လူနဲ႔တူလုိ႔ေပးတဲ့လက္မွတ္

စကၤာပူမူလတန္းေက်ာင္းမွအေတြ႔အၾကံဳကိုေရးသားထားေသာ Seen and Be Seen ဘေလာဂ့္မွ ကူးယူေဖၚျပသည္

ေနာက္ဆုံးေခတ္ရဲ႕ နည္းပညာေတြနဲ႕ ထုံမႊမ္းေနတဲ့ ဒီကၽြန္းႏုိင္ငံေလးက ေက်ာင္းေတြမွာ လူနဲ႕တူရင္ အသိအမွတ္ျပဳတဲ့ Certificate ေပးရတာကလဲ ေနာက္ဆုံးေခတ္ရဲ႕ ဗ်ဴဟာတစ္ခုထင္ပါရဲ႕။ ဒီအသိအမွတ္ျပဳလက္မွတ္ရဲ႕ နာမည္က
"Caught You Doing Right" ပါတဲ့။

မူလတန္းအ႐ြယ္မွာ iPhone နဲ႔စာသင္ၾကရတဲ့ ကေလးေတြရဲ႕ ကံၾကမၼာက လုိက္မမွီႏိုင္ပါဘူး။ Learning Trail လုိ႔ေခၚတဲ့ သင္ၾကားရင္း၊ အလည္သြားရင္း ဆုိတဲ့ Program ေတြမွာ သူတုိ႔ေလးေတြ iPhone ေလးေတြကုိယ္စီနဲ႔။ ေက်ာင္းမွာလဲ White Board ေခတ္မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ Smart Board နဲ႔။ အတန္းတုိင္းမွာ Net book ေတြ၊ Tablet ေတြကိုယ္စီနဲ႔။ အသံသြင္းစရာေတြ၊ Video ေတြအတြက္ Studio နဲ႔။ အရာရာတုိင္းက ေနာက္ဆုံးေပၚ၊ ေနာက္ဆုံးနည္းပညာနဲ႔ ေနာက္ဆုံးေခတ္ရဲ႕ ပညာေရး။

ဒီလုိေခတ္မွီေက်ာင္းမွာ ေခတ္မီဆရာတစ္ေယာက္ ကြန္ပ်ဴတာနဲ႔ အလုပ္႐ွဳပ္ေနတာကို ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္က ဒီလုိေမးတယ္။ "Teacher, are you watching p*** site?" ဆရာျဖစ္သူက ဆုံးမခ်င္လုိ႔ လာဦးေခၚေတာ့ "Teacher is watching p*** site" လုိ႔ အက်ယ္ႀကီးေအာ္ၿပီး ထြက္ေျပးတယ္။ ေနာက္ကလုိက္တဲ့ ဆရာက ေလွကားေပၚက လိမ့္က်လုိ႔ Ambulance ေခၚၿပီး ေဆး႐ုံတင္၊ ကေလးနဲ႕ မိဘကို ေခၚၿပီး Warning ေပးေတာ့ ကေလးက "Not Fair" လုိ႔ အတန္းပုိင္ ဆရာမကို ေျပာတယ္။ သူ႕ကို ဘယ္သူက လုိက္ခိုင္းလုိ႔လဲ၊ သူ႕ဟာသူ ေခ်ာ္က်တာ ငါနဲ႔ မဆိုင္ဘူးတဲ့။ လုံး၀တြန္႔ဆုတ္ေတြေ၀ျခင္း၊ ေနာင္တရျခင္း ကင္းတဲ့ ပကတိမ်က္ႏွာနဲ႕။ ဪ... ေခတ္ရဲ႕သားေကာင္ေတြမုိ႔လဲ ေခတ္အတိုင္း စဥ္းစားၾကေလသလား။

သူငယ္တန္းက ကေလးမေလးတစ္ေယာက္လဲ ဆရာမစာသင္ေနတုန္း စကားမ်ားေနလုိ႔ ဟန္႔လုိက္တာ ဆရာမကုိ လက္ခလယ္ႏွစ္ဘက္စလုံး ေထာင္ျပသတဲ့။ ဆရာမက ဒီအျပဳအမူ႐ုိင္းတယ္၊ မလုပ္ရဘူးေျပာေတာ့ ေနာက္တစ္ခါထပ္လုပ္ျပတယ္။ ဆရာမျဖစ္သူက မိခင္ကို ဖုန္းဆက္ၿပီး "႐ွင့္သမီး ဆရာမကို လက္ခလယ္ ေထာင္ျပတယ္" လုိ႔ေျပာေတာ့ "So, what?" တဲ့။ ဆရာမက "ကၽြန္မကို လာေတြ႕ပါ" လုိ႔ ေျပာေတာ့ မအားဘူး၊ ေနာက္မွလာမယ္တဲ့။ ဆရာမလည္း "No wonder" လုိ႔ပဲ ေျပာႏိုင္ေတာ့တယ္။

ဒီလုိ ဥပမာေတြရဲ႕ အက်ဳိးဆက္ကေတာ့ ေက်ာင္းမွာ Department အသစ္တစ္ခု ဖြဲ႕စည္းတာပါပဲ။ Character & Citizenship Education တဲ့။ ဒီဌာနရဲ႕ အဓိက ရည္႐ြယ္ခ်က္က ကၽြန္းပိစိသူ၊ ကၽြန္းပိစိသား ကေလးသူငယ္မ်ား
လူသားဆန္ေရးပါပဲ။ အဓိက ကေတာ့ ကၽြန္းသား မဆန္ေရး ဆုိပါေတာ့။ ဒီလုိနဲ႔ ဒီ Certificate ေလးတစ္ခုေပၚထြက္လာပါတယ္။ လိမၼာနားလည္မွႈ၊ စာနာတတ္မွု၊ ယဥ္ေက်းသိမ္ေမြ႕မွု၊ ကိုယ္က်ဳိးစြန္႔ႏိုင္မွု စတာေတြကို လုပ္ႏိုင္တဲ့ ကေလးေတြကို ေပးတာပါပဲ။ စာအုပ္ေတြ တေပြ႕တပုိက္နဲ႔ ဆရာမလာရင္ အသိစိတ္နဲ႔ လာကူသယ္ေပးတဲ့ကေလး၊ အတန္းတိုင္းမွာ သူတပါး အခက္အခဲကို ကူညီတဲ့ကေလး၊ ကုိယ္က်ဳိးထက္ အမ်ားအတြက္ နားလည္တဲ့ ကေလး။ ဒီလုိ ကေလးမ်ိဳးေတြကို သတိထားမိတဲ့ ဘယ္ဆရာမ၊ ၀န္ထမ္းမဆုိ Department head ဆီကို Email ပုိ႔ၿပီး ေက်ာင္းအုပ္ႀကီးကုိယ္တုိင္က Approve လုပ္၊ Assembly လုိ႔ေခၚတဲ့ ေက်ာင္းသူ၊ေက်ာင္းသား ဆုံတဲ့အခ်ိန္မွာ အားလုံးရဲ႕ေ႐ွ႕မွာ ေသေသခ်ာခ်ာ ခ်ီးက်ဴးစကားေျပာၿပီးမွ ဆုေပးတာပါ။ Certificate နမူနာေလးေတြက ဒါမ်ိဴးေလးေတြပါ။

For her selfless act of extending a helping hand to a friend in need. Kelly readily gave tissue to a friend who vomited in class. She also went the extra mile to clean up her friend’s table and books. She was a comfort to her friend and her ‘Share and Care’ spirit is commendable.

For having gone the extra mile in showing care and concern for others. At a break during a soccer match, Ismail was seen pouring water for all his team mates first though he was perspiring profusely and was thirsty and tired. His selfless act is commendable.

For showing empathy and kindness to a P1 child who was crying. She even offered money to the child to make a call to her mother.

ၤၤၤFor showing care and concern by voluntarily approaching and assisting a teacher who was carrying heavy books and bags. Wan Syukrina offered help to the teacher who was touched by her concern and thoughtfulness.

ကုိယ္တု႔ိေခတ္၊ ကိုယ္တုိ႔ႏုိင္ငံရဲ႕ ေက်ာင္းမွာသာ ဒါမ်ဳိးဆုေပးရရင္ စာေတာင္ သင္ခ်ိန္႐ွိပါ့မလားမသိ။ ကေလးအားလုံးနီးပါး ဆုရမယ္ထင္ရဲ႕။ ဆရာမ ခင္ခင္ထူးရဲ႕ ၀တၳဳထဲကလုိ ဆရာမကို ဖိနပ္မပါ ဘူတာ႐ုံထိ မိုး႐ြာ႐ြာ၊ ေနပူပူ လာႀကဳိ႐ွာတဲ့ ကေလးငယ္ေတြဆုိ ဘယ္လုိ ဆုမ်ဳိးမ်ား ေပးရပါ့မလဲ။

ဒီေခတ္မွီေက်ာင္းမွာေတာ့ ေက်ာင္းသား ၁၀၀၀ ေက်ာ္မွာ ႏွစ္ပတ္တစ္ခါ ၃ ေယာက္ေလာက္ ဆုရၾကတယ္။ အပတ္စဥ္အဂၤါေန႔တုိင္း ဆုေပးပြဲ႐ွိၿပီး ဆုရတဲ့ ကေလးနဲ႔ ဆုရတဲ့ အေၾကာင္းအရာကို Canteen / Library နဲ႔ General Office ေတြက TV ႀကီးေတြမွာ တစ္ေနကုန္ ျပၿပီး တစ္ေက်ာင္းလုံးကို ဂုဏ္ယူေစေသးတာ။ ေခတ္မီပါတယ္ ဆုိေနမွေလ။

ဒီလုိနဲ႔ ႏွစ္လေလာက္ေရာက္ေတာ့ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ သိတတ္လိမၼာယုံနဲ႔ မၿပီး၊ သူတပါးရဲ႕ ေမတၱာ၊ ေစတနာကို တန္ျပန္နားလည္ျခင္းကို ေလ့က်င့္ႏိုင္ဘုိ႔ "Caught You Being Kind" ဆုိတဲ့ Certificate ကို ေခတ္မွီမွီ တီထြင္လုိက္ျပန္တယ္။ ဒါကေတာ့ ဆရာမေတြကို ကေလးေတြက ျပန္ၿပီး အသိအမွတ္ျပဳ ေပးရတဲ့ လက္မွတ္။ ကုိယ္ခ်စ္တဲ့ ဆရာမကုိ ဘာလုိ႔ ခ်စ္သလဲ ဆိုတာ အသိအမွတ္ျပဳ Comment ေလးေရးၿပီး Canteen ကပုံးႀကီးထဲ သြားထည့္လုိက္႐ုံပဲ။ လြယ္လုိက္သည့္ျဖစ္ျခင္း။ ဒါန့ဲပဲ ကေလးေတြကို တစ္လတိတိ ဒီအေၾကာင္း Assembly မွာ ေက်ာင္းအုပ္ႀကီးက ေျပာျပ၊ ႐ွင္းျပ။ တစ္လျပည့္ေတာ့ ဒီပုံးႀကီးကို ဖြင့္ၾကည့္ေတာ့ ဆရာမ ၁၀၀ ေက်ာ္ ႐ွိတဲ့ ေက်ာင္းမွာ စာ႐ြက္ ၃ ႐ြက္ပဲရတယ္ ဆုိရင္ ေခတ္မီ တယ္ပဲ ေျပာရဦးမလား။ ကေလးေတြရဲ႕ ရင္ထဲမွာ သူတပါးရဲ႕ ေမတၱာ၊ ေစတနာ ကုိ အသိအမွတ္ျပဳရဲတဲ့၊ ျပဳရေကာင္းမွန္းသိတဲ့ ခ်စ္ျခင္းေမတၱာတစ္မ်ဳိးလဲ ေခတ္မီစြာ ေပ်ာက္ဆုံးေနျပန္တယ္။ ေခတ္က သင္ၾကားေပးတဲ့ အ႐ုိင္းစိတ္ တမ်ဳိးလို႔ ဆုိၾကစု႔ိရဲ႕။

ဆရာမေတြက ဒီေလာက္ပဲ ေမတၱာတရား ေခါင္းပါးလုိ႔လား ဆုိေတာ့လဲ မဟုတ္ျပန္ဘူး။ ကုိယ့္စိတ္ထဲမွာ ဆရာမျဖစ္ဘုိ႔ကို ေမြးဖြားလာတယ္လုိ႔ထင္မိတဲ့ ဆရာမ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားလဲ ဒီ ၃ ေယာက္ထဲ မွာ မပါျပန္ဘူး။ တခုထူးျခားတာက ဒီ ဆရာမ ၃ ေယာက္လုံး ရယ္စရာ အရမ္းေျပာတတ္တာပါပဲ။ သူတုိ႔ အခ်င္းခ်င္းလဲ အၿမဲ ရယ္ေမာေနတဲ့ ဆရာမေတြ။ သူတပါးကို ရယ္ေမာေစျခင္း တစ္ခုပဲ အသိအမွတ္ျပဳခံရတဲ့ ၿမိဳ႕ျပယဥ္ေက်းမွုေလလား မခြဲျခားတတ္ပါဘူးေလ။ ဘယ္လုိပဲျဖစ္ျဖစ္ ၃ ေယာက္မွသည္ ၃၀၀ ဆီသုိ႔ ဆုိတဲ့ ရည္႐ြယ္ခ်က္နဲ႔ ကေလးေတြကုိ ဘုိးဘြားရိပ္သာေတြေခၚသြား၊ အဘုိးအဘြားေတြနဲ႔ စကားေျပာခုိင္း၊ မိနစ္တုိင္း ကေလးေတြ ေသဆုံးေနတဲ့ အာဖရိက အေၾကာင္း၊ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးလုိ႔ ပညာကို ခက္ခက္ခဲခဲ သင္ယူရတဲ့ ကမာၻေက်ာ္ ပုဂၢဳိလ္ေတြ အေၾကာင္း ေျပာျပၿပီး ျပည့္စုံတဲ့ ႏိုင္ငံမွာ ေအးေအးခ်မ္းခ်မ္း ေခတ္မီမီ ပညာသင္ၾကားခြင့္ ရတဲ့ ဘ၀ကို ေက်နပ္ဘုိ႔၊ အၿမဲတမ္း Complain တက္ဘုိ႔ပဲ စဥ္းစားမေနၾကဘုိ႔ Slide Show ေတြ၊ video ေတြ မ်ဳိးစုံနဲ႔ အဂၤါေန႔တုိင္း သင္ၾကားေပးၾကတယ္။ ႏုနယ္တဲ့ ႏွလုံးသားေလးေတြ ေခတ္မီစြာ ႐ုိသားေစဘုိ႔၊ ပညာတတ္ဆန္စြာ ယဥ္ေက်းေစဘုိ႔ နဲ႔ လူသားဆန္စြာ သိမ္ေမြ႕ေစဘုိ႔ ဆုိတာ ေခတ္မီ IT နည္းပညာေတြ၊ iPhone ထဲက Applications ေတြထက္ သင္ရခက္တယ္ မဟုတ္လား။

ကိုယ္တုိင္လဲ Certificate ဘယ္ႏွစ္ခုေလာက္႐ွိမလဲစဥ္စားမိတယ္။ "Caught You Doing Right" က ဘယ္ႏွစ္ခု၊ "Caught You Being Kind" ကဘယ္ႏွစ္ခု၊ ေျပာလုိ႔ေျပာတာ မဟုတ္ဘူး။ "Caught You Doing Wrong" ေတြက ပုိမ်ားေနသလုိလုိ။ တခ်ဳိ႕ Wrong ေတြက ကိုယ္တုိင္သိၿပီး သိပ္ေနာက္မက်ခင္ ရပ္တန္႔လိုက္ေပမယ့္ တခ်ဳိ႕က်ေတာ့ Wrong ေနပါတယ္ ဆုိတာႀကီးကို သိသိႀကီးနဲ႔ ေက်နပ္ေနတာမ်ဳိးလဲ ႐ွိတယ္။ ဘ၀မွာ ေက်ေက်နပ္နပ္ႀကီး အမွားခံလုိက္တဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြ ႐ွိသလုိ နည္းနည္းေလးမွ အမွားမခံႏိုင္တဲ့ စိတ္ပင္ပန္းခဲ့တဲ့ ေန႔ေတြလဲ႐ွိေနျပန္ေရာ။ အမွားဆုိတာေတြ၊ လူေတြရဲ႕ ပညက္ခ်က္ေတြအားလုံးရဲ႕ အျပင္ဘက္မွာ လိပ္ျပာသန္႔သန္႔ ထြက္ရပ္ေနခ်င္တဲ့ ေဂါက္ေတာက္ေတာက္ေန႔ေတြလဲ ႐ွိတယ္။ "မင္းမွားေတာ့မယ္ဆုိတာ သိလုိ႔ေျပာေနတာကြ" ဆုိတဲ့ေစတနာစကားေတြကို မွားၾကည့္လုိက္ဦးမယ္လုိ႔ တန္ျပန္ခဲ့တဲ့စိတ္႐ုိင္း၀င္တဲ့ ေန႔ေတြလဲ ႐ွိတယ္။ သူတပါးရဲ႕ အမွားနဲ႔ အ႐ွဳံးကို ေစာင့္ၾကည့္ၿပီး ၀မ္းသာတတ္တဲ့ လူတခ်ဳိ႕ကို ၿပံဳးျပခ်င္တဲ့ ေန႔ေတြလဲ ႐ွိတယ္။ ကုိယ့္အမွားကို သူမ်ားအမွားလုပ္ၿပီး မ်က္ႏွာေျပာင္ေျပာင္ လႊဲခ်တတ္တဲ့ လူတခ်ဳိ႕ကို အာ႐ုံေနာက္တဲ့ေန႔ေတြလဲ႐ွိတယ္။ အမွားကိုသိမွ အမွန္ျပင္လုိ႔ရမွာေပါ့လုိ႔ ေျပာၾကတဲ့ လူေတြကို "အမွားတုိင္းရဲ႕ ဆန္႔က်င္ဘက္လားရာဟာ အမွန္ဆုိတာ ေသခ်ာရဲ႕လား" လုိ႔ျပန္ေမးခ်င္တဲ့ ေန႔ေတြလဲ ႐ွိခဲ့ဘူးတယ္။

ကေလးေတြကုိ လူနဲ႔ တူဘုိ႔ လူႀကီးေတြက ႀကိဳးစား၊ လူႀကီးေတြ လူနဲ႔ တူဘုိ႔ကိုေတာ့ သက္ဆုိင္ရာ ဘာသာေရး သေဘာတရား ေတြက ႀကိဳးစား၊ အစြန္းေရာက္တဲ့ လူလဲေရာက္၊ လမ္းေခ်ာ္တဲ့လူလဲ႐ွိ၊ ဒီၾကားထဲ Certificate ႐ူး ႐ူးသြားတဲ့ လူေတြလဲ ႐ွိတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ကုိယ့္လုပ္ရပ္ကို ယံုၾကည္မွု႐ွိတဲ့ သူအတြက္ ဘယ္သူဘယ္လုိ ေပးေပး တုန္လွုပ္စရာ မလုိပါဘူးေလ။

တကယ္တမ္းေတာ့ သူတပါးေပးတာထက္ ကုိယ့္ကိုကုိယ္ေန႔တုိင္းေပးေနတဲ့ Certificate ေတြက ပိုအေရးႀကီးတာပါ။ ဒီေန႔ ငါေတာ္တယ္၊ ဒီေန႔ ငါေပ်ာ္တယ္။ ဒီေန႔ေလာက္ ညံ့တာမ႐ွိဘူး စသည္ျဖင့္ေပါ့။ ေန႔တုိင္းက ေကာင္းမေနႏိုင္သလုိ၊ ေန႔တုိင္းလဲ မညံ့ႏိုင္ပါဘူးေလ။ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ အဆိပ္ျဖစ္ေစမယ့္ Certificate မ်ဳိးမေပးမိဘုိ႔လဲ အေရးႀကီးပါတယ္။ "Caught You Being An Idiot" ဆိုတာမ်ဳိးေပါ့။ ကိုယ့္ကေတာ့ အသက္ ၃၀ ေက်ာ္မွာ "Certificate of Caught You Doing Stupid" အမ်ိဳးအစားေပါင္း ၃၀ ေက်ာ္နဲ႔ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ႀကီး ႐ြက္လႊင့္ေနတုန္းပါပဲ။

Civic Education အေၾကာင္း တေစ့တေစာင္း

၂၀ ရာစုေႏွာင္းပိုင္း ကာလမွာ ႏိုင္ငံေရးသီအိုရီတခုျဖစ္တဲ့ Civic Education အေၾကာင္းကို ပညာရွင္ေတြရဲ႕ စိတ္၀င္စားတစား ေလ့လာမွဳေတြ တစတစ က်ယ္ျပန္႕လာခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံသားေကာင္းျဖစ္ဖို႕ဆိုတာ လုပ္ယူရတာ ျဖစ္တယ္။ ေမြးကတည္းက ျဖစ္လာတာ မဟုတ္ဘူး ဆိုတာကို လူအမ်ားက ပိုျပီး လက္ခံလာခဲ့ၾကပါတယ္။ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးအေဆာက္အအံု တခု ျဖစ္ထြန္းလာဖို႕အတြက္ သင့္ေလ်ာ္တဲ့ အသိပညာ၊ အတတ္ပညာနဲ႕ စာရိတၱျမင့္မားတဲ့ ႏိုင္ငံသားေတြ လိုအပ္တယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္မ်ားက တညီတညြတ္တည္း လက္ခံလာၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အသိပညာ၊ အတတ္ပညာနဲ႕ စာရိတၱျမင့္မားတဲ့ ႏိုင္ငံသားေတြ မ်ားျပားလာေအာင္ ဘယ္လို လုပ္မလဲ ဆိုတာက ေမးစရာ ျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။ စာသင္ေက်ာင္းေတြ၊ တကၠသိုလ္ ပညာေရးေတြနဲ႕တင္ မလံုေလာက္ဘူးဆိုတာကိုလဲ သိျမင္လာၾကပါတယ္။



Civic Education ဆိုရာ၀ယ္Civics ဆိုတာ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အလမ္းနဲ႕ တာ၀န္ေတြကို ေလ့လာျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ Civic Education ဆိုတာကေတာ့ ဒီလိုႏိုင္ငံသားအခြင့္အလမ္းနဲ႕ တာ၀န္ေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးအင္စတီက်ဴးရွင္းေတြနဲ႕ ျပည္သူ႕ေရးရာ မူ၀ါဒေတြကို လူအမ်ားသိရွိလာေအာင္ ပညာေပးျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ မူကြဲေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိေပမယ့္ " ဘံုအက်ိဳးစီးပြားရရွိေရးအတြက္ ေဆာင္ရြက္ရန္၊ အမ်ားျပည္သူအား အစိုးရႏွင့္ အျခားအဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ abuse လုပ္ျခင္းႏွင့္ တိုက္ခိုက္ျခင္းကို ကာကြယ္ေပးရန္၊ ျပည္သူ႕ေရးရာကိစၥရပ္မ်ားကို ေ၀ဖန္ဆန္းစစ္ႏိုင္ေသာ အသိဥာဏ္ပညာမ်ားကို ျဖန္႕ျဖဴးေပးရန္၊ အသိပညာဗဟုသုတမ်ားကို ကိုယ္ပိုင္အက်ိဳးစီးပြားႏွင့္ အမ်ားျပည္သူအက်ိဳးစီးပြားအတြက္ အသံုးျပဳရန္ ဟူေသာ ရည္မွန္းခ်က္ မရွိပါက မည္သည့္ civic potential မွ ျပည့္စံုမည္ မဟုတ္ေပ။ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အလမ္းႏွင့္ တာ၀န္မ်ားဆိုင္ရာ အသိပညာ၊ အရည္အခ်င္း၊ အျမင္ႏွင့္ တန္ဖိုးထားမွဳမ်ားသည္ ႏိုင္ငံေရးရာကိစၥရပ္မ်ားတြင္ ႏိုင္ငံသားမ်ားအားလံုး တာ၀န္သိစြာျဖင့္ ထိထိေရာက္ေရာက္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္းကို ျဖစ္တည္လာေစသည္။ သို႕ျဖစ္ရာ အဆိုပါ အရည္အေသြးမ်ား ျမင့္မားလာေစရန္ ေဆာင္ရြက္ေရးသည္ civic education ၏ mission ျဖစ္သည္" ဆိုတဲ့ mission အေပၚမွာပဲ အေျခခံထားတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ႏိုင္ငံသားတေယာက္ဟာ ႏိုင္ငံရဲ႕ vision ကို သိျမင္နားလည္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားအက်ိဳးစီးပြားကို နားလည္ျပီး ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္တတ္ရပါမယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ားရဲ႕ မူ၀ါဒေတြကို ဆန္းစစ္ေ၀ဖန္ႏိုင္စြမ္း ရွိရပါမယ္။ အမ်ားျပည္သူရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားနဲ႕ ကိုယ္ပိုင္အက်ိဳးစီးပြား ယွဥ္တြဲလာတဲ့အခါမွာ အမ်ားျပည္သူအက်ိဳးစီးပြားကို ဦးစားေပးလိုတဲ့ civic virtue ရွိရပါမယ္။ ဥပမာ- ဖြ႕ံျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံအမ်ားစုရဲ႕ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးကို ေႏွာင့္ေႏွးေစတဲ့ လာဘ္စားမွဳ ျပႆနာဟာ civic virtue မရွိတဲ့ ျပႆနာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီစနစ္ရဲ႕ civic virtue ဆိုတာမွာ Civic dispositions ( ဒီမိုကေရစီစနစ္ ထြန္းကားရွင္သန္ေရးကို ေဆာင္ရြက္လိုေသာ ႏိုင္ငံသားအျမင္၊ အေလ့အထႏွင့္ စိတ္ထားမ်ား ရွိျခင္း) နဲ႕ Civic commitments (ဒီမိ္ုကေရစီစနစ္၏ အေျခခံ တန္ဖိုးမ်ားႏွင့္ စည္းမ်ဥ္းမ်ားအေပၚတြင္ အေလးေပးအာရံုစိုက္မွဳ) ဆိုတာေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။

Civic Education ဆိုတာက ဒီလို civic virtue ကို ျမွင့္တင္ေပးျပီး ထိေရာက္တဲ့ civic participation ျဖစ္လာေအာင္ ပညာေပးျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ civic participation ဆိုတာက ျပည္သူ႕ေရးရာ မူ၀ါဒေတြကို ဆန္းစစ္ေ၀ဖန္မွဳေတြတင္ မဟုတ္ပါဘူး။ ျပည္သူ႕ေရးရာ၊ အမ်ားျပည္သူအက်ိဳးစီးပြားစတာေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အသိပညာ ဗဟုသုတရွိျခင္း၊ ခံယူခ်က္ရွိျခင္း၊ ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားနဲ႕ အစိုးရအဖြဲ႕အစည္းအေပၚ reflective enquiry ျပဳလုပ္မွဳ စတာေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံသားတေယာက္ဟာ စည္းကမ္းမဲ့ လမ္းေပၚမွာ အမွိဳက္လႊင့္ပစ္တာဟာ civic virtue မရွိလို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဌာနဆိုင္ရာ၀န္ထမ္းတေယာက္ကို လာဘ္ေပးတာကလဲ civic participation မွာ အားနည္းေနျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕ civic virtue ကို ျမွင့္တင္ေပးျပီး၊ ႏိုင္ငံေတာ္အနာဂတ္လမ္းခရီးမွာ ပူးေပါင္းပါ၀င္လာဖို႕အတြက္ civic education ကို စနစ္တက် ျပဳလုပ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ civic education ကို ဘယ္လိုအေကာင္အထည္ေဖာ္မလဲ ဆိုတာေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အျမင္ကြဲလြဲမွုေလးေတြ ရွိပါတယ္။

Civic Education ဆိုင္ရာ အျမင္ကြဲျပားမွဳမ်ား

ဒီေနရာမွာလဲ ပေလတိုနဲ႕ အရစ္တိုတယ္တို႕ေတြ Civic Education ဆိုတာနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ေျပာခဲ့စဥ္ကာလ ကတည္းက အစျပဳ ျဖစ္ေပၚလာခဲ့တဲ့ အျငင္းပြားမွဳေတြ၊ အျမင္မတူညီမွဳေတြက ရွိပါေသးတယ္။ ျပည္သူလူထုကို ႏိုင္ငံသားနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ပညာေပးမွဳေတြဟာ ဘယ္လိုႏိုင္ငံေရး အေဆာက္အအံုဆိုတာေပၚမွာ မူတည္ပါတယ္။ ဥပမာ- ဒီမိုကေရစီ စနစ္ထြန္းကားတဲ့ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာ ဒီမိုကေရစီ မဆန္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚေတြ၊ ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကို လက္ခံျခင္း မရွိတဲ့ ဒီမိုကေရစီ ႏိုင္ငံသားေတြ ရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံသားေတြဟာ ဒီမိုကေရစီနဲ႕ လိုက္ေလ်ာညီေထြရွိတဲ့ အသိပညာ၊ အရည္အခ်င္းနဲ႕ စာရိတၱေတြ ရွိလာဖို႕ ၾကိဳးပမ္းႏိုင္မွသာ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳကေန ဒီမိုကေရစီ အျမစ္တြယ္ရွင္သန္ခိုင္မာမွဳ ရွိလာေအာင္ ျပဳလုပ္ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံသားေတြ ေပၚထြန္းလာေစေရး ဆိုတာမွာကလဲ ဘယ္လို ဒီမိုကေရစီ သေဘာတရားေတြနဲ႕ တိုင္းျပည္ကို တည္ေဆာက္မွာလဲ ဆိုတာကို မူတည္လာျပန္ပါတယ္။

ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ March နဲ႕ Olsen ဆိုခဲ့ဖူးသလိုပဲ ဒီမိုကေရစီ သေဘာတရားေရးရာ ျငင္းခုန္မွဳေတြ ျဖစ္တဲ့ ကိုယ္စားျပဳမွဳနဲ႕ တိုက္ရိုက္ပါ၀င္ပတ္သက္မွဳအၾကားက ခ်ိန္ခြင္လွ်ာ၊ ကိုယ္ပိုင္အက်ိဳးစီးပြားနဲ႕ အမ်ားျပည္သူ အက်ိဳးစီးပြားအၾကားက ခ်ိန္ခြင္လွ်ာ၊ အခြင့္အေရးနဲ႕ တာ၀န္ယူမွဳအၾကားက ခ်ိန္ခြင္လွ်ာ၊ လြတ္လပ္မွဳနဲ႕ တန္းတူညီမွ်မွဳအၾကားက ခ်ိန္ခြင္လွ်ာ၊ ညီညြတ္မွဳနဲ႕ ကြဲျပားျခားနားမွဳအၾကားက ခ်ိန္ခြင္လွ်ာ စတဲ့ ခ်ိန္ခြင္လွ်ာေတြကို ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရေတြအေနနဲ႕၊ မူ၀ါဒခ်မွတ္သူေတြအေနနဲ႕ ဘယ္လိုထိန္းညွိမလဲ ဆိုတဲ့ အခ်က္ေပၚမွာ မူတည္သြားတတ္ျပန္ပါတယ္။ ဒီလို သေဘာတရားေရးရာ ကြဲျပားျခားနားမွဳေတြဟာ democratic civic education ကို ဘယ္လို အေကာင္အထည္ေဖာ္သလဲ ဆိုတဲ့အေပၚမွာ ရိုက္ခတ္လာပါတယ္။ စာသင္ခန္းအေျချပဳ ပညာေရးနဲ႕ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအေျချပဳ လူထုပညာေပး လုပ္ငန္းေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္တဲ့ ပံုသ႑ာန္ေတြဟာ ဒီလိုသေဘာတရားေရးရာ ကြဲျပားျခားနားမွဳေပၚမူတည္ျပီး အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲျပားလာပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ စာသင္ခန္းအေျချပဳနည္းလမ္းျဖစ္ျဖစ္၊ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအေျချပဳ လူထုပညာေပး နည္းလမ္းျဖစ္ျဖစ္၊ ဘယ္လိုသ႑ာန္ေတြပဲသံုးသံုး အဓိကေတာ့ ႏိုင္ငံသားေတြအေနနဲ႕ ေခတ္၊ စနစ္နဲ႕ ေလ်ာ္ညီတဲ့ ႏိုင္ငံသားေတြမွာ ရွိရမယ့္ အရည္အခ်င္းေတြ၊ အေတြးအေခၚေတြ၊ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မွဳေတြ၊ ကၽြမ္းက်င္မွဳေတြ ရွိလာဖို႕ကသာ အေရးၾကီးဆံုးျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာလဲ အရည္အေသြးျပည့္၀တဲ့ ႏိုင္ငံသားေကာင္းတေယာက္ျဖစ္လာဖို႕အတြက္ ဘယ္အတိုင္းအတာအထိ ႏိုင္ငံေရးသုတနဲ႕ civic knowledge ေတြ လိုအပ္သလဲ ဆိုတာက ေမးစရာ ျဖစ္လာျပန္ပါတယ္။

ပညာရွင္တခ်ိဳ႕ကေတာ့ ဒီမိုကေရစီ ႏိုင္ငံသားေကာင္းျဖစ္ဖို႕အတြက္ ဒီမိုကေရစီ အုပ္ခ်ဳပ္မွဳစနစ္ (democratic governance) ကို နားလည္ရမယ္၊ ျပည္သူ႕ေရးရာ မူ၀ါဒေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာ သိနားလည္ရမယ္လို႕ သတ္မွတ္ၾကပါတယ္။ ပညာရွင္တခ်ိဳ႕ကေတာ့ ႏိုင္ငံသားေတြဟာ ျပည္သူ႕ေရးရာ မူ၀ါဒေတြကို အေသးစိတ္သိကၽြမ္းနားလည္စရာ မလိုအပ္ေပမယ့္ အေျခခံနားလည္မွဳနဲ႕ ဆန္းစစ္ေ၀ဖန္ ႏိုင္မွဳေတာ့ ရွိဖို႕ လိုအပ္တယ္လို႕ ယူဆၾကပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာ တည္ျငိမ္တဲ့ ႏိုင္ငံေရး အုပ္ခ်ဳပ္မွဳစနစ္တခု ေပၚထြက္လာဖို႕မွာ လူထုရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအျမင္ဟာ အဓိကက်တာေၾကာင့္ reasonable judgement ကို ျပဳလုပ္ႏိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံသားေတြ အမ်ားအျပား ေပၚထြက္လာဖို႕ အေရးၾကီးေၾကာင္း ပညာရွင္ အမ်ားစုက လက္ခံထားၾကပါတယ္။

ႏိုင္ငံေရး ပညာရွင္တဦးျဖစ္တဲ့ Samuel Popkin ကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးအသိပညာဗဟုသုတ အားနည္းတဲ့ ႏိုင္ငံသားေတြဟာ ဒီမိုကေရစီမူ၀ါဒေတြရဲ႕ အေပးအယူ debates ေတြ၊ ျပည္သူ႕ေရးရာ မူ၀ါဒအားနည္းခ်က္ေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာ ခြဲျခား ဆန္းစစ္မွဳေတြ မျပဳလုပ္ႏိုင္ပဲ ျဖစ္စဥ္ေတြ၊ အေၾကာင္းအရာေတြ၊ မူ၀ါဒေတြထက္ လူပုဂၢိဳလ္ေပၚမွာ မူတည္ျပီး ေရြးခ်ယ္မွဳေတြ လုပ္ေလ့ရွိၾကတယ္လို႕ ဆိုထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ႏိုင္ငံေရးအသိပညာ သင္းကြပ္ခံထားရတဲ့ အာဏာရွင္စနစ္ ႏိုင္ငံေတြနဲ႕ အာဏာရွင္စနစ္ကေန ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းဆဲ ႏိုင္ငံေတြမွာ ပုဂၢိဳလ္ေရးကိုးကြယ္မွဳေပၚ အေျချပဳတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေရြးခ်ယ္မွဳေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးအေၾကာင္းအရာထက္ ႏိုင္ငံေရးဇာတ္ေကာင္ကို အသားေပးမွဳေတြ၊ မင္းေလာင္းေမွ်ာ္မွဳေတြ၊ တကိုယ္ေတာ္ ဟီးရိုး၀ါဒကို ေထာက္ခံအားေပးမွဳေတြ ထြက္ေပၚေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ အျမစ္တြယ္ခိုင္မာရွင္သန္ေရးအတြက္ အတားအဆီး၊ အေႏွာင့္အယွက္ေတြပါပဲ။

Civic Education, Political Education ေတြ နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ဘယ္ေလာက္အတိုင္းအထိ ႏိုင္ငံသားတိုင္း သိထားသင့္သလဲ ဆိုတာကို အျငင္းပြားေနၾကဆဲ ျဖစ္ေပမယ့္ ႏိုင္ငံသားေတြဟာ မူ၀ါဒေရးရာေတြမွာ ကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္ျဖစ္စရာ မလိုဘူး ဆိုတာကိုေတာ့ လူအမ်ားက လက္ခံထားၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ႏိုင္ငံေရးရာနဲ႕ပတ္သက္ျပီး reasonable civic judgement ကို လုပ္ႏိုင္မယ့္ အေျခခံ ဗဟုသုတနဲ႕ အရည္အခ်င္းကိုေတာ့ ႏိုင္ငံသားတိုင္း ပိုင္ဆိုင္ထားသင့္တယ္ ဆိုတာကိုလဲ လက္ခံလာၾကျပီး၊ သင့္ေလ်ာ္မယ့္ civic education နဲ႕ civics assessment စတာေတြကို ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရေတြက အေကာင္အထည္ေဖာ္လာၾကပါတယ္။

ႏိုင္ငံသားေကာင္းဆိုတာ ေမြးကတည္းက ျဖစ္လာတာမဟုတ္ပဲ လုပ္ယူရတာျဖစ္တယ္ ဆိုတဲ့ အဆိုကို လက္ခံလာၾကတာနဲ႕အမွ် ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ အနာဂတ္ေခါင္းေဆာင္ လူငယ္ေတြကို political socialization လုပ္ရာမွာ လိုအပ္မယ့္ civic education ရဲ႕ အခန္းက႑ကိုလဲ ထည့္သြင္းစဥ္းစားလာၾကပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ အေျခခံပညာေရးအဆင့္အတန္း ျမင့္မားမွဳဟာ လူေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးဗဟုသုတ ရယူႏိုင္မွဳနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးမွာ ပါ၀င္ပတ္သက္မွဳ သ႑ာန္ကို အက်ိဳးသက္ေရာက္မွဳ ရွိတာေၾကာင့္ အေျခခံပညာေရး အဆင့္အတန္းျမင့္မားေရးကလဲ က႑တခုအေနနဲ႕ ပါ၀င္လာပါေတာ့တယ္။ ပညာေရး အင္စတီက်ဴးရွင္းေတြ မဟုတ္တဲ့ မိသားစု၊ လူမ်ိဳးစု၊ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္း၊ လူမွဳေရးအဖြဲ႕အစည္း၊ ႏိုင္ငံေရးျဖစ္ရပ္ေတြကေန civic formation ေပၚကို သက္ေရာက္မွဳေတြကိုလဲ ထည့္သြင္း စဥ္းစားလာၾကပါတယ္။ Mass Media ေတြကတဆင့္ လူငယ္ေတြကို civic knowledge, political knowledge ေတြ ျဖန္႕ျဖဴးေပးႏိုင္မယ့္ နည္းလမ္းေတြကိုလဲ တီထြင္အေကာင္အထည္ ေဖာ္လာၾကပါတယ္။ စာသင္ခန္းေတြ၊ သင္တန္းေတြနဲ႕ class-room based education ကို ပိုျပီးဦးစားေပးသင့္သလား၊ community-based experiences ေတြကို ဦးစားေပး အေကာင္အထည္ေဖာ္သင့္သလား ဆိုတာကိုေတာ့ ပညာရွင္ေတြ၊ မူ၀ါဒခ်မွတ္သူေတြၾကားမွာ အျမင္ကြဲလြဲမွဳေတြ ရွိေနဆဲပါပဲ။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ civic education ကို စနစ္တက်အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္ျပီး civic knowledge ေတြ လူငယ္ေတြအၾကား၊ ႏိုင္ငံသားေတြအၾကားမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႕သြားဖို႕က အေရးၾကီးဆံုးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

civic knowledge ၏ အေရးပါမွဳ

civic knowledge ရဲ႕ အေရးပါပံုနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ေတြက သုေတသနျပဳ ေလ့လာဆန္းစစ္ခ်က္ေတြ လုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ေလ့လာဆန္းစစ္ခ်က္ေတြအရ civic knowledge ရွိျခင္းအားျဖင့္ ႏိုင္ငံသားေတြဟာ သူတို႕ရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္အက်ိဳးစီးပြားကို သိျမင္လာၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အလမ္းေတြကို ပိုျပီး သိျမင္လာၾကပါတယ္။ အခြင့္အလမ္းေတြကို သိျမင္လာတာနဲ႕အမွ် ႏိုင္ငံေတာ္က ခ်မွတ္ထားတဲ့ မူ၀ါဒေတြရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္အက်ိဳးစီးပြားေတြအေပၚ သက္ေရာက္မွဳေတြကို ေတြ႕ျမင္လာၾကပါတယ္။ Delli နဲ႕ Keeter တို႕ရဲ႕ ေလ့လာဆန္းစစ္ခ်က္မ်ားအရ ႏိုင္ငံေရးဗဟုသုတဟာ ကိုယ္ပိုင္အက်ိဳးစီးပြားကို သိျမင္နားလည္ခြင့္ကို ေပးစြမ္းႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒီကေနတဆင့္ ကိုယ္ပိုင္အက်ိဳးစီးပြားနဲ႕ ျပည္သူ႕ေရးရာကိစၥရပ္ေတြကို ဆက္စပ္ေပးပါတယ္။ ဒီလို ဆက္စပ္ေပးရာကေနတဆင့္ ႏိုင္ငံေရးကို သိျမင္နားလည္တဲ့ ျပည္သူလူထုဟာ အစိုးရတရပ္ရဲ႕ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြ၊ မူ၀ါဒေတြကို အကဲျဖတ္ဆန္းစစ္ႏိုင္လာပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီနည္းလမ္းတက် ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာဆိုရင္ ဘယ္လိုပါတီနဲ႕ ဘယ္လိုအမတ္ေလာင္းဟာ သူတို႕ရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကို အေကာင္းဆံုးအေကာင္အထည္ေဖာ္ေပးႏိုင္မလဲ ဆိုတာကို တြက္ခ်က္ေရြးခ်ယ္ႏိုင္လာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ civic knowledge ဟာ စနစ္တခု ထြန္းကားေရးကို ေဖာ္ေဆာင္ေပးႏိုင္ပါတယ္။

civic knowledge နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ေနာက္ထပ္အက်ိဳးေက်းဇူးတခုကေတာ့ ျပည္သူ႕ေရးရာနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ကိစၥရပ္ေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးရာေတြမွာ အခ်ိန္ကာလနဲ႕ အညီ လိုက္ေလ်ာညီေထြရွိတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအျမင္ေတြ ရွိေနေစတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚ၊ အသိပညာေတြကို ေလ့လာတဲ့ ပညာရွင္ေတြက ႏိုင္ငံေရးဗဟုသုတနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအျမင္ တည္ျငိမ္မွဳ အၾကားမွာ သိသာထင္ရွားတဲ့ ဆက္ႏြယ္မွဳေတြ ခိုင္ခိုင္မာမာရွိေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ရွိခဲ့ၾကပါတယ္။

civic knowledge နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ေနာက္ထပ္အက်ိဳးေက်းဇူးတခုကေတာ့ ႏိုင္ငံသားေတြဟာ ႏိုင္ငံေတာ္မွာ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရး ေျပာင္းလဲမွဳအေျခအေနေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာ ခြဲျခားသိျမင္ႏိုင္ျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္ေျပာင္းလဲမွဳကို မသိျမင္တဲ့ ႏိုင္ငံသားတေယာက္ဟာ အခ်ိန္အခါ၊ အေျခအေနနဲ႕ အညီ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ ေျပာင္းလဲမွဳေတြထဲမွာ ဘယ္လို တုန္႕ျပန္ေဆာင္ရြက္ရမယ္ဆိုတာကို နားမလည္ႏိုင္ပါဘူး။ ႏိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္ ေျပာင္းလဲမွဳေတြနဲ႕အတူ ထြက္ေပၚလာတတ္တဲ့ အေတြးအေခၚ ရွဳပ္ေထြးမွဳေတြအၾကားမွာ နေ၀တိမ္ေတာင္နဲ႕ မ်က္စိလည္ေနတတ္ပါတယ္။ အမွန္နဲ႕အမွား၊ အႏိုင္နဲ႕အရွံဳးေတြကို မခြဲျခားတတ္ေတာ့ဘူး ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ အားကစားပြဲတခုကို ကစားနည္း (rule of game) နားမလည္ပဲ ေဘးကေန ထိုင္ၾကည့္ေနရသလိုပါပဲ။ ဥပမာ- ေဘာလံုးကစားနည္းကို နားမလည္ပဲ ေဘာလံုးပြဲထိုင္ၾကည့္တဲ့အခါ အနီ၀တ္ထဲ ေဘာလံုးေရာက္လိုက္၊ အျဖဴ၀တ္ထဲ ေဘာလံုးေရာက္လိုက္ ျဖစ္ေနတာေတြ လိုက္ၾကည့္ရင္း အနီ၀တ္က ကန္တဲ့ ဂိုးလဲ အားေပး၊ အျဖဴ၀တ္က ကန္တဲ့ ဂိုးလဲ လက္ခုပ္ထတီးနဲ႕ ေဘာလံုးဆိုတာ ဂိုးတိုင္ထဲ ေရာက္သြားရင္ ျပီးတာပဲဆိုတာမ်ိဳးေတြ ျဖစ္ေနတတ္တာပါ။

civic knowledge မရွိသူေတြဟာ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ေရြးခ်ယ္တဲ့အခါမွာ အမ်ားျပည္သူအက်ိဳးစီးပြား၊ ကိုယ္ပိုင္အက်ိဳးစီးပြားကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္မယ့္ မူ၀ါဒေရးရာ ခ်မွတ္ေပးႏိုင္မွဳနဲ႕ ေရြးခ်ယ္ဆံုးျဖတ္ႏိုင္မွဳ မရွိပဲ လူေတြရဲ႕ ရုပ္လကၡဏာ၊ လူအမ်ားၾကား ေရပန္းစားမွဳ အစရွိတဲ့ ဥပေဒျပဳေရး၊ မူ၀ါဒေရးဆြဲခ်မွတ္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေရး အရည္အခ်င္းေတြနဲ႕ မဆိုင္တဲ့ အခ်က္ေတြကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားေလ့ရွိ ၾကေၾကာင္း ပညာရွင္ေတြက ေလ့လာေတြ႕ရွိခဲ့ၾကပါတယ္။ အာရွ၊ အာဖရိက ႏိုင္ငံေတြက ျပည္သူလူထုေတြဟာ ႏိုင္ငံေရးအသိပညာ ဗဟုသုတေတြ အားနည္းတာေၾကာင့္ တိုင္းျပည္ကို အမွန္တကယ္ အက်ိဳးျပဳႏိုင္မယ့္ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြကို မွန္မွန္ကန္ကန္ ေရြးခ်ယ္ႏိုင္မွဳမွာ အားေပ်ာ့ျပီး ဒီမိုကေရစီ ေနာက္ျပန္ဆြဲမွဳျပႆနာေတြ၊ စစ္အာဏာသိမ္းမွဳ ျပႆနာေတြ၊ ဒီမိုကေရစီ ရွင္သန္ထြန္းကားေရး ေႏွာင့္ေႏွးမွဳ ျပႆနာေတြကို ရင္ဆိုင္ၾကရတာျဖစ္ေၾကာင့္ ေလ့လာသံုးသပ္သူေတြက ဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။

civic knowledge နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ေနာက္ထပ္အက်ိဳးေက်းဇူးတခုကေတာ့ ႏိုင္ငံသားေတြဟာ ျပည္သူ႕ေရးရာ ကိစၥရပ္ေတြမွာ တက္တက္ၾကြၾကြ စိတ္၀င္စားလာျပီး ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ခ်မွတ္ထားတဲ့ vision နဲ႕ objectives ေတြကို ပူးေပါင္းပါ၀င္ အေကာင္အထည္ေဖာ္လာၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြနဲ႕ ႏို္င္ငံသားေတြအၾကားမွာ အျပန္အလွန္ေလးစားမွဳနဲ႕ ယံုၾကည္မွဳေတြ တိုးပြားလာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အစိုးရနဲ႕ ျပည္သူအၾကားမွာ ညီညြတ္မွဳ ရွိလာေစျပီး၊ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အစိုးရလုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြအေပၚ လ်စ္လ်ဴရွဳမွဳေတြ ေလ်ာ့နည္းလာေစႏိုင္ပါတယ္။ လ်စ္လ်ဴရွဳမွဳဟာ ေၾကာက္ရြံ႕စိုးထိတ္မွဳရဲ႕ ဖခင္ျဖစ္ျပီး၊ အသိဥာဏ္ဗဟုသုတဟာ ယံုၾကည္မွဳရဲ႕ မိခင္ျဖစ္တယ္လို႕ ပညာရွင္ေတြက ဆိုထားခဲ့ၾကပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ political debates ေတြ ျပင္းထန္ေနတဲ့အခ်ိန္ေတြ၊ ေတာ္လွန္ေရးကာလေတြမွာ ႏိုင္ငံေရး ဗဟုသုတ အားနည္းသူေတြဟာ political issues ေတြရဲ႕ အမွားနဲ႕ အမွန္ကိစၥေတြကို ခြဲျခားသံုးသပ္မွဳ မျပဳလုပ္ႏိုင္ေတာ့ပဲ ဘက္ႏွစ္ဘက္က characters ေတြရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြကိုပဲ ၾကည့္လာတတ္ၾကပါတယ္။ အဲဒီကေနတဆင့္ `ဘယ္သူမွ အျဖဴထည္မဟုတ္ပါဘူး။ ျဖဴစင္တဲ့ သူရဲေကာင္း (white knights) ေတြ ဆိုတာ မရွိပါဘူး ဆိုတဲ့ အျမင္ေတြ ၀င္လာျပီး plague on both your houses ဆိုတဲ့ ရပ္တည္ခ်က္ေတြကို ကိုင္စြဲလာတတ္ၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးနားလည္သူေတြအတြက္က ႏို္င္ငံေရး တိုက္ပြဲေတြ၊ debates ေတြကို ၾကက္ေတာင္ကစားပြဲလို ျမင္ေပမယ့္ နားမလည္သူေတြအတြက္ကေတာ့ ဒါဟာ မုန္႕လုပြဲပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ civic knowledge ေတြ လူထုအၾကားမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႕လာဖို႕က အလြန္အေရးၾကီးပါတယ္။

civic knowledge ရဲ႕ ေနာက္ထပ္အက်ိဳးေက်းဇူးတခုကေတာ့ လြတ္လပ္စြာ ကြဲျပားျခင္းကို နားလည္လက္ခံလာေစမွဳပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အလမ္းနဲ႕ ႏိုင္ငံသားလြတ္လပ္ခြင့္ကို နားလည္သူေတြဟာ ကြဲျပားျခားနားတဲ့ လူမ်ိဳးစုေတြအၾကား အျပန္အလွန္ယံုၾကည္မွဳနဲ႕ နားလည္မွဳကို တည္ေဆာက္ႏိုင္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အလမ္းနဲ႕ လူမ်ိဳးေရးအခြင့္အလမ္းေတြကို ကြဲကြဲျပားျပား သိျမင္နားလည္ျပီး အျငင္းပြားမွုေတြကို ကြင္းကြင္းကြက္ကြက္ ေျဖရွင္းႏိုင္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံသားအားလံုးရဲ႕ ပညာေရးအဆင့္အတန္း တိုးတက္ျမင့္မားလာတာနဲ႕အမွ် အသိပညာနဲ႕ နားလည္ႏိုင္စြမ္း တိုးျမင့္လာမွဳေတြဟာ social centrality အဆင့္အတန္းေတြအတြက္ ေနရာလုမွဳေတြကေန ထြက္ေပၚလာတဲ့ ဆိုးက်ိဳးေတြကို ေက်ာ္လႊားေပးေစႏိုင္ပါတယ္။ civic knowledge ဟာ ႏိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္ေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာ သိျမင္နားလည္ျပီး rational manner နဲ႕ ျပဳမူေဆာင္ရြက္တတ္လာေအာင္ တြန္းအားေပးပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ civic knowledge ဟာ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံအတြင္းမွာ မွီတင္းေနထိုင္တဲ့ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအျမင္၊ အေတြးအေခၚ၊ အယူအဆ၊ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မွဳေတြကို အက်ိဳးသက္ေရာက္မွဳရွိေစတယ္ဆိုတာ ထင္ရွားလွပါတယ္။

နိဂံုး

နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရရင္ civic education ဆိုတာ တိုင္းျပည္တခုရဲ႕ လူအဖြဲ႕အစည္း အဆင့္အတန္းျမင့္မားေရး၊ ႏိုင္ငံေရး တည္ျငိမ္မွဳရွိေရး၊ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးေတြအတြက္ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္ခ်က္ တခုပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္မတို႕ျမန္မာႏိုင္ငံ အပါအ၀င္ အာဏာရွင္စနစ္ ထြန္းကားတဲ့ ႏုိင္ငံေတြနဲ႕ ဒီမိုကေရစီ စနစ္အသြင္ကူးေျပာင္းဆဲ ႏိုင္ငံအမ်ားစုေတြရဲ႕ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးကို ေႏွာင့္ေႏွးေနေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြထဲမွာ ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအသိပညာနဲ႕ အေတြးအျမင္ အားနည္းမွဳေတြကလဲ အေၾကာင္းရင္းတခုအေနနဲ႕ ပါ၀င္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံသားတေယာက္ဟာ ကိုယ္ပိုင္အက်ိဳးစီးပြားအတြက္ မိမိတို႕ရဲ႕ ရပိုင္ခြင့္ အခြင့္အလမ္းေတြနဲ႕ တိုင္းျပည္တခုလံုးရဲ႕ အမ်ိဳးသားအက်ိဳးစီးပြားကို သိျမင္ျခင္း မရွိတဲ့အခါ ကိုယ္ပိုင္အက်ိဳးစီးပြားနဲ႕ အမ်ိဳးသားအက်ိဳးစီးပြားအၾကားက ခ်ိန္ခြင္လွ်ာကိုလဲ ဘယ္လိုမွ ထိန္းညွိႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေတြဟာ လူတဦးခ်င္းရဲ႕ ကိုယ့္ၾကမၼာကိုယ္ဖန္တီးခြင့္ေတြ ဆံုးရွံဳးျခင္း ျဖစ္ေစသလို ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ အနာဂတ္ကိုပါ ဆုတ္ယုတ္ပ်က္စီးေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ႏိုင္ငံအမ်ားစုမွာ သက္ဆိုင္ရာအစိုးရေတြက ဦးေဆာင္ျပီး civic education ဆိုင္ရာ မူ၀ါဒေတြကို ခ်မွတ္အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနၾကပါတယ္။ အစိုးရေတြက အေကာင္အထည္ေဖာ္ျခင္း မရွိတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာလဲ ျပည္သူမွ ျပည္သူသို႕ အသိပညာျပန္လည္ျဖန္႕ျဖဴးေပးျခင္း နည္းလမ္းကို အသံုးျပဳျပီး သက္ဆိုင္ရာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြအတြင္းမွာ လူထုပညာေပးျခင္းေတြ ျပဳလုပ္ေနၾကပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

(ျမန္မာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္း civic knowledge မ်ား ထြန္းကားလာေစရန္ ရည္သန္လ်က္)

ခင္မမမ်ိဳး (၃၊ ၆၊ ၂၀၁၀)




ရည္ညႊန္းကိုးကား။ ။

Campbell, D. E. (2000) Making Democratic Education Work: Schools, Social Capital and Civic Education, Program on Education and Policy, Harvard University

Elkin, S.K., Soltan K.E., eds (1999) Citizen Competence and Democratic Institutions, University Park, The Pennsylvania University

Hildreth R.W. (2000) Theorizing Citizenship and Evaluating Public Achievement, Political Science and Politics, 33, pp.627-632

Popkin S.L, Dimock M.A. (2000) 'Knowledge, Trust and International Attitudes' in Lupia, A,; McCubbins, M; Poplin S.L (eds) In Elements of Reason: Understanding and expanding the Limits of Political Rationality, Cambridge University Press

Zaller J. R. (1992) The Nature and Origins of Mass Opinion, Cambridge University Press

DAAD Scholarships for Postgraduate Courses with Special Relevance to Developing Countries

Last updated: 11 May 2010

DAAD
Masters (MS) Degree
Deadline: 31 July (annual)
Study in: Germany
Course starts September 2011




Brief description:

The German Academic Exchange Service (DAAD) supports a range of postgraduate courses at German Universities which aim at providing academically educated young professionals from developing countries with further specialized studies.

These degree courses, which consist of one to two years of concentrated study, provide academically-trained young professionals in leading positions from developing countries with the opportunity to engage in postgraduate education and training in their particular field or profession.




Host Institution(s):

German Universities offering postgraduate courses with relevance to developing countries.



Field(s) of Study:

Postgraduate courses are offered in the following fields:

• Economic Sciences / Business Administration / Political Economics
• Development Co-operation
• Engineering and Related Sciences
• Mathematics
• Regional Planning
• Agriculture and Forest Sciences
• Environmental Sciences
• Medicine and Public Health
• Veterinary Medicine
• Sociology and Education

View the list of selected programmes for 2011/2012.

Number of Scholarships:

Not specified.


Target group:

The scholarship is for young professionals from developing countries in Africa, Asia, Pacific Islands, Central and South America and Central and Eastern Europe. (See the DAC List of the OECD)



Scholarship value/inclusions:


DAAD scholarship supports selected programmes with a variety of full or partial scholarships.


Eligibility:

• Will come either from a public authority or a state or private company in a developing country and, as such, be engaged in the planning and execution of directives and projects with emphasis on development policies having a bearing on technological, economic or social areas.
• Holds a Bachelor’s degree (4 years) in related subject.
• Will have completed an academic degree far beyond average and at least two years of related professional experience.
• Is not older than 36 (for some courses the age limit is 32), and his/her respective academic degrees should normally not be older than 3 years. Concerning a possible age limit, please refer to the course details on the following pages.
• For courses in German: DSH 2 or TestDaF 4; at time of application German skills at completed level A2 are required. In addition, German language courses at level A3 or B1 are highly recommended.
• For courses in English: TOEFL (minimum score: 550 paper based, 213 computer based, 80 internet based) or IELTS (band 6) certificate.

Please also see if you meet the eligibility requirements of the programme you are applying to.



Application instructions:


Scholarship applicants can apply at the German embassy or DAAD regional office, directly at the DAAD in Bonn or directly to the university. For Cameroon, Myanmar, Nigeria it is highly recommended to submit the applications only via the German Embassy.

The applicant should submit the complete requirements as found in this link including the DAAD application form before the deadline. The applicant also needs to follow separate specific application requirements and instructions (if any) set by a course.


Application deadlines for DAAD-scholarships are as follows:

•At German embassies and/or at the DAAD regional offices: 31 July
• At the DAAD section 431 in Bonn/Germany: 30 August
• At the respective universities in Germany: 30 September or 15 October

Important Note: Applicants should make sure to check information regarding university-specific application closing dates directly with the individual universities because they may vary from the general deadlines listed above.


Contact information:


Deutscher Akademischer Austauschdienst
German Academic Exchange Service
Ref. 431
P.O. Box 20 04 04
53134 Bonn
Germany
Fax: +49-(0)228-882-662
e-mail: info-ast[at]daad.de
http://www.daad.de/development


Website:


Official Scholarship Website: http://www.daad.de/entwicklung/studierende_und_alumni/bildung_postgradual/ast/08492.en.html

Scholarship Booklet 2011-2012: http://www.daad.de/imperia/md/content/entwicklung/hochschulen/ast/innen_postgraduate_courses_2011-12.pdf



--

အသိဥာဏ္ အလင္းခလုတ္ဖြင့္တဲ့ ဘာသာရပ္ေတြ

သိန္းႏိုင္
ေက်ာင္းပညာေရးမွာ အျခားကေလးေတြ၊ သူငယ္ခ်င္းေတြထက္ အမ်ားၾကီး ေနာက္က် က်န္ေနရတဲ့ ကေလးေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေန႔စဥ္လိုလို ၾကားေနရပါတယ္။ ေက်ာင္းကိုလည္း စိတ္မ၀င္စား၊ စာေတြလည္း မလိုက္ႏိုင္နဲ႔ မဟုတ္လား၊ ရလဒ္ေတြလည္း မေကာင္း။ တစ္စံုတစ္ေယာက္ (မ်ားေသာအားျဖင့္ကေတာ့ ဆရာဆရာမတစ္ဦးဦး) က အဲဒီကေလး အတြက္ “အသိဥာဏ္အလင္းခလုတ္” ကို မွန္မွန္ကန္ကန္ ဖြင့္ေပးလုိက္ႏုိင္တယ္။ အဲဒီအခါမွာ အဲဒီ ေက်ာင္းသားေတြဟာ ရုတ္တရက္ ဆိုသလို ေက်ာင္းကို ျပန္လည္ စိတ္ပါ၀င္စားမႈ ရွိလာျပီး အနာဂတ္ ေအာင္ျမင္မႈ ေတြကိုလည္း ရရွိေတာ့တယ္။

ငယ္ရြယ္တဲ့ ေက်ာင္းသားအခ်ဳိ႕အတြက္ေတာ့ အဲဒီ “အသိဥာဏ္ အလင္းခလုတ္” ဆိုတာဟာ အႏုပညာ ဘာသာရပ္ ျဖစ္တယ္။ ကေလး အမ်ားစုကေတာ့ သိပၸံ၊ သခ်ၤာ၊ (သို႔မဟုတ္) ဘာသာစကား အတန္းေတြမွာ စိတ္ပါ၀င္စားမႈနဲ႔ အနာဂတ္ ေရြးခ်ယ္စရာ အေနနဲ႔ ရွိတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အျခားကေလးေတြမွာေတာ့ ဂီတ၊ အက၊ ျပဇာတ္နဲ႔ အျခားေသာ အျမင္အာရံုဆိုင္ရာ အႏုပညာ ေတြကသာလွ်င္ သူတို႔ရဲ႕ စိတ္ပါ၀င္စားမႈကို ရရွိေစျပီး အနာဂတ္ဘ၀ေတြ ေတာက္ပမႈ အတြက္လည္း မ်ားစြာ အေရးၾကီး ျပန္ပါတယ္။

မႏၱေလးျမဳိ႕က မူလတန္း ကေလးငယ္ေတြအတြက္ ပန္းခ်ီအႏုပညာျပ ဆရာမတစ္ဦးျဖစ္တဲ့ မခင္စပယ္ဖူး အေနနဲ႔ ကေလးေတြကို အႏုရသဘာသာရပ္နဲ႔ ထိေတြ႔ေလ့လာခြင့္ ေပးလိုက္တာႏွင့္ တျပိဳင္တည္းလိုလိုမွာ အၾကီးအက်ယ္ ေျပာင္းလဲမႈေတြ ျဖစ္လာတာကို ေတြ႔ၾကံဳခဲ့ရဖူးပါျပီ။ “ရွက္ရြံ႕ေၾကာက္လန္႔ေနတဲ့ ကေလးငယ္ ေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕ ကုိယ္ဘာသာေနေနရာကေန အျပင္ကို ထြက္လာၾကျပီး ေျပာရဲ၊ ဆိုရဲ၊ ဆက္ဆံရဲ လာၾကတယ္။ အရင္တုန္းက မေတြ႔ခဲ့ဘူးတဲ့ မိမိကုိယ္ကို ယံုၾကည္မႈကိုလည္း ေတြ႔ရေတာ့တယ္။ ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုးလိုစိတ္လည္း တိုးပြား လာတာပါ။”

သုေတသနေတြ႔ရွိခ်က္ေတြအရ ဂီတနဲ႔ အျခားေသာ အႏုပညာဘာသာရပ္ေတြကို ေလ့က်င့္ခြင့္ရျခင္းဟာ ဦးေႏွာက္ ဖြံ႔ျဖိဳးမႈကေန ဘာသာရပ္ရမွတ္ေတြအထိ၊ စာေလ့လာတဲ့ အေလ့အထကေန ေက်ာင္းကို စိတ္ပါ၀င္စားမႈအထိ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ သက္ေရာက္မႈရွိေနတာကို ေထာက္ျပထားပါတယ္။ အႏုရသဘာသာရပ္နဲ႔ ပတ္သက္ျပီး အခုလို အေထာက္အထားေတြ ရွိေနေပမယ့္လည္း ေက်ာင္းေတြမွာေတာ့ ဘာသာရပ္ကၽြမ္းက်င္တဲ့ ဆရာေတြ မထားႏို္င္ေသးသလို သင္ရိုးညႊန္းတမ္းမွာလည္း သတ္သတ္မွတ္မွတ္ ထည့္သြင္းထားတာမရွိေသးပါဘူး။ ေက်ာင္းေတြမွာ တပတ္မွာ ၁ခ်ိန္၊ ၂ ခ်ိန္ေလာက္ကို ထည့္သြင္းထားၾက ေပမယ့္လို႔ ပံုမွန္ဖြံ႔ျဖိဳးမႈရွိလာေအာင္ တိက်တဲ့ သင္ၾကားေရးအစီအစဥ္ေတြကို မဆြဲႏိုင္ၾကေသးပါ။

သာမန္ ေပ်ာ္စရာေကာင္းတဲ့ အားလပ္ခ်ိန္လိုလို ျမင္ေနၾက တာကလည္း ဘာသာရပ္တန္ဖိုးကို ေမွးမွိန္ေစျပန္ ပါတယ္။ အျခားေသာ “အေရးၾကီးတယ္” လို႔ မွားယြင္းစြာ၊ တဖက္ေစာင္းနင္း ယူဆထားတဲ့ ဘာသာရပ္ေတြ အၾကားမွာ မ်က္ႏွာငယ္ေနရတယ္မဟုတ္လား။ “စာေမးပြဲ” ရယ္လို႔လည္းမရွိျပန္၊ “ရမွတ္” နဲ႔လည္း မတိုင္းတာ ေတာ့ အႏုရသ ဘာသာရပ္ကို မိဘေတြ၊ ကေလးေတြတင္မကဘဲ ေက်ာင္းဆရာဆရာမမ်ားနဲ႔ ပညာေရး တာ၀န္ရွိသူေတြကပါ လ်စ္လ်ဴရႈထားၾကပါတယ္။ ေက်ာင္းမွာက အျခားေသာ အခက္အခဲေတြမ်ားစြာ ရွိေနျပန္ တာလည္း ပါတာေပါ့ေလ။ “ပင္ရင္းဘာသာရပ္” ေတြရယ္ “စာေမးပြဲ” အေပၚမွာသာ အာရံုစိုက္တတ္ၾကပါတယ္။

ဂီတဆရာမတစ္ဦးျဖစ္တဲ့ မျမိဳင္က အခုလို ရွင္းျပပါတယ္။ “သိပ္ကို ထူးျခားလွပါတယ္။ အႏုပညာမွာ မျမင္ႏို္င္တဲ့ စြမ္းအားသတၱိေတြ ရွိေနတာ။ ကိုယ္လုပ္ေနတာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အမွား၊ အမွန္၊ အေကာင္း၊ အဆိုးကို တျပိဳင္ တည္းမွာ ပိုင္းျခားေ၀ဘန္ေနရတယ္၊ သိျမင္ခံစားေနရတယ္။ ကို္ယ္ ဖန္တီးေနတဲ့အရာေတြကိုပါ။” မူလတန္းအရြယ္ ကေလးငယ္ေတြနဲ႔အတူ တေယာသံစမ္းရင္း သူမရဲ႕ အျမင္သေဘာထားကို ဆက္ေျပာျပခဲ့ ပါတယ္။ “၀ါသနာပါသည္ျဖစ္ေစ၊ မပါသည္ျဖစ္ေစ ကေလးေတြဟာ ဂီတတူရိယာ တစ္ခုခုကို ေလ့လာခြင့္ ရရွိသင့္ပါတယ္။ ရသခံစားတတ္မႈကို အမ်ားၾကီး အေထာက္အကူျဖစ္ေစတယ္။ ျပီးေတာ့လည္း စိတ္ႏွလံုးသား ေတြ ႏူးညံ့သိမ္ေမြ႔လာၾကတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ စူးစိုက္ နားေထာင္တတ္တဲ့ စြမ္းရည္တိုးတက္လာတယ္။ လူမႈ ဆက္ဆံေရးေတြအတြက္ အမ်ားၾကီး အေထာက္အကူျပဳတာပါ။”

ေက်ာင္းေတြမွာ အႏုရသ ဘာသာရပ္ကို သင္ၾကားေရး

ႏိုင္ငံတကာပညာေရးသုေတသနေတြ႔ရွိခ်က္ေတြကေတာ့ျဖင့္ စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းလွပါတယ္။ နယူးေယာက္ ျမိဳ႔၊ အနုရသဘာသာရပ္ေလ့လာေရးဌာနရဲ႕ အမႈေဆာင္ဒါရိုက္တာျဖစ္တဲ့ ကက္စ္လာအေနနဲ႔ေတာ့ အႏုရသ ဘာသာရပ္ဟာ ပညာေရးနဲ႔ လူမႈေရးမွာ ေအာင္ျမင္မႈေတြ ရရွိေစႏိုင္ေပမယ့္ ေက်ာင္းေတြမွာ အေလးထား မလုပ္ေသးတဲ့ အတြက္ စိုုးရိမ္ေၾကာင္းကို ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔ဌာနရဲ႕ ေလ့လာေတြ႔ရွိခ်က္အရ အႏုရသ ဘာသာရပ္ကို အေလးထားျပီး ေလ့က်င့္သင္ၾကားတဲ့ အထက္တန္းေက်ာင္းေတြမွာ ဒီျမိဳ႕ရဲ႕ ေအာင္ခ်က္ အေကာင္းဆံုုးျဖစ္ေနတာကိုပါ။

အျခားေသာ အႏုရသဘာသာရပ္ ျမႇင့္တင္ေရးပညာရွင္မ်ားလိုဘဲ ကက္စ္လာက အႏုရသဘာသာရပ္ဟာ ကေလးရဲ႕ ဘက္စံုဖြ႔ံျဖိဳးေရးမွာ အလြန္အေရးၾကီးတယ္လို႔ ယံုၾကည္ထားပါတယ္။ “ကေလးေတြဟာ အရည္အေသြးျပည့္မီျပီး ဘက္စံုပညာေရးကို ရရွိသင့္တယ္ဆိုတာ အမွန္တကယ္ ယံုၾကည္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ အႏုရသပညာေရးဟာ ပညာေရးညီမွ်ျခင္းမွာ မရွိမျဖစ္ လုိအပ္လွပါတယ္။”

ျမန္မာ့ေက်ာင္းပညာေရးမွာ မညီမွ်မႈေတြရွိေနတဲ့အတြက္ အႏုရသဘာသာရပ္နဲ႔ ဂီတပညာေရးကို ကေလးတုိင္း လက္လွမ္းမမီ ေသးတာ ကေတာ့ျဖင့္ အံ့ၾသစရာ မဟုတ္ပါဘူး။ ရန္ကုန္နဲ႔ အျခားေသာျမိဳ႕ၾကီးေတြမွာရွိတဲ့ top ten ေက်ာင္းၾကီးေတြရယ္၊ အခေၾကးေငြ မ်ားစြာေပးရတဲ့ ပုဂၢလိကေက်ာင္းေတြမွာေတာ့ အႏုရသပညာ ဘာသာရပ္နဲ႔ ဂီတကို သတ္သတ္မွတ္မွတ္ ထည့္သြင္းသင္ၾကားေပးၾကေပမယ့္ အစိုးရေက်ာင္းေတြ၊ ကိုယ္ထူ ကိုယ္ထ ေက်ာင္းေတြနဲ႔ ေက်းလက္ေဒသက ေက်ာင္းေတြမွာေတာ့ အင္မတန္မွ အလွမ္းေ၀းေနဆဲပါ။ ဘက္စံုမဟုတ္တဲ့၊ အခ်ဳိးမညီတဲ့၊ စြမ္းရည္အေထြေထြ အတြက္ မျပင္ဆင္ေပးႏိုင္ေသးတဲ့ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း ကိုသာ သံုးေနၾကရတယ္။

ေအာင္ခ်က္မျမင့္တဲ့ ေက်ာင္းေတြမွာ အႏုရသဘာသာရပ္ကို ငယ္စဥ္ကတည္း ေလ့က်င့္သင္ၾကားဖို႔ ပ်က္ကြက္တာ ကိုလည္း ေလ့လာ ေတြ႔ရွိႏိုင္ပါတယ္။ ေက်ာင္းတုိင္းမွာ မသင္မေနရ ထည့္သြင္း သင္ၾကား ႏိုင္ေအာင္လို႔ ဘာသာရပ္ တန္ဖိုးကို ျမႇင့္တင္ေပးရမွာပါ။ ရိုးရာနဲ႔ ေခတ္ေပၚ နည္းစနစ္ေတြလည္းပါ၀င္တဲ့ သင္ခန္းစာေတြနဲ႔ အႏုရသ ဘာသာရပ္သင္ရိုးညႊန္းတမ္းကို တည္ေဆာက္သင့္ပါတယ္။

မူလတန္းအရြယ္မွာကတည္းက စတင္ျပီး ေလ့က်င့္ ေပးသင့္တယ္လို႔ အႏုရသပညာေရး ကၽြမ္းက်င္သူေတြက ဆိုပါတယ္။ ကေလးတုိင္းဟာ မသင္မေနရ ေလ့လာရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ပါ၀င္ လုပ္ေဆာင္ေစသင့္တယ္။ ဆရာမ မခင္စပယ္ဖူးကေတာ့ “ပန္းခ်ီျဖစ္ျဖစ္၊ ဂီတျဖစ္ျဖစ္ ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးဖို႔ဆိုတာကေတာ့ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း အၾကီးၾကီး တည္ေဆာက္ထားမွ မဟုတ္ပါဘူး။ သင္ရိုးညႊန္းတမ္းမွာ ထည့္သြင္းတဲ့အခါ ရိုးစင္းလြယ္ကူစြာ လုပ္ေဆာင္ ႏိုင္ပါတယ္။ သင္တဲ့ဆရာဆရာမအေနနဲ႔လည္း စပယ္ရွယ္လစ္ ျဖစ္ဖို႔ မလိုပါဘူး။ အေျခခံ သေဘာ ေလာက္ကို သိရွိ နားလည္ထားျပီး အႏုရသ ပညာေရးရဲ႕ တန္ဖိုးကို သေဘာေပါက္ထားဖို႔က အဓိက ျဖစ္တယ္။” လို႔ အက်ပ္အတည္းကို ေျဖရွင္းႏို္င္တဲ့ နည္းအခ်ဳိ႕ကို ရွင္းျပပါတယ္။ “အပတ္စဥ္ အႏုရသအခ်ိန္တိုင္းမွာ ပံုမွန္ လုပ္ေဆာင္ ႏို္င္ဖို႔က အေရးအၾကီးဆံုးပါ။ ကိုးကားစရာ စာအုပ္ေတြကိုလည္း ရွာေဖြစုေဆာင္း ထားသင့္ပါတယ္။”

အျခားေသာ ဘာသာရပ္မ်ားႏွင့္ ဆက္ႏြယ္မႈ

အႏုပညာပံုစံ ၃၊ ၄ မ်ဳိးဆက္စပ္ျပီး သင္ၾကားျခင္းဟာ ပိုမို ထိေရာက္တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ ဂီတ၊ အကနဲ႔ သရုပ္ေဆာင္ျခင္းတို႔ ေပါင္းစပ္ထားသလိုမ်ဳိးပါ။ အျခားေသာ ဘာသာရပ္ေတြကို ေလ့က်င့္သင္ၾကား ရာမွာလည္း သင္ခန္းစာတိုင္းလိုလိုမွာ သက္ဆိုင္ရာ အေၾကာင္းအရာအလိုက္ ရုပ္ပံုေတြေရးဆြဲျခင္း၊ သီခ်င္း သီဆိုျခင္း၊ ကဗ်ာ ရြတ္ျခင္းနဲ႔ ကုိယ္လက္လႈပ္ရွားျခင္းေတြကို ဖန္တီးႏိုင္ပါေသးတယ္။ ကိုယ္ဟန္ပန္အမူအယာ၊ အသက္ရႈပံု၊ စာသားကို ဖတ္ရႈျခင္းနဲ႔ စုေပါင္းလုပ္ေဆာင္ရျခင္းေတြ ပါရွိေနတယ္။ စိတ္ကူးစိတ္သန္းေတြ ဆန္းသစ္လာေအာင္လည္း အားေပးရာေရာက္ပါတယ္။ ရသခံစားတတ္မႈ စြမ္းရည္ကိုလည္း တျပိဳင္နက္တည္း ေလ့က်င့္ေပးရာေရာက္ပါတယ္။ မူလတန္းအတန္းေတြမွာ အလြန္ဘဲ အသံုးတည့္လွပါတယ္။

အတန္းၾကီးလာတဲ့အခါမွာေတာ့ အႏုပညာဆိုင္ရာ ဖန္တီးခ်က္ေတြကို ေ၀ဘန္ပိုင္းျခားတဲ့ သင္ခန္းစာေတြ လိုအပ္လာပါျပီ။ ရသခံစားမႈအျပင္ ပညာရပ္ပိုင္းကို ေလ့လာစူးစမ္းျခင္းျဖစ္တယ္။ ကိုယ္တုိင္ဖန္တီးႏိုင္စြမ္းကို ေလ့က်င့္ေပးျခင္းပါ။

ဒါဟာ ဘာသာရပ္အလုိက္ အဓိက အသိပညာနဲ႔ အႏုရသပညာေရးတို႔ ေပါင္းစည္းမႈျဖစ္တယ္။ အသိပညာကို ပိုမိုျမဲျမံေစျပီး ေပ်ာ္ရႊင္စရာ စာသင္ခန္းေတြလည္းျဖစ္လာပါမယ္။

သိန္းႏိုင္

ပညာရွာရာ စိတ္၏ လြတ္လပ္မႈ

သူရိန္ထက္လင္း
(စပယ္ျဖဴ မဂၢဇင္း အမွတ္ (၁) ဇြန္လ၊ ၂၀၀၄)

ပညာေရးလက္ေတြ႕ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈလုပ္ငန္းစဥ္တြင္ စိတ္ပညာ၏ ပါ၀င္ကူညီမႈကို ေရွ႕အခန္း၌ ေဆြးေႏြးခဲ့ပါသည္။ ယင္းမွာအျခားမဟုတ္။ ကေလးပညာေရး ပ်ဳိးေထာင္မႈ၌ ဘာသာပညာသက္သက္ သင္ၾကားပို႕ခ်ေပးျခင္းကို အဓိကမထားဘဲ ကေလးတို႔၏ ဗီဇစြမ္းရည္ ဘ၀လိုအင္ အျပဳအမူႏွင့္ စိတ္ပါ၀င္စားမႈမ်ားကိုပါ ထည့္သြင္း စဥ္းစားရန္ျဖစ္သည္။ ပညာေရးသည္ လူႏွင့္ ဆက္လုပ္ရေသာ လုပ္ငန္းစဥ္ျဖစ္သည္။ လက္သမားဆရာကဲ့သို႔ သစ္တံုး သစ္ေခ်ာင္းမ်ားကို သြင္းယူရသည္မဟုတ္။ မကၲင္းနစ္ ဆရာကဲ့သို႔ စက္ပစၥည္းကိရိယာတို႔ျဖင့္ကိုင္တြယ္ တပ္ဆင္ရသည္ မဟုတ္။ အဖိုးတန္ သက္ရွိ ကေလးငယ္မ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရေသာ လုပ္ငန္းစဥ္ ျဖစ္သည္။ သည့္အတြက္ ပညာေရးသည္ အမွားအယြင္းမခံ။

ပညာေရးလက္ေတြ႕ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈလုပ္ငန္းစဥ္အတြင္း တစ္စံု တစ္ရာ အမွားအယြင္းရွိပါက ကေလးငယ္တို႕၏ ဘ၀ တစ္ေလ်ွာက္လံုး တိမ္းပါးသြားႏိုင္သည္။ ဆက္လက္ ေတြးယူေသာ္ အနာဂတ္ လူငယ္မ်ား၏ ဘ၀ အရည္ အေသြးႏွင့္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေရးရာ အလံုးစံုတို႔သည္ပင္ ဆုတ္ယုတ္ နိမ့္ပါးသြားႏိုင္သည္။သည့္အတြက္ ပညာေရး၌ ကေလးတို႕၏ ဗီဇစြမ္းရည္ပုန္းမ်ားႏွင့္ ကာယစိတၲ အရည္အေသြးတို႔ကို နည္းမွန္လမ္းမွန္ျဖင့္ ျမႇင့္တင္ေပးရမည္။ အျခားတစ္ဖက္တြင္လည္း ကေလးတို႕အေနျဖင့္ ဘဝအေႏွာင္အတန္း တို႔မွ လြတ္ေျမာက္ၿပီး စိုးရိမ္ေသာက ဗ်ာပါဒ ကင္းကင္းျဖင့္ ပညာရွာေဖြခြင့္ ရွိေစရန္ လိုေပသည္။

လူတြင္ရုပ္ပိုင္း၊ စိတ္ပိုင္းဘဝလိုအပ္ခ်က္မ်ားရွိသည္။ ဘဝလိုအင္မ်ားရွိသည္။ ဆာေလာင္သည့္အခါ အစာ လိုမည္။ ေရဆာသည့္အခါေရလိုသည္။ ေအးသည့္အခါ အဝတ္လိုမည္။ နာက်င္ ေဝဒနာ ခံစားရသည့္အခါ ေဆးဝါးကုသမႈလိုမည္။ ယင္းတို႕ကို ရုပ္ဘဝလိုအပ္ခ်က္မ်ားဟု ဆိုႏိုင္ေပသည္။ ထို႕အတူတစ္ကိုယ္ရည္ အထီးက်န္သည့္အခါ အေပါင္းေဖာ္လိုမည္။ ပ်င္းရိၿငီးေငြ႕ေသာအခါ ေျဖေဖ်ာ္မႈလိုမည္။ စိတ္အားငယ္ေသာခ်ိန္ အားေပးျမႇင့္တင္မႈလိုမည္။ ယင္းတို႕ကို စိတ္ဘဝ လိုအပ္ ခ်က္မ်ားဟု ဆိုႏိုင္သည္။ ယင္းလိုအပ္ခ်က္မ်ားကို မူတည္၍ စားေကာင္းေသာက္ဖြယ္ ဘဝလံုၿခံဳမႈ သူငယ္ခ်င္း မိတ္ေဆြ ဝင္ေငြ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္မႈ အပန္းေျဖ နားေနမႈ က်န္းမာေပ်ာ္ရႊင္ျခင္းႏွင့္ လြတ္လပ္မႈမ်ားကို အလိုရွိၾကပါလိမ့္မည္။ သို႕ရာတြင္ လူတိုင္းလူတိုင္းသည္ ယင္းလိုအပ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ လိုအင္မ်ားကို အျပည့္အဝ ျဖည့္ဆည္းခံစားရမည္မဟုတ္ေပ။ အထူးသျဖင့္ ပညာ ရွာေဖြဆည္းပူး ေနေသာ ကေလးငယ္မ်ားအဖို႕ ယင္းဘဝလိုအင္မ်ား မျပည့္စံုပါက သူတို႕ေလးေတြ၏ ပညာေရး ခရီး တြင္ လမ္းမေပါက္ဘဲျဖစ္ႏိုင္သည္။ ပညာရွာရာ စိတ္၏လြတ္လပ္မႈဆိုရာ ဘဝလိုအင္တို႕မွ လြတ္လပ္ ရန္ (Freedom from wants)ႏွင့္ စိုးရိမ္ေသာက(အေၾကာက္တရား) တို႔မွ လြတ္လပ္ရန္ ( Freedom from anxiety & fear) တို႕ကို ညြန္းဆိုျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ယင္းတို႔ကိုရွင္းလင္းရန္ ေအာက္တြင္ ေဖာ္ျပမည့္ ကေလးငယ္ႏွစ္ဦး၏ ျပႆနာကို ေစာေၾကာၾကည့္ေစလိုပါသည္။

ပထမကေလးမွာ လူလတ္တန္းစား မိသားစုမွ ေမြးဖြားလာေသာ “ေဂ်ာ္နီ”ေလးျဖစ္သည္။ ကေလးက သူလိုခ်င္ ေနေသာ ေရာင္စံုခဲတံဘူးေလးကို မဝယ္ေပးသျဖင့္ မိခင္အား စိတ္ေကာက္ၿပီး ညစာမစားဘဲ အငတ္ခံေနသည္။ ဒုတိယကေလးမွာ ရရစားစားမိသားစုမွ ေမြးဖြားလာေသာ “ေရာ္ဂ်ာ” ေလးျဖစ္သည္။ ေရာ္ဂ်ာတို႕ မိသားစုမွာ ဆင္းရဲတြင္းနက္လွသျဖင့္ နပ္မွန္ေအာင္ပင္ မနည္း ရုန္းကန္ ေနရသည္။ ယခုလည္း ဖခင္အလုပ္မွ ျပန္မလာ ေသးသျဖင့္ ေရာ္ဂ်ာေလးမွာ ညစာမစားရေသးပါ။ ဆာေလာင္မြတ္သိပ္မႈ ေဝဒနာကို ခံစားေနရသည္။

ျပႆနာမွာ “ညစာမစားသူခ်င္း အတူတူ မည္သူက လြတ္လပ္မႈ အခြင့္အေရးကို ပိုင္ဆိုင္ပါသနည္း” ဟူသည္ပင္၊ ရွင္းပါသည္။ ေဂ်ာ္နီေလးမွာ သူ႕မိခင္က ေရာင္စံုခဲတံဘူးေလး ဝယ္ေပးလ်ွင္ ဒါမွမဟုတ္ သူကိုယ္တိုင္စိတ္ဆိုးေျပလွွ်င္ ညစာကို အခ်ိန္မေရြးထ စားေသာက္ႏိုင္သည္။ ညစာႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီးသူ႕မွာ ေရြးခ်ယ္ခြင့္ အျပည့္အဝရွိသည္။ ေရာ္ဂ်ာေလးမွာ အခ်ိန္မေရြးထ စားစရာ မရွိ။ ညစာကို သူမေရြးခ်ယ္သည့္ အျပင္ သူ႕ဖခင္အဆင္မေျပလ်ွင္ ညစာမွ စားရပါ့မလားဟု စိုးရိမ္ေသာက ျဖစ္ေနရရွာသည္။ သည့္အတြက္ ေဂ်ာ္နီေလးကို လြတ္လပ္သူအျဖစ္ ရႈျမင္ႏိုင္သည္။ ေရာ္ဂ်ာေလးမွာ ဆင္းရဲခ်ဳိ႕တဲ့ေသာ ဘဝေႏွာင္တည္းမႈကို ခံေနရသျဖင့္ လြတ္လပ္မႈ အခြင့္အေရးကို မခံစားရရွာ။ စိုးရိမ္ေသာကပင္ ျဖစ္ေနရရွာသည္။ ဆင္းရဲခ်ဳိ႕တဲ့ျခင္း ႏွင့္ ဘဝလိုအပ္ခ်က္မ်ား မျပည့္ဝျခင္းသည္ ပညာသင္ယူျခင္း၌ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။ ဥပမာ.......

အိမ္မွ ထမင္းမစားဘဲ ေက်ာင္းသို႕လာရေသာ ကေလးသည္ အဘယ္မွာ အားအင္ ျပည့္ဝပါမည္နည္း။ ေက်ာင္းဆင္းအိမ္ျပန္ေသာအခါ ထမင္းမွစားရပါ့မလားဟု စိုးရိမ္ ေနရွာေသာ ကေလးသည္ အဘယ္မွာ စာသင္ေျဖာင့္ေပမည္နည္း။

ဆိုလိုသည္မွာ ဆင္းရဲခ်ဳိ႕တဲ့ေသာ မိသားစုဝင္ ကေလးမ်ား ပညာစိတ္ဝင္စားမႈနည္းပါးရျခင္းမွာ အေျခခံ ဘဝလိုအင္မ်ား မျပည့္ဝေသာေၾကာင့္ပင္ျဖစ္သည္။ မက္ဆီကန္ ေက်ာင္းသားေလးမ်ားသည္ ခရမ္းခ်ဥ္သီး ခူးခ်ိန္ရာသီတြင္ ေက်ာင္းသို႕မလာေပ။ မိဘမ်ားကို ဝင္ေရာက္ကူညီေနၾကရသည္။ သူတို႕အဖို႔စားဝတ္ေနေရး ျပည့္စံုေရးအတြက္ ကူညီရန္မွာ ေက်ာင္းမွန္မွန္တက္၍ ပညာသင္ယူျခင္းထက္ အေရး ႀကီးသကဲ့သို႔ ျဖစ္သည္။ သည့္အတြက္ အလ္လီဆင္ေဒးဗစ္ (Allison Davis) ကဲ့သို႕ ပညာရွင္မ်ားက “စား၀တ္ေနေရး မျပည့္စံုေသာ ေက်ာင္းသားမ်ားအား စာသင္ေက်ာင္းကို ပိုမိုမက္ေမာလာေအာင္ ဘဝ ပညာ အေတြ႕အႀကံဳမ်ား လံုလံု ေလာက္ေလာက္ ျဖည့္ဆည္းေပးရမည္”ဟု အႀကံျပဳသည္။ လိုအပ္ပါက လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္လံုးက ပူးေပါင္းေျဖရွင္းရမည့္ ျပႆနာျဖစ္သည္။

လူသား၏ အျခားေသာ အေျခခံဘဝလိုအင္တစ္ခုမွာ ေဘးအႏၲရာယ္တို႕မွ ကင္းလြတ္ရန္ (ဝါ) ဘဝလံုျခံဳမႈ ရွိရန္ပင္ျဖစ္သည္။ ကေလးသည္ အစားအေသာက္အေနအထိုင္ မွန္ကန္ေသာေၾကာင့္ ကိုယ္ကာယ ဖံြ႕ၿဖိဳး ေနေပမည္။ က်န္းမာဝၿဖိဳးေနေပမည္။ သို႔ေသာ္မေတာ္တဆ ဒဏ္ရာရရွိျခင္း၊ အနာ ေရာဂါကူးစက္ျခင္း၊ ရုတ္တရက္ အႏၲရာယ္က်ေရာက္ျခင္းတို႕ေၾကာင့္ ေဘးရန္စႏိုင္သည္။ မည္သူ တစ္ဦးတစ္ေယာက္မဆို ေဘးအႏၲရာယ္ႏွင့္ မႀကံဳေတြ႕လို၊ ဘဝကို လံုၿခံဳမႈ ရွိရွိ ေအးေအးခ်မ္းခ်မ္း ေနထိုင္လိုသည္။ သည့္အတြက္ အသြားအလာ အေနအထိုင္ ဆင္ျခင္ရသည္။ ေဘးအႏၲရာယ္မ်ား မႀကံဳေတြ႕ေစရန္ သတိထားေနၾကရသည္။ အနာေရာဂါ မကူးစက္ႏိုင္ရန္ သန္႔ရွင္းလတ္ဆတ္ေသာ အစာကိုသာစားျခင္း၊ ေရာဂါကာကြယ္ေဆး မွီဝဲသံုးစြဲျခင္းတို႕ကိုျပဳရသည္။ လူသားတို႕ရင္ဆိုင္ႀကံဳ ေတြ႕ရမည့္ အႏၲရာယ္မ်ားတြင္ မေတာ္တဆ ထိခိုက္ နာက်င္မႈႏွင့္ ဖ်ားနာေရာဂါ ေရေဘး မီးေဘး ငလ်င္ေဘးစသည့္ သဘာဝေဘးအႏၲရာယ္ႏွင့္ လူမ်ဳိး ဘာသာ ပဋိပကၡ ခိုးဆိုးလုယက္ မၿငိမ္မသက္မႈ မ်ား စစ္ပြဲမ်ားစသည့္ လူမႈမတည္ၿငိမ္မႈ အႏၲရာယ္ဟူ၍ ခြဲျခားႏိုင္ေပသည္။

စစ္အတြင္းေက်ာင္းတက္ေနရေသာ ကေလးသည္ စိတ္၏လံုၿခံဳမႈတို႕ရရွိမည္ မဟုတ္ေပ၊ အိမ္ျပန္ေရာက္လို႕မွ ေဘးလြတ္ပါမည္လားဟုစိုးရိမ္ေနရွာသည္။ ေရႀကီးေနေသာ ေခ်ာင္းကို ျဖတ္ကာ အိမ္ျပန္ရမည္ကို ေတြးပူ ေနေသာ ကေလးသည္လည္း စာထဲစိတ္ဝင္စားမည္မဟုတ္ေပ။ ေသနတ္ သမားတို႕၏ ၿခိမ္းေျခာက္ခံေနရေသာ စာသင္ေက်ာင္းမ်ဳိးကိုလည္း မည္သည့္ကေလးမွ သြားခ်င္မည္ မဟုတ္ေပ။ အနာေရာဂါတို႕ ႏွိပ္စက္ခံေနရေသာ ကေလးသည္လည္း ပညာကို စိတ္လြတ္လက္လြတ္ သင္ယူဆည္းပူးႏိုင္မည္ မဟုတ္ေပ၊ ကေလးတို႔ ေဘး အႏၲရာယ္ ကင္းကင္း လံုၿခံဳမႈရွိရွိျဖင့္ ပညာသင္ ယူရန္ လိုအပ္ေပသည္။ သည့္အတြက္ ယေန႔ စာသင္ေက်ာင္း မ်ားတြင္ ေက်ာင္းက်န္းမာေရးႏွင့္ အျခား ေသာ လံုၿခံဳေရး ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းမ်ား ထားရွိေပးသင့္သည္။

ဘဝလံုၿခံဳမႈအေၾကာင္း ေဆြးေႏြးရာမွာ ေဖာ္ျပပါ ရုပ္ဘဝလိုအပ္ခ်က္မ်ားအျပင္ စိတ္ဘဝလံုၿခံဳမႈ လိုအင္ကိိုလည္း ထည့္သြင္း စဥ္းစားရပါမည္။ ယင္းမွာ အျခားမဟုတ္ ပညာရွာရြယ္ ကေလးငယ္တုိ႔အား စိတ္၏ေက်နပ္ ႏွစ္သိမ့္မႈႏွင့္ ေႏြးေထြးလံုၿခံဳမႈကို ေပးႏိုင္စြမ္းေသာ ခ်စ္ျခင္းေမတၲာကို လိုလား ေတာင့္တမႈမွာ လူသားဘဝတြင္ အေရးပါေသာ စိတ္အေျခခံ လိုလားခ်က္တစ္ရပ္ျဖစ္သည္။ ခ်စ္ျခင္း ေမတၲာႏွင့္ ၾကင္နာယုယမႈကို မခံစား ရေသာ ကေလးသည္ ေရႏွင့္ေဝးေသာ ၾကာကဲ့သို႕ ဘဝ ေျခာက္ေသြ႔ႏြမ္းလ်ကာ ကိုယ္ေရာစိတ္ပါ မခ်မ္းေျမ့ ႏိုင္ေပ။ ခ်စ္ခင္ၾကင္နာမႈကို ခံစားရေသာ ကေလး သည္ ေမတၲာတရား၏ အဖိုးထိုက္တန္ပံုကို သိနားလည္ၿပီး အျခားသူမ်ားအားလည္း ခ်စ္ခင္ ၾကင္နာေပလိမ့္မည္။

ကေလးငယ္တို.သည္ အစ္ကို အစ္မမ်ား လူႀကီးမိဘမ်ား၏ ခ်စ္ခင္ၾကင္နာမႈကို ရရွိလိုၾက သည္။ အေၾကာင္း အမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ အိမ္တြင္ အခ်စ္မခံရေသာ ကေလးသည္ သူငယ္ခ်င္း မိတ္ေဆြ ဆရာ ဆရာမမ်ား၏ ခ်စ္ခင္ ၾကင္နာမႈကို ရရွိရန္လိုအပ္သည္။ သို႔မဟုတ္ပါက မိမိအား ဂရုစိုက္မည့္သူ မရွိဟု စိတ္အားငယ္ေပမည္။ ေက်ာင္းစာသင္ရာမွာလည္း စိတ္မပါျဖစ္တတ္သည္။

ခ်စ္ခင္ၾကင္နာမႈကို မခံစားရေသာ ကေလးသည္ စိတ္အားငယ္ျခင္း မေက်နပ္ မေရာင့္ရဲျခင္း ရြံရွာျခင္း ဝန္တိုျခင္းစသည့္ သဘာဝဆိုးမ်ား ဝင္ေရာက္လာတတ္ေပသည္။ ထိုအခါ စိတ္ထားဖြံ.ၿဖိဳးမႈ ဘက္တြက္ အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္တတ္ၿပီး ဘဝျပႆနာမ်ားကိုလည္း ရင္ဆိုင္ႀကံဳေတြ႔ရႏိုင္သည္။ ခ်စ္ခင္ၾကင္နာမႈကို ရရွိေသာ ကေလးမွာမူ စိတ္၏ လံုၿခံဳမႈကို ခံစားရေပသည္။ ထို.ေၾကာင့္ အိမ္မွ ထြက္ႏိုင္ေသာ အခ်ိန္သုိ႔ ေရာက္ေသာအခါ အရပ္ထဲမွာျဖစ္ေစ စာသင္ေက်ာင္းမွာျဖစ္ေစ မိမိကိုယ္ကို ယံုၾကည္မႈရွိကာ ဆက္ဆံ ေပါင္းသင္းမႈတို႔တြင္ ေျပျပစ္လာမည္။ ဘဝၾကင္ေဖာ္ရွာသည့္ အရြယ္သို႔ ေရာက္ေသာ အခါမွာလည္း အခ်စ္ျပႆနာ မရႈပ္ေထြးဘဲ မ်ွေဝေပးဆပ္ႏိုင္ေပမည္။

စားဝတ္ေနေရး ဘဝလံုၿခံဳေရး ခ်စ္ျခင္းေမတၲာတို.အျပင္ လူသား၏ အျခားလိုအင္တစ္ခုမွာ မိတ္ေဆြ ေပါင္းသင္း လိုလားခ်က္ပင္ ျဖစ္သည္။ လူသည္ ကၽြန္းတစ္ကၽြန္း သစ္တစ္ပင္မဟုတ္ေပ၊ လူမႈ အသိုင္းအဝန္း သက္ဝင္ ရွင္သန္ေနသူ သာျဖစ္သည္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ဆိုေသာ္ သူငယ္ခ်င္း မိတ္ေဆြ အေပါင္းအသင္းမ်ားႏွင့္ အဆက္အဆံျပဳရင္း ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရင္း ေပါင္းသင္းေနထိုင္ၾကသည္ သာျဖစ္သည္။ ကေလးငယ္ဘဝတြင္ မိဘ အစ္ကို အစ္မမ်ား၏ အခ်စ္ေမတၲာႏွင့္ ၾကင္နာ ယုယမႈကို လိုခ်င္သည္။ မိသားစု အလယ္တြင္ ေနရာေပးခံရေသာ္ စိတ္ခ်မ္းသာမႈကို ျဖစ္ေစသည္။ ယင္းသည္ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရး လိုအင္၏ အေျခခံလည္းျဖစ္သည္။

မည္သူတစ္ဦးတစ္ေယာက္မဆို အရပ္ထဲမွာလည္းေကာင္း စာသင္ေက်ာင္းမွာလည္းေကာင္း ပတ္ဝန္းက်င္ အေပါင္းအသင္း မ်ား၏ အေရးေပးျခင္း အသိအမွတ္ျပဳျခင္းကို ခံလို၏။ အမ်ားအလယ္မွာ ထင္ေပၚလို၏။ အမ်ား၏ ဝိုင္းပယ္မႈကိုမူ မခံစားလို အခ်ဳိ႕ကေလးမ်ားသည္ အမ်ား၏ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းကို မခံရပါက အဖ်က္စိတ္ဝင္ၿပီး နည္းလမ္းမမွန္ေသာ အမူအက်င့္တို႔ ျဖင့္ တစ္ပါးသူမ်ားက မိမိအား ဂရုျပဳလာေအာင္ လုပ္ေဆာင္တတ္ၾကသည္။ ထို.ေၾကာင့္ ကေလးသူငယ္ ေက်ာင္းသား လူငယ္တို႔အား ပတ္ဝန္းက်င္ ဆက္ဆံေရးမွာ မ်က္ႏွာမငယ္ရေလေအာင္ ထိုက္သင့္ေသာ လူမႈအဆင့္အတန္းျဖင့္ ေနရာေပးသင့္သည္။ ကေလးတို႔ကိုယ္တိုင္ကိုလည္း သူတို႔လိုလားေသာ အဆင့္အတန္းႏွင့္အညီ ပတ္ဝန္းက်င္ အေပါင္းအသင္း မ်ားႏွင့္ ညႇိယူဆက္ဆံႏိုင္ရန္ အေလ့ အက်င့္ ေပးရမည္။ ရံဖန္ရံခါ လူမႈေရးမွာ မ်က္ႏွာသာ အေပးမခံရသျဖင့္ ပညာေရးမွာ ထိခိုက္သည္ မ်ားရွိသည္။

စာသင္ေက်ာင္းမွာ ဆရာ ဆရာမမ်ား၏ အဆင့္အတန္း ခဲြျခားဆက္္ဆံျခင္း ဖိႏွိပ္ျခင္း အျပစ္ တင္ျခင္းကို ခံရေသာ ကေလးအတန္းေဖာ္မ်ား၏ ႏွိမ့္ခ် အရွက္ခြဲျခင္း ခနဲ.ျခင္း ရန္လို မုန္းထားျခင္းကို ခံရေသာ ကေလးသည္ အဘယ္မွာလ်ွင္ စာသင္ေက်ာင္းမွာ ေပ်ာ္ပိုက္ပါမည္နည္း။ သည့္အတြက္ စာသင္ေက်ာင္း မ်ားသည္ ကေလးတို.၏ လူမႈေရးအားနည္းခ်က္ ပညာေရးအားနည္းခ်က္မ်ားကို ျဖည့္စြမ္း အကူအညီေပးရမည္။ အတန္းသား အခ်င္းခ်င္းအားလည္း တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး တန္ဖိုးထား ေလးစားရန္ တစ္ဦး၏ အရည္အခ်င္းကို တစ္ဦးက ခ်ီးက်ဴးဂုဏ္ျပဳရန္ ပညာေရး အပါအဝင္ အျခား ဖံြ႔ၿဖိဳးမႈလုပ္ငန္းမ်ားမွာ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ရန္ အျပန္အလွန္ ယံုၾကည္မႈရွိရွိျဖင့္ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္း ေနာက္လိုက္ေကာင္းတုိ႔ ၏ အမူအက်င့္မ်ားကို ေမြးျမဴတတ္ေစရန္ ေလ့က်င့္ပ်ဳိးေထာင္ ေပးရပါမည္။ လူမႈဆက္ဆံေရး နယ္ပယ္မွာ အဆင့္အတန္းျမင့္မားရန္ ေမ်ွာ္မွန္းထားသူမ်ားသည္ ပညာကို ပိုမိုလို လားစြာ အေလးထား သင္ယူတတ္ ၾကသည္။ ပညာတတ္ျခင္း အားျဖင့္ ဘဝဖူလံုျပည့္စံုၿပီး ကိုယ္ပိုင္ စြမ္းေဆာင္ရည္မ်ားလည္း ျမင့္မားလာႏိုင္ ေပသည္။

လူသား၏ စိတ္အေျခခံ လိုအင္မ်ားတြင္ ဘဝဖူလံုျပည့္စံုလိုမႈႏွင့္ ကိုယ္ပို္င္စြမ္းေဆာင္ရည္ ျမင့္မားလိုမႈ တို႔ကိုလည္း ထည့္သြင္းစဥ္းစားရပါမည္။ လူသည္ မေတာင့္မတ မေၾကာင့္မၾက ေနလိုသည္။ မိမိအရည္အေသြး ကို မိမိျမႇင့္တင္ၿပီး ျပႆနာအေထြေထြကို ဦးေဆာင္ေျဖရွင္းလိုသည္။ ဘဝ ျမင့္မားလိုမႈသည္ လူကို ေမာင္းႏွင္ေပးေသာ ေစ့ေဆာ္တြန္းအား သည္ ပညာရွာရွာ အလုပ္လုပ္ရာမွာ စြမ္းထူးတို႔ကို ေပးစြမ္းသည္။ ဟားဘတ္စပင္စာ (H.Spencer) ဆ္ိုခဲ့သလိုပင္ ပညာေရးသည္ ၿပီးျပည့္ စံုေသာ ဘဝေနထိုင္မႈ (Complete living) အတြက္ ျပင္ဆင္ေပးျခင္းလည္းျဖစ္သည္။ အထူးသျဖင့္ သက္ေမြးပညာႏွင့္ အလုပ္အကိုင္ ျဖစ္သည္။

ပညာေရးသည္ လူသား၏ သက္ေမြးဘဝျပည့္စံုလံုေလာက္ေစရန္ အာမခံေပးဖို႔လိုသည္။ သက္ေမြးဘဝ အာမခံခ်က္ဆိုရာမွာ စားဝတ္ေနမႈတည္းဟူေသာ ဘဝလိုအပ္ခ်က္တို႔ဖူလုံရန္သာမက သင့္ေလ်ာ္ေသာ လူ႔အဆင့္အတန္းႏွင့္အညီ ရွင္သန္ေနထိုင္ ႏိုင္ရန္ပါ ရည္ရြယ္ရပါမည္။ သက္ေမြးဘဝ အာမခံခ်က္မရွိေသာ ပညာေရးမ်ဳိးကို မည္သည့္ ေက်ာင္းသားလူငယ္ကမွ် စူးစူးစိုက္စုိက္ေလ့လာ သင္ယူမည္ မဟုတ္ေပ။ လူသည္ မိမိအဆင့္အတန္းကို တိုးတက္ျမင့္မားလိုသည္။ ပညာေရး အရျဖစ္ေစ လူမႈေရးအရျဖစ္ေစ စီးပြါးေရးအရျဖစ္ေစ ဇြဲရည္သန္သန္ ႀကိဳးစားအားထုတ္ရင္း မိမိ ေမွ်ာ္မွန္းထားေသာ အဆင့္အတန္းမ်ဳိးကို ပိုင္ဆိုင္လိုၾကေပသည္။ လူသား၏ ဘဝအဆင့္အတန္းႏွင့္ ကိုယ္ပုိင္စြမ္းေဆာင္ရည္တို႔ ျမင့္မားရန္ ပညာသည္ ေသာ့ခ်က္ျဖစ္သည္။ ပညာသည္ သက္ေမြး အလုပ္အကိုင္ စားဝတ္ေနေရး ဖူလံုမႈ သင့္ေလ်ာ္ေသာ လူမႈအဆင့္အတန္း ရရွိရန္အတြက္ အဓိက က်ေသာ လိုအပ္ခ်က္ျဖစ္သည္။ အျခားတစ္ဖက္ ကလည္း တစ္ကိုယ္ရည္ စြမ္းရည္ျဖင့္ ျမင့္မားလိုမႈႏွင့္ ေလ်ာ္ညီစြာ အခ်က္အလက္မ်ား ရွာေဖြစုေဆာင္းႏိုင္ရန္ ေတြးဆေျမာ္ျမင္ႏိုင္ရန္ တီထြင္ဖန္တီး တတ္ရန္ ရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတိုင္ ထားရွိကာ အလုပ္လုပ္တတ္ရန္ ပညာကို လိုလားစြာ ရွာေဖြရေပမည္။

ကေလးတို႕၏ပညာရွာေဖြဆည္းပူးေရး ခရီးစဥ္မွာ ဘဝလုိအပ္ခ်က္မ်ား၏ အေရးပါ လႊမ္းမိုးမႈမ်ားကို ေဆြးေႏြးခဲ့ပါသည္။ ကေလးတို႔၏ ပညာရွာေဖြဆည္းပူးေရးတြင္ ဘဝ ဝန္ထုပ္ ဝန္ပိုးမ်ား တေလးတပင္ရွိ မေနရပါ။ စိုးရိမ္ ေသာက ဗ်ာပါဒ တရားတို႔မွလည္း လြတ္ကင္းရန္လိုေပသည္။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ပညာေရးဟူသည္ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ရွာေဖြ ဆည္းပူးရေသာ ( Free to Learn) လုပ္ငန္းစဥ္ျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ မည္သို႔ပင္လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ရွာေဖြဆည္းပူးခြင့္ ရွိပါေသာ္ျငားလည္း ဘဝအေႏွာင္ အတည္းမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ရေသာ စိတ္ဖိစီးေလးလံျခင္း စိုးရိမ္ေသာက ျဖစ္ရျခင္းမ်ားသည္ ပညာရွာေဖြ ဆည္းပူးမႈကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစပါသည္။ သည့္အတြက္ ဆရာ ဆရာမ မ်ားသည္ ကေလးတို႔ အဘယ္ေၾကာင့္ ေငးငိုင္ေနသည္ကိုလည္းေကာင္း အဘယ္ေၾကာင့္စာထဲ စိတ္မဝင္စားရသည္ကိုလည္းေကာင္း ေလ့လာစံုစမ္း ရေပမည္။ ကေလးတို႕မွာ စိတ္လိုအင္ မျပည့္ဝမႈမ်ား အခက္အခဲႏွင့္ ဆံုးရႈံးမႈမ်ားရွိပါက ေႏြးေထြးစြာ အားေပးကူညီရမည္။ ကေလးတို႔ လြတ္လြတ္ လပ္လပ္ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ ပညာရွာေဖြႏိုင္ေစရန္ စီမံဖန္တီးေပးထားရေပမည္။

ရည္ညႊန္္းခ်က္-
ေက်းလက္မွ ေက်ာင္းတက္ေနေသာ ညီ/ညီမငယ္မ်ားသို႔

သူရိန္ထက္လင္း
(ကေလးပညာေရး ပ်ဳိးေထာင္မႈ)
စပယ္ျဖဴမဂၢဇင္း၊ အမွတ္ (၁) ဇြန္လ၊ ၂၀၀၄

စာသင္ေက်ာင္းက ကယ္ႏိုင္ပါ့မလား - ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕ စံတန္ဖိုးေတြ ျမွင့္တင္ျခင္း

သိန္းႏုိင္

ေ၀ဖန္ပိုင္းျခား စဥ္းစားေတြးေခၚျခင္းကဲ့သို႔ပင္ ဘ၀ႏွင့္ တသားတည္း ရွိေစရန္ ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ စံတန္ဖိုးမ်ားႏွင့္ ဒီမုိကေရစီ ယဥ္ေက်းမႈတို႔ကို ကိုယ္တိုင္ ၾကံဳေတြ႔ႏုိင္ခြင့္မ်ား ရရွိေစသင့္ ပါသည္။

လူမႈ အဖြဲ႔အစည္းငယ္ တစ္ခုအေနျဖင့္ သတ္မွတ္ႏိုင္သည့္ စာသင္ေက်ာင္း၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားစြာထဲမွ အဓိက တစ္ခုမွာ လူသား စံတန္ဖိုးမ်ားကို လက္ဆင့္ကမ္း သင္ၾကားေပးရန္ျဖစ္ပါ၏။ ေကာင္းမြန္ေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားမွာ ရပ္ရြာ၊ လူအဖြဲ႔အစည္း၏ စည္ပင္ သာယာျခင္း၊ စည္းလံုး ညီညြတ္ျခင္းႏွင့္ မွီတင္းေနထုိင္ၾကသူ ျပည္သူမ်ားအၾကား သဟဇာတျဖစ္ျခင္းတို႔အတြက္ ေသာ့ခ်က္ပင္ ျဖစ္သည္။

မ်ဳိးဆက္မ်ားအတြက္ “ေကာင္းရာတု၍၊ ေကာင္းမႈျမတ္ႏိုး၊ ေကာင္းေအာင္ၾကိဳး၍၊ ေကာင္းက်ဳိးကုိယ္၌ တည္ေစမင္း၊” ဟူေသာ ေလာကသာရပ်ဳိ႕လာ အဆံုးအမအတိုင္း ယဥ္ေက်းမႈတြင္း တည္ရွိေနေသာ လိုလားအပ္သည့္ ေကာင္းျမတ္ ေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားကို လက္ဆင့္ကမ္းေပရန္ ေက်ာင္းပညာေရးတြင္ တာ၀န္ရွိျပန္ပါသည္။ တစ္ဆက္ တည္းမွာပင္ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ရပ္ရြာ၊ လူ႔အဖြဲ႔ အစည္းအတြင္း လက္ခံက်င့္သံုးေနသည့္ စံတန္ဖိုးမ်ားကို ေ၀ဘန္စစ္ေၾကာ တတ္ေစ ရန္၊ ေျပာင္းလဲျပင္ဆင္သင့္သည္တို႔ကို နားလည္ရန္၊ အဘယ္ေၾကာင့္ လိုက္နာက်င့္သံုး သင့္သည္တုိ႔ကို သိျမင္ခံစား တတ္ေစရန္အတြက္လည္း စာသင္ခန္းမ်ားအတြင္း ေဆြးေႏြးရအံုး မည္ျဖစ္ပါသည္။

စံတန္ဖိုးမ်ားအေပၚတြင္ အျမင္သေဘာထားမ်ားမွာ မတူညီဘဲ၊ ကြဲျပား ျခားနားႏုိင္ပါသည္။ အသက္အရြယ္၊ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္မႈ ဘာသာတရား၊ ႏိုင္ငံသား၊ လူမ်ဳိး၊ စသည့္အခ်က္မ်ား အေပၚတြင္ မူတည္ေနျခင္း ျဖစ္သည္။

စံတန္ဖိုးမ်ား မတူညီသည့္အတြက္ ေပၚေပါက္ေနသည့္ ျပႆနာမ်ားကို ေလ့လာၾကည့္သင့္ပါသည္။

လက္ရွိ ျပင္သစ္ႏုိင္ငံတြင္းမွ ျပႆနာကို ေလ့လာၾကည့္လွ်င္ ဤအခ်က္ကို အထင္အရွား ျမင္ေတြ႔ႏုိင္ ပါသည္။ အစၥလမ္ သာသာနာတြင္ မူဆလင္အမ်ဳိးသမီးမ်ားမွာ အစၥလမ္သာသာနာ အထိမ္းအမွတ္ ေခါင္းေပါင္း ပ၀ါ၀တ္ရံုမ်ားကို ၀တ္ဆင္ၾကသည္။ ၂၀၁၀ ဇန္န၀ါရီလတြင္ ျပင္သစ္ပါလီမန္မွ ဤ၀တ္စံုတို႔ကို ၀တ္ဆင္ျခင္းအား တားျမစ္ေစသင့္ေၾကာင္း အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ မူဆလင္ အမ်ဳိးသမီး ေခါင္းေဆာင္း၀တ္စံုျပည့္ ၀တ္ဆင္ျခင္းမွာ ျပင္သစ္ႏုိင္ငံ၏ စံတန္ဖိုး မ်ား အေပၚတြင္ “လက္မခံ ႏုိင္ဖြယ္ရာ” စိန္ေခၚေနျခင္းပင္ျဖစ္သည္ဟု ရႈျမင္ သံုးသပ္ခ်က္ပင္ ျဖစ္ေလသည္။ hijab ႏွင့္ tchador တို႔ကို “ေခါင္းေဆာင္း၀တ္စံုျပည့္” ဟူ၍ ေခၚဆိုႏုိင္မည္လား ဆိုသည္မွာ မေသခ်ာ ေသာ္ျငားလည္း burqa ႏွင့္ niqab တို႔မွာ “ေခါင္းေဆာင္း၀တ္စံုျပည့္” ပင္ျဖစ္သည္။ ၆ လတာ ၾကားနာစစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ျပီး သည့္ေနာက္ ဥပေဒျပဳသူ ၃၂ ဦးပါ၀င္ ေသာ အဖြဲ႔မွ ဤတားျမစ္ခ်က္ကို ေထာက္ခံအဆိုျပဳခဲ့ၾကသည္။ စာသင္ေက်ာင္းမ်ား၊ ေဆးရံု မ်ား၊ လူထု သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး ယာဥ္မ်ားႏွင့္ အစိုးရရံုးမ်ားတြင္ မ်က္ႏွာကို လႊမ္းျခံဳ ထားသည့္ ေခါင္းေဆာင္း ၀တ္ဆင္မႈကို တားျမစ္ရန္ အဆိုျပဳျခင္းမွာ ျပင္သစ္ ႏို္င္ငံတြင္ မူဆလင္အမ်ဳိးသမီး ၀တ္စံု အေပၚတြင္ အျပင္းထန္ဆံုး ကန္႔သတ္ခ်က္ပင္ျဖစ္ေတာ့သည္။ (ေအအက္ပီသတင္းစဥ္)

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ပညာေရးရႈခင္းတစ္စံုလံုးကို ေလ့လာၾကည္မည္ဆိုလွ်င္လည္း လိုလားအပ္ေသာ စံတန္ဖိုးမ်ား အတြက္ လည္း ေကာင္း၊ မတူညီေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားကို သဟဇာတျဖစ္ေစရန္ အခြင့္အလမ္းမ်ား နည္းပါးသည္ကို ေတြ႔ျမင္ႏုိင္ပါသည္။ ဥပမာ အားျဖင့္ မိခင္ဘာသာစကား၊ တိုင္းရင္းသား ဘာသာစကားတို႔ကို သင္ရိုးညႊန္းတမ္းတြင္ ထည့္သြင္းမထားေသးျခင္း၊ သင္ၾကားခြင့္ လံုး၀ မျပဳျခင္း၊ ရိုးရာဓေလ့မ်ားကို ပညာေရးမွ တဆင့္ေဖာ္ထုတ္ခြင့္ မျပဳျခင္းမ်ားပင္ျဖစ္သည္။ ဤကဲ့သို႔ တစ္ဖက္ေစာင္းနင္း က်င့္ၾကံမႈ မ်ားသည္ မတူညီေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားကို သိျမင္ခံစားတတ္မႈစြမ္းရည္ဖြံ႔ျဖိဳးရန္ႏွင့္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္း သဟဇာတ ျဖစ္ေစရန္ အခက္အခဲမ်ားစြာ ရွိမည္ျဖစ္သည္။ ထို႔အတူ ျမန္မာ့လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၏ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ျဖစ္သည့္ ဒီမိုကေရစီ ယဥ္ေက်းမႈ ထြန္းကားေစရန္ အတြက္လည္း ေလ့က်င့္ သင္ၾကားေပးရန္ ပ်က္ကြက္ေနဆဲျဖစ္သည္။ (သင္ရိုးညႊန္းတမ္း အလုပ္ရံုေဆြးေႏြးပြဲ ၂၀၀၆)

စံတန္ဖိုးအမ်ားစုမွာ လူသားအားလံုးႏွင့္ သက္ဆုိင္မႈရွိျပီးလွ်င္ နာခံလိုက္နာဖြယ္ျဖစ္ေသာ္ျငားလည္း လူအဖြဲ႔အစည္း အတြင္းရွိသူ အားလံုးမွ တေျပးညီ သိျမင္နားလည္မႈ၊ လိုက္နာမႈတို႔ကိုကား မေမွ်ာ္လင့္ႏိုင္ပါေခ်။ သို႔ျဖစ္ေလရာ စံတန္ဖိုးမ်ား အေပၚတြင္ ပုဂၢလ အေတြ႔အၾကံဳမ်ားႏွင့္ လက္ရွိ အေျခအေနမ်ား၏ လႊမ္းျခံဳသက္ေရာက္မႈ ရွိျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။

ဘံုနည္းလမ္းမ်ား

ဤအခ်က္မွာ စံတန္ဖိုးမ်ားကို ေလ့က်င့္ပ်ဳိးေထာင္ရာတြင္ ၾကီးမားေသာ စိန္ေခၚခ်က္အေနျဖင့္ ရင္ဆိုင္ရသည္။ အတိတ္ကာလ မ်ားတြင္ စံတန္ဖိုးမ်ားကို သီးသန္႔ဘာသာရပ္အေနျဖင့္ ေလ့က်င့္သင္ၾကားၾကပါသည္။ မ်ားမၾကာေသး မီႏွစ္မ်ားမွ ပညာေရးသမား မ်ားသည္ ဘာသာရပ္အားလံုး ယွက္ႏြယ္လႊမ္းျခံဳသည့္ (ေပါင္းစည္း သင္ရိုး integrative) သင္ရိုးျဖင့္ စံတန္ဖိုးတို႔ကို သင္ၾကားရန္ အားထုတ္လာၾကသည္။ နည္းနာ ၂ ရပ္စလံုးတြင္ ဆရာ၏ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္မွာ တူညီပါ၏။ အားလံုးမွ သိျမင္နားလည္ ျပီးလွ်င္ အားလံုး၏ အက်ဳိးစီးပြားအတြက္ ဘံု စံတန္ဖိုးတို႔ကို လိုက္နာက်င့္သံုး ၾကရန္ပင္ျဖစ္ေလသည္။

ဤသည္မွာလည္း က်င့္၀တ္နီတိႏွင့္ စံတန္ဖိုးပညာေရး value education ႏွင့္ ႏုိင္ငံသားပညာေရး citizenship education ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ား၊ ပံုစံမ်ား ၏ ေရရွည္ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ ျဖစ္ေသာ္ျငားလည္း တစ္ဦးတစ္ေယာက္ျခင္းစီ၏ လိုအင္မ်ားကိုမူ ျဖည့္ဆည္း ေပးႏုိင္ျခင္း မရွိေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႔ရွိ ရျပန္ပါသည္။ မိမိကုိယ္တိုင္ စူးစမ္းေလ့လာ ရွာေဖြျခင္း၊ သိျမင္နားလည္ျခင္းႏွင့္ သင္ၾကားေနသည့္ စံတန္ဖိုးတို႔ကို ဘ၀ႏွင့္ ဆက္စပ္ျပီး လက္ခံက်င့္သံုး လာျခင္း တို႔ကို ဆိုလိုပါသည္။

ခ်ဥ္းကပ္မႈနည္းလမ္း အသစ္

အထက္ပါ သင္ယူျခင္းအဆင့္သို႔ ေရာက္ရွိေစရန္အတြက္ သင္ၾကားနည္းလမ္းတို႔ကို ေရွးဦးစြာ အေသအခ်ာ ဆင္ျခင္ သံုးသပ္ သင့္သည္။ ျမန္မာစာသင္ေက်ာင္းမ်ားတြင္ အမ်ားဆံုးအသံုးျပဳေနသည့္ ေဟာေျပာပို႔ခ်နည္းႏွင့္ ပံုျပင္ ဇာတ္လမ္းမ်ား ေျပာျပျခင္း နည္းလမ္းတို႔ျဖင့္ ေနာက္ဆံုးပိတ္ တြင္ “ဒီပံုျပင္ထဲက စာရိတၱနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ဘာသင္ခန္းစာ ေတြရရွိသလဲ” ေမးခြန္းမွ်ႏွင့္ ထိေရာက္မႈ မရွိႏိုင္ပါ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ေက်ာင္းသားမ်ားကိုယ္တုိင္ တက္ၾကြစြာ ပါ၀င္ လုပ္ေဆာင္မႈမရွိသည့္ အတြက္ပင္ ျဖစ္သည္။

ကိုယ္တိုင္ သိျမင္ ခံစားရမႈမရွိျခင္းႏွင့္ ေန႔စဥ္ဘ၀တြင္ လက္ေတြ႔လိုက္နာ က်င့္ၾကံျခင္းမရွိေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားသည္ က်င့္၀တ္ နီတိႏွင့္ စာရိတၱကို ပံုေဖာ္ႏိုင္ရန္ မ်ားစြာ အခက္အခဲရွိပါမည္။ ထို႔အတူ ေလ့က်င့္ ပ်ဳိးေထာင္ေပးမႈမရွိဘဲႏွင့္ ကေလးမ်ားသည္ သူ႔အလိုအေလ်ာက္ ဒီမုိကေရစီ ႏိုင္ငံသားမ်ား ျဖစ္လာရန္ ခဲယဥ္းပါမည္။

သင္ၾကားရန္နည္းလမ္းမ်ား

ထိေရာက္ေအာင္ျမင္ႏုိင္ရန္အတြက္ သင္ၾကားနည္းလမ္းမ်ဳိးစံုရွိေနပါသည္။ ရိုးစင္းလြယ္ကူေသာ သင္နည္းမ်ားလည္း ျဖစ္ၾကသည္။ အျခားေသာ ဘာသာရပ္မ်ားကိုသင္ၾကားရာတြင္လည္း အသံုးျပဳႏုိင္ပါသည္။ ဤေနရာတြင္ မိတ္ဆက္ ေပးမည့္ သင္နည္း အေထြေထြ၏ အေရးၾကီးသည့္ ဂုဏ္အဂၤါတစ္ရပ္မွာ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းမ်ားအေနျဖင့္ ကိုယ္တိုင္ လက္ခံလုိက္နာက်င့္သံုးေနသည့္ ခံယူခ်က္ႏွင့္ စံတန္ဖိုးစနစ္တုိ႔ကို တက္တက္ၾကြၾကြႏွင့္ အေသအခ်ာ ခြဲျခမ္း စိတ္ျဖာ ေလ့လာျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ စံတန္ဖိုး အသစ္ႏွင့္ အက်င့္အၾကံ အသစ္တို႔ကို လက္ခံက်င့္သံုးျခင္း မျပဳေသးမီ ေလ့လာမႈ ျဖစ္သည္။

ထို႔အျပင္ ဤသင္နည္းမ်ားတြင္ ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ အဘယ္ေၾကာင့္ ဤသို႔၊ ထိုသို႔ ထင္ျမင္ၾကသည္၊ စဥ္းစား ေတြးေတာၾကသည္၊ ရွင္းလင္းေဆြးေႏြးရန္ ကို ဆရာဆရာမမ်ားမွ ထပ္ဆင့္ေမးျမန္းရပါမည္။ စာသင္ၾကား ျခင္း၏ ထိေရာက္ေအာင္ျမင္မႈမ်ား အျမင့္မားဆံုးရရွိေစရန္ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားတုိင္းအား သူတုိ႔၏ ယံုၾကည္ခ်က္ မ်ားႏွင့္ အေတြးအျမင္သေဘာထားတို႔ကို တင္ျပခြင့္ေပးသင့္သည္။ အျပန္အလွန္ တင္ျပ ေဆြးေႏြးရာတြင္လည္း အားလံုးမွ ဂရုတစိုက္ နားေထာင္ေပးရန္လိုအပ္ပါသည္။

ဆႏၵမဲေပးျခင္း

ဆရာမွ ေရြးခ်ယ္ထားေသာ “အေၾကာင္းအရာ”၊ “ေခါင္းစဥ္”၊ “အဆိုျပဳခ်က္” တစ္ခုခုအေပၚတြင္ သေဘာတူသည္၊ သေဘာမတူပါ၊ ဟူ၍ ေက်ာင္းသားမ်ားမွ ဆႏၵမဲေပးျခင္းျဖင့္ စတင္ႏုိင္သည္။
•ဥပမာအားျဖင့္-
“မိသားစုတုိင္းဟာ ကေလး ၂ ဦးသာ ယူသင့္တယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္အေပၚမွာ မင္းတို႔ ဘယ္လိုထင္ျမင္ၾကသလဲ”၊
“ကိုယ္ပိုင္ကားေတြ ၀ယ္ယူတာကို အစိုးရအေနနဲ႔ ကန္႔သတ္မႈလုပ္ျပီး အမ်ားျပည္သူသံုး သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးအတြက္ ပိုမုိ လုပ္ေဆာင္သင့္တယ္”၊
“ဒီေန႔ ေက်ာင္းတက္ဖို႔အတြက္ ဘယ္လို ၀တ္စံု၀တ္သင့္တယ္ဆိုတာ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားမ်ား ကိုယ္တို္င္ ေရြးခ်ယ္ ၀တ္ဆင္ခြင့္ ရွိသင့္ပါတယ္။”
“နစ္နာဆံုးရံႈးေနတဲ့ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသား အခြင့္အေရးေတြ ရရွိဖို႔အတြက္ ေတာင္းဆိုရာမွာ ေက်ာင္းသားတုိင္း ပါ၀င္ရမွာ ျဖစ္တယ္။”
ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ မည္သို႔ပင္ အေျဖေပးေစကာမူ ဆရာဆရာမမ်ားမွ ေနာက္ဆက္တြဲ အေနျဖင့္ “ဘာျဖစ္လို႔ အဲဒီလို ထင္ျမင္ယူဆရတာလဲ” ဟူေသာ ေမးခြန္းကို ေမးျမန္းရန္ အလြန္ အေရးၾကီးပါသည္။

အဆင့္သတ္မွတ္ျခင္း

ျဖစ္ႏုိင္ေခ် သံုးခု (သို႔မဟုတ္ ထို႔ထက္ပို၍) ေရြးခ်ယ္ထားရွိျပီးလွ်င္ ေက်ာင္းသားမ်ားမွ အေရးၾကီးဆံုးကို (သို႔မဟုတ္) သူတို႔ႏွစ္သက္သလို အထက္ေအာက္ ျပန္စီစဥ္ျခင္းျဖစ္သည္။
• ဥပမာအားျဖင့္ -
“အင္မတန္ဒုကၡေရာက္ျပီး အေရးၾကီးတဲ့အခ်ိန္မွာ ေတြ႔ဆံုစကားေျပာဖို႔ လူတစ္ဦးတည္းကိုသာ ေရြးခ်ယ္ခြင့္ရွိခဲ့ရင္ ဘယ္သူ႔ကို ေရြးမလဲ။ (အေဖ၊ အေမ၊ ဆရာဆရာမ၊ သူငယ္ခ်င္းတစ္ဦးဦး)။” ေက်ာင္းသားမ်ားကိုယ္တုိင္ ၾကိဳက္ႏွစ္ သက္သလို ေရြးခ်ယ္ခြင့္ ေပးရာတြင္ အဆင့္သတ္မွတ္ထားျခင္းျဖစ္သည္။ (၁) အႏွစ္သက္ဆံုး - မွစျပီး - (၄) ေနာက္ဆံုး ေရြးခ်ယ္မႈ - အေနျဖင့္ အဆင့္သတ္မွတ္ ေရြးခ်ယ္ျခင္းကို ဆိုလိုပါသည္။ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ အေျဖ တို႔ကိုလည္း ထင္ဆင့္ ရွင္းလင္း ေဆြးေႏြးေပးရန္ ဆရာမွ ယခင္အတုိင္းေမးျမန္းျခင္း ျပဳရပါအံုးမည္။

စံတန္ဖိုးျပ မ်ဥ္းရွည္

မတူေသာ ေရြးခ်ယ္စရာမ်ား (သို႔မဟုတ္) ဆန္႔က်င္ဘက္ အျမင္သေဘာထားမ်ား ၂ ခုကို မ်ဥ္းတန္း၏ အစြန္း ၂ ဘက္ ေပၚတြင္ တင္ဆက္ျခင္း နည္းလမ္းျဖစ္သည္။ ေရြးခ်ယ္စရာမ်ားမွ သူတို႔ရပ္တည္မႈ ေနရာကို ေရြးခ်ယ္ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ ကိုယ္ပိုင္ ခံယူခ်က္၊ အျမင္သေဘာထားမ်ားႏွင့္ အနီးစပ္ဆံုး ေရြးခ်ယ္မႈ ပင္ျဖစ္သည္။ အစြန္ဆံုး (၂) ေနရာအပါအ၀င္ ၾကားတြင္ရွိေသာ ေနရာမ်ားအားလံုးကို ဆိုလိုသည္။

တစ္တန္းလံုး လႈပ္လႈပ္ရွားရွား၊ တက္တက္ၾကြၾကြ ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္ရသည့္ ကာယလႈပ္ရွားမႈမ်ားလည္း ပါ၀င္သည္။ အတန္းေရွ့တြင္ ျဖစ္ေစ၊ (သင္ပုန္းေပၚတြင္ျဖစ္ေစ) မ်ဥ္းရွည္တစ္ေၾကာင္း ေရးဆြဲထားျပီးလွ်င္ ေက်ာင္းသားမ်ားမွ သူတို႔ရပ္တည္ခ်က္ေနရာတြင္ လာေရာက္၍ မတ္တပ္ရပ္ေနရာယူၾကျခင္းျဖစ္သည္။ မတူညီေသာ ရပ္တည္ခ်က္ မ်ားႏွင့္ အျမင္သေဘာထားမ်ားျဖင့္ ေပ်ာ္စရာ လည္းေကာင္းေသာ သင္ၾကားနည္းလမ္းတစ္ခုျဖစ္၏။

ဥပမာအားျဖင့္ - “မိဘအုပ္ထိန္းမႈမွာ ဘယ္လိုပံုစံက အေကာင္းဆံုးလဲ” (ဆရာမွေန၍ မ်ဥ္းရွည္၏ အစြန္းတစ္ဖက္တြင္ “ဒီမိုကေရစီ နည္းက် အုပ္ထိန္းမႈ” ဟုေရးသားျပီး၊ အျခားအစြန္းတစ္ဖက္တြင္မူ “ခ်ဳပ္ခ်ယ္ ကန္႔သတ္မႈမ်ားျဖင့္ အုပ္ထိန္းမႈ” ဟူ၍ေရးသားထားသည္။ ဆရာမွေန၍ အစြန္း ၂ ဖက္ ရပ္တည္မႈႏွင့္ပတ္သက္၍ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆို ရွင္းလင္း ေပးႏုိင္သည္။ ေက်ာင္းသားမ်ားမွ အစြန္း (၂) ဘက္အပါ၀င္ မ်ဥ္းတန္း တစ္ေလ်ာက္ ေနရာအႏွ႔ံတြင္ သူတို႔ ရပ္တည္ ခ်က္အရ ေရြးခ်ယ္ ရပ္တည္ၾကျပီးလွ်င္ မိမိဘာေၾကာင့္ ေရြးခ်ယ္ ရပ္တည္ရသည္ကို ရွင္းလင္း ေဆြးေႏြးၾကရျခင္း ျဖစ္သည္။

ျမန္မာျပည္တြင္း သင္ရုိးရိွ ျပည္သူ႔နီတိႏွင့္ စာရိတၱ ဘာသာရပ္ပါ သင္ခန္းစာ အေၾကာင္းအရာမ်ားႏွင့္ မလံုေလာက္ ေသးပါ။ ဒီမုိကေရစီ ႏိုင္ငံသား ပညာေရးကို သင္ရိုးညႊန္းတမ္းမ်ားတြင္ ေရွာင္ရွားခဲ့ၾကသည္။ ထည့္သြင္းရန္ တြန္႔ဆုတ္ ေနဆဲပင္ျဖစ္သည္။ ျမန္မာ့လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၏ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္မ်ားႏွင့္ အျခားျခားေသာ စံတန္ဖိုးမ်ားကိုလည္း ထည့္သြင္း သင့္ၾကားေပးသင့္ပါသည္။ အထူးသျဖင့္ ဒီမုိကေရစီယဥ္ေက်းမႈထြန္းကားေစရန္အတြက္ အတန္းတုိင္း၊ အဆင့္တုိင္း တြင္ သင္ရိုးကို ျပဌာန္းေရးဆြဲျခင္း၊ ေနာက္ခံလႊာသင္ရိုး hidden curriculum အေနျဖင့္ လက္ခံက်င့္သံုးျခင္းတို႔ကို လုပ္ေဆာင္ရမည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း။

သိန္းႏိုင္

List of universities for scholarship application

ေပးပို႔ေပးတဲ့ ကို/ မ ခင္ဦးကို ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ ။

ဖိုင္ကို ေအာက္ကလင့္ခ္မွာ ေဒါင္းလုပ္လုပ္ပါ ။
http://www.fileden.com/files/2010/2/14/2760702//Scholarships with Excel1(2).xls

ပိုးစုန္းၾကဴးေလးမ်ား (၀တၳဳတို)

(၁)

“ကဲ- ဒါဆို ဒီေန႕ေတာ့ ဒီေလာက္ပဲ။ တေန႕စာတေန႕ မွန္မွန္က်က္ၾကေနာ္။ ေၾကြးလည္ပင္း နစ္တယ္ဆိုတာ ၾကားဖူးၾကတယ္မဟုတ္လား။ ေအး- ပိုက္ဆံေၾကြး လည္ပင္းနစ္ရင္ တျခားလူေတြက ၀င္ကူလို႕ ရတယ္။ စာေၾကြးလည္ပင္းနစ္ရင္ ဘယ္သူမွ ၀င္ကူလို႕ မရဘူးေနာ္။ ပညာသင္ေနတုန္းမွာ စာေၾကြးေတြ လည္ပင္း မနစ္ေစနဲ႕”

ေဆာ့ပင္အဖံုးကို ပိတ္ရင္း ေက်ာင္းသားမ်ားကို ဆံုးမ စကားေျပာမိသည္။ အေျခအေနအရသာ ဆရာ၊ တပည့္ ျဖစ္ေနေပမယ့္ သူမနဲ႕ ေက်ာင္းသားမ်ားရဲ႕ အသက္ေတြက သိပ္ကြာလွတာ မဟုတ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေက်ာင္းသားေလးေတြကို ေမာင္ေလး၊ ညီမေလးေတြလို စိတ္ထဲမွာ သတ္မွတ္ထားမိသည္။ ဆယ္တန္းဆိုေသာ ေတာင္ေလးတေတာင္ကို ေက်ာ္သြားေစခ်င္မိသည္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ေက်ာင္းေတြ ပိတ္ထားခ်ိန္မွာ သူငယ္ခ်င္းေတြ စုျပီး ဒီဆယ္တန္းက်ဴရွင္ေလးကို ဖြင့္ျဖစ္သြားၾကတာ ျဖစ္သည္။



“ကဲ- အားလံုးသြားလို႕ ရျပီေနာ္။ အိမ္ကို တန္းျပန္ၾကဦး”

ကေလးေတြကို အတန္းဆင္းေပးလိုက္ရင္း ခဏရပ္ေစာင့္ေနျဖစ္သည္။ သီးသန္႕စာေမးလိုေသာ ကေလးေတြ၊ အခက္အခဲေလးမ်ားကို ဖြင့္ဟတိုင္ပင္လိုေသာ ကေလးေတြက ဒီအခ်ိန္မွာ သူမနား ေရာက္လာတတ္သည္ မဟုတ္လား။

သို႕ေပမယ့္ ဒီေန႕ေရာက္လာတာက ကေလးမ်ား မဟုတ္။ သူမရဲ႕ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ သူငယ္ခ်င္းမ်ား ျဖစ္ေလသည္။
“ဟဲ့။ ထက္ထက္။ အစုတ္ပလုတ္မ”

ႏွဳတ္ဆက္ေနက် ထံုးစံအတိုင္း ေက်ာ္စြာက လွမ္းႏွဳတ္ဆက္သည္။ ေျပာင္စပ္စပ္ မ်က္ႏွာက သူမ ခပ္တည္တည္ႏွင့္ လွည့္ၾကည့္မွ ျပန္တည္သြားသည္။ ကိုယ္လဲ ဆရာတေယာက္ျဖစ္ေနျပီမို႕ မ်က္ႏွာကို တည္တည္တံ့တံ့ထားဖို႕ သူမေျပာေပါင္းလဲ မ်ားလွျပီ။ ဘယ္ေတာ့မွ နားေထာင္ေလ့မရွိ။

“ေက်ာ္စြာ။ နင္ဟာေလ။ ကေလးေတြေရွ႕မွာဆို တည္တည္တံ့တံ့ေနပါလို႕ ဘယ္ႏွစ္ခါ ေျပာရမလဲ”

လူေတြအားလံုး ရွင္းသြားေတာ့ စိတ္တိုတိုႏွင့္ သူမ ေျပာမိသည္။

“သူတို႕ေတြမ်ားကြာ။ ငါနဲ႕ဆို Peace ပါတယ္။ အိုေကပါပဲ”
“ေအး။ နင္ကသာ အိုေကေျပာတယ္။ စည္းကမ္းပိုင္းနဲ႕ ပတ္သက္လာတဲ့အခါက်ရင္ မအိုေကပဲ နင့္ဆိုျပီးျပီးေရာ လုပ္ေနၾကလို႕ ငါ၀င္ကိုင္ေနရတာ ဘယ္ႏွစ္ခါ ရွိျပီလဲ။ မရဘူးဟ။ လူေတြမွာ သူ႕စည္း၊ ကိုယ့္စည္း ဆိုတာ ရွိရတယ္။ အေရာတ၀င္ေနတာနဲ႕ ရင္းရင္းႏွီးႏွီးေနတယ္ ဆိုတာကေန ထြက္လာတဲ့ ရလာဒ္ေတြက တျခားစီပဲ။ ငါဒီလိုေျပာလို႕ ငါက ဆရာဆိုျပီး ေက်ာင္းသားေတြကို မေလးမစား ဆက္ဆံတာကို ေျပာေနတာ မဟုတ္ဘူးေနာ္။ ငါတို႕ ဆရာေတြဘက္ကလဲ သူတို႕ကို ေလးေလးစားစားနဲ႕ ဆက္ဆံမယ္၊ ရင္းရင္းႏွီးႏွီး ရွိရမယ္။ ဒါေပမယ့္ ဆရာ႕စည္း၊ တပည့္စည္းဆိုတာေတာ့ ထားဖို႕ ေျပာေနတာ။ ငါေျပာတာ နင္မယံုရင္ အဲဒီထဲက ေက်ာင္းသားၾကီး သံုးေယာက္ေလာက္ကို အျပင္ေခၚထုတ္ျပီး ဘီယာတူတူ သြားေသာက္ၾကည့္လိုက္ပါလား။ ေပါက္ကရေလးဆယ္ေတြ သြားေျပာၾကည့္ပါလား။ သိပ္မၾကာဘူး။ တပတ္ပဲ။ ဒီစာသင္ခန္းကို နင္ထိန္းလို႕ ရေတာ့မယ္ မထင္နဲ႕”

“ေအးပါ ထက္ထက္ရယ္။ နင့္စကားကို ငါနားေထာင္ပါ့မယ္။ ငါက ေပ်ာ္ေပ်ာ္ေနတတ္လို႕ပါဟ”
“နင့္သဘာ၀ကို ငါနားလည္ပါတယ္ဟာ။ ငါလဲ ေလာကၾကီးထဲမွာ ဟန္ေဆာင္ေနရတာေတြကို မုန္းတဲ့လူပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ လူေတြဆိုတာက လုပ္ေနတဲ့ အလုပ္အကိုင္နဲ႕ ကိုက္ညီတဲ့ သြင္ျပင္လကၡဏာကို ေမွ်ာ္လင့္တတ္ၾကတယ္။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ျပင္ပမွာ သီးျခား မေနႏိုင္ေသး သေရြ႕၊ ဒါမွ မဟုတ္ရင္လဲ ေျပာင္းလဲပစ္ဖို႕ မလုပ္ႏိုင္ေသးသေရြ႕ကေတာ့ လူထုလူတန္းစားေတြထဲမွာ သတ္မွတ္ထားတဲ့ စာရိတၱေရခ်ိန္နဲ႕ လူမွုေရး ေရခ်ိန္ေတြကို ေစာင့္ထိန္းမွဳ တစံုတရာေလး ရွိဖို႕ လိုအပ္တယ္။ ေျမၾကီး ဆန္သင့္တဲ့ ေနရာမွာ ေျမၾကီးဆန္ဖို႕လိုသလို၊ ေကာင္းကင္ဆန္သင့္တဲ့ေနရာမွာလဲ ေကာင္းကင္ဆန္ဖို႕ လိုလိမ့္မယ္။ အဲဒီလို မဟုတ္ရင္ တျခားလူေတြအသာထားလို႕ ကိုယ့္သားသမီးအရင္းကေတာင္ ကိုယ့္ကို မေလးမစား လုပ္မွာပဲ”

ေက်ာ္စြာက မ်က္ႏွာငယ္ေလးႏွင့္ သူမကို ၾကည့္သည္။ ေျပာမယ့္သာေျပာရေပမယ့္ သူငယ္ခ်င္းေတြအားလံုးထဲမွာ သူက သေဘာအေကာင္းဆံုး။ အႏြံအတာ အခံႏိုင္ဆံုး။ သေဘာေကာင္းတယ္ ဆိုျပီး သူမ်ားေတြက ဂုပ္ခြစီးသြားမွာ စိုးလို႕သာ သတိေပးေနရျခင္းျဖစ္သည္ေလ။

“ကဲ-ကဲ။ ဟိုႏွစ္ေယာက္ ေတာ္ၾကေတာ့။ မိထက္မ။ ပစၥည္းသိမ္း။ မုန္႕သြားစားမလို႕ လာေခၚတာ။ ငါတို႕တံခါးေတြ ပိတ္ေပးမယ္”

နန္းက ေျပာရင္းဆိုရင္းႏွင့္ က်ဴရွင္တံခါးမ်ားကို လိုက္ပိတ္ေပးသည္။

“ဟဲ့။ ေနဦး။ ညာဘက္ေထာင့္က ေနာက္ဆံုးခံုနားမွာ ေနၾကာေစ့ခြံေတြ ရွိလိမ့္မယ္။ မို႕မို႕တို႕ေတြ၊ ငါစာသင္ေနတုန္း ခိုးစားေနၾကတာ။ သြားသိမ္းလိုက္ၾကဦး”
“ဟဲ့။ နင္က ဘယ္လိုလုပ္သိတာလဲ”

“သိတာေပါ့ဟ။ ငါက အေပၚစီးက ၾကည့္ေနတဲ့သူပဲ။ မ်က္လံုးေ၀့ၾကည့္လိုက္ရင္ သိသာေနတာပဲ ဥစၥာ။ ေနာက္ျပီး ခိုးေၾကာင္ခိုး၀ွက္ လုပ္တတ္တဲ့ လူေတြရဲ႕ မ်က္ႏွာက သိသာတယ္ဟဲ့။ ကေလးေတြဆိုေတာ့ ပိုဆိုးတာေပါ့။ ဒီေကာင္မေလးေတြကို ငါၾကည့္ေနတာ ႏွစ္ရက္ရွိျပီ။ အတန္းထဲမွာ ဆူဆူပူပူ မလုပ္ခ်င္လို႕။ နက္ျဖန္အတန္းျပီးရင္ေတာ့ ေခၚေျပာမွရေတာ့မယ္”

“နင္ဟာေလ။ တခ်ိဳ႕ကိစၥေတြက်ရင္လဲ မသိခ်င္ေယာင္ ေဆာင္ေနလိုက္ပါဟာ။ ၀င္ေျပာေနရင္ လူမုန္းမ်ားလိမ့္မယ္”

“မုန္းေတာ့လဲ ဘာျဖစ္လဲဟာ။ ငါေျပာတာေတြက ငါ့အတြက္မွ မဟုတ္တာ။ ေစတနာနဲ႕ ေျပာတာပဲ။ ယူတတ္တဲ့လူ ယူေပါ့။ ေအး- မယူလို႕လဲ ငါက လိုက္ခံစားေနမွာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ေျပာဖို႕ လိုအပ္လို႕ ငါေျပာတယ္။ ဒါဆို ငါ့တာ၀န္ေက်ျပီ”

“ကဲကဲ။ ေတာ္ၾကေတာ့။ ျမန္ျမန္လုပ္ၾကဟာ။ ငါဗိုက္ဆာလွျပီ။ နင္စာသင္ေနသံ ၾကားကတည္းက ငါက ဗိုက္ဆာေနတာ”

သင္းသင္းက ၀င္ေျပာသည္။ ေျပာျပီး စိတ္ေကာက္သည့္ လကၡဏာအျဖစ္ ပါးေလးကလဲ ေဖာင္းထားလိုက္ေသးသည္။ အစားအင္မတန္ ၾကိဳက္လွေသာ သင္းသင္းကို သူ သင္ေနသည့္ ဓာတုေဗဒ ဘာသာထဲမွ အက္ဆစ္မ်ားကိုေရာ ေသာက္ခ်င္စိတ္ မရွိဘူးလားလို႕ သူမတို႕ ၀ိုင္း ေနာက္ေနက်။

“ဟဲ့။ ငါစာသင္ေနတဲ့အသံၾကားျပီး နင္က ဗိုက္ဆာလာတယ္ဆိုေတာ့ ငါကဘာေျပာေနလို႕တုန္း”
“နင္က အပင္ေတြအေၾကာင္း သင္ေနတာကိုး”
“ေဟာေတာ့”

သူမ ဒါပဲ ေျပာလိုက္ႏိုင္ေတာ့သည္။ သို႕ေပမယ့္ ေက်ာ္စြာနဲ႕ ေအာင္ႏိုင္တို႕ကေတာ့ သူတို႕ ေခၚေနက်အတိုင္း ထေအာ္လိုက္ၾကပါသည္။
“အစားပုပ္မ၊ ငတ္ၾကီးက်”

(၂)

“ဒီကိစၥကို လံုး၀ မေက်နပ္ဘူးဟာ။ ငါသြားရွင္းမယ္”
ေအာင္ႏိုင္က ရွဴးရွဴးရွားရွားႏွင့္ ေျပာသည္။
“ဟဲ့။ ေနဦး ေအာင္ႏိုင္ရဲ႕။ ဒီကိစၥမ်ိဳးဆိုတာ ဒီလို ရွင္းလို႕ ရတာ မဟုတ္ဘူး”

ကားေသာ့ေကာက္ဆြဲေသာ ေအာင္ႏိုင့္ ရွပ္အက်ီၤကို လွမ္းဆြဲရင္း တားရသည္။ ဒီျပႆနာကို စၾကားရေတာ့ ေအာင္ႏိုင္တင္ မဟုတ္။ သူမတို႕အားလံုး စိတ္တိုသြားၾကတာေတာ့ အမွန္ျဖစ္သည္။ သို႕ေပမယ့္ ျပႆနာဆိုတာက ေသြးပူတုန္း ရွင္းလွ်င္ ပိုျပီး ၾကီးထြားလာတတ္တာမို႕ ျပန္ထိန္းေနရျခင္းျဖစ္သည္။

ျဖစ္သည့္ ျပႆနာကလဲ နည္းနည္းေနာေနာ မဟုတ္။ ျမိဳ႕မွ နာမည္ၾကီး က်ဴရွင္ဆရာမ်ား ေပါင္းထားသည့္ က်ဴရွင္ၾကီးတခုမွ ဆရာမ်ားက သူမတို႕ က်ဴရွင္ေလးကို တိုက္ခိုက္ေျပာဆိုလာၾကတာ ျဖစ္သည္။

“မေလာက္ေလး၊ မေလာက္စားေတြကမ်ား ငါတို႕ကို ပခံုးခ်င္း လာယွဥ္တယ္”
“ခုမွ ဆယ္တန္း ေအာင္ၾကရံုရွိေသး။ ဂုဏ္ထူးေလးေတြ ပါတာနဲ႕ပဲ သူတို႕ဟာသူတို႕ သိပ္ထင္ေနၾကတာ”
“တို႕က ဒီေလာကထဲမွာ အေတြ႕အၾကံဳေတြအမ်ားၾကီးရယ္။ တို႕ကို လာယွဥ္ရင္ ကြဲသြားမွာေပါ့”

အသံမ်ားက တစတစ ပ်ံ႕ႏွံ႕ျပီး သူမတို႕ဆီ ျပန္ေရာက္လာသည္။ သူမတို႕ဆီမွာ ဘာသာရပ္အခ်ိဳ႕ လာတက္ျပီး၊ သူတို႕ဆီမွာ တျခားဘာသာရပ္တက္ရေသာ ေက်ာင္းသားမ်ားလဲ ၾကားညပ္ေနၾကသည္။ ၾကားကေန ဘာလုပ္ရမွန္း မသိ။ ငယ္ႏိုင္ေက်ာင္းသား အခ်ိဳ႕ကို သူမတို႕ဆီ မသြားၾကဖို႕ ေျဗာင္ဖြင့္ေျပာျပီး တားေနၾကတာေတြေတာင္ ရွိလာသည္။

“တကတည္းဟာ။ လူၾကီးေတြျဖစ္ျပီး အဲလိုစိတ္ဓာတ္မ်ိဳးေတြ ရွိတယ္တဲ့”

သင္းသင္းက စိတ္ပ်က္ေသာ မ်က္ႏွာျဖင့္ ၀င္ေျပာသည္။ အစားအင္မတန္ပုပ္ေသာ သင္းသင္းတေယာက္ ေရွ႕မွ ၾကက္ဆီ ထမင္း ပန္းကန္ကိုပင္ ေမ့ေနပံု ေပၚသည္။

“တကယ္ဆို သူတို႕က ငါတို႕ထက္ အသက္ႏွစ္ဆေလာက္ၾကီးေနတဲ့ ဆရာၾကီးေတြဟာ။ ငါတို႕ကို လက္ကမ္းၾကိဳျပီး လိုအပ္တာေတြေတာင္ ျဖည့္ဆည္းေပးရဦးမွာ”

“ေအးေလ။ ဒီျမိဳ႕မွာ သူတို႕ပဲ သင္မယ္ဆိုျပီး လုပ္ေနလို႕ ရမလား။ သူတို႕ အသက္ေတြက ၾကီးေနျပီ။ သူတို႕ေသေတာ့ ဘယ္သူေတြက ဆက္သင္ၾကမွာတုန္း။ အဲလိုျဖစ္ရင္ ျမိဳ႕က ကေလးေတြပဲ နစ္နာမွာမဟုတ္ဘူးလား။ ေက်ာင္းေတြမွာက စာေကာင္းေကာင္းသင္ၾကေတာ့တာမွ မဟုတ္တာ။ က်ဴရွင္ေတြရွိေနလို႕ ဒီျမိဳ႕က ကေလးေတြ ေအာင္ခ်က္ေကာင္းေနတဲ့ဟာကိုး”

“ဟဲ့။ ျမိဳ႕ေကာင္းစားေရးေတြ ဘာေတြ ေျပာမေနနဲ႕။ သူတို႕ေတြဆီမွာ ငါလုပ္မွ၊ ငါေျပာမွ ဆိုတဲ့ စိတ္ေတြ ၀င္ေနၾကမွေတာ့ ျမိဳ႕ေကာင္းစားေရးေတြ၊ ျမိဳ႕အနာဂတ္ေတြ ဘယ္ေတြးႏိုင္ၾကေတာ့မွာလဲ။ ဒါေၾကာင့္လဲ ငါတို႕ လူငယ္ေတြက တတ္ႏိုင္တာေလးေတြ လုပ္ေနတာကိုး ဒီလိုေျပာေနၾကတာေပါ့”

“သူတို႕က ငါတို႕ဘာေတြလဲ ဆိုတာကို ထည့္ေတြးဖို႕ ေမ့ေနတာလဲျဖစ္မွာေပါ့။ ငါတို႕က ဒီအလုပ္ကို တသက္လံုး လုပ္မယ့္လူေတြလဲ မဟုတ္ဘူး။ မလုပ္ရင္လဲ အေနသာၾကီး။ သူတို႕သာ ဒါနဲ႕ နာမည္ၾကီးျပီးသားမို႕ ဒါနဲ႕ ဆက္ရပ္တည္ေနၾကရမွာ။ ငါတို႕က ဒါေတြမလုပ္ပဲ၊ ဒီေလာကနဲ႕ မပတ္သက္ပဲနဲ႕လဲ ငါတို႕ဘ၀ကို တည္ေဆာက္ေနႏိုင္တာပဲ။ ေတာ္ျပီဟာ။ နင္တို႕ေခၚလို႕ ငါက ကန္႕လန္႕ကန္႕လန္႕ ပါလာရတာ။ သူတို႕ တႏွစ္ေလာက္ အာေပါက္မတတ္ ေျပာျပီး ရွာရတဲ့ ပိုက္ဆံ သိန္းသံုးဆယ္၊ ေလးဆယ္ဆိုတာ ငါ တေန႕တည္း စိန္တလံုး ၀ယ္ေရာင္း ျဖစ္သြားသေလာက္ပဲရွိတယ္။ ဘာအက်ိဳးမွ မရွိပဲ သူတို႕ ဟိုေျပာ၊ ဒီေျပာတာ ခံဖို႕ အခ်ိန္ကုန္၊ လူပမ္း အျဖစ္မခံႏိုင္ဘူး”

“ေအးဟာ။ အခ်ိန္ကုန္တယ္။ လုပ္မေနၾကနဲ႕ေတာ့။ ငါတို႕က အနာဂတ္ေတြ အမ်ားၾကီး က်န္ေသးတယ္။ ပညာသင္ယူၾကရဦးမွာ။ ဘ၀ေတြ တည္ေဆာက္ၾကရဦးမွာ။ ဒီၾကားထဲကမွ ရတဲ့ အခ်ိန္ေလးေတြ ဖဲ့ျပီး လုပ္သင့္တာေလးေတြ လုပ္ေနၾကတာ။ တကယ္ဆို စိတ္ထားေတြသာ မွန္ရင္ သူတို႕ကေတာင္ ၀မ္းသာၾကရဦးမွာ။ သူတို႕က ေက်ာင္းသားတေထာင္ကို စာသင္ေပးေနႏိုင္တဲ့ အခ်ိန္မွာ ငါတို႕က ႏွစ္ရာေလာက္ကို သင္ေပးႏိုင္တယ္ဆိုရင္ ေပါင္းလိုက္ေတာ့ ေထာင့္ႏွစ္ရာ မျဖစ္သြားဘူးလား”

“ဟဲ့။ ငါဘယ္ႏွစ္ခါ ေျပာရမလဲ။ သူတို႕ဆီမွာက အဲလို ေတြးႏိုင္တဲ့ ဦးေႏွာက္ေတြ မရွိေတာ့လို႕ပဲ ဒီလိုေတြ ျဖစ္လာတာေပါ့။ “ငါတို႕ပဲသိတယ္၊ ငါတို႕ပဲတတ္တယ္၊ ငါတို႕ပဲ အေတြ႕အၾကံဳရွိတယ္၊ ငါတို႕လုပ္တာမ်ိဳး လာမလုပ္နဲ႕၊ ငါတို႕ကို လာမေက်ာ္နဲ႕။ ငါတို႕နဲ႕ လာမယွဥ္နဲ႕” ဆိုတဲ့ အတၱစိတ္ေတြ ၾကီးစိုးေနတာကိုး။ ေကာင္းတဲ့ အလုပ္တခုကို လုပ္တဲ့ လူေတြမ်ားလာေလေလ လူေတြအတြက္ အက်ိဳးေက်းဇူး ပိုမ်ားေလေလ ဆိုတာကို ဘယ္ထည့္တြက္ၾကေတာ့မွာလဲ”

“ေတာက္။ ငါက အျပိဳင္အဆိုင္ေတြ သိပ္မ်ားျပီး၊ ခုတ္မယ္၊ ထစ္မယ္၊ ပါးပါးလွီးတဲ့ ေလာကလို႕ လူေတြ ေျပာေနၾကတဲ့ ေက်ာက္ေလာက၊ ကားေလာကေတြမွာ က်င္လည္ေနတဲ့ ေကာင္ပါကြာ။ ငါတို႕ ေလာကမွာလဲ ဒီလိုလူစားေတြ အမ်ားၾကီး ေတြ႕ဖူးတာပဲ။ ဒါေပမယ့္ကြာ၊ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ ပညာေရးအတြက္၊ ၾကီးၾကီးက်ယ္က်ယ္ ဆိုရရင္ကြာ၊ လူေတြရဲ႕ အနာဂတ္ေတြအတြက္ လုပ္ေပးေန ပါတယ္ ဆိုတဲ့ လူေတြရဲ႕ စိတ္ဓာတ္ေတြ ဒီေလာက္ေအာက္တန္းက်ေနတာကို ငါက အံ့ၾသတာ”

“ေဟ့ေကာင္။ ဘာမွ အံ့ၾသမေနနဲ႕။ မပတ္သက္နဲ႕ေတာ့ကြာ။ ျပီးတာပဲ။ ဒီေလာကထဲမွာ မေနနဲ႕ေတာ့။ မိထက္။ က်ဴရွင္ပိတ္လိုက္ၾကရေအာင္ဟာ။ နင္လုပ္ခ်င္တယ္ဆိုလို႕သာ ငါတို႕က ၀ိုင္းလုပ္ေပးေနတာ။ ဒီလို ဗိုလ္က်စိုးမိုးေရး ၀ါဒၾကီးစိုးေနတဲ့ ေလာကနဲ႕ ငါတို႕နဲ႕ ျဖစ္မွာ မဟုတ္ဘူး။ အလကားပဲ။ အခ်ိန္ကုန္တယ္”

တေယာက္တေပါက္ ေဒါသစြက္ေနေသာ အသံမ်ားက စားေသာက္ဆိုင္ေလးထဲမွ သီးသန္႕ခန္းေလးမွာ က်ယ္ေလာင္ပ်ံ႕ႏွံ႕ေနခဲ့ေလသည္။

(၃)

“ေနၾကပါဦးဟယ္။ အဲလိုတေယာက္တေပါက္ ေျပာေနၾကတာထက္ ျပႆနာကို ဘယ္လိုရွင္းၾကမလဲ ဆိုတာကို အရင္ေတြးၾကရေအာင္ပါ။ ခဏေလး စိတ္ေလွ်ာ့ျပီး ထမင္းအရင္စားၾကစို႕ဟာ။ ၾကက္ဆီထမင္းေတြ ေအးကုန္ျပီ။ ဟဲ့။ မိသင္း။ ငါေလ။ နင္နဲ႕ ေပါင္းလာတာ ငယ္ငယ္ေလးကတည္းက။ အစားအရင္မစားပဲ စကားအရင္ေျပာတာ ဒီတခါပဲ ေတြ႕ဖူးေသးတယ္။ ဟီးဟီး”

သူမက ရယ္က်ဲက်ဲႏွင့္ ေျပာေတာ့ မိသင္းက မျပံဳးခ်င္ပဲ ျပံဳးေလသည္။
“မိထက္။ အစုပ္ပလုပ္မ။ ငါတို႕ ဒီေလာက္ ေဒါသထြက္ေနတာကိုး။ နင့္မ်က္ႏွာက ဘာလို႕ ျပံဳးစိစိ ျဖစ္ေနရတာလဲ။ ဒီက်ဴရွင္ကို နင္က ေခါင္းခံဖြင့္ထားတာ။ နင့္ကို ေျပာေနၾကတာေတြ နင္မၾကားဘူးလား”

စပ္ျဖီးျဖီး ေက်ာ္စြာမ်က္ႏွာကလဲ ဒီတခါေတာ့ အေတာ္တည္ေနေလသည္။
“ၾကားသားပဲ။ ဘာျဖစ္တုန္းဟ။ သူတို႕မွာ ပါးစပ္ရွိလို႕ ေျပာႏိုင္တာပဲေလ။ တကယ္ဆို သူတို႕မွာ ပါးစပ္ရွိေနတာကိုပဲ ငါတို႕က ၀မ္းသာေပးရဦးမွာ”
“ဟဲ့။ နင္ရူးေနလား”

“မရူးပါဘူးဟဲ့။ တကယ္ေျပာတာပါ။ သူတို႕ဆီမွာ ပါးစပ္ပါေတာ့ စာသင္ႏိုင္တယ္ဟာ။ စာသင္ႏိုင္ေတာ့ သူတို႕နဲ႕ ဆက္စပ္တဲ့ တပည့္ေတြ အက်ိဳးေက်းဇူးရွိတာေပါ့။ ခုကိစၥမွာလဲ ငါ့ဘက္က သူတို႕ကို နားလည္တယ္။ ဘာေၾကာင့္ သူတို႕ ဒီလို ျဖစ္ေနလဲ ဆိုတာကိုး”

“နင္ ဘာေတြ ေျပာေနတာလဲ”
သင္းသင္းက မ်က္လံုးၾကီးျပဴးရင္း ၀င္ေျပာသည္။

“ငါဆယ္တန္း ေျဖျပီးစတုန္းက ငါ့အစ္မက ေစ်းကြက္စီးပြားေရးပညာ၊ လူအစုအဖြဲ႕ စိတ္ပညာနဲ႕ ေဘာဂေဗဒ ပညာေတြကို ဆရာေခၚျပီး သင္ေပးခဲ့တယ္ဟ။ အဲဒါေတြ ေလ့လာရင္းနဲ႕ ေစ်းကြက္ရဲ႕ သေဘာတရားေတြနဲ႕ ေစ်းကြက္ထဲမွာ က်င္လည္ေနၾကသူေတြရဲ႕ စိတ္ေနစိတ္ထားေတြကို ဆက္စပ္ေတြးမိလာတယ္။ ေစ်းကြက္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ဖို႕ အုပ္စုဖြဲ႕ယွဥ္ျပိဳင္မွဳေတြကို ေလ့လာျဖစ္ခဲ့တယ္။ ခုလဲ ဒီလိုပါပဲဟာ။ က်ဴရွင္ေလာက ဆိုေတာ့ အလြတ္သင္ပညာေရး ေစ်းကြက္လို႕ ေျပာရမွာေပါ့။ ဒီေလာကထဲမွာ တဦးခ်င္းစီ ၀င္ျပီး ပါ၀င္ေနၾကရင္း နာမည္ေတြၾကီးလာတယ္။ ဒီေတာ့ နာမည္ၾကီးလာသူေတြရဲ႕ သေဘာသဘာ၀အတိုင္း ငါဆိုတဲ့ အတၱေတြ ကိုင္စြဲမိၾကတယ္။ ဒီဘာသာရပ္ကို ငါကမွ မသင္ရင္ တျခားသူေတြ တတ္ေတာ့မွာ မဟုတ္ဘူး။ ငါမွ ငါဆိုတဲ့ စိတ္ေတြျဖစ္လာတယ္။ ပိုျပီး ဆိုးလာတာကေတာ့ ဒီလိုစိတ္အေျခခံ ရွိသူေတြအားလံုး အုပ္စုဖြဲ႕လိုက္ႏိုင္မွဳပဲ။ ဒီေတာ့ တကယ့္ အင္အားၾကီး အုပ္စုျဖစ္လာတယ္။ ဒီအုပ္စုထဲမွာလဲ သူတို႕အခ်င္းခ်င္း အားျပိဳင္ၾကတာပဲဟ”
“ေအး။ အဲဒါေတာ့ ငါသိတယ္။ ငါ့ညီတ၀မ္းကြဲက အဲဒီမွာ တက္ဖူးတယ္။ သူတို႕အခ်င္းခ်င္းလဲ ျပိဳင္ေနၾကတာပဲ”

“သူတို႕အခ်င္းခ်င္းလဲ ျပိဳင္ေနၾကသလို တျခားသူေတြက သူတို႕နဲ႕ ယွဥ္ျပိဳင္လာမွာကိုလဲ အျမဲ သတိနဲ႕ ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကတယ္။ သူတို႕က ဒီေစ်းကြက္တခုလံုးကို ခ်ဳပ္ကိုင္ထားခ်င္တာကိုးေနာ္”

“ရမလားဟ။ အဲလိုလုပ္လို႕”
“မရဘူးေလ။ မရလို႕လဲ ငါတို႕က်ဴရွင္ဖြင့္ေတာ့ ေက်ာင္းသားသစ္ေတြ ေရာက္လာၾကတာေပါ့။ သူတို႕ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ေစ်းႏွဳန္းနဲ႕ သူတို႕က်ဴရွင္ေတြကို မတက္ႏိုင္သူေတြလဲ အမ်ားၾကီးပဲ ရွိေနတာပဲကိုး။ ငါတို႕ေတြက က်ဴရွင္လခေတြ ေစ်းသက္သက္သာသာနဲ႕ ဖြင့္လိုက္တယ္ဟာ။ မတတ္ႏိုင္သူေတြဆို အလကားေတာင္ သင္ေပးၾကတယ္ မဟုတ္လား”

“ေအးေလ။ တကယ္ဆို သူတို႕ မလုပ္ေပးႏိုင္တာေတြကို ငါတို႕က လုပ္ေနတာကို အျမင္က်ယ္က်ယ္နဲ႕ ၀မ္းသာေပးရဦးမွာပဲကိုး”

“သီးျခားကုလားထိုင္ေတြေပၚ ထိုင္ေနသူေတြရဲ႕ စိတ္ဆိုတာက အဲလိုမဟုတ္ဘူးဟ။ သူတို႕ ကုလားထိုင္နား ေရာက္လာရင္ တျခားကိစၥေတြထက္ ကုလားထိုင္ေနရာ ဖယ္ေပးရမွာကို အရင္ၾကိဳေတြးေလ့ ရွိၾကတယ္။ ငါ့ကုလားထိုင္ကိုမ်ား လာလုေလမလားေပါ့ေနာ္။ ခုကိစၥမွာလဲ အဲလိုပဲ။ ေစ်းကြက္ထဲက သူတို႕၀န္ေဆာင္မွဳ မေပးႏိုင္တဲ့ လူေတြကို ငါတို႕က ၀င္ေပးေနပါလား ဆိုတာကို အရင္မစဥ္းစားၾကပဲ သူတို႕ေတာ့ ငါတို႕ လုပ္သလိုေတြ လုပ္ေနျပီ။ ၾကာရင္ ငါတို႕လူေတြ သူတို႕ဆီေရာက္သြားရင္ ဒုကၡပါပဲ။ ငါတို႕ ေနရာေပ်ာက္ေတာ့မယ္ ဆိုတာေတြကို ေတြးကုန္ၾကတာ။ ဒါေၾကာင့္လဲ သူတို႕သားသမီးအရြယ္ေလာက္ ရွိေနတဲ့ ငါတို႕လူငယ္ေတြကို မၾကိဳဆိုၾကေတာ့ပဲ အရင္ ၾကိဳကန္ထားဖို႕ စဥ္းစားၾကတာ”

“ေအးေလ။ ဒါကို ေျပာေနတာ။ ငါတို႕က ျငိမ္ခံေနၾကရမွာလား။ မဆီမဆိုင္ ကိုယ့္ထမင္းကိုယ္စားျပီးေတာ့ အျမင္မက်ယ္တဲ့လူေတြ မ်ားေနတဲ့ ဒီေလာကၾကီးထဲမွာ ေနၾကဖို႕ လိုအပ္သလား”

“ဒီလိုေလာကၾကီးထဲမွာ ေနဖို႕ လိုအပ္သလား၊ မလိုအပ္ဘူးသလားဆိုတာကေတာ့ ဒီေလာကထဲကို ငါတို႕ဘာေၾကာင့္ ၀င္လာခဲ့သလဲ ဆိုတာနဲ႕ပဲ ပတ္သက္မယ္ထင္တယ္။ ငါတို႕အားလံုးက တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြဟာ။ ေက်ာင္းေတြ ပိတ္ထားဆဲ ကာလေတြမွာ ကိုယ္ပိုင္၀င္ေငြေတြ ရွာရင္းနဲ႕ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္လဲ ရပ္တည္ေနႏိုင္တဲ့ လူေတြ။ ငါတို႕ရဲ႕ အသက္အရြယ္၊ ငါတို႕ရဲ႕ ပညာေရး၊ ငါတို႕ရဲ႕ အနာဂတ္ေတြအတြက္ ငါတို႕ကိုယ္ ငါတို႕ တည္ေဆာက္ဖို႕ အမ်ားၾကီး လိုေသးတယ္။ ဒီအတြက္ အခ်ိန္ေတြဟာ စကၠန္႕နဲ႕ မလပ္ ငါတို႕ေတြအတြက္ အေရး ၾကီးေနတယ္။ အခ်ိန္တိုင္းဟာ ေငြ မဟုတ္ရင္ ပညာေတြ ခ်ည္းပဲ။ အဲဒီလို အဖိုးတန္ အခ်ိန္ေတြကို ငါတို႕ ဒီေလာကအတြက္ ဖဲ့ေပးဖို႕ ၾကိဳးစားၾကတယ္။ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ရွိေနတဲ့ ေထာင့္တေနရာကေန ပါ၀င္ျပီး၊ ကြက္လပ္ေလးေတြကို ျဖည့္ေပးဖို႕ ၾကိဳးစားၾကတယ္။ ငါတို႕ ရည္ရြယ္ခ်က္က ကြက္လပ္ေလးေတြကို ျဖည့္ဖို႕ေလ၊ သူတို႕ထင္သလို သူတို႕ ကုလားထိုင္ၾကီးေတြကို ၀င္လုဖို႕မွ မဟုတ္တာပဲ။ အခ်ိန္တန္ရင္ ငါတို႕လမ္းကို ငါတို႕ ဆက္ေလွ်ာက္ၾကမွာ။ ဒီေတာ့ သူတို႕ ေျပာခ်င္တာေတြ ေျပာေနတာကို ဘာဂရုစိုက္စရာလိုလဲ။ ငါတို႕ ျဖည့္ႏိုင္တဲ့ ကြက္လပ္ေလးေတြကို ျဖည့္ေပးႏိုင္ဖို႕အတြက္ သူတို႕ရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္လဲ မလိုဘူး။ ေထာက္ခံမွဳလဲ မလိုသလို ကန္႕ကြက္မွဳလဲ မလိုအပ္ဘူးေလ။ ဒီေတာ့ ေထာက္ခံတယ္ေျပာေျပာ၊ ကန္႕ကြက္တယ္ေျပာေျပာ၊ ငါတို႕ လုပ္စရာရွိတာကို ဆက္လုပ္ၾကရမွာပဲ”

“သူတို႕က ငါတို႕က်ဴရွင္ကို လာမတက္ၾကဖို႕ လိုက္ေျပာေနတဲ့ကိစၥကိုး”
“အဲဒီလို ေျပာေနရံုနဲ႕ ေက်ာင္းသားေတြအားလံုး ထြက္သြားမယ္လို႕ နင္ထင္လို႕လား။ ငါေတာ့ မထင္ဘူး။ ငါ့ေက်ာင္းသားေလးေတြထဲမွာ သူတို႕ လခကို မတတ္ႏိုင္သူေတြက အမ်ားၾကီးရယ္။ သူတို႕က အားလံုးကို အလကား ေခၚသင္ေပးလိုက္ရင္ေတာ့ တမ်ိဳးေပါ့ဟာ။ ဒါေပမယ့္ သူတို႕ ဒီလို လုပ္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာ ငါသိေနတယ္။ ငါတို႕ အလုပ္က သူတို႕နဲ႕ ျပိဳင္ဖို႕ မဟုတ္ဘူးေနာ္။ ကြက္လပ္ျဖည့္ဖို႕။ ငါတို႕ ျဖည့္ဖို႕ လိုတဲ့ ကြက္လပ္ေလးေတြကို ျဖည့္ႏိုင္သြားရင္ ငါတို႕ ေအာင္ျမင္တာပဲ”

“ခုကိစၥက ငါတို႕က ျပိဳင္တာမွ မဟုတ္ပဲ။ သူတို႕ကသာ မေလာက္ေလး မေလာက္စားေတြက လာယွဥ္တယ္လို႕ လိုက္ေျပာေနၾကတာ”

“လူေတြအားလံုးဟာ အတၱရဲ႕ ေက်းက်ြန္ေတြပါပဲဟာ။ သူတို႕က ငါဆိုတဲ့ အတၱၾကီးေတြကေန စတြက္ၾကတာကိုး။ ကိုယ့္ဟာကိုယ္ ၾကီးျမတ္ေနပါလားလို႕ ထင္ေနေတာ့ အဲလိုပဲ ေျပာမွာေပါ့။ ငါတို႕ကသာ သူတို႕ကို ေျပာေနတယ္။ ငါတို႕လဲ အတၱေတြ ရွိၾကတာပဲေလ။ သူတို႕က အဲလိုေျပာလာေတာ့ ငါတို႕ကလဲ “သူဘာလဲ၊ ငါဘာလဲ” ဆိုျပီး စေတြးမိၾကေတာ့တာပဲ မဟုတ္ဘူးလား။ အဲဒီ ”ငါဘာလဲ၊ သူဘာလဲ” ဆိုတဲ့ အတၱေတြေၾကာင့္ စစ္ေတြျဖစ္ၾက၊ တိုက္ၾကခိုက္ၾကေတြ ကမၻာမွာ ျဖစ္ေနတာေပါ့။ ေျမစာပင္ ျဖစ္ေနၾကရသူေတြလဲ မနည္းေတာ့ဘူး။ ခုသူတို႕က သူတို႕ရဲ႕ အတၱေတြနဲ႕ ငါတို႕ကို ရန္ဘက္လို သေဘာထားေျပာေနၾကျပီ။ ဒါကို ငါတို႕က ”ငါဘာလဲ၊ သူဘာလဲ” အတၱေတြနဲ႕ တုန္႕ျပန္ျပီး ေဘးထြက္ေနလိုက္ၾကရင္ ဘယ္သူေတြ ေျမစာပင္ျဖစ္မလဲ။ ငါတို႕ ေက်ာင္းသားေလးေတြ ျဖစ္ကုန္မွာ။ ဒါေၾကာင့္ ငါနင္တို႕ကို ေတာင္းပန္တယ္။ စာသင္ႏွစ္ကုန္ေအာင္ေတာ့ ျပီးေအာင္ သင္ေပးၾကပါဟာ”

သူမစကားဆံုးေတာ့ အားလံုးျငိမ္သက္သြားၾကသည္။ အတန္ၾကာျငိမ္ေနျပီးမွ ေက်ာ္စြာက စကားစသည္။
“ေျပာသာ ေျပာေနရတာပါ။ ငါလဲ ကေလးေတြကို သံေယာဇဥ္ တြယ္ေနျပီဟ။ ကေလးေတြက ငါတို႕ကို ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကတာ။ ငါတို႕ဘက္က တပိုင္းတစနဲ႕ ပိတ္လိုက္ရင္ ကေလးေတြ သနားပါတယ္”

ေက်ာ္စြာ့စကားေၾကာင့္ သူမ၀မ္းသာသြားသည္။ စိတ္ထဲ ေပၚလာသည့္ ဥပမာေလးကို ေျပာျပလိုက္မိသည္။

“လမင္းၾကီးရွိေနလို႕ ဆိုျပီးေတာ့ ပိုးစုန္းၾကဴးေလးေတြက သူတို႕ အလင္းေရာင္ေလးေတြကို မသိမ္းထားၾကပါဘူးဟာ။ လသာညေတြမွာ ပိုးစုန္းၾကဴးေလးေတြရဲ႕ အလင္းေရာင္ေလးေတြက အက်ိဳးေက်းဇူး ရွိခ်င္မွ ရွိမွာေပါ့ေလ။ ဒါေပမယ့္ လမိုက္ညေတြမွာေတာ့ သူတို႕အလင္းေရာင္ေလးေတြက အက်ိဳးေက်းဇူး တစံုတရာ ရွိခ်င္လဲ ရွိလာမွာေပါ့။ ငါတို႕ေတြလဲ ပိုးစုန္းၾကဴးေလးေတြလိုပဲ ကိုယ့္ဟာကိုယ္ သေဘာထားျပီး၊ လုပ္စရာရွိတာ ဆက္လုပ္ၾကရေအာင္ေနာ္”

သူမစကားအဆံုးမွာ သူငယ္ခ်င္းမ်ားက ေခါင္းညိတ္ျပၾကသည္။ အျမန္စားေသာက္ျပီး ကားကိုယ္စီျဖင့္ အသီးသီး ထြက္လာခဲ့ၾကသည္။ ေတြးရင္း၊ ေငးရင္း၊ ေဘးစကားမ်ား နားေထာင္ရင္း အခ်ိန္ကုန္ေနၾကလို႕ မရ။ ပိုးစုန္းၾကဴးမ်ားပီပီ ကိုယ္ေပးႏိုင္သည့္ အလင္းေရာင္ေလးေတြ ေပးႏိုင္ဖို႕ အတြက္ အစမ္းစာေမးပြဲ အေျဖလႊာမ်ားကို စစ္ၾကရဦးမည္။ ကိုယ္ပိုင္အလင္းေရာင္ေလးေတြနဲ႕ အမီွအခိုကင္းကင္း လမ္းေလွ်ာက္ႏိုင္ဖို႕အတြက္ ပညာ၊ ဥစၥာမ်ား ရွာေဖြၾကရဦးမည္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ “ပိုးစုန္းၾကဴးေတြကလဲ လမင္းၾကီး သာတာ၊ မသာတာကို စိတ္မ၀င္စား၊ လမင္းၾကီးကလဲ ပိုးစုန္းၾကဴးေတြကို အလင္းေရာင္ရွိရပါ့မလားလို႕ ရန္လိုက္မရွာပဲ” အတူတကြဲ ယွဥ္တြဲရပ္တည္ႏိုင္မွဳေတြ ျပည့္ႏွက္ေနသည့္ သဘာ၀တရားၾကီးကိုေတာ့ သူမ ႏွစ္ျခိဳက္မိပါရဲ႕။

ခင္မမမ်ိဳး (၈၊ ၂၊ ၂၀၁၀)

အလင္းအေမွာင္နဲ႔ ေရာင္စံုကာလာမ်ားရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာ

သိန္းႏိုင္

အႏုပညာလက္ရာမ်ားႏွင့္ အႏုပညာပစၥည္းမ်ားမွတဆင့္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈစြမ္းရည္၊ ဆက္ဆံေရးစြမ္းရည္ႏွင့္ အျမင္အာရံု ခံစားမႈ စြမ္းရည္တို႔ ေလ့က်င့္ရန္ ေက်ာင္းပညာေရးသင္ရိုးညႊန္းတမ္းကို ျပင္ဆင္ေရးဆြဲသင့္ပါသည္။

ေဒၚပန္းပံုျပင္ရဲ႕ ပန္းခ်ီျပခန္းဖြင့္ပြဲ

ရန္ကုန္ျမိဳ႔လယ္က ပန္းခ်ီျပခန္းတစ္ခုမွာပါ။ လူတစ္စုဟာ ပန္းခ်ီကားတစ္ခ်ပ္အေပၚမွာ သဲသဲမဲမဲ အာရံု ေရာက္ေနၾကေလရဲ႕။

ႏွင္းဆီပန္းပြင့္ေတြ ၀ိုင္းရံထားတဲ့အလယ္မွာ ပီတိအျပံဳးေတြေ၀ဆာေနတဲ့ အသက္ သံုးဆယ္ေက်ာ္ လူရြယ္တစ္ဦးရဲ႕ မ်က္ႏွာပံု ပန္းခ်ီကားဘဲျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီေန႔က ပန္းခ်ီျပခန္းဖြင့္ပြဲကို လာေရာက္ျပီး အမွာစကားေျပာၾကားတဲ့ အသက္ ၄၅ ႏွစ္ အရြယ္ ၀ါရင့္ျမန္မာ့ ပန္းခ်ီ ဆရာမၾကီး တစ္ဦး ျဖစ္တဲ့ ေဒၚပန္းပံုျပင္က အဲဒီ ပန္းခ်ီကားကို အေသအခ်ာထပ္ၾကည့္ဖို႔ ပရိသတ္ကို ေျပာလိုက္တယ္။ တစ္ဆက္တည္းမွာဘဲ ေမးခြန္း တစ္ခုကိုလည္း ေမးျမန္းလိုက္ပါတယ္။ ပန္းခ်ီကားေတြနဲ႔ အျပိဳင္ လ်ဴိ႕ ၀ွက္တဲ့ အလွပိုင္ရွင္ ပန္းခ်ီဆရာမၾကီးရဲ႕ စကားကို ပရိသတ္ အားလံုး နားစြင့္ေနၾကတယ္။

“ရွင္တို႔အေနနဲ႔ ဒီပန္းခ်ီကားမွာ ဘာကိုေတြ႔ရပါသလဲ”
သူမကိုယ္တိုင္လည္း ပန္းပြင့္ေတြအမ်ားၾကီး ေ၀ေ၀ဆာဆာပန္ထားျပီး မရမ္းေရာင္မ်က္မွန္ကိုင္းကို တစ္ခ်က္ပင့္လို႔ အႏုပညာ ေျမာက္ျပီး က်က္သေရရွိတဲ့ အျပံဳးတစ္ပြင့္ကို ဖန္ဆင္းရင္း အသံျမႇင့္ေမးလိုက္တဲ့အခါ ပရိသတ္ရဲ႕ စိတ္အာရံုဟာ ပန္းခ်ီကားဆီကို ျပန္ေရြ႕ သြားျပန္တယ္။

ပရိသတ္ထဲက အမ်ဳိးသမီးငယ္ တစ္ဦးက အခုလို ျပန္ေျဖခဲ့ပါတယ္။

“အခ်စ္ကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိျပီျဖစ္တဲ့ လူတစ္ဦးရဲ႕ ပံုပါ”

သူမရဲ႕ အေျဖကို ျပန္လည္ေရြရြတ္ရင္းနဲ႔ ေနာက္ထပ္ေမးခြန္းတစ္ခုကို ၀ါရင့္ပန္းခ်ီဆရာမၾကီး ေဒၚ ပန္းပံုျပင္ ဟာ ေမးျမန္းခဲ့ ျပန္တယ္။

“အခ်စ္ကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိျပီျဖစ္တဲ့ အမ်ဳိးသားတစ္ဦး ဟုတ္လား...။ အဲဒီလိုေျပာႏိုင္ဖို႔ ဒီပန္းခ်ီကားမွာ ဘာကိုေတြ႔ရလို႔လဲ။ ...ဒီပန္းခ်ီကားက အခ်စ္ကိုေတြ႔ရွိခံစားေနျပီျဖစ္တဲ့ အမ်ဳိးသားတစ္ဦးလို႔ ဘာေၾကာင့္ေကာက္ခ်က္ခ် ႏိုင္ရတာလဲ။”

ပရိသတ္ထဲမွာ တီးတိုး ေ၀ဖန္ေျပာဆိုမႈေတြ ေပၚထြက္လာခဲ့တယ္။ အမ်ဳိးသမီးငယ္ရဲ႕ ပန္းခ်ီကားအေပၚ သံုးသပ္ခ်က္ အေျဖကို ထပ္ဆင့္ျပီး ေဆြးေႏြးၾကတာပါ။ ေဆြးေႏြးခ်က္အခ်ဳိ႕ကိုေတာ့ ေဒၚပန္းပံုျပင္က ပရိသတ္ အားလံုးအတြက္ ျပန္လည္ျဖည့္စြက္ ေဆြးေႏြးေနပါတယ္။ “ရွင့္ရဲ႕ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္ဟာ သိပ္ျဖစ္ႏုိင္တာေပါ့။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့...” ။ အဲဒီေနာက္မွာလည္း ပန္းခ်ီဆရာမၾကီးဟာ ပရိသတ္ကို တည္ျငိမ္ေအးေဆးတဲ့ အသံနဲ႔ ထပ္ေမးခဲ့ျပန္တယ္။

“ရွင္တို႔ ေနာက္ထပ္ျပီး ဘာေတြေျပာႏုိင္ပါေသးသလဲ”

လူရြယ္တစ္ဦးက အေျဖေပးခဲ့တာကေတာ့ -
“ဟာ..ရူးေၾကာင္မူးေၾကာင္ လူတစ္ေယာက္ပါဗ်ာ..”

အသက္အေတာ္ၾကီးတဲ့ အမ်ဳိးသမီးၾကီးတစ္ဦးကေတာ့ -
“လူသားနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ဟန္ခ်က္ညီမႈကို ဆိုလိုတာျဖစ္တယ္”

အဲဒီလိုနဲ႔ဘဲ ပန္းခ်ီကားအေပၚ မတူညီတဲ့အျမင္နဲ႔ သံုးသပ္ေ၀ဖန္မႈေတြ၊ ထပ္ဆင့္ေဆြးေႏြးမႈေတြရွိေနေတာ့တယ္။

******

အျမင္အာရံုခံစားမႈျဖင့္ စဥ္းစားေတြးေတာျခင္း နည္းလမ္းမ်ား

အထက္ပါ ေဒၚပန္းပံုျပင္၏ ပန္းခ်ီျပခန္းမွ ေဆြးေႏြးေျပာဆိုမႈမ်ားမွာ ဗီြတီအက္စ္ (VTS) ဟူ၍ ပညာေရးပညာရပ္နယ္ပယ္တြင္ အသံုးျပဳေခၚေ၀ၚေသာ အျမင္အာရံုခံစားမႈျဖင့္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈနည္းလမ္းမ်ား visual thinking strategies ကို လက္ေတြ႔ သရုပ္ေဖာ္ေနျခင္းပင္။ ျပခန္း၊ ျပတိုက္ပညာေပးသူမ်ားအေနျဖင့္ ဤနည္းလမ္းကိုအသံုးျပဳၾကသည္။ ဗီြတီအက္စ္မွာ အႏုပညာလက္ရာ၊ အႏုပညာ ဖန္တီးမႈပစၥည္းမ်ားမွတဆင့္ ေ၀ဖန္ပိုင္းျခားစဥ္းစားေတြးေခၚမႈ (critical thinking)၊ ဆက္ဆံေျပာဆိုေရးစြမ္းရည္ (communication skills)၊ ႏွင့္ အျမင္အာရံုခံစားတတ္သိမႈစြမ္းရည္ (visual literacy)တုိ႔ကို ေလ့က်င့္သင္ၾကားျခင္း နည္းလမ္းတစ္ခုျဖစ္၏။ ေက်ာင္းပညာေရးတြင္ ဤစြမ္းရည္တုိ႔ကို သင္ရိုးညႊန္းတမ္းမွ တဆင့္ ေလ့က်င့္ေပးသင့္ပါသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ ေက်ာင္းသင္ရိုးညႊန္းတမ္း

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ (top ten ေက်ာင္းမ်ားႏွင့္ ရန္ကုန္ရွိ international schools မ်ားမွလြဲ၍) ႏိုင္ငံတ၀ွမ္းရွိ အစိုးရ ေက်ာင္းမ်ား တြင္ ေခတ္အဆက္ဆက္ အႏုပညာဘာသာရပ္ကုိ ေလ့က်င့္ သင္ၾကားမႈ ပ်က္ကြက္ ေနသည္ကုိလည္း ေၾကကြဲ ၀မ္းနည္း ဖြယ္ရာ ေတြ႔ရွိရ သည္။ ၁၉၇၄ အေျခခံဥပေဒ၏ ပညာေရးအက္ဥပေဒတြင္လည္း “ႏိုင္ငံေတာ္သည္ သိပၸံပညာေရးကို အထူးဦးစား ေပးမည္” ဟူေသာ အပိုဒ္ႏွင့္အတူ ၀ိဇၨာပညာရပ္မ်ား၏ တန္ဖိုးက်ဆင္း နိမ့္ပါးခဲ့ရသည္။ အမ်ားျပည္သူလူထု၏ ပညာေရး အျမင္ သေဘာထား တုိ႔ကိုလည္း လြဲမွားစြာ ေျပာင္းလဲေစခဲ့သည္။ ဒီမိုကေရစီႏုိင္ငံေတာ္ တည္ေဆာက္ရန္ႏွင့္ႏွင့္ သဟဇာတျဖစ္ေသာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း အတြက္ ၀ိဇၨာပညာရပ္မ်ားႏွင့္ အႏုပညာဘာသာရပ္တို႔၏ တန္ဖိုးတုိ႔ကို ျမွင့္တင္ေပးရန္မွာ လြန္စြာ အေရးၾကီး လွသည္။ ရက္သတၲ တစ္ပတ္ စာသင္ခ်ိန္တြင္ က်န္းမာေရး၊ အားကစား၊ လူမႈဆက္ဆံေရး၊ ပုဂၢလဖြံ႔ျဖိဳးမႈႏွင့္ အႏုပညာ ဘာသာ ရပ္ အခ်ိန္တို႔ကို မည္မွ် ထည့္သြင္း၍ တိက်ေသာ မည္သို႔ေသာသင္ရိုးညႊန္းတမ္း၊ သင္ရိုးမာတိကာမ်ားျဖင့္ ေလ့က်င့္ သင္ၾကား ေပးေနပါသနည္း။ ဘက္စံုမျဖစ္ေသာ၊ အခ်ဳိးမညီေသာ၊ တစ္ဖက္ေစာင္းနင္း ေက်ာင္းသင္ရိုးညႊန္းတမ္းေၾကာင့္ ကေလးတစ္ဦး တစ္ေယာက္အတြက္ သာမကဘဲ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၏ စြမ္းရည္မ်ားပါ ျပဳန္းတီးပ်က္စီးရျပန္သည္။


ထိုင္းႏုိင္ငံ၊ ခ်င္းမုိင္ျမိဳ႔ အေျခစိုက္ စတူဒီယိုဇန္ Studio Xang ဟုအမည္တပ္ထားသည့္ အႏုပညာဘာသာရပ္ ဖြံ႔ျဖိဳးေရး အစီအစဥ္မွာ ကေလးသူငယ္ဖြံ႔ျဖိဳးေရးအတြက္ အႏုပညာဖန္တီးမႈစြမ္းရည္ကို ေလ့က်င့္ပ်ဳိးေထာင္ေပးရန္ သင္တန္းမ်ားကို ဖြင့္လွစ္ လွ်က္ရွိသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ျပည္တြင္းစစ္ေၾကာင့္ ဒုကၡေရာက္သူျပည္သူမ်ား၏ သားသမီးမ်ား၊ ေရႊ႔ေျပာင္း ျမန္မာ စာသင္ေက်ာင္း မ်ားစသည့္ ေက်ာင္းအေရအတြက္အားျဖင့္ ၅၀၀ ေက်ာ္တြင္ အႏုပညာဘာသာရပ္ဖြံ႔ျဖိဳးေရးအတြက္ စာအုပ္စာတမ္းမ်ား ျပဳစုျခင္းႏွင့္ သင္တန္းမ်ားေပးျခင္းကို ၂၀၀၂ ခုႏွစ္မွစတင္၍ လုပ္ေဆာင္လွ်က္ရွိသည္။

စတူဒီယို ဇန္၏ ပညာေရးပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္သူ မစၥအဲစတယ္ကိုဟန္နီ (Ms.Estelle Cohenny) မွ အႏုပညာရုပ္ပံုမ်ားျဖင့္ ေလ့က်င့္သင္ၾကားရျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားတြင္ ဤသို႔ တင္ျပေလ့ရွိသည္။ “ကေလးသူငယ္ဖြံ႔ျဖိဳးမႈမွာ အႏုပညာ ရုပ္ပံုလႊာေတြကို ကိရိယာတစ္ခုအေနနဲ႔ အသံုးျပဳႏုိင္ပါတယ္။ ကေလးမ်ားရဲ႕ စိတ္ကူးစိတ္သန္းေတြ ဖြ႔ံျဖိဳးလာေအာင္ အားေပး ကူညီ ႏိုင္တယ္၊ မိမိကုိယ္ကို ယံုၾကည္မႈကို ပ်ဳိးေထာင္ေပးလို႔ျဖစ္တယ္။ ဘ၀ရဲ႕ စိန္ေခၚခ်က္ေတြ၊ ေလာကဓံတရားေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္လာရတဲ့ အခါမွာ မွ်တတဲ့ စိတ္ခံစားခ်က္၊ သင့္ေတာ္တဲ့ ႏွလံုးသြင္းဆင္ျခင္မႈေတြ ျဖစ္လာေစဖို႔ကိုလည္း အႏုပညာဘာသာရပ္က ေလ့က်င့္ ေပးႏုိင္ပါတယ္။”

သူမမွ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးရာတြင္ “အႏုပညာဆိုတာ ဘာသာစကားတစ္မ်ဳိးပါ။ ၾကားခံ ဆက္သြယ္ေရး ပံုစံတစ္ခုလည္းျဖစ္တယ္။ ငယ္ရြယ္စဥ္ကတည္းက ေလ့က်င့္ေပးမယ္ဆိုရင္ ပုဂၢလဖြံ႔ျဖိဳးတုိးတက္မႈ personal development ကုိ အမ်ားၾကီး အေထာက္ အကူ ျပဳႏုိင္ပါတယ္။ အျခားေသာ ေက်ာင္းသင္ဘာသာရပ္ေတြ၊ စြမ္းရည္ေတြ ေလ့လာရာမွာလည္း ပိုျပီးေတာ့ အဆင္ေျပ ေစပါ တယ္။” ဟူ၍ အႏုပညာဘာသာရပ္၏ တန္ဖိုးၾကီးမားပံုကို အေလးထားေဆြးေႏြးလွ်က္ရွိသည္။

မျမင္တတ္၊ မခံစားတတ္ေသးတဲ့ သူမ်ား

ပညာေရး သုေတသနေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားအရ လူအမ်ားစုၾကီးတြင္ အျမင္အာရံုခံစားတတ္သိမႈစြမ္းရည္ visual literacy မွာ နိမ့္ပါးျခင္း၊ လြန္စြာအားနည္းျခင္းမ်ားရွိေနသည္ကို ေတြ႔ရွိရျခင္းပင္။ သာဓကေဆာင္ရေသာ္ ရုပ္ပံုလႊာတစ္ခု၏ ျပင္ပ အေပၚယံအျမင္ ကိုသာ ရႈျမင္တတ္ၾကျပီး အတြင္းပိုင္းတြင္ လ်ဴိ႕၀ွက္နက္ရိႈင္းစြာတည္ရွိေနေသာ အျခားေသာ အဓိပၸါယ္ တို႔ကို ခံစားသိျမင္ႏုိင္စြမ္း မရွိျခင္းျဖစ္သည္။ အထူးသျဖင့္ ငယ္ႏုစဥ္က ေက်ာင္းပညာေရးတြင္ ေလ့က်င့္ခြင့္မ်ား မရရွိခဲ့ျခင္းမွာ ဤစြမ္းရည္ဖြံ႔ျဖိဳးေစရန္ ပိုမို ခက္ခဲႏိုင္ပါသည္။ ရသခံစားႏိုင္မႈႏွင့္ စာနာစိတ္တို႔ကိုလည္း ထိခိုက္ေစသည္။

စြမ္းရည္မ်ား ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္း

ထုိင္းႏုိင္ငံ၊ ဘန္ေကာက္ျမိဳ႔မွာရွိသည့္ ထုိင္း ဖန္တီးမႈႏွင့္ ဒီဇုိင္းဌာနတြင္ ျပခန္းဖြင့္ထားေသာ ပညာေရးတြင္ အျမင္အာရံုျဖင့္ နားလည္ခံစားႏုိင္ေရး အစီအစဥ္မွ ပညာေပးတာ၀န္ခံ မစၥတာဖီလစ္ရဲနာ၀ိုင္းမွ ဤသို႔ေျပာဆိုခဲ့သည္။

“က်ေနာ္တို႔ အားလံုးဟာ ျမင္ေတြ႔ေနရတာေတြအေပၚမွာ သိျမင္ခံစားႏိုင္စြမ္းရွိဖို႔အတြက္ အခ်ိန္မေပးႏုိင္ေလာက္ကို ျပဌာန္း ခံထားၾကရတာပါ။” သူ႔အေနျဖင့္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာပင္ အႏုပညာမွတဆင့္ ပညာေရးကို ပံ့ပိုးျဖည့္ဆည္းေပးႏိုင္ပံုႏွင့္ ေက်ာင္းပညာေရး ေအာင္ျမင္မႈတြင္ အေရးၾကီး ပံုတို႔ကို လူအမ်ား သိရွိနားလည္လာေစရန္ အားထုတ္ခဲ့သည္။

သိမႈစိတ္ပညာရွင္ ပညာေရးပါရဂူ ေဒါက္တာ အဘိေဂးဟူဆန္ႏွင့္ အတူ ၁၅ ႏွစ္ေက်ာ္ၾကာျမင့္သည္အထိ သုေတသန ျပဳခဲ့ရာမွာ ဗီတီအက္စ္ VTS ကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ သူတို႔၏ ၾကိဳးစားမႈမွာ ထိုက္တန္စြာ အသိအမွတ္ အျပဳခံထားရျပီလည္း ျဖစ္ပါသည္။ အေမရိကန္ႏုိင္ငံတြင္းရွိ ေက်ာင္း ၃၀၀ ေက်ာ္တြင္ VTS ကို သင္ရိုးညႊန္းတမ္း၌ ထည့္သြင္းအသံုးလာၾကျခင္းမွာ သုေတသနျပဳျခင္း၏ ေအာင္ျမင္မႈပင္ျဖစ္သည္။

“အႏုပညာကို စူးစမ္းေလ့လာျခင္းနဲ႔ ေဆြးေႏြးေျပာဆိုျခင္းေတြကတဆင့္ က်မတို႔ဟာ အျမင္အာရံု ခံစားတတ္သိမႈ visual literacy စြမ္းရည္ကို ပ်ဳိးေထာင္ေပးႏုိင္ပါတယ္။ ဆိုလိုတာကေတာ့ ရႈတ္ေထြးခက္ခဲတဲ့ စိတ္ကူးေတြ၊ အေတြးေတြကို နက္နက္ ရိႈင္းရိႈင္း သိျမင္ႏိုင္စြမ္းပါ။ အေပၚယံေက်ာသာ သိျမင္မႈမဟုတ္ေတာ့ဘူး” သူမ၏ ယံုၾကည္ခ်က္ကို ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ ေဆြးေႏြးခဲ့သည္။ သူမကိုယ္တိုင္မွာလည္း ျမန္မာကေလးမ်ား၏ ေက်ာင္းပညာေရးတြင္ အႏုပညာ ဘာသာရပ္ဖြံ႔ျဖိဳးမႈ အတြက္ ၾကိဳးပမ္းေနသူ တစ္ဦးျဖစ္သည္။ စြန္႔ပစ္ခံကေလးမ်ား၏ ပညာေရးတြင္ ပရဟိတ ေက်ာင္းမ်ားဖြင့္လွစ္ျပီး ပံ့ပိုး ကူညီေနသူျဖစ္သည့္အျပင္ အႏုရသပညာေရးအေပၚတြင္ သုေတသနျပဳ ေလ့လာေနသူတစ္ဦးလည္းျဖစ္သည္။

ဤနည္းစနစ္ကို အခ်ိန္ယူေလ့က်င့္ေပးမည္ဆိုပါက ဆရာမၾကီးမွ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ ေ၀ဖန္ပိုင္းျခား ေတြးေတာ တတ္မႈ စြမ္းရည္ကို ဖြံ႔ျဖိဳးေစႏုိင္ေၾကာင္းယံုၾကည္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အႏုပညာလက္ရာ ပစၥည္းမ်ား တြင္ အဓိပၸါယ္ကို ဖြင့္ဆိုႏိုင္ရန္ အေလးထားၾကည့္ရႈ ရွာေဖြရျခင္း၊ စူးစမ္းဆင္ျခင္သံုးသပ္ရျခင္း၊ ေကာက္ခ်က္ဆြဲရျခင္းႏွင့္ အေထာက္အထားႏွင့္အတူ တင္ျပရျခင္း တို႔ပါရွိေနသည့္ အတြက္ပင္ျဖစ္၏။

ေက်ာင္းသားမ်ား၏ ဘာသာစကားစြမ္းရည္ကိုလည္း ဖြံ႔ျဖိဳးေစမည္ျဖစ္သည္။

“က်မတို႔ဟာ ကေလးေတြကို ဘယ္လို စာေရးရမယ္၊ စာဖတ္ရမယ္ဆိုတာေတြကိုေတာ့ သင္ေပးပါရဲ႕။ သူတို႔ တတ္ေျမာက္ဖုိ႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘယ္လိုေျပာဆို ေဆြးေႏြးရမယ္ဆိုတာကိုေတာ့ ေလ့က်င့္ဖို႔အခြင့္အလမ္း မ်ားမ်ားမရွိၾကဘူး။ မေျပာတတ္ဘူးဆိုရင္ေတာ့ ေရးလည္းေရးတတ္မွာ မဟုတ္ေခ်ဘူး။” ဆရာမၾကီး ေဒၚပန္းပံုျပင္၏ အျမင္သေဘာထားမ်ားျဖစ္သည္။

သူမအေနျဖင့္ ထပ္ေလာင္းေျပာဆိုေဆြးေႏြးပါေသးသည္။ “ကေလးေတြကို သူတို႔ရဲ႕ ခံစားသိျမင္မႈေတြကို ဖြင့္ဟေျပာဆိုခြင့္ အတြက္ အခြင့္အလမ္းေတြ အမ်ားၾကီးဖန္တီးထားရွိသင့္တယ္။ ဒါမွသာ ကေလးေတြဟာ ဥာဏ္ရည္အမ်ဳိးမ်ဳိးအသံုးျပဳရတဲ့၊ ဦးေႏွာက္ကို အသံုးျပဳရတဲ့ ေဆြးေႏြးပြဲေတြမွာ မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ့ ေ၀ါဟာရေတြ ၾကြယ္၀လာမွာျဖစ္တယ္”

အႏုပညာလက္ရာပစၥည္းမ်ားကို ေဆြးေႏြးရာတြင္ အသံုးျပဳသည့္ ဘာသာစကားမွာ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ စာေရး၊ စာဖတ္စြမ္းရည္ အတြက္လည္းမ်ားစြာပင္ အက်ဳိးျပဳေလသည္။

စတင္သင္ၾကားျခင္း

ဗီြတီအက္စ္ VTS သီအိုရီမွာ ရႈတ္ေထြးသည္ဟူ၍ ထင္ျမင္ဖြယ္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ လက္ေတြ႔အသံုးခ်ျခင္းကိုမူ နားလည္ရန္ မခဲယဥ္းလွပါ။ သီအိုရီကိုမိတ္ဆက္ခဲ့သူတို႔မွ ၄ ႏွစ္အရြယ္ကေလးမ်ားမွ စတင္ျပီး အသက္အရြယ္မေရြး ဤနည္းလမ္းျဖင့္ ေလ့က်င့္ေပးႏုိင္ေၾကာင္းဆို၏။

ပထမဦးစြာ ဆရာမွ “တစ္တန္းလံုးပါ၀င္ေဆြးေႏြးႏိုင္မည့္ အႏုပညာလက္ရာ တစ္ခုခု” ကိုေရြးခ်ယ္ ထုတ္ႏုတ္မည္။ ေက်ာင္းသား မ်ား အတြက္ စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ ေခါင္းစဥ္ တစ္ခုခုျဖစ္သင့္သည္။ သို႔မွသာလွ်င္ တက္ၾကြစြာ ပါ၀င္ ေဆြးေႏြးၾကပါလိမ့္မည္။ ေက်ာင္းသားတုိင္း အေနျဖင့္ ပါ၀င္ႏုိင္ေစရန္ အတြက္လည္း ရည္ရြယ္ရင္း ျဖစ္သည္။

ေက်ာင္းသားမ်ားမွ ေရြးခ်ယ္ထားသည့္ အႏုပညာလက္ရာကို ခဏတာ ၾကည့္ရႈေလ့လာ စူးစမ္းၾကျခင္းျဖင့္ စတင္ သင္ၾကားျခင္း ျဖစ္သည္။ မ်က္ေမွာက္ေခတ္နည္းပညာမ်ားမွာ အရာရာကို အေပၚယံမွ်သာ ၾကည့္ရႈေစရန္ တြန္းအားေပးသကဲ့သို႔ရွိေနပါသည္။ အမွန္တကယ္တည္ရွိေနသည္တို႔ကို တစ္ခ်က္မွ်သာ ငဲ့ေစာင္းၾကည့္ၾကေတာ့သည္။

ေမးခြန္း ၃ ခု

ပန္းခ်ီရုပ္ပံုတို႔ကို ခဏတာမွ် ၾကည့္ရႈေလ့လာျပီးေသာ္ ဆရာမွ ပထမဆံုးေမးခြန္းကို ျပန္ေမးျပီး ေနာက္ထပ္ အဖြင့္ေမးခြန္း ၂ ခုခန္႔ကို ဆက္ေမးသည္။

“ဒီပန္းခ်ီကားမွာ ဘာျဖစ္ေနတာလဲ”
“အဲဒီလိုေျပာဖို႔ ဘာကို ေတြ႔လို႔လဲ” ႏွင့္
“ေနာက္ထပ္ျပီး ဘာေတြမ်ား ေတြ႔ႏိုင္ေသးသလဲ” တို႔ျဖစ္သည္။

“ဒီေမးခြန္းေတြကို ေမးျမန္းျခင္းကေတာ့ ကေလးေတြအေနနဲ႔ တက္ၾကြစြာပါ၀င္ေစမွာျဖစ္ပါတယ္။” ဆရာမၾကီး ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ ဆိုသည္။ “ဘာကိုေတြ႔သလဲ” ဆုိသည့္ေမးခြန္းမွာ ပရိသတ္ကို ရုပ္ပံုထဲတြင္ ပါရွိသည္တို႔ကို သာလွ်င္ ေရတြက္ ေဖာ္ျပခိုင္းသလို ျဖစ္သည္။ “ပန္းခ်ီကားမွာ ဘာျဖစ္ေနတာလဲ” ဆိုသည့္ ေမးခြန္းမွာမူ အေပၚယံလႊာ ရုပ္ပံုတုိ႔ကို ေက်ာ္လြန္ျပီး ေနာက္ကြယ္မွ အဓိပၸါယ္ကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ရန္ တြန္းအားေပးျခင္းပင္ျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ဆရာမၾကီးမွ မိန္႔ဆိုသည္။

ကေလးသူငယ္ျပဳစု ေစာင့္ေရွာက္ျခင္းတြင္ ကၽြမ္းက်င္သူ ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ ထပ္မံ၍ “၃ ႏွစ္နဲ႔ ၅ ႏွစ္အၾကား ကေလးေတြ ဆိုရင္ ေတာ့ ‘ဘာကိုေတြ႔သလဲ’ လို႔ေမးျမန္းႏိုင္ပါတယ္။ သူတို႔အသက္အရြယ္က ဘာသာ စကားေျပာဆိုမႈနဲ႔ ေ၀ါဟာေတြကို ေလ့လာေန ဆဲျဖစ္လို႔ပါ။ ဒါေပမယ့္ ကေလးၾကီးေတြကိုေတာ့ ပိုျပီးေတာ့ စဥ္းစားေတြးေတာရတဲ့ ေမးခြန္းေတြနဲ႔ စူးစမ္းလိုစိတ္ကို ႏိႈးဆြေပးဖို႔ လိုပါတယ္။” ဟူ၍ လမ္းညႊန္ခဲ့သည္။

ဒုတိယေမးခြန္းျဖစ္သည့္ “အဲဒီလိုေျပာႏိုင္ဖို႔ ဘာကို ေတြ႔လို႔လဲ” မွာ ကေလးမ်ား၏ ပထမအေျဖတို႔ကို ဆရာမွ နားေထာင္ျပီး အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုျပီးေနာက္တြင္ ေမးရန္ျဖစ္သည္။ သူတို႔၏ မွတ္ခ်က္တို႔ကို ေလ့လာေတြ႔ရွိမႈမ်ား အေပၚတြင္ အေျချပဳျပီး ေဆြးေႏြး ေစရန္အတြက္ မသိမသာ လံႈေဆာ္သင္ၾကားေပးနည္းပင္ျဖစ္သည္။ ဤသည္မွာ ပိုင္းျခားေ၀ဖန္ေတြးေတာမႈကို ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ ရာတြင္ အဓိက်သည့္ စြမ္းရည္ပင္ျဖစ္၏။

တတိေျမာက္ေမးခြန္းျဖစ္သည့္ “ေနာက္ထပ္ျပီး ဘာေတြမ်ားေတြ႔ႏုိင္ေသးလဲ” မွာ သူတို႔၏ ယခင္ ေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားကို အသိအမွတ္ ျပဳျပီးလည္း ျဖစ္သည္။ ထို႔အျပင္ တစ္တန္းလံုး ေဆြးေႏြးျခင္းကို ျပီးျပည့္စံုေစရန္ႏွင့္ ကေလးမ်ားကိုယ္တိုင္ ေစငုေသခ်ာစြာ စူးစမ္း ေလ့လာေစရန္ အားေပးျခင္းပင္ျဖစ္သည္။

အသိအမွတ္ျပဳျခင္း

အေရးၾကီးသည့္အခ်က္မွာ ကေလးတိုင္း၏ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ားႏွင့္ တင္ျပေဆြးေႏြးမႈတို႔ကို နားေထာင္ေပးၾက ရန္ျဖစ္သည္။ ကေလးမွ ေျပာဆိုေနသည့္အခ်က္ကို ညႊန္တံျဖင့္ ေထာက္ျပျခင္း၊ ဆရာဆရာမမ်ားအေနျဖင့္ ခ်ဲ႕ ထြင္ ရွင္းလင္း ေျပာဆိုေပးျခင္းတို႔ ျပဳလုပ္ႏုိင္သည္။

“ဒီလိုလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ ေက်ာင္းသားေတြ မၾကည့္၊ မျမင္မိေသးတဲ့အပိုင္းေတြကို ၾကည့္ျဖစ္ေအာင္ ဖန္တီးရာလည္းေရာက္တယ္။ သူတို႔ေျပာဆိုတင္ျပတာကို နားေထာင္ေနပါတယ္ ဆိုတဲ့သေဘာလည္းပါတယ္။ အျမင္အာရံု က်က္စားျခင္းနဲ႔ အျပန္အလွန္ တင္ျပမႈ ေတြ ျဖစ္လာတယ္။” ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ ဆိုပါသည္။

“လူေတြ၊ ကေလးေတြေျပာတာကို ျပန္လည္ေျပာဆိုေပးျခင္းဟာ သူတို႔တင္ျပေျပာဆိုမႈေတြကို လက္ခံတယ္ဆိုတာရယ္၊ နားလည္ သေဘာေပါက္ပါတယ္ဆိုတာရယ္ကို သိရွိေစမယ္။ သူတို႔ေျပာတဲ့စကားအတုိင္းအတိအက် ျပန္ေျပာရင္ နားေထာင္ပါတယ္ ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ပါ။ အျခားစကားလံုးေတြနဲ႔ ျပန္ျပင္ျပီးေျပာတဲ့အခါက်ေတာ့ နားလည္သေဘာေပါက္တယ္ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ေပါ့။ တကယ္လို႔ နားလည္မႈလြဲသြားရင္လည္း သူတို႔က ျပန္ျပင္ေပးႏုိင္ေသးတယ္။” ၾကားရသည့္စကားမ်ားအေပၚမွာ အျခားစကားလံုးသံုးျပီး ျပန္လည္ ေျပာဆိုမႈ၏ အက်ဳိးေက်းဇူးရွိပံုကို ကေလးသူငယ္ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္သူ ပန္းခ်ီဆရာမၾကီးက ေျပာျပခဲ့သည္။

ဘက္လိုက္မႈမရွိဘဲ ျပန္လည္ေျပာဆိုျခင္းကို ဆိုလိုပါသည္။ ေကာက္ခ်က္ခ်၊ ေ၀ဖန္မႈမ်ားကိုလည္း ၾကိဳဆိုလက္ခံသင့္သည္။ တန္းတူ တန္ဖိုးထားသင့္ပါသည္။ ေကာက္ခ်က္ခ်မႈတို႔ကို ျပန္လည္ျပင္ဆင္ေပးျခင္းႏွင့္ ျဖည့္စြက္ျခင္းမ်ားမျပဳလုပ္သင့္ပါ။ သို႔မွသာ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ သူတို႔အေပၚတြင္ တန္ဖိုးထားမႈကို နားလည္ခံစားႏိုင္ပါလိမ့္မည္။ ကၽြမ္းက်င္ေသာ ဆရာဆရာမမ်ား အေနျဖင့္ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ အေျဖမ်ားသည္ ရွင္းလင္းတိက်ေစရန္ လမ္းညႊန္ ကူညီႏုိင္ပါလိမ့္မည္။

အမွားျပင္ဆင္ေပးျခင္းမ်ားကို အစဥ္အျမဲမလုပ္ျခင္းျဖင့္ ေက်ာင္းသားမ်ားသည္ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေျပာဆိုတင္ျပခြင့္ရရွိေစပါသည္။ ဘာသာစကားစြမ္းရည္ ဖြံ႔ျဖိဳးေစရန္ မ်ားစြာ အေထာက္အကူျပဳပါလိမ့္မည္။

ဆရာမွ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ မတူညီေသာ စဥ္းစား ေတြးေတာခ်က္မ်ား၏ အဆက္အစပ္တို႔ကို ေထာက္ျပေပးႏုိင္ပါသည္။ စဥ္းစား ေတြးေတာခ်က္တစ္ခုမွေန၍ အျခားေသာေတြးေတာခ်က္တစ္ခုသို႔ ဆင့္ကဲေျပာင္းလဲႏုိင္ျပီး အဓိပၸါယ္မ်ား ေပၚထြက္ ရရွိလာပံု ကိုလည္း ရွင္းျပႏိုင္သည္။

“အဓိကအခ်က္ကေတာ့ စိတ္ကူးစိတ္သန္းေတြရဲ႕ အေရြ႔သေဘာ၊ ဆင့္ကဲျဖစ္တည္မႈသေဘာကို သင္ၾကားေပးႏုိင္တာပါ။ ဒီလိုဆိုရင္ ပထမဆံုးစိတ္ကူး၊ စဥ္းစားမႈမွာတင္ ရပ္တန္႔မေနဘဲ အျခားေသာ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ေတြကို တြက္ဆမိလိမ့္မယ္။ သူမ်ားေတြရဲ႕ ေဆြးေႏြး တင္ျပခ်က္ေတြကို နားေထာင္ျခင္းဟာ မိမိရဲ႕ ေလ့လာမႈကို ပိုမိုအားေကာင္းေစႏုိင္ျပီး စဥ္းစားခ်က္ေတြကိုလည္း ပိုမို ေ၀ဆာ ေစမွာပါ” ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ အၾကံျပဳ လမ္းညႊန္ထားသည္။

အျမင္အာရံုခံစားမႈျဖင့္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈနည္းလမ္းမ်ား Visual Thinking Strategies (VTS)၏ တန္ဖိုးမ်ား

ေက်ာင္းသင္ရိုးညႊန္းတမ္း၏ အစိတ္အပိုင္းႏွင့္ သင္ၾကားနည္းလမ္းတစ္ခုျဖစ္သည္။

အႏုပညာဖန္တီးခ်က္လက္ရာတို႔ကို အသံုးျပဳျပီး ေ၀ဖန္ပိုင္းျခားစဥ္းစားေတြးေတာမႈစြမ္းရည္ critical thinking၊ ဆက္ဆံေရး စြမ္းရည္ communication skills ႏွင့္ အျမင္အာရံုခံစားတတ္သိမႈစြမ္းရည္ visual literacy တုိ႔ကို ေလ့က်င့္ ပ်ဳိးေထာင္ျခင္းျဖစ္သည္။

အႏုပညာရုပ္ပံုလႊာမ်ား visual art အေပၚတြင္ စူးစမ္းစစ္ေဆးျခင္းႏွင့္ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုျခင္းတို႔ကို ေက်ာင္းသားမ်ားကုိယ္တိုင္ ထဲထဲ၀င္၀င္ပါ၀င္ျခင္း၊ စဥ္းစားေတြးေတာျခင္း၊ တင္ျပေဆြးေႏြးျခင္းတို႔ျဖင့္ သင္ခန္းစာကိုတည္ေဆာက္ျခင္းျဖစ္သည္။

ေက်ာင္းသားမ်ား၏ စူးစမ္းေလ့လာမႈစြမ္းရည္၊ က်ဳိးေၾကာင္း သက္ေသရွာေဖြႏိုင္စြမ္းႏွင့္ မွန္းဆအေျဖထုတ္ႏိုင္စြမ္းတို႔ကို တိုးတက္ဖြံ႔ျဖိဳးေစသည္။

ရႈတ္ေထြးခက္ခဲသည့္ ျပႆနာမ်ားအတြက္ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် အေျဖအမ်ဳိးမ်ဳိးကို ရွာေဖြလိုစိတ္ႏွင့္ စြမ္းရည္ကို ပ်ဳိးေထာင္ေပးသည္။

အျပန္အလွန္ေလးစားမႈရွိေသာ၊ ဒီမိုကေရစီနည္းက်ေသာ၊ စုေပါင္း၀ိုင္း၀န္း၍ ျပႆနာတုိ႔ကို ေျဖရွင္းတတ္ေသာ အေလ့ အက်င့္မ်ားကို စာသင္ခန္းမ်ားအတြင္း ေလ့က်င့္ေပးရာလည္းေရာက္သည္။

ထိုမွတဆင့္ စာသင္ခန္းမ်ားကို ေက်ာ္လြန္ျပီး ေက်ာင္းႏွင့္ ရပ္ရြာလူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္း ေရရွည္အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈမ်ားႏွင့္ လိုလားအပ္ေသာ ဒီမုိကေရစီ စံတန္းဖိုးမ်ားကို ရရွိေစမည္။

ႏႈတ္ေျပာစြမ္းရည္ ပ်ဳိးေထာင္ေလ့က်င့္မႈ၊ စဥ္းစဥ္းစားစားေျပာဆိုတတ္မႈ၊ တက္ၾကြစြာပါ၀င္လုပ္ေဆာင္မႈႏွင့္ ေျပာဆို တင္ျပမႈမ်ားကို စီကံုးေရးသားျခင္းျဖင့္ ႏႈတ္ေျပာမွတဆင့္ အေရးစြမ္းရည္သို႔ ကူးေျပာင္း ေလ့က်င့္ ေပးႏုိင္သည္။

ေက်ာင္းသံုးဘာသာစကားမွာ မိခင္ဘာသာစကား မဟုတ္ေသာ ကေလးငယ္မ်ားႏွင့္ သင္ယူေလ့လာမႈ အထူး အခက္အခဲရွိသူ မ်ား အတြက္လည္း ေအာင္ျမင္ႏိုင္စြမ္းကို ေမွ်ာ္မွန္းႏိုင္သည္။

ေက်ာင္းသားလူငယ္မ်ား၏ ဘ၀ႏွင့္ ျပခန္း၊ ျပတိုက္မ်ားႏွင့္ အႏုပညာလက္ရာပစၥည္းတို႔ကို ဆက္စပ္ႏိုင္စြမ္း၊ အေလးထားလိုစိတ္၊ အသံုးျပဳ လိုစိတ္မ်ားရရွိေစျပီး သူတို႔၏ ရွင္သန္မႈတြင္ ပိုမိုအဓိပၸါယ္ရွိလာေစသည္။

ေနာက္ဆက္တြဲ အသံုးခ်ႏိုင္မႈမ်ား

အျမင္အာရံုျဖင့္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈစြမ္းရည္ကို ေလ့က်င့္သင္ၾကား

(ဗြီတီအက္စ္)မွာ အႏုပညာဘာသာရပ္ သင္ၾကားျခင္း (သို႔မဟုတ္) ျပတိုက္တစ္ခုခု (သို႔မဟုတ္) အႏုပညာျပခန္းတစ္ခုခုသို႔ လည္ပတ္ျခင္းတို႔ျဖင့္သာလွ်င္ ေဘာင္ခတ္မထားသင့္ပါ။ ဆရာဆရာမမ်ားအေနျဖင့္ အျခားေသာ ဘာသာရပ္အသီးသီးတြင္လည္း အခြင့္အခါ သင့္သလို ေပါင္းစပ္ ထည့္သြင္း အသံုးျပဳ ႏုိင္ပါသည္။ သိပၸံ၊ လူမႈေရး၊ ဘာသာစကား စသည့္ ေက်ာင္းသင္ရိုး ဘာသာရပ္ အသီးသီးတြင္လည္း သင္ၾကားနည္း တစ္ခု အေနျဖင့္ အသံုးျပဳသင့္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ရာသီဥတု ေျမပံုပိုစတာ၊ ေလျပြန္ထဲတြင္ ႏွံေကာင္၏ ေတာင္ပံခတ္ေနသည့္ ဓါတ္ပံု စသည္တို႔ျဖင့္ ဗီြတီအက္စ္ (VTS) သင္ၾကားနည္းကို ေပါင္းစပ္ အသံုးျပဳႏုိင္သည္ မဟုတ္ပါေလာ။ အထက္ပါ အႏုပညာ ျပခန္း တြင္ ေမးျမန္းခဲ့သည့္ ေမးခြန္း ၃ ခုကို ေမးျမန္းျခင္းျဖင့္ တစ္တန္းလံုး ပါ၀င္ေဆြးေႏြးႏုိင္ပါမည္။ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္၊ သို႔မဟုတ္ အျခားေသာ ဖတ္စာတစ္ခုခုကို ဖတ္ရႈၾကျပီးသည့္ ေနာက္တြင္ လည္း အထက္ပါနည္းလမ္းတို႔ကို အသံုးျပဳ သင္ၾကားႏုိင္သည္။

ခ်ဳပ္၍ဆိုရေသာ္ ေက်ာင္းသားမ်ားအား အႏုပညာလက္ရာ၊ ပစၥည္းတစ္ခုခုကို ၾကည့္ရႈေစျပီး အႏုပညာပံုစံ၊ စတုိင္၊ အသံုးျပဳသည့္ နည္း (တက္ကနိ)၊ ႏွင့္ ေခတ္သကၠရာဇ္ အခ်ိန္ကာလ စသည္တို႔ကို ေမးျမန္းျခင္းအျပင္ အျမင္အာရံု ခံစားမႈျဖင့္ စဥ္းစား ေတြးေတာမႈ နည္းလမ္း (VTS) ကိုအသံုးျပဳျပီး သင္ၾကားျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ရသခံစားမႈႏွင့္ အႏုပညာ သမုိင္းေၾကာင္းအျပင္ ပိုင္းျခားေ၀ဖန္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈစြမ္းရည္၊ ဆက္ဆံေရးစြမ္းရည္၊ အျမင္အာရံု ဆုိင္ရာ ခံစားတတ္သိႏိုင္စြမ္း တို႔ကိုလည္း ဖြံ႔ျဖိဳး ေစႏုိင္ပါသည္။

ဤသုိ႔ဆိုလွ်င္ ျမန္မာႏုိင္ငံ ေက်ာင္းပညာေရးသင္ရိုးညႊန္းတမ္းမ်ားတြင္ အႏုရသပညာဘာသာရပ္၏ အခန္းက႑ပိုမို ထင္ရွား ေပၚလြင္လာႏုိင္မည္ဟုလည္း ေမွ်ာ္လင့္မိပါသတည္း။ ။

သိန္းႏုိင္
ထိုင္း-ျမန္မာနယ္စပ္တစ္ေနရာ
ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၀၁၀

ဥာဏ္အမ်ိဳးမ်ိဳးအဖံုဖံု

Written by ႏွင္းဆီ
Thursday, 30 July 2009 10:55
ဖူးငံု ဆယ္ေက်ာ္သက္မဂၢဇင္း ၾသဂုတ္လ ၂၀၀၉

ကြၽန္မ မႏွစ္က ျမန္မာျပည္ကို ပထမဦးဆံုး ေရာက္ခဲ့တုန္းက ရန္ကုန္မွာ တစ္လေနရင္း ျမန္မာလူမႈေရး အေၾကာင္း စိတ္၀င္စားစရာေတြ အစံု သိခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။ ကြၽန္မက တကၠသိုလ္မွာ ပညာေရး ပါရဂူဘြဲ႕အတြက္ စာတမ္းျပဳစုေနတဲ့သူ ျဖစ္တဲ့ အေလ်ာက္ ျမန္မာပညာေရး စနစ္အေၾကာင္း အထူးျပဳ စူးစမ္းရင္း ျမန္မာ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႔ ပညာေရးနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ ကိစၥေတြကို ခဏခဏ ေဆြးေႏြးမိတတ္ၾကပါတယ္။ သူတို႔ ေျပာတာေတြထဲမွာ တစ္ခုက ကြၽန္မအေနနဲ႔ သိပ္အံ့ၾသစရာ မေကာင္းဘူးဆိုရင္ မမွားပါဘူး။ သူတို႔ ေျပာတာ က ျမန္မာျပည္မွာ တကၠသိုလ္ ၀င္စာေမးပြဲ ေအာင္စာရင္း အရ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္း ၀င္ခြင့္ သတ္မွတ္ထားေတာ့ အမွတ္သိပ္ေကာင္းရင္ သိပၸံကို ေလ့လာခြင့္ရၿပီး အမွတ္မေကာင္းရင္ ၀ိဇၨာပညာရပ္ကိုပဲ ေလ့လာခြင့္ရတယ္။ အမွတ္ အေကာင္းဆံုးပဲ ဆိုရင္ ဆရာ၀န္အျဖစ္ ဒါမွမဟုတ္ အင္ဂ်င္နီယာအျဖစ္ အလုပ္ လုပ္ႏိုင္တယ္။

ဒီအခ်က္ေတြက ဘာျဖစ္လို႔ ကြၽန္မအေနနဲ႔ အံ့ၾသစရာေကာင္းသလဲ ဆိုေတာ့ ဒါေတြက အေမရိကန္ပညာေရး စနစ္နဲ႔ မတူပါဘူး။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာ ကေတာ့ အထက္တန္းေက်ာင္းၿပီးလို႔ တကၠသိုလ္ကိုတက္ခ်င္ရင္ အက္စ္ေအတီ (SAT) လို႔ေခၚတဲ့ စာေမးပြဲတစ္ခုကို ေျဖရေပမယ့္ အသက္ေမြး ၀မ္းေက်ာင္း ၀င္ခြင့္က ဒီစာေမးပြဲရဲ႕ အမွတ္ စာရင္းေပၚမွာ မတည္ပါဘူး။ အမွတ္ေကာင္းရင္ ဂုဏ္ရွိတဲ့ တကၠသိုလ္မွာ ၀င္ခြင့္ရမွာပဲ။ အမွတ္ မေကာင္းဘူးဆိုရင္ေတာ့ ေကာင္းတဲ့ တကၠသိုလ္ မ၀င္ႏိုင္ဘူးဆိုတာက ျဖစ္ႏိုင္ေပမယ့္ တကၠသိုလ္ ၀င္ခြင့္ဆိုတာ SAT အမွတ္အျပင္ အထက္တန္း ေက်ာင္းမွာရတဲ့ အမွတ္၊ အားကစားနဲ႔ တျခား ေက်ာင္းအျပင္ အလုပ္ေတြ၊ ဆရာ၊ ဆရာမရဲ႕ ေထာက္ခံစာေတြ အေပၚ မွာတည္တယ္။ (ဒီ ေက်ာင္းအျပင္ အလုပ္ေတြ ဆိုတာ ဂီတ၊ အႏုပညာ၊ ေခါင္းေဆာင္မႈစတဲ့ အရည္အခ်င္း ေတြကို ေဖာ္ျပႏိုင္တဲ့ ကိစၥေတြပါပဲ။)

ဥပမာ ေက်ာင္းသူတစ္ေယာက္က SAT မွာ အမွတ္ ေကာင္းေကာင္း ရေပမယ့္ အထက္တန္းေက်ာင္း မွာရတဲ့ အမွတ္က မေကာင္းရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေက်ာင္းအျပင္ ကိစၥ သိပ္မပါ၀င္ဖူးဘူး ဆိုရင္ အေကာင္းဆံုး တကၠသိုလ္ေတြကို ၀င္ခြင့္ရခ်င္မွရ မယ္။ ဒါေပမယ့္ တကၠသိုလ္ ၀င္ခြင့္ရၿပီးရင္ေတာ့ ႀကိဳက္တဲ့ ဘာသာရပ္ကို ေလ့လာလို႔ရတယ္။

ဒီ အေမရိကန္စနစ္မွာ တကၠသိုလ္ ေရာက္ရင္ ဘယ္ဘာသာရပ္ ေလ့လာမယ္ဆိုတဲ့ ဆံုးျဖတ္ ခ်က္ကို အထက္တန္း ေက်ာင္းၿပီးတာနဲ႔တန္း ဆံုးျဖတ္ရတာ မဟုတ္ဘူး။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသားေတြက တကၠသိုလ္ ေရာက္ၿပီး တစ္ႏွစ္၊ ႏွစ္ႏွစ္ၾကာၿပီးမွ အဓိကအ ထူးျပဳ ဘာသာရပ္ကို ေရြးၾကရတယ္။ ေနာက္ၿပီး ဘီေအ(B.A)၊ ဘီအက္စ္စီ (B.Sc) ဘြဲ႕ရၿပီးမွ ဆရာ၀န္၊ ေရွ႕ေန၊ ဆရာမျဖစ္ခ်င္ရင္ အထူး စာေမးပြဲ ေနာက္တစ္ခု ထပ္ေျဖရတယ္။ ဒီ အထူး စာေမးပြဲဆိုတာ (၀ိဇၨာနဲ႔ သိပၸံပညာရပ္ေတြ အတြက္) ဂ်ီအာရ္အီး GRE, (ဥပေဒအတြက္) အယ္လ္ဆတ္ LSAT, (ေဆးတကၠသိုလ္အတြက္) အမ္ခတ္ MCAT ျဖစ္ၿပီး အမွတ္အရ ဘြဲ႕လြန္ သင္တန္း ၀င္ခြင့္ ရ၊ မရ ဆံုးျဖတ္ၾကတယ္။ GREက အပိုင္း ၃ ပိုင္းခြဲထားၿပီး တစ္ပိုင္းက သခ်ၤာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေမးခြန္းေတြကိုေျဖရတယ္။ ေနာက္တစ္ပိုင္းက ဘာသာစကားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေမးခြန္းေတြကို ေျဖရတယ္။ ေနာက္တစ္ပိုင္းမွာ က်ေတာ့ စာစီစာကံုး ေရးရတာပါ။ ၀ိဇၨာပညာ ရပ္ကိုေလ့လာခ်င္တဲ့ သူေတြအတြက္ သခ်ၤာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အပိုင္းမွာရတဲ့ အမွတ္က အေရးမႀကီးပါဘူး။ ဥပမာ ကြၽန္မ ပညာေရး ပါရဂူ သင္တန္းကို ၀င္ခြင့္ရဖို႔ ေလွ်ာက္တုန္းက ကြၽန္မက သခ်ၤာကို သိပ္မကြၽမ္းက်င္ေပမယ့္ ပါရဂူ သင္တန္းကို ၀င္ခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။

အေမရိကန္ စနစ္နဲ႔ ျမန္မာစနစ္ကို ႏိႈင္းယွဥ္ ၾကည့္ရင္ဥာဏ္အေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျခားနားတဲ့ ယူဆခ်က္ေတြ အမ်ဳိးမ်ဳိးရွိတယ္ ဆိုတာကို ျမင္ႏိုင္တယ္။ ျမန္မာစနစ္အရ ဥာဏ္ကို ဘယ္လို ျမင္သလဲ ဆိုတာ စဥ္းစားစရာ ေကာင္းပါတယ္။ ကြၽန္မ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရွိတုန္းက ပညာမွာ အသိ ပညာ၊ အတတ္ပညာ ဆိုၿပီး ပညာႏွစ္မ်ဳိးရွိတယ္ လို႔ သိရတယ္။ အတတ္ပညာက အမ်ဳိးမ်ဳိး ရွိပံု ရေပမယ့္ ျမန္မာ စာေမးပြဲစနစ္ အရဆိုရင္ အသိ ပညာကေတာ့ တစ္မ်ဳိးပဲ ရွိတယ္လို႔ ယူဆပါ တယ္။ ဒီစနစ္အရ သိပၸံကို နားလည္ႏိုင္တဲ့ လူေတြ က စာေပ၊ သမိုင္း၊ အႏုပညာကို နားလည္ႏိုင္တဲ့ လူထက္ ပိုဥာဏ္စြမ္းၾကတယ္လို႔ ဆိုလိုခ်င္ပံုပါပဲ။

ျမန္မာစနစ္မွာ ေကာင္းတာက အေရးႀကီးတဲ့ အလုပ္ အတြက္ အေကာင္းဆံုး ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသားေတြပဲ လုပ္လို႔ လူမႈေရး အတြက္ ေကာင္းတဲ့အျပင္ ဒီအေရးႀကီးတဲ့ အလုပ္အတြက္ ၀န္ထမ္း အလံုအေလာက္ရွိမယ္။ ေတာ္တဲ့ အင္ဂ်င္ နီယာရွိရင္ ခိုင္တဲ့ တံတားရမွာပဲ။ အခု အေမရိ ကန္ႏိုင္ငံမွာ ျပႆနာတစ္ခုက ေက်ာင္းဆရာ၊ ဆရာမ အလံုအေလာက္ မရွိဘူး။ အလုပ္၀င္ခြင့္ကို စာေမးပြဲ အမွတ္အရ သတ္မွတ္ ဆံုးျဖတ္ရင္ ဒီျပႆနာ ရွိမွာမဟုတ္ဘူးလို႔ ကြၽန္မ ထင္မိတယ္။

အေမရိကန္ စနစ္ကေတာ့ ဥာဏ္ဆိုတာ အမ်ဳိးမ်ဳိးရွိတယ္လို႔ ယူဆေတာ့ အဲဒီ ဥာဏ္အမ်ဳိး မ်ဳိးကို စစ္ခ်င္ရင္ စစ္တမ္းထုတ္နည္း အမ်ဳိးမ်ဳိး သံုးရတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဒီယူဆခ်က္ အရ သိပၸံနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္က အေရးႀကီးဆံုးပဲ ဆိုတာ မဟုတ္ဘူး။ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၁၀၊ ၂၀ အတြင္းမွာ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံမွာ ဥာဏ္ အေၾကာင္းယူဆခ်က္ေတြ အမ်ား ႀကီး ေျပာင္းလဲလာခဲ့တယ္။ ၁၉၈၃ မွာ ေဟာင္း ၀ဒ္ဂါရ္ဒနာ(Howard Gardner)ဆိုတဲ့ ပညာေရး ပါေမာကၡ တစ္ေယာက္က ဥာဏ္အမ်ဳိးမ်ဳိး အေၾကာင္း စာအုပ္ တစ္အုပ္ ေရးခဲ့တယ္။ ဒီစာအုပ္ မွာ သူ႔ရဲ႕ ဥာဏ္မ်ဳိးစံု သီအိုရီ(Theory of Multiple Intelligences) ဆိုတာကို ရွင္းျပတယ္။

သူ႔သီအိုရီ အရ ဘာသာစကားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္ (Linguistic Intelligence)၊ ယုတၱိနဲ႔ သခ်ၤာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္ (Logical-Mathematical Intelligence)၊ ဂီတနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္ (Musical Intelligence)၊ ကိုယ္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္ (Bodily-Kinesthetic Intelligence))၊ ေနရာနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္(Spatial Intelligence)၊ ဆက္ဆံေရးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္ (Interpersonal Intelligence)၊ မိမိကို နားလည္မႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္ (Intrapersonal Intelligence) ဆိုတဲ့ ဥာဏ္ ၇ မ်ဳိးရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

အဲဒီဥာဏ္ေတြကို ပိုနားလည္ေအာင္ ကြၽန္မ အျမင္ကို နည္းနည္း ရွင္းျပခ်င္ပါတယ္။ ဥပမာ လူတစ္ေယာက္က ဘာသာစကားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္းရင္ ဘာသာစကားေတြကုိ လြယ္လြယ္ သင္ႏိုင္ၿပီး စကားအဓိပၸာယ္ကို ေကာင္းေကာင္း ေျပာျပႏိုင္တယ္ဆို ေတာ့ စာေရးဆရာ/ဆရာမ၊ ကဗ်ာဆရာ/ဆရာမ၊ ေရွ႕ေနအေနနဲ႔ အလုပ္လုပ္ရင္ အဆင္ေျပမွာပဲ။ ယုတၱိနဲ႔ သခ်ၤာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္းရင္ သဘာ၀ သိပၸံနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ အလုပ္မွာ ကြၽမ္းက်င္မယ္။

ဂီတနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္းရင္ ဂီတစာဆို၊ ဂီတသမား အေနနဲ႔ ပန္းဆြတ္မယ္။ ကိုယ္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္မွာ စြမ္းရင္ေတာ့ အားကစား၊ အက ဟန္က်မယ္။ ေနရာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္းတဲ့ လူက်ေတာ့ ပစၥည္းေတြကို ဘယ္လို ေနရာတက် ထားသင့္ သလဲလို႔ စိတ္ကူးႏိုင္လို႔ ဗိသုကာ၊ အင္ဂ်င္နီယာ အေနနဲ႔ အလုပ္လုပ္ရင္ ကြၽမ္းက်င္မယ္။ ဆက္ဆံေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္းသူ ကေတာ့ လူေတြရဲ႕ အမူအရာ၊ စိတ္ခံစားမႈကို ေကာင္းေကာင္း နားလည္ ႏိုင္လို႔ ေစ်းေရာင္းသူ၊ ေခါင္းေဆာင္၊ အၾကံေပး စတဲ့အလုပ္ေတြမွာ ေပါက္ေျမာက္မယ္။ မိမိ ကိုယ္ကို နားလည္မႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္း ရင္ေတာ့ သူ႔ကိုယ္သူ ေကာင္းေကာင္း နားလည္တဲ့ သူျဖစ္လို႔ ဘာအလုပ္မွာျဖစ္ျဖစ္ အက်ဳိးရွိမွာပဲ။ ေနာက္ၿပီး တျခား ဘာဥာဏ္ေတြ ရွိပါလိမ့္ဦးမလဲ လို႔ ေတြးၾကည့္ၾကပါစို႔။

ဥပမာ ကိုယ္က်င့္ တရားနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္(Moral Intelligence) စကၡဳနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္ (Visual Intelligence), အခ်က္အျပဳတ္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္ (Culinary Intelligence) စတဲ့ဥာဏ္ေတြလည္း ရွိမွာပဲ။ ဂါဒနာရဲ႕အဆိုအရ ဥာဏ္ေတြက ၀ါသနာပဲ ဆိုတဲ့ အယူအဆက သိပ္မမွန္ပါဘူး။ ေနာက္တစ္ခု က တခ်ဳိ႕ လူေတြက ဥာဏ္ရွိၿပီး၊ တခ်ဳိ႕က ဥာဏ္မရွိဘူး ဆိုတာလည္း မဟုတ္ဘူး။ တကယ္တမ္းေတာ့ လူေတြက ကိုယ္စီ ကိုယ္ငွ ဥာဏ္တစ္မ်ဳိးစီ ရွိၿပီး လူတိုင္းမွာ Unique Combination of Intelligence လို႔ေခၚတဲ့ တစ္မ်ဳိးစီ သူ႔နည္း သူ႔ဟန္နဲ႔ ဥာဏ္ေတြ ေပါင္းစုထားတာရွိၾကတယ္။

ဥပမာ ကြၽန္မက ေနရာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္နဲ႔ ယုတိၱနဲ႔ သခ်ၤာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္မွာ သိပ္မစြမ္းဘဲ ဘာသာစကားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္နဲ႔ ဆက္ဆံေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္မွာ ပိုအားသန္လို႔ အင္ဂ်င္နီယာ အျဖစ္လုပ္ရင္ မေပါက္ေျမာက္ ႏိုင္ေပမယ့္ ေက်ာင္းဆရာမ အျဖစ္လုပ္ရင္ ပိုအဆင္ေျပတယ္။ သို႔ေသာ္လည္းပဲ ဇာတိဥာဏ္ ရွိေပမယ့္ အဲဒီ ဥာဏ္ရင့္သန္ဖို႔ အခြင့္မရွိရင္ေရာ၊ ကိုယ္ပိုင္ ႀကိဳးစားမႈ မရွိရင္ေရာ ဇာတိဥာဏ္ရဲ႕ အစြမ္းအစ ေပၚမထြက္လာႏိုင္ဘူး။ ဒီေတာ့ ေက်ာင္းမွာ ကေလးေတြက ဥာဏ္မ်ဳိးစံုကို ရင့္သန္ဖို႔ အခြင့္ရွိဖို႔ အထူးလိုအပ္တယ္လို႔ ကြၽန္မ ျမင္တယ္။ အဲဒီသီအိုရီက အေမရိကန္ ပညာေရး စနစ္မွာ တစ္စတစ္စ အရာတြင္လာလို႔ တကၠသိုလ္၀င္ဖို႔ လိုအပ္ခ်က္ေတြကလည္း ေျပာင္းလဲလာၿပီး ၀င္ခြင့္က စာေမးပြဲ အမွတ္စာရင္းတစ္ခုတည္း အေပၚ မွာတည္တယ္ဆိုတာ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။

ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ အေမရိကန္ႏိုင္ငံက ဥာဏ္အေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ယူဆခ်က္ေတြ မတူဘူးဆိုေတာ့ ပညာေရး စနစ္ေတြကို ႏိႈင္းယွဥ္လို႔ မလြယ္ေပမယ့္ ႏွစ္ႏိုင္ငံစလံုးက တစ္မ်ဳိးစီ လူငယ္ေတြအတြက္ အက်ဳိးရွိပါတယ္။ ေနာက္ဆိုရင္ ကြၽန္မ ျမန္မာ ပညာေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ယူဆခ်က္ေတြအေၾကာင္း ပိုေလ့လာ ခ်င္ပါတယ္။ ဥပမာ ျမန္မာျပည္မွာရွိတုန္းက ကာယအင္အားနဲ႔ ဥာဏအင္အား အေၾကာင္း ၾကားဖူးေပမယ့္ ဒီအင္အားႏွစ္ခုက ဘယ္လိုကြာ သလဲဆိုတာ ကြၽန္မ စိတ္၀င္စားတယ္။ ကာယ အင္အားက ကိုယ္နဲ႔ပတ္သက္ တဲ့ဥာဏ္နဲ႔ ဆင္သလားဆိုတာ ကြၽန္မ စဥ္းစားေနပါတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ကြၽန္မ ဒီအေၾကာင္း ေတြကိုေလ့လာေဆြးေႏြးရင္ တျခားပညာေရးကို စိတ္၀င္စားတဲ့ လူေတြက ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့လည္း ဗဟုသုတ ရၾကမယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။


ႏွင္းဆီ


ႏွင္းဆီဟာ ေကာ္နဲလ္တကၠသိုလ္မွာ ပညာေရးဆိုင္ရာ ပါရဂူဘြဲ႕ တက္ေရာက္ေနတဲ့ အေမရိကန္ေက်ာင္းသူ ျဖစ္ပါတယ္။ အမည္ရင္းက Rose Metro ျဖစ္ၿပီး သူဟာ ေကာ္နဲလ္တကၠသိုလ္မွာပဲ ျမန္မာစာကို သင္ယူခဲ့ပါတယ္။ သူ ျမန္မာစာ ေလ့လာေနတာ ႏွစ္ေပါင္းအေတာ္ၾကာေနၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ အဓိက စိတ္၀င္စားတာက ပညာသင္ၾကားတဲ့ နည္းလမ္းအသြယ္ သြယ္ရဲ႕ သမိုင္းေၾကာင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ ေက်ာင္းတစ္ဖက္ တက္သလို အေမရိကမွာရွိတဲ့ အထက္တန္းေက်ာင္း တစ္ေက်ာင္းမွာလည္း ဆရာမအျဖစ္ အလုပ္ လုပ္ေနပါတယ္။ အခုေဖာ္ျပတဲ့ ေဆာင္းပါးဟာ သူကိုယ္တိုင္ ျမန္မာဘာသာနဲ႕ ေရးထားတဲ့ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ ျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္ ေက်ာင္းသူ တစ္ေယာက္ရဲ႕ ျမန္မာဘာသာနဲ႕ ေရးထားတဲ့ ေဆာင္းပါးျဖစ္ပါတယ္။ ဖူးငံုတို႕အေနနဲ႕ သူ႕ေဆာင္းပါးနဲ႕ပတ္သက္ၿပီး ေ၀ဖန္ အၾကံေပးလိုတာ ျဖစ္ေစ၊ သူ႕ကို တစ္ခုခု ေမးျမန္းခ်င္တာျဖစ္ေစ ဖူးငံုဆယ္ေက်ာ္သက္မဂၢဇင္း ကို စာေရးသားေပးပို႕ႏိုင္ပါတယ္။ သူ႕ကို တိုက္႐ိုက္ စာေရးဆက္သြယ္ခ်င္ရင္ေတာ့ rose.metro@gmail.com This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it သို႕ စာေရးသား ဆက္သြယ္ႏိုင္ေၾကာင္းပါ။

အယ္ဒီတာ