးစိတ္ေဖာ္ျပပါမယ္)


... e-learning ကို ဘယ္ေနရာေတြမွာ သံုးနိုင္ပါသလဲ ...

e-learning ကို ပညာေရးပိုင္းမွာသာမက၊ ပေရာဖက္ရွင္နယ္ထရိန္နင္ (professional training) ပိုင္းမွာလည္း အရင္တည္းက အသံုးျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။ ပညာေရးပိုင္းမွာေတာ့ မ်က္နွာခ်င္းဆိုင္ေတြ႔ဆံုတာမိ်ဳးမရွိတဲ့ အေ၀းေရာက္သင္ၾကားေရးပိုင္းမွာ ပိုျပီးအသံုးျပဳခဲ့ၾကတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ခုခ်ိန္မွာေတာ့ e-learning ကို ပညာေရးပိုင္းမွာ တြင္က်ယ္စြာအသံုးခ်လာၾကေပမယ့္ တခ်ိဳ႔ေသာဘာသာရပ္မ်ားျဖစ္ၾကတဲ့ ဘာသာစကားပိုင္း၊ စာေပနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ဘာသာရပ္ေတြမွာ ပိုျပီးအသံုးျပဳၾကပါတယ္။


... e-learning ဟာ ပညာေရးပိုင္းမွာ အဘယ္ေၾကာင့္ တြင္က်ယ္လာပါသလဲ ...

ကမာၻၾကီးမွာေခတ္သစ္နည္းပညာေတြထြန္းကားလာတာနဲ႔အမွ် အီလက္ထရြန္းနစ္ပိုင္းဆိုင္ရာကိရိယာေတြလည္း ပိုမိုထြန္းကားလာပါတယ္။ အဲဒီကိရိယာေတြကိုအသံုးျပဳျပီးလုပ္နိုင္တဲ့အရာေတြလည္း မ်ားျပားလာပါတယ္။ အလားတူပဲ kilobits per second လိုႏႈန္းမိ်ဳးနဲ႔စတင္ခဲ့တဲ့အင္တာနက္ဟာလည္း ခုဆိုရင္ အရမ္းပိုျမန္ဆန္တဲ့ megabits per second ႏႈန္းမိ်ဳးကိုေရာက္ေနပါျပီ။ အဲလုိတိုးတက္လာတဲ့နည္းပညာေတြကိုသံုးျပီး တီထြင္ထားတဲ့အီလက္ထရြန္းနစ္ကိရိယာေတြကိုသံုးျပီး စာလံုး (text) ေတြသာမက၊ အသံ (audio)၊ ရုပ္ (video)၊ ဓါတ္ပံု (image) စတာေတြနဲ႔ ျမန္ဆန္တဲ့အင္တာနက္ကိုသံုးျပီး ဆက္သြယ္နိုင္ၾက၊ အင္ေဖာ္ေမးရွင္းကို ျဖန္႔ေ၀ဖလွယ္နိုင္ၾကပါတယ္။ အဲဒီအခါ technology နဲ႔ internet ဆိုတာဟာ လူေတြရဲ႔ဘ၀ေတြထဲမွာ မရွိမျဖစ္ဆိုသလိုျဖစ္လာပါတယ္။

ထိုသို႔ ဒီဂ်စ္တယ္လ္ (digital) ေခတ္ကိုဦးတည္သြားတဲ့အေျခအေနေတြကိုသံုးသပ္ျပီး Prensky (2001) ဆိုသူက ...

ခုေခတ္လူငယ္ေတြကို "Digital Natives - native speakers of the digital language of the computer, video games and internet"

သင္ၾကားသူ ဆရာဆရာမမ်ားကိုေတာ့ "Digital Immigrants - those of us who were not born into the digital world but have, at some later point in our lives, become fascinated by and adopted many or most aspects of the new technology" လို႔ေခၚေ၀ၚခဲ့ပါတယ္။

Prensky (2001) ဆိုလိုတာကေတာ့ ခုေခတ္လူငယ္ေတြဟာ ဒီဂ်စ္တယ္လ္ေခတ္မွာေမြးဖြားၾကီးျပင္းလာျပီး၊ ဒီဂ်စ္တယ္လ္ပိုင္းဆိုင္ရာ technology ေတြ၊ အင္တာနက္ေတြနဲ႔ နဂိုတည္းက အေရာတ၀င္ယဥ္ပါးျပီးသားျဖစ္ေနသူေတြပါ။ သင္ၾကားသူဆရာဆရာမမ်ားကေတာ့ ဒီဂ်စ္တယ္လ္ေခတ္မေရာက္ခင္မွာ ေမြးဖြားခဲ့ၾကသူေတြျဖစ္တဲ့အတြက္၊ ဒီဂ်စ္တယ္လ္ပိုင္းဆိုင္ရာကိရိယာေတြနဲ႔ ထိေတြ႔မႈမ်ားလာတဲ့အခါ အဲဒီအရာေတြကို တျဖည္းျဖည္းယဥ္ပါးလာျပီး သံုးတတ္လာတာျဖစ္ပါတယ္။

digital natives ေတြျဖစ္တဲ့ ခုေခတ္လူငယ္ေတြကို သူတို႔နဲ႔ရင္းနီးကြ်မ္း၀င္တဲ့ technology and internet ကိုသံုးျပီးေတာ့ သင္ၾကားေရးပိုင္းမွာအသံုးခ်မယ္ဆိုရင္ ထိေရာက္နိုင္မယ္လို႔ ပညာေရးသုေတသီေတြက ေတြ႔ရွိလာၾကပါတယ္။ အဲဒီေတြ႔ရွိခ်က္နဲ႔အတူ technology and internet ကို အသံုးခ်တဲ့ e-learning ဆိုတာဟာလည္း ပညာေရးနယ္ပယ္မွာ ပိုမိုတြင္က်ယ္လာပါတယ္။

... e-learning နဲ႔ပတ္သက္၍အထင္မွားၾကေသာအခ်က္မ်ား ...(E-language wiki)

e-learning ဆိုတာ စာသင္ၾကားနည္းစနစ္တခုလို႔ အထင္မွားတတ္ၾကပါတယ္။ တကယ္ကေတာ့ e-learning ဆိုတာ နည္းပညာ (technology) နဲ႔ပဲသက္ဆိုင္ပါတယ္။ ပညာေရးသုေတသီေတြက စာသင္နည္းစနစ္ (pedagogy) ဆိုတာဟာ နည္းပညာပိုင္း (technology) ထက္အျမဲဦးစားေပးသင့္တယ္လို႔ ဆိုစမွတ္ျပဳၾကပါတယ္။ အဲဒီအခ်က္နဲ႔ပတ္သက္ျပီး ဥပမာတခုေပးရရင္ ...

တခ်ိဳ႔ေက်ာင္းေတြမွာ e-learning ကိုအသံုးျပဳၾကတဲ့အခါ၊ နည္းပညာပိုင္းကိုဦးစားေပးထားတဲ့ electronic tools ေတြကိုသံုးဖို႔ ဆရာဆရာမမ်ားက သူတို႔ရဲ႕သင္ခန္းစာေတြကို လိုက္ေရာညီေထြျဖစ္ေအာင္ ျပဳျပင္ရပါတယ္။ အဲဒီအခါ စာသင္နည္းစနစ္ဟာ နည္းပညာပိုင္း (technology) ကိုလိုက္ျပီး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေပးရတာမိ်ဳး ျဖစ္သြားပါတယ္။ အဲလိုနည္းပညာပိုင္းကိုပဲဦးစားေပးတဲ့အခါ ေက်ာင္းသားေတြတတ္ကြ်မ္းေအာင္သင္ေလ့ရွိတဲ့ စာသင္နည္းစနစ္ေတြကို အသံုးျပဳခြင့္မရေတာ့ပဲ ၊ ရွိေနတဲ့ electronic tools ေတြကိုအဆင္ေျပေအာင္သံုးဖို႔ပဲ ဦးစားေပးလိုက္ရတဲ့အခါ စာသင္နည္းစနစ္ေတြက ထိေရာက္မႈသိပ္မရွိေတာ့ပါဖူး။

ဒါေၾကာင့္ e-learning ကို အသံုးျပဳတဲ့အခါမွာ အဓိက သတိထားရမယ့္အခ်က္က ဘယ္ electronic tools ကို သံုးမယ္လို႔ အရင္မဆံုးျဖတ္ပဲ၊ စာသင္နည္းစနစ္ (pedagogy) ကိုအရင္ဆံုးျဖတ္ျပီးမွ အဲလိုစာသင္နည္းမိ်ဳးရေအာင္ ဘယ္လို electronics tools ကို သံုးျပီးသင္ရင္ ထိေရာက္နိုင္မလဲလို႔ ေတြးရပါမယ္။

ဒုတိယ အမ်ားဆံုးအထင္မွားၾကတဲ့အခ်က္ကေတာ့ e-learning ဆိုတာ “လူတိုင္းအတြက္ ၊ ေနရာတိုင္း ၊ အခ်ိန္တိုင္း” မွာလုပ္ေဆာင္နိုင္မယ္လို႔ အထင္မွားတာပါ။ e-learning ကိုအသံုးျပဳမယ္ဆိုရင္ အဓိကလိုအပ္တာကေတာ့ အေပၚမွာေဖာ္ျပထားတဲ့ နည္းပညာပိုင္း (technology) ျဖစ္တဲ့ ကြန္ျပဴတာလိုအီလက္ထရြန္နစ္ကိရိယာနဲ႔ အင္တာနက္ပါ။ အဲဒါေတြကိုမရရွိနိုင္တဲ့ (သို႔မဟုတ္) အတိုင္းအတာတခုအထိလံုေလာက္စြာအသံုးျပဳခြင့္မရွိတဲ့ေနရာေတြမွာ (အထူးသျဖင့္ တိုးတက္ဖြ႔ံျဖိဳးမႈနည္းပါးတဲ့ ဖြ႔ံျဖိဳးဆဲနိုင္ငံေတြ၊ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးတဲ့ပတ္၀န္းက်င္မွာက်င္လည္ေနသူေတြမွာ) e-learning အတြက္ အခက္အခဲျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အင္တာနက္ဆိုတာ၊ နည္းပညာပိုင္းဆိုင္ရာေတြနဲ႔ ရင္းနီးကြ်မ္း၀င္မႈမရွိသူေတြအတြက္လည္း အခက္အခဲျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ ေနာက္ျပီး အင္တာနက္နဲ႔ နည္းပညာေတြဟာ အေနာက္နိုင္ငံကဆင္းသက္လာတာျဖစ္တဲ့အတြက္ အမ်ားအားျဖင့္ အဂၤလိပ္လိုသာအသံုးအႏႈံးေတြမ်ားျပီး အဂၤလိပ္ဘာသာစကားကို မကြ်မ္း၀င္သူေတြအတြက္လည္း ကသိကေအာက္ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ အဲလို အင္တာနက္နဲ႔ နည္းပညာပိုင္းသံုးစြဲမႈ မတူညီမႈေတြကို digital divide လို႔ ေခၚေ၀ၚပါတယ္။

တတိယအမ်ားဆံုးအထင္မွားၾကတဲ့အခ်က္ကေတာ့ e-learning ဆိုတာ ဆရာ ဆရာမေတြကို မလိုအပ္ဖူးဆိုတာပါပဲ။ အေထာက္အကူစာအုပ္ေတြ သင္ခန္းစာဖတ္စာအုပ္ေတြကို ကိုယ့္ဘာသာဖတ္ျပီး “ဒါဆိုရင္ ဒါလုပ္” ဆိုျပီး သင္ယူရတဲ့ေနရာမိ်ဳးမွာေတာ့ e-learning ကိုသံုးရင္ ဆရာဆရာမေတြမလိုေတာ့တာ မွန္ကန္နိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဆရာဆရာမေတြနဲ႔ ေက်ာင္းသားေတြၾကား သင္ခန္းစာေတြကိုပို႔ခ်ရာမွာ “ဒါဆိုရင္ ဒါလုပ္” ဆိုတဲ့ တစ္လမ္းသြားမိ်ဳးမဟုတ္ဘဲ ၊ အျပန္အလွန္ေဆြးေႏြးတာမိ်ဳးလုပ္တဲ့သင္ၾကားနည္းစနစ္မိ်ဳးမွာေတာ့၊ e-learning ဟာ အတန္းထဲမွာသင္ေနတာအစား၊ အင္တာနက္ေပၚမွာသင္တာမိ်ဳးပဲ ေျပာင္းလဲသြားတာပါ။ ဒါေပမယ့္ သင္ၾကားေပးေနတဲ့ (သို႔မဟုတ္) ဂိုက္ (guide) လုပ္ေပးေနတဲ့ ဆရာဆရာမေတြရွိေနမွ ေက်ာင္းသားေတြဟာ electronic tools ေတြကို တန္ဖိုးရွိရွိ သူတို႔စာသင္ယူေရးမွာ အသံုးခ်နိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ နို႔မဟုတ္ရင္ေတာ့ ဘေလာဂ့္ေတြကို လူအမ်ားစုအသံုးျပဳၾကသလို လူမႈဆက္ဆံေရးခ်ိတ္ဆက္ျခင္း (social networking) အတြက္ပဲ အမ်ားဆံုးသံုးတာမိ်ဳးျဖစ္သြားနိုင္ပါတယ္။

ေနာက္ဆံုးအမ်ားဆံုးအထင္မွားၾကတဲ့အခ်က္ကေတာ့ e-learning ရွိလာတဲ့အခါ မ်က္နွာခ်င္းဆိုင္ျပီး စာသင္တာမိ်ဳး (face-to-face learning) မလုိအပ္ေတာ့ဖူး ဆိုတာပါပဲ။ e-learning ေရာ မ်က္နွာခ်င္းဆိုင္စာသင္တာေရာ သူ႔ဘာသာသူေကာင္းတဲ့အခ်က္ေတြရွိတဲ့အတြက္ ခုေနာက္ပိုင္းမွာ ပညာေရးသုေတသီေတြက အဲဒီနွစ္မိ်ဳးလံုးကိုတခ်ိန္တည္းအသံုးခ်နိုင္မယ့္ blended learning ဆိုတာကို အားသန္လာၾကပါတယ္။ Blended learning မွာ မ်က္နွာခ်င္းဆိုင္သင္ၾကားေရးမွာ မလုပ္နိုင္တဲ့အရာေတြကို e-learning အေနနဲ႔ electronic tools ေတြကိုသံုးျပီး သင္ပါတယ္။ အဲဒီအခါ နွစ္ခုလံုးကေကာင္းက်ိဳးေတြကို ရရွိနိုင္ပါတယ္။


(အပိုင္း -၂ ကို ထပ္မံေဖာ္ျပပါမည္)

References:

Holme, B., & Gardner, J. (2006). E-learning: concepts and practice. London: Sage

E-Language. (n.d.) Retrieved April 19, 2009 from E-Language Wiki:
http://e-language.wikispaces.com/myths

Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants. On the Horizon, 9(5). http://www.marcprensky.com/writing/Prensky%20-%20Digital%20Natives,%20Digital%20Immigrants%20-%20Part1.pdf

Gibbs, D., & Gosper, M. (2006). The upside-down world of e-learning. Journal of Learning Design, 1(2), 46-54. http://oltfile.qut.edu.au/download.asp? rNum=3055019&pNum=3012689&fac=udf&OLTWebSiteID=JLD&CFID=5871481&CFTOKEN=10386806

ေက်ာင္းဆိုသည္မွာ

ေက်ာင္းဆိုသည္မွာ
(အလင္းတိုက္ဂ်ာနယ္ ၂၀၀၈)

သိန္းႏိုင္

အေတာ္ငယ္ရြယ္ျပီး အသစ္တည္ေဆာက္ထားေသာ ေက်ာင္းတြင္ အလုပ္လုပ္ေနသည့္ ကၽြန္ေတာ္ ကုိယ့္ကို္ယ္ကို မၾကာခဏေမးျမန္းေလ့ရွိသည္မွာ “ေက်ာင္းဆိုတာဘာကို တကယ္ေခၚတာလဲ” ဟူ၍ျဖစ္ပါသည္။
မိဘမ်ားမွာ က်ယ္၀န္းၾကီးမားျပီး ေသခ်ာစြာတည္ေဆာက္ထားသည့္ ေက်ာင္းၾကီးမ်ားကို ေရြးခ်ယ္ေလ့ရွိသည္။ သူတို႔ယံုၾကည္သည့္အတြက္ျဖစ္၏။ ဤသို႔ယုံၾကည္ကိုးစားသည္မွာလည္း အစဥ္အလာအရလက္ခံထားရွိသည့္ (ေက်ာင္း က်ယ္၀န္းၾကီးမားျခင္း၊ ေက်ာင္းအေဆာက္အအံုႏွင့့္ ပစၥည္းမ်ား ျပည့္စံုကံုလံုျခင္း၊ သင္ယူျခင္း-သင္ၾကားျခင္းနည္းလမ္းမ်ား၊ ေက်ာင္းသားမ်ားအေပၚ အျမင္သေဘာထားမ်ား၊ သင္ယူပံုမ်ား၊ စာေမးပြဲေအာင္ခ်က္ စသည္ျဖင့္..) အခ်က္မ်ားအရ ေက်ာင္းၾကီးမ်ားမွာ အျမဲတမ္းလိုလို ျပည့္စံုေနေလသည္ ဟူ၍ျဖစ္သည္။ ကံမေကာင္းအေၾကာင္းမလွသည္မွာ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ အျမင့္မားဆံုးႏွင့္ အဓိပါယ္ျပည့္၀ေသာ သင္ယူျခင္းအတြက္ မဟုတ္ျခင္းပင္ျဖစ္ပါသည္။ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ ေက်ာ္ကာလမ်ားအတြင္း ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ သင္ယူ ေလ့လာျခင္းႏွင့္ သိမႈနယ္ပယ္ဆိုင္ရာ သိပံေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားအရ အစဥ္အလာအရ တည္ရွိေနသည့္ ေက်ာင္းဖြဲ႔စည္းပံု၊ တည္ေဆာက္ပံုတို႔မွာ သင္ယူေလ့လာျခင္း အတြက္ အဆင္ေျပမႈ အနည္းဆံုး ျဖစ္ေနေတာ့သည္။ ဤတြင္ “ေက်ာင္းဆိုသည္မွာ အဘယ္နည္း”။

စနစ္တက်ဖြဲ႔စည္းတည္ေဆာက္ထားရွိျပီး “ပညာတတ္- လူတတ္ ဂ်ီးနီးယပ္စ္” အနည္းစုက အၾကံျပဳထားခ်က္မ်ားအရ အုပ္ခ်ဳပ္သည့္ အယူအဆတစ္ခု ေတာ့လည္း မဟုတ္ႏိုင္ပါ။ အျမဲထာ၀စဥ္ေျပာင္းလဲေနသည့္ ကမၻာၾကီးအတြင္းက အျခားအရာမ်ားနည္းတူ “ေက်ာင္း” ဆိုေသာ အယူအဆမွာလည္း အၾကီးအက်ယ္ ေျပာင္းလဲခဲ့ျပီးျဖစ္ပါ၏။ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာေက်ာင္းဖြဲ႔စည္းမႈ အကန္႔အသတ္တို႔ကို ေက်ာ္လြန္ခဲ့ျပီးျဖစ္သည္သာမက လူသား၏စိတ္ႏွလံုးတြင္ လုပ္ကိုင္လိုသည့္ဆႏၵအားလံုးကိုလည္း လက္လွမ္းမီႏိုင္ျပီျဖစ္ေလသည္။ တနည္းဆိုရေသာ္ “ေက်ာင္းေနျခင္း” မွာ ရွင္သန္ျခင္းႏွင့္ပင္ ထပ္တူက်ေနေတာ့သည္။ ကၽြန္ေတာ္၏အျမင္အရဆိုရေသာ္ ဤေျပာင္းလဲေနေသာကာလမ်ားတြင္ ေက်ာင္းကို “ေက်ာင္း” ဟူ၍ေခၚဆိုႏိုင္ေစသည္မွာ ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားပင္ျဖစ္ပါသည္။

၁။ ေျပာင္းလဲတိုးတက္ေနျခင္း - အစဥ္အျမဲ ေျပာင္းလဲျဖစ္ေပၚတိုးတက္ႏိုင္စြမ္းႏွင့္ လက္ေတြ႔လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကို ဆန္းသစ္တီထြင္လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ျခင္း၊ ပညာသင္ယူျခင္းအေပၚ အျမင္သေဘာထားမ်ားကို ဆန္းသစ္ႏိုင္ျခင္း။

၂။ အခ်က္အလက္မ်ားအေပၚမူတည္ျပီး လက္ေတြ႔လုပ္ေဆာင္ျခင္း - “ထိုသို႔ေျပာၾကျခင္း၊ ဤသို႔ ခံစားရျခင္း စသည္တုိ႔ေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဒီလို လုပ္ၾကပါတယ္” ဟူ၍ လုပ္ေဆာင္ျခင္းမ်ားထက္ သက္ေသအေထာက္အထားမ်ား၊ တိက်ေသာ အခ်က္အလက္မ်ားခုိင္မာမႈအရ ဆံုးျဖတ္ခ်က္တို႔ကို ခ်မွတ္ျခင္း။

၃။ ဆရာဆရာမမ်ား၊ ေက်ာင္းသားမ်ား၊ မိဘမ်ား၊ အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ား၊ ရပ္ရြာလူ႔အဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊ စီးပြားလုပ္ငန္းမ်ား၊ စက္မႈလက္မႈလုပ္ငန္းမ်ား စသည္တို႔ အၾကားတြင္ ညိွႏိႈင္းပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္း - ဤလူမ်ားအားလံုးမွ ေက်ာင္းဟူသည္ သီးသန္႔တည္ရွိေနျပီး ဖြင့္လွစ္ထားရွိသည္ဟု ေက်ာင္းကိုိ မျမင္ၾကရန္၊ “ေက်ာင္း” ဆိုသည္မွာ ရွင္သန္ေနေသာဘ၀ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနသည္ဟူ၍ နားလည္ထားၾကရန္၊ ဘ၀ရွင္သန္ျခင္းမွာ ရပ္ရြာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း အစိတ္အပိုင္း အားလံုးႏွင့္ ယွက္ႏြယ္ဆက္စပ္၍ ေနထိုင္ၾကရျခင္း။

၄။ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားကို ခ်မွတ္ရာတြင္ အားလံုးပါ၀င္ျခင္း - ေက်ာင္းၾကီးမ်ားမွာ သီးသန္႔ရွိေနတတ္ျခင္းတြင္ နာမည္ၾကီးတတ္သည္။ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားကို ေခါင္းေဆာင္ပိုင္း အာဏာပိုင္မ်ားမွ ခ်မွတ္ထားရွိျပီး အျခားသူမ်ားအေနျဖင့္ ဤဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား၏ သင့္တင္ေလ်ာက္ပတ္မႈႏွင့္ ထိေရာက္မႈတို႔ကို ေမးခြန္း မထုတ္ဘဲ လုိက္နာရန္သာ ေမွ်ာ္လင့္ထားရွိသည္။ ေက်ာင္းပညာေရးႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေနေသာ အေထာင္အေသာင္း အစိတ္အပိုင္းအသီးသီးအၾကား ဆက္သြယ္မႈ ျပဳႏိုင္ျခင္းမွာ ေျပာင္းလဲတိုးတက္လိုသည့္ ပညာေရးဌာနမ်ား၊ ေက်ာင္းမ်ား၊ တကၠသိုလ္မ်ားအတြက္ ေအာင္ျမင္ရန္ အဓိကက်ပါသည္။

၅။ လားရာအျမင္ထားရွိ လုပ္ေဆာင္ျခင္း (ျမင္ကြင္းက်ယ္ကို ရႈျမင္ျခင္း) - ေက်ာင္းၾကီးမ်ားသည္ သူတို႔ရရွိထားသည္ အဆင့္အတုိင္းအေျပာင္းအလဲမရွိထားလိုၾကသည္။ “အကယ္၍ တစ္ခုခုဟာ ေကာင္းေနတယ္၊ အလုပ္ျဖစ္ေနတယ္ဆုိယင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔အဲဒါကို သိမ္းဆည္းထားတယ္” - ဤသည္မွာ အေျခခိုင္ျပီးျဖစ္သည့္ ေက်ာင္းၾကီးမ်ား၏ ေဆာင္ပုဒ္လိုျဖစ္ေနေလသည္။ အကယ္၍သာ ေက်ာင္း၏လားရာအနာဂတ္ကို ေမးျမန္းၾကည့္ခဲ့ပါမူ ၀န္ထမ္းအမ်ားစုႏွင့္ ဌာနဆိုင္ရာမ်ားမွ ေျဖဆိုႏုိင္ျခင္းမရွိပါ။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ သူတို႔သည္ “ဤေနရာ၊ ဤအခ်ိန္” တြင္သာ ရွင္သန္ေနေလျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ပါ၏။ “အနာဂတ္” သည္ ပစၥဳပန္ကို ေရွ႔ေဆာင္ျခင္းမရွိပါေလ။ အတိတ္ကသာ ေရွ႔ေဆာင္ေနေလသည္။ အတိတ္ႏွင့္ မ်က္ေမွာက္ပစၥဳပန္တို႔ အေရးၾကီးေသာ္ျငားလည္း တိုးတက္ေျပာင္းလဲလိုသည့္ ေက်ာင္းမ်ားမွာမူ “အနာဂတ္လားရာ” ႏွင့္ ျမင္ကြင္းက်ယ္ရႈျမင္မႈကို အာရံုစိုက္ပါသည္။ ဤသည္မွာ ေက်ာင္းသားမ်ားအတြက္ အဓိပါယ္ျပည့္၀ေသာ သင္ယူမႈအေတြ႔အၾကံဳမ်ားကို ျဖည့္ဆည္းေပးႏုိင္ရန္ျဖစ္ပါေၾကာင္း။

သိန္းႏိုင္
Ref: affectiveteaching.com

သင္ယူျခင္းအေပၚ စာေမးပြဲရဲ႔ သက္ေရာက္မႈမ်ား

ေရးသားသူ - S.S.

မၾကာေသးခင္ စကၤာပူနိုင္ငံမွ Primary Education Review and Implementation (PERI) Committee က မူလတန္းပညာေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေျပာင္းလဲသင့္တဲ့အခ်က္ေတြကို စကၤာပူနိုင္ငံရွိပညာေရးဌာနကို အၾကံေပးတင္ျပခဲ့ပါတယ္ ။ လူဦးေရ ၁၁ ေယာက္ပါ၀င္တဲ့ Primary Education Review and Implementation (PERI) Committee ကို Senior Minister of State (National Development and Education) ဦးေဆာင္ျပီး ၊ ပညာေရးဌာနနဲ႔ ပုဂၢလိကနယ္ပယ္မွလူမ်ားနဲ႔ ဖြဲ႔စည္းထားပါတယ္ ။ အဲဒီ PERI အဖြဲ႔ဟာ ခုလို မူလတန္းပညာေရးနဲ႔သက္ဆိုင္တဲ့အၾကံျပဳခ်က္ေတြ မတင္ျပခင္ လူဦးေရ ၆၀၀ ေက်ာ္ပါ၀င္တဲ့ ပညာေရးနယ္ပယ္မွ ပုဂၢိဳလ္မ်ား နဲ႔ ဆရာ ဆရာမမ်ား ၊ မိဘမ်ား ၊ ျပည္သူလူထုတို႔နဲ႔ သူတို႔ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြကို အက်ယ္တ၀င့္ေဆြးေႏြးခဲ့ပါတယ္ ။ [1]

PERI တင္ျပခဲ့တဲ့အၾကံျပဳခ်က္ေတြဟာ ကေလးေတြကို စာပိုင္းဆိုင္ရာပဲမဟုတ္ဘဲ ၊ ဘက္စံုပညာေရးပိုင္းကိုဦးတည္ထားပါတယ္ ။ အၾကံျပဳခ်က္ေတြအားလံုးထဲမွာ ထူးျခားသိသာေျပာင္းလဲေစတဲ့အခ်က္ကေတာ့ မူလတန္းရဲ႕ပထမဆံုးနွစ္တန္းျဖစ္တဲ့ Primary 1 & Primary 2 ေတြမွာ စာေမးပြဲၾကီးေတြမစစ္ေတာ့ပဲ သင္ခန္းစာအလုိက္ပဲစစ္ေဆးတဲ့ assessment လို႔ေခၚတဲ့ အေသးစားစာေမးပြဲပံုစံေလးေတြပဲ လုပ္ဖို႔ပါပဲ ။ [1]

မူလတန္းပထမနွစ္နွစ္မွာ စာေမးပြဲၾကီးေတြမစစ္ဖို႔အၾကံေပးတယ္ဆိုတဲ့သတင္းထြက္ေပၚလာအျပီး စကၤာပူနိုင္ငံမွာရွိတဲ့စာဖတ္သူေတြဟာ သတင္းစာရဲ႕ေပးစာအပိုင္းမွာ အဲဒီအၾကံျပဳခ်က္နဲ႔ပတ္သက္ျပီး အမိ်ဳးမိ်ဳးေ၀ဖန္ခဲ့ၾကပါတယ္ ။ တခ်ိဳ႕ကလည္း စာေမးပြဲၾကီးေတြေပၚမွာပဲ အေလးထားေနတာမိ်ဳးမရွိေတာ့ရင္ ကေလးေတြဟာ သူတို႔သင္ေနရတဲ့ဘာသာထဲက အေၾကာင္းအရာေတြကို စာေမးပြဲအတြက္ပဲမဟုတ္ဘဲ ပိုစိတ္ပါ၀င္စားစြာသင္ယူတာမိ်ဳးျဖစ္လာနိုင္တယ္လို႔ျမင္တဲ့အတြက္ ေထာက္ခံသလို ၊ တခ်ိဳ႕က်ေတာ့လည္း အဲဒီနွစ္နွစ္အျပီးမွာ စာေမးပြဲၾကီးေတြေပၚအေလးထားတဲ့ အၾကီးတန္းမူလတန္းပညာေရးကိုရင္ဆိုင္ရတဲ့အခါ ကေလးေတြေနသားက်ပါေတာ့မလားလို႔ စိုးရိမ္ပူပန္ခဲ့ၾကပါတယ္ ။ တခ်ိဳ႕ကလည္း စာေမးပြဲဆိုတာ လံုး၀မရွိတာေတာ့မျဖစ္သင့္ေၾကာင္း ၊ ကေလးေတြကို သင္ခန္းစာအလိုက္ရံဖန္ရံခါစစ္ေဆးတယ္ဆိုတာ ေကာင္းသလိုထင္ရေပမယ့္ တကယ္လက္ေတြ႔မွာေတာ့ အဲလိုစစ္ေဆးတိုင္းအမွတ္ေကာင္းရေအာင္ မိဘေတြက ကေလးေတြကို တြန္းအားေပးတာမိ်ဳး ျဖစ္လာနိုင္ေၾကာင္း ၊ စာေမးပြဲဆိုတာကို အေရအတြက္ေလွ်ာ့ခ်ျပီး အရည္အေသြးကိုပိုအေလးေပးသင့္ေၾကာင္း ၊ အရည္အေသြးကိုပိုအေလးေပးဖို႔ စာေမးပြဲစစ္ျပီးတိုင္း အမွတ္စာရင္းပဲထုတ္ေပးတာထက္ ကေလးတေယာက္ဆီကို ဘယ္ေနရာမွာလိုအပ္ေနတယ္ဆိုတာမိ်ဳး ျပန္လည္ေျပာျပသင့္ေၾကာင္း စသည္ျဖင့္ ေရးသားခဲ့ၾကပါတယ္ ။ ေပးစာေတြထဲမွာ စိတ္၀င္စားစရာအေကာင္းဆံုးကေတာ့ Primary 4 အဆင့္မွာ တက္ေရာက္ပညာသင္ၾကားေနတဲ့ေက်ာင္းသားတဦးဆီကပါ ။ သူေရးထားတာကေတာ့ ေက်ာင္းဆိုတာ စာပိုင္းဆိုင္ရာတြက္ပဲ သင္ၾကားေပးေနတဲ့ေနရာ မျဖစ္သင့္ပဲ ၊ ေက်ာင္းသားေတြကို ဘ၀မွာလူေကာင္းေတြျဖစ္လာေအာင္ပါ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္သင့္ေၾကာင္းပါ ။ [2]

စာဖတ္သူေတြေရးထားတဲ့စာေတြကိုဖတ္ရင္း learning (သင္ယူျခင္း) နဲ႔ motivation (လႈံ႔ေဆာ္ တိုက္တြန္းမႈ) တို႔ရဲ႕ ဆက္စပ္မႈေတြကို သြားစဥ္းစားလိုက္မိတယ္ ။ လႈံ႔ေဆာ္ တိုက္တြန္းမႈ (motivation) ဆိုတာကို intrinsic (ကိုယ္ပိုင္မူလအတြင္းစိတ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ) နဲ႔ extrinsic (ျပင္ပအရာမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ) ဆိုျပီး နွစ္မိ်ဳးခြဲထားပါတယ္ ။ ေလ့လာသင္ယူျခင္းပိုင္းကိုလည္း deep learning (အခ်က္အလက္မ်ားကို ေသခ်ာ ေလ့လာ ေတြးေခၚ ဆက္စပ္ နက္ရႈိင္းစြာ သင္ယူျခင္း) နဲ႔ surface learning (အခ်က္အလက္မ်ားကို တစံုတရာရရွိဖို႔အတြက္ အေပၚယံ သင္ယူျခင္း) ဆိုျပီး အဓိကနွစ္မိ်ဳးခြဲနိုင္ပါတယ္ ။ ပညာေရးသုေတသီေတြ ေလ့လာေတြ႔ရွိတာကေတာ့ ေက်ာင္းသားအမ်ားစုဟာ စာေမးပြဲေအာင္ဖို႔ပဲစာက်က္ၾကတာျဖစ္တဲ့အတြက္ သူတို႔ဟာ အေပၚယံသင္ယူျခင္းမိ်ဳးနဲ႔ပဲ သင္ယူေနၾကတယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ပါပဲ ။ ဒီလိုဆိုရင္ စာဖတ္သူေတြေရးထားတဲ့စာေတြထဲကလို စာေမးပြဲဆိုတာမရွိခဲ့ရင္ ေကာင္းသလား လို႔ ေမးခြန္းထုတ္စရာျဖစ္လာပါတယ္ ။ ဒါေပမယ့္ ေနရာတိုင္းမွာ ေက်ာင္းသားေတြ ဘာေတြကိုသင္ယူ မွတ္သား နိုင္ခဲ့သလဲဆိုတာကို ျပန္စစ္ေဆးဖို႔အတြက္ စာေမးပြဲဆိုတာမိ်ဳး ေပတံတခု မရွိမျဖစ္လိုအပ္ပါတယ္ ။

တခ်ိန္တည္းမွာပဲ စာေမးပြဲဆိုတာေတြဟာ ေက်ာင္းသားေတြကို သင္ယူေနရတဲ့အခ်က္အလက္ေတြအေပၚ ေသခ်ာ ေလ့လာ ေတြးေခၚ ဆက္စပ္နိုင္ျပီး နက္ရႈိင္းတဲ့သင္ယူျခင္း (deep learning) မိ်ဳးရနိုင္ဖို႔ အတားအဆီးတခုလိုမိ်ဳးျဖစ္ေနတာကေတာ့ ျငင္းလို႔မရတဲ့အခ်က္တခုျဖစ္ပါတယ္ ။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ေက်ာင္းသားေတြဟာ စာေမးပြဲမွာပါနိုင္မယ့္အခ်က္အလက္ေတြကိုပဲ အလြတ္က်က္မွတ္တာတို႔ ၊ စာေမးပြဲမွာလာနိုင္မယ့္ေမးခြန္းပံုစံမိ်ဳးေတြကိုပဲ ေလ့လာမွတ္သားတာတို႔ စသည္ျဖင့္ စာေမးပြဲမွာအမွတ္ေကာင္းဖို႔အတြက္ပဲ အေလးထားလုပ္လာၾကပါတယ္ ။ သူတို႔သင္ယူေနရတဲ့ဘာသာရပ္ေတြကို ေသခ်ာ ေလ့လာ ဆန္းစစ္ ေတြးေခၚေနခဲ့ရင္ အခ်ိန္ေတြကုန္ျပီး စာေမးပြဲမွာေမးတဲ့ေမးခြန္းမိ်ဳးေတြကို မေျဖလိုက္နိုင္မွာ စိုးရိမ္လာၾကပါတယ္ ။ အဆင္ျမင့္ပညာေရးေတြကို ဆက္တက္တဲ့အခါမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ ၊ စေကာလားရွစ္ေလွ်ာက္တာမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ ၊ အလုပ္တခုကို ေက်ာင္းအျပီးမွာ စေလွ်ာက္တာပဲျဖစ္ျဖစ္ ၊ အဲလိုအခါေတြမွာ စာေမးပြဲေတြရမွတ္ဟာ တပိုင္းတေဒသက အေရးပါေနတာအတြက္ ေက်ာင္းသားေတြဟာ စာေမးပြဲရမွတ္အေပၚ အေလးထားၾကတာ အံ့ၾသစရာေတာ့မဟုတ္ပါဖူး ။

ထပ္မံျပီးေတာ့ မၾကာေသးခင္ကပဲ ဖတ္ျပီးသြားတဲ့ Edward L. Deci (Professor of psychology at the University of Rochester) ေရးတဲ့ "Why we do what we do - Understanding Self-Motivation" ဆိုတဲ့စာအုပ္ထဲမွာေဖာ္ျပထားတဲ့ ေလ့လာေတြ႔ရွိမႈေတြကို ဆက္စပ္တင္ျပလိုက္ပါတယ္ ။ အဲဒီစာအုပ္ထဲမွာေဖာ္ျပထားတဲ့ စမ္းသပ္မႈတခုကေတာ့ မူလတန္းကေလးတခ်ိဳ႕ကို အဖြဲ႕နွစ္ဖြဲ႕ခြဲျပီး သူတိုရဲ႕ ျပဌာန္းစာအုပ္ထဲက စာပိုဒ္နွစ္ပိုဒ္ကိုဖတ္ခိုင္းပါတယ္ ။ အဖြဲ႔တစ္ဖြဲ႔ကို သူတို႔ဖတ္တဲ့စာပိုဒ္နွစ္ပိုဒ္ထဲကအေၾကာင္းအရာေတြကို စာေမးပြဲစစ္ေဆးမယ္လို႔ေျပာျပီး ၊ က်န္အဖြဲ႔ကိုေတာ့ စစ္ေဆးမႈလုပ္မယ္ဆိုတာမေျပာဘဲ ဖတ္ရံုပဲဖတ္ခိုင္းလိုက္တာမိ်ဳးပါ ။ အဲဒီစမ္းသပ္မႈရဲ႕ေတြ႔ရွိခ်က္ကေတာ့ - -

စာေမးပြဲစစ္ခံရမယ္လို႔ ေျပာထားမခံခဲ့ရတဲ့အဖြဲ႕ကကေလးေတြဟာ သူတို႔ဖတ္ထားခဲ့တဲ့စာပိုဒ္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို စာေမးပြဲစစ္ခံရမယ္လို႔ ေျပာထားခံခဲ့ရတဲ့အဖြဲ႔ကကေလးေတြထက္ ပိုမိုနားလည္နိုင္ခဲ့ပါတယ္ ။

စစ္ေဆးခံရမယ္လို႔ ေျပာထားခံခဲ့ရတဲ့အဖြဲ႔ကကေလးေတြဟာ သူတို႔ဖတ္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ပိုမိုအလြတ္က်က္မွတ္နိုင္ခဲ့ပါတယ္ ။

အဲဒီစမ္းသပ္ခ်က္အျပီး တစ္ပတ္အၾကာမွာ အဲဒီနွစ္ဖြဲ႔ကကေလးေတြကို သူတို႔ဖတ္ခဲ့တဲ့စာပိုဒ္ေတြထဲကအေၾကာင္းအရာေတြကို ျပန္စစ္ေဆးတဲ့အခါ စစ္ေဆးခံရမယ္လို႔ေျပာထားမခံခဲ့ရတဲ့အဖြဲ႕ကကေလးေတြဟာ အေၾကာင္းအရာေတြကို ပိုမိုေျဖဆိုနိုင္ခဲ့ပါတယ္ ။

ဒီစမ္းသပ္ေတြ႔ရွိခ်က္ေတြအရ ေက်ာင္းသားေတြဟာ အစစ္ေဆးခံရမယ္ဆိုတာကိုသိခဲ့ရင္ အခ်က္အလက္ေတြကို စာေမးပြဲအတြက္ အလြတ္က်က္မွတ္တတ္ေလ့ရွိျပီး ေသခ်ာနားလည္မႈေလ်ာ့နည္းၾကေၾကာင္း ၊ ေက်ာင္းသားေတြဟာ အစစ္ေဆးခံျပီးသြားရင္ (စာေမးပြဲျပီးဆံုးသြားရင္) အလြတ္က်က္မွတ္ထားတဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေခါင္းထဲကထုတ္ျပီးသားျဖစ္သြားေလ့ရွိေၾကာင္း Edward L. Deci က သူ႔စာအုပ္ထဲမွာေထာက္ျပထားပါတယ္ ။

ေပတံတခုအျဖစ္သံုးေနရတဲ့ ဖယ္ရွားလို႔မရတဲ့စာေမးပြဲဆိုတာကိုက်င့္သံုးေနရင္း ေက်ာင္းသားေတြကို နက္ရႈိင္းတဲ့သင္ယူျခင္းမိ်ဳး (deep learning) အားေပးနိုင္ဖို႔ ၊ ေက်ာင္းသားေတြမွာ ပညာသင္ယူျခင္းနဲ႔ပတ္သက္ရင္ ကိုယ္ပိုင္မူလအတြင္းစိတ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ လႈံ႔ေဆာ္တိုက္တြန္းမႈ (intrinsic motivation) ရွိလာေအာင္ ၊ သင္ၾကားေရးပိုင္းမွာ ဘယ္လိုေျပာင္းလဲရမလဲဆိုတာေတြကို ပညာေရးသုေတသီေတြ ၾကည့္လာၾကပါတယ္ ။ အဲဒီအခါမွာ မူလတန္း ၊ အထက္တန္း ၊ အဆင့္ျမင့္ပညာေရးရယ္လို႔ တကန္႔စီျပန္လည္သံုးသပ္ၾကပါတယ္ ။ ငယ္ရြယ္စဥ္ကေလးတေယာက္ရဲ႕ ဦးေနွာက္ဟာ သူ႔ပတ္၀န္းက်င္မွာ ၾကံဳေတြ႔ရတာေတြမွန္သမွ်ကို သင္ယူရာမွာ ေရျမဳပ္တခုလိုပဲ စုပ္ယူနိုင္တဲ့စြမ္းအင္ရွိတယ္လို႔ သိပၸံပညာရွင္ေတြကဆိုၾကပါတယ္ ။ ဒါ႔အျပင္ ကေလးတေယာက္ရဲ႕ ေလ့လာသင္ယူတဲ့ႏႈန္း (learning curve) ဟာ သူ႔ဘ၀တခုလံုးမွာ အျမင့္ဆံုး (သို႔မဟုတ္) အမတ္ေစာက္ဆံုး (steepest) ျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုၾကပါတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္ ကေလးငယ္ေတြအတြက္ျဖစ္တဲ့ မူၾကိဳ နဲ႔ မူလတန္းပညာေရးေတြမွာ နက္ရႈိင္းတဲ့သင္ယူျခင္းမိ်ဳး (deep learning) အားေပးနိုင္ဖို႔ သူတို႔ဆီမွာ သူတုိ႔သင္ယူေနရတဲ့အခ်က္အလက္ေတြေပၚ စိတ္၀င္တစားျဖစ္ျပီး ၊ ကိုယ္ပိုင္မူလအတြင္းစိတ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ လႈံ႔ေဆာ္တိုက္တြန္းမႈ (intrinsic motivation) ရွိလာေအာင္ အလြန္အေရးၾကီးတယ္လို႔ ပညာေရးေလ့လာသူမ်ားက သံုးသပ္လာၾကပါတယ္ ။

အဲဒါေၾကာင့္ စကၤာပူနိုင္ငံမွာလည္း အငယ္တန္းမူလတန္းပညာေရးမွာ ေက်ာင္းသားေတြဟာ စာေမးပြဲမွာအမွတ္ေကာင္းဖို႔အတြက္ပဲ (extrinsic motivation) လံႈ႔ေဆာ္တိုက္တြန္းမႈေၾကာင့္ ၊ အေပၚယံသင္ယူျခင္း (surface learning) ေတြပဲ ျဖစ္ေနမွာမလိုလားတဲ့အတြက္ စာေမးပြဲကိုပဲအေလးထားတဲ့စနစ္ကို ကန္႔သတ္ (သို႔မဟုတ္) ဖယ္ရွားဖို႔ စတင္ေလ့လာေနတာျဖစ္ပါတယ္လို႔ ထင္ျမင္မိပါတယ္ ။

တကယ္ေတာ့ ေက်ာင္းသားတေယာက္ ဘယ္ေလာက္အတုိင္းအတာအထိ ေလ့လာသင္ယူထားနိုင္လဲဆိုတာကို တိုင္းတာဖို႔ စာေမးပြဲလိုမိ်ဳးေပတံတေခ်ာင္း လိုအပ္ေသးတယ္လို႔ျမင္မိပါတယ္ ။ အဲလိုမွမဟုတ္ရင္ သင္ၾကားေနရတဲ့ဘာသာရပ္တိုင္းမွာ စိတ္၀င္စားမႈမရွိနိုင္တဲ့ေက်ာင္းသားေတြဟာ သူတို႔စိတ္မပါတဲ့ဘာသာရပ္ေတြမွာ ေပါ့ေပါ့ျဖစ္သြားျပီး ၾကိဳးစားသင္ယူတာမိ်ဳး လုပ္ေတာ့မွာမဟုတ္ပါဖူး ။ တခ်ိန္တည္းမွာ စာေမးပြဲဆိုတာေတြဟာ စာေမးပြဲမွာအမွတ္ေကာင္းဖို႔အတြက္ပဲ ေက်ာင္းသားေတြမွာစာကံုးက်က္ေနရတာမိ်ဳး မျဖစ္သင့္ပါဖူး ။

ဒါေၾကာင့္ တူေဒးသတင္းစာရဲ႕ေပးစာမွာေရးထားတဲ့ စာဖတ္သူတေယာက္ေရးသလို အေရအတြက္ထက္ အရည္အေသြးရွိတဲ့ စာေမးပြဲေတြကို အသံုးျပဳဖို႔အေရးၾကီးပါတယ္ ။ ဒါေပမယ့္လည္း ပညာေရးစနစ္တခုမွာ စာေမးပြဲနဲ႔ပတ္သက္ရင္ အဲလို နွစ္ဖက္ညီမွ်တဲ့အေျခအေနဆိုတာေရာက္လာဖို႔ မလြယ္ကူတဲ့အရာျဖစ္တဲ့အတြက္ အေထာက္အကူျပဳနိုင္မယ့္အေျပာင္းအလဲေတြကို စမ္းသပ္သင့္တာမိ်ဳး ၊ ရလဒ္ကိုသံုးသပ္ျပီး ျပန္ ညွိယူရတာေတြလုပ္ဖို႔လည္း အေရးၾကီးသလို လုပ္ရလိမ့္မယ္လို႔ သံုးသပ္လိုက္မိပါေတာ့တယ္ ။


ကုိးကား။

[1] Today Newspaper (http://www.todayonline.com) - Front Page, 28 Jan 2009 issue
[2] Today Newspaper (http://www.todayonline.com) - Forum Section, 4 Feb 2009, 6 Feb 2009 issues
[3] Why we do what we do - Understanding Self-Motivation (Edward L. Deci)
[4] Primary Education Review and Implementation (PERI) Committee Shares Preliminary Recommendations (http://www.moe.gov.sg/media/press/2009/01/strong-fundamentals-for-future.php)