ပိုးစုန္းၾကဴးေလးမ်ား (၀တၳဳတို)

(၁)

“ကဲ- ဒါဆို ဒီေန႕ေတာ့ ဒီေလာက္ပဲ။ တေန႕စာတေန႕ မွန္မွန္က်က္ၾကေနာ္။ ေၾကြးလည္ပင္း နစ္တယ္ဆိုတာ ၾကားဖူးၾကတယ္မဟုတ္လား။ ေအး- ပိုက္ဆံေၾကြး လည္ပင္းနစ္ရင္ တျခားလူေတြက ၀င္ကူလို႕ ရတယ္။ စာေၾကြးလည္ပင္းနစ္ရင္ ဘယ္သူမွ ၀င္ကူလို႕ မရဘူးေနာ္။ ပညာသင္ေနတုန္းမွာ စာေၾကြးေတြ လည္ပင္း မနစ္ေစနဲ႕”

ေဆာ့ပင္အဖံုးကို ပိတ္ရင္း ေက်ာင္းသားမ်ားကို ဆံုးမ စကားေျပာမိသည္။ အေျခအေနအရသာ ဆရာ၊ တပည့္ ျဖစ္ေနေပမယ့္ သူမနဲ႕ ေက်ာင္းသားမ်ားရဲ႕ အသက္ေတြက သိပ္ကြာလွတာ မဟုတ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေက်ာင္းသားေလးေတြကို ေမာင္ေလး၊ ညီမေလးေတြလို စိတ္ထဲမွာ သတ္မွတ္ထားမိသည္။ ဆယ္တန္းဆိုေသာ ေတာင္ေလးတေတာင္ကို ေက်ာ္သြားေစခ်င္မိသည္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ေက်ာင္းေတြ ပိတ္ထားခ်ိန္မွာ သူငယ္ခ်င္းေတြ စုျပီး ဒီဆယ္တန္းက်ဴရွင္ေလးကို ဖြင့္ျဖစ္သြားၾကတာ ျဖစ္သည္။



“ကဲ- အားလံုးသြားလို႕ ရျပီေနာ္။ အိမ္ကို တန္းျပန္ၾကဦး”

ကေလးေတြကို အတန္းဆင္းေပးလိုက္ရင္း ခဏရပ္ေစာင့္ေနျဖစ္သည္။ သီးသန္႕စာေမးလိုေသာ ကေလးေတြ၊ အခက္အခဲေလးမ်ားကို ဖြင့္ဟတိုင္ပင္လိုေသာ ကေလးေတြက ဒီအခ်ိန္မွာ သူမနား ေရာက္လာတတ္သည္ မဟုတ္လား။

သို႕ေပမယ့္ ဒီေန႕ေရာက္လာတာက ကေလးမ်ား မဟုတ္။ သူမရဲ႕ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ သူငယ္ခ်င္းမ်ား ျဖစ္ေလသည္။
“ဟဲ့။ ထက္ထက္။ အစုတ္ပလုတ္မ”

ႏွဳတ္ဆက္ေနက် ထံုးစံအတိုင္း ေက်ာ္စြာက လွမ္းႏွဳတ္ဆက္သည္။ ေျပာင္စပ္စပ္ မ်က္ႏွာက သူမ ခပ္တည္တည္ႏွင့္ လွည့္ၾကည့္မွ ျပန္တည္သြားသည္။ ကိုယ္လဲ ဆရာတေယာက္ျဖစ္ေနျပီမို႕ မ်က္ႏွာကို တည္တည္တံ့တံ့ထားဖို႕ သူမေျပာေပါင္းလဲ မ်ားလွျပီ။ ဘယ္ေတာ့မွ နားေထာင္ေလ့မရွိ။

“ေက်ာ္စြာ။ နင္ဟာေလ။ ကေလးေတြေရွ႕မွာဆို တည္တည္တံ့တံ့ေနပါလို႕ ဘယ္ႏွစ္ခါ ေျပာရမလဲ”

လူေတြအားလံုး ရွင္းသြားေတာ့ စိတ္တိုတိုႏွင့္ သူမ ေျပာမိသည္။

“သူတို႕ေတြမ်ားကြာ။ ငါနဲ႕ဆို Peace ပါတယ္။ အိုေကပါပဲ”
“ေအး။ နင္ကသာ အိုေကေျပာတယ္။ စည္းကမ္းပိုင္းနဲ႕ ပတ္သက္လာတဲ့အခါက်ရင္ မအိုေကပဲ နင့္ဆိုျပီးျပီးေရာ လုပ္ေနၾကလို႕ ငါ၀င္ကိုင္ေနရတာ ဘယ္ႏွစ္ခါ ရွိျပီလဲ။ မရဘူးဟ။ လူေတြမွာ သူ႕စည္း၊ ကိုယ့္စည္း ဆိုတာ ရွိရတယ္။ အေရာတ၀င္ေနတာနဲ႕ ရင္းရင္းႏွီးႏွီးေနတယ္ ဆိုတာကေန ထြက္လာတဲ့ ရလာဒ္ေတြက တျခားစီပဲ။ ငါဒီလိုေျပာလို႕ ငါက ဆရာဆိုျပီး ေက်ာင္းသားေတြကို မေလးမစား ဆက္ဆံတာကို ေျပာေနတာ မဟုတ္ဘူးေနာ္။ ငါတို႕ ဆရာေတြဘက္ကလဲ သူတို႕ကို ေလးေလးစားစားနဲ႕ ဆက္ဆံမယ္၊ ရင္းရင္းႏွီးႏွီး ရွိရမယ္။ ဒါေပမယ့္ ဆရာ႕စည္း၊ တပည့္စည္းဆိုတာေတာ့ ထားဖို႕ ေျပာေနတာ။ ငါေျပာတာ နင္မယံုရင္ အဲဒီထဲက ေက်ာင္းသားၾကီး သံုးေယာက္ေလာက္ကို အျပင္ေခၚထုတ္ျပီး ဘီယာတူတူ သြားေသာက္ၾကည့္လိုက္ပါလား။ ေပါက္ကရေလးဆယ္ေတြ သြားေျပာၾကည့္ပါလား။ သိပ္မၾကာဘူး။ တပတ္ပဲ။ ဒီစာသင္ခန္းကို နင္ထိန္းလို႕ ရေတာ့မယ္ မထင္နဲ႕”

“ေအးပါ ထက္ထက္ရယ္။ နင့္စကားကို ငါနားေထာင္ပါ့မယ္။ ငါက ေပ်ာ္ေပ်ာ္ေနတတ္လို႕ပါဟ”
“နင့္သဘာ၀ကို ငါနားလည္ပါတယ္ဟာ။ ငါလဲ ေလာကၾကီးထဲမွာ ဟန္ေဆာင္ေနရတာေတြကို မုန္းတဲ့လူပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ လူေတြဆိုတာက လုပ္ေနတဲ့ အလုပ္အကိုင္နဲ႕ ကိုက္ညီတဲ့ သြင္ျပင္လကၡဏာကို ေမွ်ာ္လင့္တတ္ၾကတယ္။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ျပင္ပမွာ သီးျခား မေနႏိုင္ေသး သေရြ႕၊ ဒါမွ မဟုတ္ရင္လဲ ေျပာင္းလဲပစ္ဖို႕ မလုပ္ႏိုင္ေသးသေရြ႕ကေတာ့ လူထုလူတန္းစားေတြထဲမွာ သတ္မွတ္ထားတဲ့ စာရိတၱေရခ်ိန္နဲ႕ လူမွုေရး ေရခ်ိန္ေတြကို ေစာင့္ထိန္းမွဳ တစံုတရာေလး ရွိဖို႕ လိုအပ္တယ္။ ေျမၾကီး ဆန္သင့္တဲ့ ေနရာမွာ ေျမၾကီးဆန္ဖို႕လိုသလို၊ ေကာင္းကင္ဆန္သင့္တဲ့ေနရာမွာလဲ ေကာင္းကင္ဆန္ဖို႕ လိုလိမ့္မယ္။ အဲဒီလို မဟုတ္ရင္ တျခားလူေတြအသာထားလို႕ ကိုယ့္သားသမီးအရင္းကေတာင္ ကိုယ့္ကို မေလးမစား လုပ္မွာပဲ”

ေက်ာ္စြာက မ်က္ႏွာငယ္ေလးႏွင့္ သူမကို ၾကည့္သည္။ ေျပာမယ့္သာေျပာရေပမယ့္ သူငယ္ခ်င္းေတြအားလံုးထဲမွာ သူက သေဘာအေကာင္းဆံုး။ အႏြံအတာ အခံႏိုင္ဆံုး။ သေဘာေကာင္းတယ္ ဆိုျပီး သူမ်ားေတြက ဂုပ္ခြစီးသြားမွာ စိုးလို႕သာ သတိေပးေနရျခင္းျဖစ္သည္ေလ။

“ကဲ-ကဲ။ ဟိုႏွစ္ေယာက္ ေတာ္ၾကေတာ့။ မိထက္မ။ ပစၥည္းသိမ္း။ မုန္႕သြားစားမလို႕ လာေခၚတာ။ ငါတို႕တံခါးေတြ ပိတ္ေပးမယ္”

နန္းက ေျပာရင္းဆိုရင္းႏွင့္ က်ဴရွင္တံခါးမ်ားကို လိုက္ပိတ္ေပးသည္။

“ဟဲ့။ ေနဦး။ ညာဘက္ေထာင့္က ေနာက္ဆံုးခံုနားမွာ ေနၾကာေစ့ခြံေတြ ရွိလိမ့္မယ္။ မို႕မို႕တို႕ေတြ၊ ငါစာသင္ေနတုန္း ခိုးစားေနၾကတာ။ သြားသိမ္းလိုက္ၾကဦး”
“ဟဲ့။ နင္က ဘယ္လိုလုပ္သိတာလဲ”

“သိတာေပါ့ဟ။ ငါက အေပၚစီးက ၾကည့္ေနတဲ့သူပဲ။ မ်က္လံုးေ၀့ၾကည့္လိုက္ရင္ သိသာေနတာပဲ ဥစၥာ။ ေနာက္ျပီး ခိုးေၾကာင္ခိုး၀ွက္ လုပ္တတ္တဲ့ လူေတြရဲ႕ မ်က္ႏွာက သိသာတယ္ဟဲ့။ ကေလးေတြဆိုေတာ့ ပိုဆိုးတာေပါ့။ ဒီေကာင္မေလးေတြကို ငါၾကည့္ေနတာ ႏွစ္ရက္ရွိျပီ။ အတန္းထဲမွာ ဆူဆူပူပူ မလုပ္ခ်င္လို႕။ နက္ျဖန္အတန္းျပီးရင္ေတာ့ ေခၚေျပာမွရေတာ့မယ္”

“နင္ဟာေလ။ တခ်ိဳ႕ကိစၥေတြက်ရင္လဲ မသိခ်င္ေယာင္ ေဆာင္ေနလိုက္ပါဟာ။ ၀င္ေျပာေနရင္ လူမုန္းမ်ားလိမ့္မယ္”

“မုန္းေတာ့လဲ ဘာျဖစ္လဲဟာ။ ငါေျပာတာေတြက ငါ့အတြက္မွ မဟုတ္တာ။ ေစတနာနဲ႕ ေျပာတာပဲ။ ယူတတ္တဲ့လူ ယူေပါ့။ ေအး- မယူလို႕လဲ ငါက လိုက္ခံစားေနမွာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ေျပာဖို႕ လိုအပ္လို႕ ငါေျပာတယ္။ ဒါဆို ငါ့တာ၀န္ေက်ျပီ”

“ကဲကဲ။ ေတာ္ၾကေတာ့။ ျမန္ျမန္လုပ္ၾကဟာ။ ငါဗိုက္ဆာလွျပီ။ နင္စာသင္ေနသံ ၾကားကတည္းက ငါက ဗိုက္ဆာေနတာ”

သင္းသင္းက ၀င္ေျပာသည္။ ေျပာျပီး စိတ္ေကာက္သည့္ လကၡဏာအျဖစ္ ပါးေလးကလဲ ေဖာင္းထားလိုက္ေသးသည္။ အစားအင္မတန္ ၾကိဳက္လွေသာ သင္းသင္းကို သူ သင္ေနသည့္ ဓာတုေဗဒ ဘာသာထဲမွ အက္ဆစ္မ်ားကိုေရာ ေသာက္ခ်င္စိတ္ မရွိဘူးလားလို႕ သူမတို႕ ၀ိုင္း ေနာက္ေနက်။

“ဟဲ့။ ငါစာသင္ေနတဲ့အသံၾကားျပီး နင္က ဗိုက္ဆာလာတယ္ဆိုေတာ့ ငါကဘာေျပာေနလို႕တုန္း”
“နင္က အပင္ေတြအေၾကာင္း သင္ေနတာကိုး”
“ေဟာေတာ့”

သူမ ဒါပဲ ေျပာလိုက္ႏိုင္ေတာ့သည္။ သို႕ေပမယ့္ ေက်ာ္စြာနဲ႕ ေအာင္ႏိုင္တို႕ကေတာ့ သူတို႕ ေခၚေနက်အတိုင္း ထေအာ္လိုက္ၾကပါသည္။
“အစားပုပ္မ၊ ငတ္ၾကီးက်”

(၂)

“ဒီကိစၥကို လံုး၀ မေက်နပ္ဘူးဟာ။ ငါသြားရွင္းမယ္”
ေအာင္ႏိုင္က ရွဴးရွဴးရွားရွားႏွင့္ ေျပာသည္။
“ဟဲ့။ ေနဦး ေအာင္ႏိုင္ရဲ႕။ ဒီကိစၥမ်ိဳးဆိုတာ ဒီလို ရွင္းလို႕ ရတာ မဟုတ္ဘူး”

ကားေသာ့ေကာက္ဆြဲေသာ ေအာင္ႏိုင့္ ရွပ္အက်ီၤကို လွမ္းဆြဲရင္း တားရသည္။ ဒီျပႆနာကို စၾကားရေတာ့ ေအာင္ႏိုင္တင္ မဟုတ္။ သူမတို႕အားလံုး စိတ္တိုသြားၾကတာေတာ့ အမွန္ျဖစ္သည္။ သို႕ေပမယ့္ ျပႆနာဆိုတာက ေသြးပူတုန္း ရွင္းလွ်င္ ပိုျပီး ၾကီးထြားလာတတ္တာမို႕ ျပန္ထိန္းေနရျခင္းျဖစ္သည္။

ျဖစ္သည့္ ျပႆနာကလဲ နည္းနည္းေနာေနာ မဟုတ္။ ျမိဳ႕မွ နာမည္ၾကီး က်ဴရွင္ဆရာမ်ား ေပါင္းထားသည့္ က်ဴရွင္ၾကီးတခုမွ ဆရာမ်ားက သူမတို႕ က်ဴရွင္ေလးကို တိုက္ခိုက္ေျပာဆိုလာၾကတာ ျဖစ္သည္။

“မေလာက္ေလး၊ မေလာက္စားေတြကမ်ား ငါတို႕ကို ပခံုးခ်င္း လာယွဥ္တယ္”
“ခုမွ ဆယ္တန္း ေအာင္ၾကရံုရွိေသး။ ဂုဏ္ထူးေလးေတြ ပါတာနဲ႕ပဲ သူတို႕ဟာသူတို႕ သိပ္ထင္ေနၾကတာ”
“တို႕က ဒီေလာကထဲမွာ အေတြ႕အၾကံဳေတြအမ်ားၾကီးရယ္။ တို႕ကို လာယွဥ္ရင္ ကြဲသြားမွာေပါ့”

အသံမ်ားက တစတစ ပ်ံ႕ႏွံ႕ျပီး သူမတို႕ဆီ ျပန္ေရာက္လာသည္။ သူမတို႕ဆီမွာ ဘာသာရပ္အခ်ိဳ႕ လာတက္ျပီး၊ သူတို႕ဆီမွာ တျခားဘာသာရပ္တက္ရေသာ ေက်ာင္းသားမ်ားလဲ ၾကားညပ္ေနၾကသည္။ ၾကားကေန ဘာလုပ္ရမွန္း မသိ။ ငယ္ႏိုင္ေက်ာင္းသား အခ်ိဳ႕ကို သူမတို႕ဆီ မသြားၾကဖို႕ ေျဗာင္ဖြင့္ေျပာျပီး တားေနၾကတာေတြေတာင္ ရွိလာသည္။

“တကတည္းဟာ။ လူၾကီးေတြျဖစ္ျပီး အဲလိုစိတ္ဓာတ္မ်ိဳးေတြ ရွိတယ္တဲ့”

သင္းသင္းက စိတ္ပ်က္ေသာ မ်က္ႏွာျဖင့္ ၀င္ေျပာသည္။ အစားအင္မတန္ပုပ္ေသာ သင္းသင္းတေယာက္ ေရွ႕မွ ၾကက္ဆီ ထမင္း ပန္းကန္ကိုပင္ ေမ့ေနပံု ေပၚသည္။

“တကယ္ဆို သူတို႕က ငါတို႕ထက္ အသက္ႏွစ္ဆေလာက္ၾကီးေနတဲ့ ဆရာၾကီးေတြဟာ။ ငါတို႕ကို လက္ကမ္းၾကိဳျပီး လိုအပ္တာေတြေတာင္ ျဖည့္ဆည္းေပးရဦးမွာ”

“ေအးေလ။ ဒီျမိဳ႕မွာ သူတို႕ပဲ သင္မယ္ဆိုျပီး လုပ္ေနလို႕ ရမလား။ သူတို႕ အသက္ေတြက ၾကီးေနျပီ။ သူတို႕ေသေတာ့ ဘယ္သူေတြက ဆက္သင္ၾကမွာတုန္း။ အဲလိုျဖစ္ရင္ ျမိဳ႕က ကေလးေတြပဲ နစ္နာမွာမဟုတ္ဘူးလား။ ေက်ာင္းေတြမွာက စာေကာင္းေကာင္းသင္ၾကေတာ့တာမွ မဟုတ္တာ။ က်ဴရွင္ေတြရွိေနလို႕ ဒီျမိဳ႕က ကေလးေတြ ေအာင္ခ်က္ေကာင္းေနတဲ့ဟာကိုး”

“ဟဲ့။ ျမိဳ႕ေကာင္းစားေရးေတြ ဘာေတြ ေျပာမေနနဲ႕။ သူတို႕ေတြဆီမွာ ငါလုပ္မွ၊ ငါေျပာမွ ဆိုတဲ့ စိတ္ေတြ ၀င္ေနၾကမွေတာ့ ျမိဳ႕ေကာင္းစားေရးေတြ၊ ျမိဳ႕အနာဂတ္ေတြ ဘယ္ေတြးႏိုင္ၾကေတာ့မွာလဲ။ ဒါေၾကာင့္လဲ ငါတို႕ လူငယ္ေတြက တတ္ႏိုင္တာေလးေတြ လုပ္ေနတာကိုး ဒီလိုေျပာေနၾကတာေပါ့”

“သူတို႕က ငါတို႕ဘာေတြလဲ ဆိုတာကို ထည့္ေတြးဖို႕ ေမ့ေနတာလဲျဖစ္မွာေပါ့။ ငါတို႕က ဒီအလုပ္ကို တသက္လံုး လုပ္မယ့္လူေတြလဲ မဟုတ္ဘူး။ မလုပ္ရင္လဲ အေနသာၾကီး။ သူတို႕သာ ဒါနဲ႕ နာမည္ၾကီးျပီးသားမို႕ ဒါနဲ႕ ဆက္ရပ္တည္ေနၾကရမွာ။ ငါတို႕က ဒါေတြမလုပ္ပဲ၊ ဒီေလာကနဲ႕ မပတ္သက္ပဲနဲ႕လဲ ငါတို႕ဘ၀ကို တည္ေဆာက္ေနႏိုင္တာပဲ။ ေတာ္ျပီဟာ။ နင္တို႕ေခၚလို႕ ငါက ကန္႕လန္႕ကန္႕လန္႕ ပါလာရတာ။ သူတို႕ တႏွစ္ေလာက္ အာေပါက္မတတ္ ေျပာျပီး ရွာရတဲ့ ပိုက္ဆံ သိန္းသံုးဆယ္၊ ေလးဆယ္ဆိုတာ ငါ တေန႕တည္း စိန္တလံုး ၀ယ္ေရာင္း ျဖစ္သြားသေလာက္ပဲရွိတယ္။ ဘာအက်ိဳးမွ မရွိပဲ သူတို႕ ဟိုေျပာ၊ ဒီေျပာတာ ခံဖို႕ အခ်ိန္ကုန္၊ လူပမ္း အျဖစ္မခံႏိုင္ဘူး”

“ေအးဟာ။ အခ်ိန္ကုန္တယ္။ လုပ္မေနၾကနဲ႕ေတာ့။ ငါတို႕က အနာဂတ္ေတြ အမ်ားၾကီး က်န္ေသးတယ္။ ပညာသင္ယူၾကရဦးမွာ။ ဘ၀ေတြ တည္ေဆာက္ၾကရဦးမွာ။ ဒီၾကားထဲကမွ ရတဲ့ အခ်ိန္ေလးေတြ ဖဲ့ျပီး လုပ္သင့္တာေလးေတြ လုပ္ေနၾကတာ။ တကယ္ဆို စိတ္ထားေတြသာ မွန္ရင္ သူတို႕ကေတာင္ ၀မ္းသာၾကရဦးမွာ။ သူတို႕က ေက်ာင္းသားတေထာင္ကို စာသင္ေပးေနႏိုင္တဲ့ အခ်ိန္မွာ ငါတို႕က ႏွစ္ရာေလာက္ကို သင္ေပးႏိုင္တယ္ဆိုရင္ ေပါင္းလိုက္ေတာ့ ေထာင့္ႏွစ္ရာ မျဖစ္သြားဘူးလား”

“ဟဲ့။ ငါဘယ္ႏွစ္ခါ ေျပာရမလဲ။ သူတို႕ဆီမွာက အဲလို ေတြးႏိုင္တဲ့ ဦးေႏွာက္ေတြ မရွိေတာ့လို႕ပဲ ဒီလိုေတြ ျဖစ္လာတာေပါ့။ “ငါတို႕ပဲသိတယ္၊ ငါတို႕ပဲတတ္တယ္၊ ငါတို႕ပဲ အေတြ႕အၾကံဳရွိတယ္၊ ငါတို႕လုပ္တာမ်ိဳး လာမလုပ္နဲ႕၊ ငါတို႕ကို လာမေက်ာ္နဲ႕။ ငါတို႕နဲ႕ လာမယွဥ္နဲ႕” ဆိုတဲ့ အတၱစိတ္ေတြ ၾကီးစိုးေနတာကိုး။ ေကာင္းတဲ့ အလုပ္တခုကို လုပ္တဲ့ လူေတြမ်ားလာေလေလ လူေတြအတြက္ အက်ိဳးေက်းဇူး ပိုမ်ားေလေလ ဆိုတာကို ဘယ္ထည့္တြက္ၾကေတာ့မွာလဲ”

“ေတာက္။ ငါက အျပိဳင္အဆိုင္ေတြ သိပ္မ်ားျပီး၊ ခုတ္မယ္၊ ထစ္မယ္၊ ပါးပါးလွီးတဲ့ ေလာကလို႕ လူေတြ ေျပာေနၾကတဲ့ ေက်ာက္ေလာက၊ ကားေလာကေတြမွာ က်င္လည္ေနတဲ့ ေကာင္ပါကြာ။ ငါတို႕ ေလာကမွာလဲ ဒီလိုလူစားေတြ အမ်ားၾကီး ေတြ႕ဖူးတာပဲ။ ဒါေပမယ့္ကြာ၊ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ ပညာေရးအတြက္၊ ၾကီးၾကီးက်ယ္က်ယ္ ဆိုရရင္ကြာ၊ လူေတြရဲ႕ အနာဂတ္ေတြအတြက္ လုပ္ေပးေန ပါတယ္ ဆိုတဲ့ လူေတြရဲ႕ စိတ္ဓာတ္ေတြ ဒီေလာက္ေအာက္တန္းက်ေနတာကို ငါက အံ့ၾသတာ”

“ေဟ့ေကာင္။ ဘာမွ အံ့ၾသမေနနဲ႕။ မပတ္သက္နဲ႕ေတာ့ကြာ။ ျပီးတာပဲ။ ဒီေလာကထဲမွာ မေနနဲ႕ေတာ့။ မိထက္။ က်ဴရွင္ပိတ္လိုက္ၾကရေအာင္ဟာ။ နင္လုပ္ခ်င္တယ္ဆိုလို႕သာ ငါတို႕က ၀ိုင္းလုပ္ေပးေနတာ။ ဒီလို ဗိုလ္က်စိုးမိုးေရး ၀ါဒၾကီးစိုးေနတဲ့ ေလာကနဲ႕ ငါတို႕နဲ႕ ျဖစ္မွာ မဟုတ္ဘူး။ အလကားပဲ။ အခ်ိန္ကုန္တယ္”

တေယာက္တေပါက္ ေဒါသစြက္ေနေသာ အသံမ်ားက စားေသာက္ဆိုင္ေလးထဲမွ သီးသန္႕ခန္းေလးမွာ က်ယ္ေလာင္ပ်ံ႕ႏွံ႕ေနခဲ့ေလသည္။

(၃)

“ေနၾကပါဦးဟယ္။ အဲလိုတေယာက္တေပါက္ ေျပာေနၾကတာထက္ ျပႆနာကို ဘယ္လိုရွင္းၾကမလဲ ဆိုတာကို အရင္ေတြးၾကရေအာင္ပါ။ ခဏေလး စိတ္ေလွ်ာ့ျပီး ထမင္းအရင္စားၾကစို႕ဟာ။ ၾကက္ဆီထမင္းေတြ ေအးကုန္ျပီ။ ဟဲ့။ မိသင္း။ ငါေလ။ နင္နဲ႕ ေပါင္းလာတာ ငယ္ငယ္ေလးကတည္းက။ အစားအရင္မစားပဲ စကားအရင္ေျပာတာ ဒီတခါပဲ ေတြ႕ဖူးေသးတယ္။ ဟီးဟီး”

သူမက ရယ္က်ဲက်ဲႏွင့္ ေျပာေတာ့ မိသင္းက မျပံဳးခ်င္ပဲ ျပံဳးေလသည္။
“မိထက္။ အစုပ္ပလုပ္မ။ ငါတို႕ ဒီေလာက္ ေဒါသထြက္ေနတာကိုး။ နင့္မ်က္ႏွာက ဘာလို႕ ျပံဳးစိစိ ျဖစ္ေနရတာလဲ။ ဒီက်ဴရွင္ကို နင္က ေခါင္းခံဖြင့္ထားတာ။ နင့္ကို ေျပာေနၾကတာေတြ နင္မၾကားဘူးလား”

စပ္ျဖီးျဖီး ေက်ာ္စြာမ်က္ႏွာကလဲ ဒီတခါေတာ့ အေတာ္တည္ေနေလသည္။
“ၾကားသားပဲ။ ဘာျဖစ္တုန္းဟ။ သူတို႕မွာ ပါးစပ္ရွိလို႕ ေျပာႏိုင္တာပဲေလ။ တကယ္ဆို သူတို႕မွာ ပါးစပ္ရွိေနတာကိုပဲ ငါတို႕က ၀မ္းသာေပးရဦးမွာ”
“ဟဲ့။ နင္ရူးေနလား”

“မရူးပါဘူးဟဲ့။ တကယ္ေျပာတာပါ။ သူတို႕ဆီမွာ ပါးစပ္ပါေတာ့ စာသင္ႏိုင္တယ္ဟာ။ စာသင္ႏိုင္ေတာ့ သူတို႕နဲ႕ ဆက္စပ္တဲ့ တပည့္ေတြ အက်ိဳးေက်းဇူးရွိတာေပါ့။ ခုကိစၥမွာလဲ ငါ့ဘက္က သူတို႕ကို နားလည္တယ္။ ဘာေၾကာင့္ သူတို႕ ဒီလို ျဖစ္ေနလဲ ဆိုတာကိုး”

“နင္ ဘာေတြ ေျပာေနတာလဲ”
သင္းသင္းက မ်က္လံုးၾကီးျပဴးရင္း ၀င္ေျပာသည္။

“ငါဆယ္တန္း ေျဖျပီးစတုန္းက ငါ့အစ္မက ေစ်းကြက္စီးပြားေရးပညာ၊ လူအစုအဖြဲ႕ စိတ္ပညာနဲ႕ ေဘာဂေဗဒ ပညာေတြကို ဆရာေခၚျပီး သင္ေပးခဲ့တယ္ဟ။ အဲဒါေတြ ေလ့လာရင္းနဲ႕ ေစ်းကြက္ရဲ႕ သေဘာတရားေတြနဲ႕ ေစ်းကြက္ထဲမွာ က်င္လည္ေနၾကသူေတြရဲ႕ စိတ္ေနစိတ္ထားေတြကို ဆက္စပ္ေတြးမိလာတယ္။ ေစ်းကြက္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ဖို႕ အုပ္စုဖြဲ႕ယွဥ္ျပိဳင္မွဳေတြကို ေလ့လာျဖစ္ခဲ့တယ္။ ခုလဲ ဒီလိုပါပဲဟာ။ က်ဴရွင္ေလာက ဆိုေတာ့ အလြတ္သင္ပညာေရး ေစ်းကြက္လို႕ ေျပာရမွာေပါ့။ ဒီေလာကထဲမွာ တဦးခ်င္းစီ ၀င္ျပီး ပါ၀င္ေနၾကရင္း နာမည္ေတြၾကီးလာတယ္။ ဒီေတာ့ နာမည္ၾကီးလာသူေတြရဲ႕ သေဘာသဘာ၀အတိုင္း ငါဆိုတဲ့ အတၱေတြ ကိုင္စြဲမိၾကတယ္။ ဒီဘာသာရပ္ကို ငါကမွ မသင္ရင္ တျခားသူေတြ တတ္ေတာ့မွာ မဟုတ္ဘူး။ ငါမွ ငါဆိုတဲ့ စိတ္ေတြျဖစ္လာတယ္။ ပိုျပီး ဆိုးလာတာကေတာ့ ဒီလိုစိတ္အေျခခံ ရွိသူေတြအားလံုး အုပ္စုဖြဲ႕လိုက္ႏိုင္မွဳပဲ။ ဒီေတာ့ တကယ့္ အင္အားၾကီး အုပ္စုျဖစ္လာတယ္။ ဒီအုပ္စုထဲမွာလဲ သူတို႕အခ်င္းခ်င္း အားျပိဳင္ၾကတာပဲဟ”
“ေအး။ အဲဒါေတာ့ ငါသိတယ္။ ငါ့ညီတ၀မ္းကြဲက အဲဒီမွာ တက္ဖူးတယ္။ သူတို႕အခ်င္းခ်င္းလဲ ျပိဳင္ေနၾကတာပဲ”

“သူတို႕အခ်င္းခ်င္းလဲ ျပိဳင္ေနၾကသလို တျခားသူေတြက သူတို႕နဲ႕ ယွဥ္ျပိဳင္လာမွာကိုလဲ အျမဲ သတိနဲ႕ ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကတယ္။ သူတို႕က ဒီေစ်းကြက္တခုလံုးကို ခ်ဳပ္ကိုင္ထားခ်င္တာကိုးေနာ္”

“ရမလားဟ။ အဲလိုလုပ္လို႕”
“မရဘူးေလ။ မရလို႕လဲ ငါတို႕က်ဴရွင္ဖြင့္ေတာ့ ေက်ာင္းသားသစ္ေတြ ေရာက္လာၾကတာေပါ့။ သူတို႕ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ေစ်းႏွဳန္းနဲ႕ သူတို႕က်ဴရွင္ေတြကို မတက္ႏိုင္သူေတြလဲ အမ်ားၾကီးပဲ ရွိေနတာပဲကိုး။ ငါတို႕ေတြက က်ဴရွင္လခေတြ ေစ်းသက္သက္သာသာနဲ႕ ဖြင့္လိုက္တယ္ဟာ။ မတတ္ႏိုင္သူေတြဆို အလကားေတာင္ သင္ေပးၾကတယ္ မဟုတ္လား”

“ေအးေလ။ တကယ္ဆို သူတို႕ မလုပ္ေပးႏိုင္တာေတြကို ငါတို႕က လုပ္ေနတာကို အျမင္က်ယ္က်ယ္နဲ႕ ၀မ္းသာေပးရဦးမွာပဲကိုး”

“သီးျခားကုလားထိုင္ေတြေပၚ ထိုင္ေနသူေတြရဲ႕ စိတ္ဆိုတာက အဲလိုမဟုတ္ဘူးဟ။ သူတို႕ ကုလားထိုင္နား ေရာက္လာရင္ တျခားကိစၥေတြထက္ ကုလားထိုင္ေနရာ ဖယ္ေပးရမွာကို အရင္ၾကိဳေတြးေလ့ ရွိၾကတယ္။ ငါ့ကုလားထိုင္ကိုမ်ား လာလုေလမလားေပါ့ေနာ္။ ခုကိစၥမွာလဲ အဲလိုပဲ။ ေစ်းကြက္ထဲက သူတို႕၀န္ေဆာင္မွဳ မေပးႏိုင္တဲ့ လူေတြကို ငါတို႕က ၀င္ေပးေနပါလား ဆိုတာကို အရင္မစဥ္းစားၾကပဲ သူတို႕ေတာ့ ငါတို႕ လုပ္သလိုေတြ လုပ္ေနျပီ။ ၾကာရင္ ငါတို႕လူေတြ သူတို႕ဆီေရာက္သြားရင္ ဒုကၡပါပဲ။ ငါတို႕ ေနရာေပ်ာက္ေတာ့မယ္ ဆိုတာေတြကို ေတြးကုန္ၾကတာ။ ဒါေၾကာင့္လဲ သူတို႕သားသမီးအရြယ္ေလာက္ ရွိေနတဲ့ ငါတို႕လူငယ္ေတြကို မၾကိဳဆိုၾကေတာ့ပဲ အရင္ ၾကိဳကန္ထားဖို႕ စဥ္းစားၾကတာ”

“ေအးေလ။ ဒါကို ေျပာေနတာ။ ငါတို႕က ျငိမ္ခံေနၾကရမွာလား။ မဆီမဆိုင္ ကိုယ့္ထမင္းကိုယ္စားျပီးေတာ့ အျမင္မက်ယ္တဲ့လူေတြ မ်ားေနတဲ့ ဒီေလာကၾကီးထဲမွာ ေနၾကဖို႕ လိုအပ္သလား”

“ဒီလိုေလာကၾကီးထဲမွာ ေနဖို႕ လိုအပ္သလား၊ မလိုအပ္ဘူးသလားဆိုတာကေတာ့ ဒီေလာကထဲကို ငါတို႕ဘာေၾကာင့္ ၀င္လာခဲ့သလဲ ဆိုတာနဲ႕ပဲ ပတ္သက္မယ္ထင္တယ္။ ငါတို႕အားလံုးက တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြဟာ။ ေက်ာင္းေတြ ပိတ္ထားဆဲ ကာလေတြမွာ ကိုယ္ပိုင္၀င္ေငြေတြ ရွာရင္းနဲ႕ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္လဲ ရပ္တည္ေနႏိုင္တဲ့ လူေတြ။ ငါတို႕ရဲ႕ အသက္အရြယ္၊ ငါတို႕ရဲ႕ ပညာေရး၊ ငါတို႕ရဲ႕ အနာဂတ္ေတြအတြက္ ငါတို႕ကိုယ္ ငါတို႕ တည္ေဆာက္ဖို႕ အမ်ားၾကီး လိုေသးတယ္။ ဒီအတြက္ အခ်ိန္ေတြဟာ စကၠန္႕နဲ႕ မလပ္ ငါတို႕ေတြအတြက္ အေရး ၾကီးေနတယ္။ အခ်ိန္တိုင္းဟာ ေငြ မဟုတ္ရင္ ပညာေတြ ခ်ည္းပဲ။ အဲဒီလို အဖိုးတန္ အခ်ိန္ေတြကို ငါတို႕ ဒီေလာကအတြက္ ဖဲ့ေပးဖို႕ ၾကိဳးစားၾကတယ္။ လိုအပ္ခ်က္ေတြ ရွိေနတဲ့ ေထာင့္တေနရာကေန ပါ၀င္ျပီး၊ ကြက္လပ္ေလးေတြကို ျဖည့္ေပးဖို႕ ၾကိဳးစားၾကတယ္။ ငါတို႕ ရည္ရြယ္ခ်က္က ကြက္လပ္ေလးေတြကို ျဖည့္ဖို႕ေလ၊ သူတို႕ထင္သလို သူတို႕ ကုလားထိုင္ၾကီးေတြကို ၀င္လုဖို႕မွ မဟုတ္တာပဲ။ အခ်ိန္တန္ရင္ ငါတို႕လမ္းကို ငါတို႕ ဆက္ေလွ်ာက္ၾကမွာ။ ဒီေတာ့ သူတို႕ ေျပာခ်င္တာေတြ ေျပာေနတာကို ဘာဂရုစိုက္စရာလိုလဲ။ ငါတို႕ ျဖည့္ႏိုင္တဲ့ ကြက္လပ္ေလးေတြကို ျဖည့္ေပးႏိုင္ဖို႕အတြက္ သူတို႕ရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္လဲ မလိုဘူး။ ေထာက္ခံမွဳလဲ မလိုသလို ကန္႕ကြက္မွဳလဲ မလိုအပ္ဘူးေလ။ ဒီေတာ့ ေထာက္ခံတယ္ေျပာေျပာ၊ ကန္႕ကြက္တယ္ေျပာေျပာ၊ ငါတို႕ လုပ္စရာရွိတာကို ဆက္လုပ္ၾကရမွာပဲ”

“သူတို႕က ငါတို႕က်ဴရွင္ကို လာမတက္ၾကဖို႕ လိုက္ေျပာေနတဲ့ကိစၥကိုး”
“အဲဒီလို ေျပာေနရံုနဲ႕ ေက်ာင္းသားေတြအားလံုး ထြက္သြားမယ္လို႕ နင္ထင္လို႕လား။ ငါေတာ့ မထင္ဘူး။ ငါ့ေက်ာင္းသားေလးေတြထဲမွာ သူတို႕ လခကို မတတ္ႏိုင္သူေတြက အမ်ားၾကီးရယ္။ သူတို႕က အားလံုးကို အလကား ေခၚသင္ေပးလိုက္ရင္ေတာ့ တမ်ိဳးေပါ့ဟာ။ ဒါေပမယ့္ သူတို႕ ဒီလို လုပ္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာ ငါသိေနတယ္။ ငါတို႕ အလုပ္က သူတို႕နဲ႕ ျပိဳင္ဖို႕ မဟုတ္ဘူးေနာ္။ ကြက္လပ္ျဖည့္ဖို႕။ ငါတို႕ ျဖည့္ဖို႕ လိုတဲ့ ကြက္လပ္ေလးေတြကို ျဖည့္ႏိုင္သြားရင္ ငါတို႕ ေအာင္ျမင္တာပဲ”

“ခုကိစၥက ငါတို႕က ျပိဳင္တာမွ မဟုတ္ပဲ။ သူတို႕ကသာ မေလာက္ေလး မေလာက္စားေတြက လာယွဥ္တယ္လို႕ လိုက္ေျပာေနၾကတာ”

“လူေတြအားလံုးဟာ အတၱရဲ႕ ေက်းက်ြန္ေတြပါပဲဟာ။ သူတို႕က ငါဆိုတဲ့ အတၱၾကီးေတြကေန စတြက္ၾကတာကိုး။ ကိုယ့္ဟာကိုယ္ ၾကီးျမတ္ေနပါလားလို႕ ထင္ေနေတာ့ အဲလိုပဲ ေျပာမွာေပါ့။ ငါတို႕ကသာ သူတို႕ကို ေျပာေနတယ္။ ငါတို႕လဲ အတၱေတြ ရွိၾကတာပဲေလ။ သူတို႕က အဲလိုေျပာလာေတာ့ ငါတို႕ကလဲ “သူဘာလဲ၊ ငါဘာလဲ” ဆိုျပီး စေတြးမိၾကေတာ့တာပဲ မဟုတ္ဘူးလား။ အဲဒီ ”ငါဘာလဲ၊ သူဘာလဲ” ဆိုတဲ့ အတၱေတြေၾကာင့္ စစ္ေတြျဖစ္ၾက၊ တိုက္ၾကခိုက္ၾကေတြ ကမၻာမွာ ျဖစ္ေနတာေပါ့။ ေျမစာပင္ ျဖစ္ေနၾကရသူေတြလဲ မနည္းေတာ့ဘူး။ ခုသူတို႕က သူတို႕ရဲ႕ အတၱေတြနဲ႕ ငါတို႕ကို ရန္ဘက္လို သေဘာထားေျပာေနၾကျပီ။ ဒါကို ငါတို႕က ”ငါဘာလဲ၊ သူဘာလဲ” အတၱေတြနဲ႕ တုန္႕ျပန္ျပီး ေဘးထြက္ေနလိုက္ၾကရင္ ဘယ္သူေတြ ေျမစာပင္ျဖစ္မလဲ။ ငါတို႕ ေက်ာင္းသားေလးေတြ ျဖစ္ကုန္မွာ။ ဒါေၾကာင့္ ငါနင္တို႕ကို ေတာင္းပန္တယ္။ စာသင္ႏွစ္ကုန္ေအာင္ေတာ့ ျပီးေအာင္ သင္ေပးၾကပါဟာ”

သူမစကားဆံုးေတာ့ အားလံုးျငိမ္သက္သြားၾကသည္။ အတန္ၾကာျငိမ္ေနျပီးမွ ေက်ာ္စြာက စကားစသည္။
“ေျပာသာ ေျပာေနရတာပါ။ ငါလဲ ကေလးေတြကို သံေယာဇဥ္ တြယ္ေနျပီဟ။ ကေလးေတြက ငါတို႕ကို ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကတာ။ ငါတို႕ဘက္က တပိုင္းတစနဲ႕ ပိတ္လိုက္ရင္ ကေလးေတြ သနားပါတယ္”

ေက်ာ္စြာ့စကားေၾကာင့္ သူမ၀မ္းသာသြားသည္။ စိတ္ထဲ ေပၚလာသည့္ ဥပမာေလးကို ေျပာျပလိုက္မိသည္။

“လမင္းၾကီးရွိေနလို႕ ဆိုျပီးေတာ့ ပိုးစုန္းၾကဴးေလးေတြက သူတို႕ အလင္းေရာင္ေလးေတြကို မသိမ္းထားၾကပါဘူးဟာ။ လသာညေတြမွာ ပိုးစုန္းၾကဴးေလးေတြရဲ႕ အလင္းေရာင္ေလးေတြက အက်ိဳးေက်းဇူး ရွိခ်င္မွ ရွိမွာေပါ့ေလ။ ဒါေပမယ့္ လမိုက္ညေတြမွာေတာ့ သူတို႕အလင္းေရာင္ေလးေတြက အက်ိဳးေက်းဇူး တစံုတရာ ရွိခ်င္လဲ ရွိလာမွာေပါ့။ ငါတို႕ေတြလဲ ပိုးစုန္းၾကဴးေလးေတြလိုပဲ ကိုယ့္ဟာကိုယ္ သေဘာထားျပီး၊ လုပ္စရာရွိတာ ဆက္လုပ္ၾကရေအာင္ေနာ္”

သူမစကားအဆံုးမွာ သူငယ္ခ်င္းမ်ားက ေခါင္းညိတ္ျပၾကသည္။ အျမန္စားေသာက္ျပီး ကားကိုယ္စီျဖင့္ အသီးသီး ထြက္လာခဲ့ၾကသည္။ ေတြးရင္း၊ ေငးရင္း၊ ေဘးစကားမ်ား နားေထာင္ရင္း အခ်ိန္ကုန္ေနၾကလို႕ မရ။ ပိုးစုန္းၾကဴးမ်ားပီပီ ကိုယ္ေပးႏိုင္သည့္ အလင္းေရာင္ေလးေတြ ေပးႏိုင္ဖို႕ အတြက္ အစမ္းစာေမးပြဲ အေျဖလႊာမ်ားကို စစ္ၾကရဦးမည္။ ကိုယ္ပိုင္အလင္းေရာင္ေလးေတြနဲ႕ အမီွအခိုကင္းကင္း လမ္းေလွ်ာက္ႏိုင္ဖို႕အတြက္ ပညာ၊ ဥစၥာမ်ား ရွာေဖြၾကရဦးမည္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ “ပိုးစုန္းၾကဴးေတြကလဲ လမင္းၾကီး သာတာ၊ မသာတာကို စိတ္မ၀င္စား၊ လမင္းၾကီးကလဲ ပိုးစုန္းၾကဴးေတြကို အလင္းေရာင္ရွိရပါ့မလားလို႕ ရန္လိုက္မရွာပဲ” အတူတကြဲ ယွဥ္တြဲရပ္တည္ႏိုင္မွဳေတြ ျပည့္ႏွက္ေနသည့္ သဘာ၀တရားၾကီးကိုေတာ့ သူမ ႏွစ္ျခိဳက္မိပါရဲ႕။

ခင္မမမ်ိဳး (၈၊ ၂၊ ၂၀၁၀)

အလင္းအေမွာင္နဲ႔ ေရာင္စံုကာလာမ်ားရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာ

သိန္းႏိုင္

အႏုပညာလက္ရာမ်ားႏွင့္ အႏုပညာပစၥည္းမ်ားမွတဆင့္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈစြမ္းရည္၊ ဆက္ဆံေရးစြမ္းရည္ႏွင့္ အျမင္အာရံု ခံစားမႈ စြမ္းရည္တို႔ ေလ့က်င့္ရန္ ေက်ာင္းပညာေရးသင္ရိုးညႊန္းတမ္းကို ျပင္ဆင္ေရးဆြဲသင့္ပါသည္။

ေဒၚပန္းပံုျပင္ရဲ႕ ပန္းခ်ီျပခန္းဖြင့္ပြဲ

ရန္ကုန္ျမိဳ႔လယ္က ပန္းခ်ီျပခန္းတစ္ခုမွာပါ။ လူတစ္စုဟာ ပန္းခ်ီကားတစ္ခ်ပ္အေပၚမွာ သဲသဲမဲမဲ အာရံု ေရာက္ေနၾကေလရဲ႕။

ႏွင္းဆီပန္းပြင့္ေတြ ၀ိုင္းရံထားတဲ့အလယ္မွာ ပီတိအျပံဳးေတြေ၀ဆာေနတဲ့ အသက္ သံုးဆယ္ေက်ာ္ လူရြယ္တစ္ဦးရဲ႕ မ်က္ႏွာပံု ပန္းခ်ီကားဘဲျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီေန႔က ပန္းခ်ီျပခန္းဖြင့္ပြဲကို လာေရာက္ျပီး အမွာစကားေျပာၾကားတဲ့ အသက္ ၄၅ ႏွစ္ အရြယ္ ၀ါရင့္ျမန္မာ့ ပန္းခ်ီ ဆရာမၾကီး တစ္ဦး ျဖစ္တဲ့ ေဒၚပန္းပံုျပင္က အဲဒီ ပန္းခ်ီကားကို အေသအခ်ာထပ္ၾကည့္ဖို႔ ပရိသတ္ကို ေျပာလိုက္တယ္။ တစ္ဆက္တည္းမွာဘဲ ေမးခြန္း တစ္ခုကိုလည္း ေမးျမန္းလိုက္ပါတယ္။ ပန္းခ်ီကားေတြနဲ႔ အျပိဳင္ လ်ဴိ႕ ၀ွက္တဲ့ အလွပိုင္ရွင္ ပန္းခ်ီဆရာမၾကီးရဲ႕ စကားကို ပရိသတ္ အားလံုး နားစြင့္ေနၾကတယ္။

“ရွင္တို႔အေနနဲ႔ ဒီပန္းခ်ီကားမွာ ဘာကိုေတြ႔ရပါသလဲ”
သူမကိုယ္တိုင္လည္း ပန္းပြင့္ေတြအမ်ားၾကီး ေ၀ေ၀ဆာဆာပန္ထားျပီး မရမ္းေရာင္မ်က္မွန္ကိုင္းကို တစ္ခ်က္ပင့္လို႔ အႏုပညာ ေျမာက္ျပီး က်က္သေရရွိတဲ့ အျပံဳးတစ္ပြင့္ကို ဖန္ဆင္းရင္း အသံျမႇင့္ေမးလိုက္တဲ့အခါ ပရိသတ္ရဲ႕ စိတ္အာရံုဟာ ပန္းခ်ီကားဆီကို ျပန္ေရြ႕ သြားျပန္တယ္။

ပရိသတ္ထဲက အမ်ဳိးသမီးငယ္ တစ္ဦးက အခုလို ျပန္ေျဖခဲ့ပါတယ္။

“အခ်စ္ကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိျပီျဖစ္တဲ့ လူတစ္ဦးရဲ႕ ပံုပါ”

သူမရဲ႕ အေျဖကို ျပန္လည္ေရြရြတ္ရင္းနဲ႔ ေနာက္ထပ္ေမးခြန္းတစ္ခုကို ၀ါရင့္ပန္းခ်ီဆရာမၾကီး ေဒၚ ပန္းပံုျပင္ ဟာ ေမးျမန္းခဲ့ ျပန္တယ္။

“အခ်စ္ကို ရွာေဖြေတြ႔ရွိျပီျဖစ္တဲ့ အမ်ဳိးသားတစ္ဦး ဟုတ္လား...။ အဲဒီလိုေျပာႏိုင္ဖို႔ ဒီပန္းခ်ီကားမွာ ဘာကိုေတြ႔ရလို႔လဲ။ ...ဒီပန္းခ်ီကားက အခ်စ္ကိုေတြ႔ရွိခံစားေနျပီျဖစ္တဲ့ အမ်ဳိးသားတစ္ဦးလို႔ ဘာေၾကာင့္ေကာက္ခ်က္ခ် ႏိုင္ရတာလဲ။”

ပရိသတ္ထဲမွာ တီးတိုး ေ၀ဖန္ေျပာဆိုမႈေတြ ေပၚထြက္လာခဲ့တယ္။ အမ်ဳိးသမီးငယ္ရဲ႕ ပန္းခ်ီကားအေပၚ သံုးသပ္ခ်က္ အေျဖကို ထပ္ဆင့္ျပီး ေဆြးေႏြးၾကတာပါ။ ေဆြးေႏြးခ်က္အခ်ဳိ႕ကိုေတာ့ ေဒၚပန္းပံုျပင္က ပရိသတ္ အားလံုးအတြက္ ျပန္လည္ျဖည့္စြက္ ေဆြးေႏြးေနပါတယ္။ “ရွင့္ရဲ႕ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္ဟာ သိပ္ျဖစ္ႏုိင္တာေပါ့။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့...” ။ အဲဒီေနာက္မွာလည္း ပန္းခ်ီဆရာမၾကီးဟာ ပရိသတ္ကို တည္ျငိမ္ေအးေဆးတဲ့ အသံနဲ႔ ထပ္ေမးခဲ့ျပန္တယ္။

“ရွင္တို႔ ေနာက္ထပ္ျပီး ဘာေတြေျပာႏုိင္ပါေသးသလဲ”

လူရြယ္တစ္ဦးက အေျဖေပးခဲ့တာကေတာ့ -
“ဟာ..ရူးေၾကာင္မူးေၾကာင္ လူတစ္ေယာက္ပါဗ်ာ..”

အသက္အေတာ္ၾကီးတဲ့ အမ်ဳိးသမီးၾကီးတစ္ဦးကေတာ့ -
“လူသားနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ဟန္ခ်က္ညီမႈကို ဆိုလိုတာျဖစ္တယ္”

အဲဒီလိုနဲ႔ဘဲ ပန္းခ်ီကားအေပၚ မတူညီတဲ့အျမင္နဲ႔ သံုးသပ္ေ၀ဖန္မႈေတြ၊ ထပ္ဆင့္ေဆြးေႏြးမႈေတြရွိေနေတာ့တယ္။

******

အျမင္အာရံုခံစားမႈျဖင့္ စဥ္းစားေတြးေတာျခင္း နည္းလမ္းမ်ား

အထက္ပါ ေဒၚပန္းပံုျပင္၏ ပန္းခ်ီျပခန္းမွ ေဆြးေႏြးေျပာဆိုမႈမ်ားမွာ ဗီြတီအက္စ္ (VTS) ဟူ၍ ပညာေရးပညာရပ္နယ္ပယ္တြင္ အသံုးျပဳေခၚေ၀ၚေသာ အျမင္အာရံုခံစားမႈျဖင့္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈနည္းလမ္းမ်ား visual thinking strategies ကို လက္ေတြ႔ သရုပ္ေဖာ္ေနျခင္းပင္။ ျပခန္း၊ ျပတိုက္ပညာေပးသူမ်ားအေနျဖင့္ ဤနည္းလမ္းကိုအသံုးျပဳၾကသည္။ ဗီြတီအက္စ္မွာ အႏုပညာလက္ရာ၊ အႏုပညာ ဖန္တီးမႈပစၥည္းမ်ားမွတဆင့္ ေ၀ဖန္ပိုင္းျခားစဥ္းစားေတြးေခၚမႈ (critical thinking)၊ ဆက္ဆံေျပာဆိုေရးစြမ္းရည္ (communication skills)၊ ႏွင့္ အျမင္အာရံုခံစားတတ္သိမႈစြမ္းရည္ (visual literacy)တုိ႔ကို ေလ့က်င့္သင္ၾကားျခင္း နည္းလမ္းတစ္ခုျဖစ္၏။ ေက်ာင္းပညာေရးတြင္ ဤစြမ္းရည္တုိ႔ကို သင္ရိုးညႊန္းတမ္းမွ တဆင့္ ေလ့က်င့္ေပးသင့္ပါသည္။

ျမန္မာႏုိင္ငံ ေက်ာင္းသင္ရိုးညႊန္းတမ္း

ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ (top ten ေက်ာင္းမ်ားႏွင့္ ရန္ကုန္ရွိ international schools မ်ားမွလြဲ၍) ႏိုင္ငံတ၀ွမ္းရွိ အစိုးရ ေက်ာင္းမ်ား တြင္ ေခတ္အဆက္ဆက္ အႏုပညာဘာသာရပ္ကုိ ေလ့က်င့္ သင္ၾကားမႈ ပ်က္ကြက္ ေနသည္ကုိလည္း ေၾကကြဲ ၀မ္းနည္း ဖြယ္ရာ ေတြ႔ရွိရ သည္။ ၁၉၇၄ အေျခခံဥပေဒ၏ ပညာေရးအက္ဥပေဒတြင္လည္း “ႏိုင္ငံေတာ္သည္ သိပၸံပညာေရးကို အထူးဦးစား ေပးမည္” ဟူေသာ အပိုဒ္ႏွင့္အတူ ၀ိဇၨာပညာရပ္မ်ား၏ တန္ဖိုးက်ဆင္း နိမ့္ပါးခဲ့ရသည္။ အမ်ားျပည္သူလူထု၏ ပညာေရး အျမင္ သေဘာထား တုိ႔ကိုလည္း လြဲမွားစြာ ေျပာင္းလဲေစခဲ့သည္။ ဒီမိုကေရစီႏုိင္ငံေတာ္ တည္ေဆာက္ရန္ႏွင့္ႏွင့္ သဟဇာတျဖစ္ေသာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း အတြက္ ၀ိဇၨာပညာရပ္မ်ားႏွင့္ အႏုပညာဘာသာရပ္တို႔၏ တန္ဖိုးတုိ႔ကို ျမွင့္တင္ေပးရန္မွာ လြန္စြာ အေရးၾကီး လွသည္။ ရက္သတၲ တစ္ပတ္ စာသင္ခ်ိန္တြင္ က်န္းမာေရး၊ အားကစား၊ လူမႈဆက္ဆံေရး၊ ပုဂၢလဖြံ႔ျဖိဳးမႈႏွင့္ အႏုပညာ ဘာသာ ရပ္ အခ်ိန္တို႔ကို မည္မွ် ထည့္သြင္း၍ တိက်ေသာ မည္သို႔ေသာသင္ရိုးညႊန္းတမ္း၊ သင္ရိုးမာတိကာမ်ားျဖင့္ ေလ့က်င့္ သင္ၾကား ေပးေနပါသနည္း။ ဘက္စံုမျဖစ္ေသာ၊ အခ်ဳိးမညီေသာ၊ တစ္ဖက္ေစာင္းနင္း ေက်ာင္းသင္ရိုးညႊန္းတမ္းေၾကာင့္ ကေလးတစ္ဦး တစ္ေယာက္အတြက္ သာမကဘဲ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၏ စြမ္းရည္မ်ားပါ ျပဳန္းတီးပ်က္စီးရျပန္သည္။


ထိုင္းႏုိင္ငံ၊ ခ်င္းမုိင္ျမိဳ႔ အေျခစိုက္ စတူဒီယိုဇန္ Studio Xang ဟုအမည္တပ္ထားသည့္ အႏုပညာဘာသာရပ္ ဖြံ႔ျဖိဳးေရး အစီအစဥ္မွာ ကေလးသူငယ္ဖြံ႔ျဖိဳးေရးအတြက္ အႏုပညာဖန္တီးမႈစြမ္းရည္ကို ေလ့က်င့္ပ်ဳိးေထာင္ေပးရန္ သင္တန္းမ်ားကို ဖြင့္လွစ္ လွ်က္ရွိသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ျပည္တြင္းစစ္ေၾကာင့္ ဒုကၡေရာက္သူျပည္သူမ်ား၏ သားသမီးမ်ား၊ ေရႊ႔ေျပာင္း ျမန္မာ စာသင္ေက်ာင္း မ်ားစသည့္ ေက်ာင္းအေရအတြက္အားျဖင့္ ၅၀၀ ေက်ာ္တြင္ အႏုပညာဘာသာရပ္ဖြံ႔ျဖိဳးေရးအတြက္ စာအုပ္စာတမ္းမ်ား ျပဳစုျခင္းႏွင့္ သင္တန္းမ်ားေပးျခင္းကို ၂၀၀၂ ခုႏွစ္မွစတင္၍ လုပ္ေဆာင္လွ်က္ရွိသည္။

စတူဒီယို ဇန္၏ ပညာေရးပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္သူ မစၥအဲစတယ္ကိုဟန္နီ (Ms.Estelle Cohenny) မွ အႏုပညာရုပ္ပံုမ်ားျဖင့္ ေလ့က်င့္သင္ၾကားရျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားတြင္ ဤသို႔ တင္ျပေလ့ရွိသည္။ “ကေလးသူငယ္ဖြံ႔ျဖိဳးမႈမွာ အႏုပညာ ရုပ္ပံုလႊာေတြကို ကိရိယာတစ္ခုအေနနဲ႔ အသံုးျပဳႏုိင္ပါတယ္။ ကေလးမ်ားရဲ႕ စိတ္ကူးစိတ္သန္းေတြ ဖြ႔ံျဖိဳးလာေအာင္ အားေပး ကူညီ ႏိုင္တယ္၊ မိမိကုိယ္ကို ယံုၾကည္မႈကို ပ်ဳိးေထာင္ေပးလို႔ျဖစ္တယ္။ ဘ၀ရဲ႕ စိန္ေခၚခ်က္ေတြ၊ ေလာကဓံတရားေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္လာရတဲ့ အခါမွာ မွ်တတဲ့ စိတ္ခံစားခ်က္၊ သင့္ေတာ္တဲ့ ႏွလံုးသြင္းဆင္ျခင္မႈေတြ ျဖစ္လာေစဖို႔ကိုလည္း အႏုပညာဘာသာရပ္က ေလ့က်င့္ ေပးႏုိင္ပါတယ္။”

သူမမွ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးရာတြင္ “အႏုပညာဆိုတာ ဘာသာစကားတစ္မ်ဳိးပါ။ ၾကားခံ ဆက္သြယ္ေရး ပံုစံတစ္ခုလည္းျဖစ္တယ္။ ငယ္ရြယ္စဥ္ကတည္းက ေလ့က်င့္ေပးမယ္ဆိုရင္ ပုဂၢလဖြံ႔ျဖိဳးတုိးတက္မႈ personal development ကုိ အမ်ားၾကီး အေထာက္ အကူ ျပဳႏုိင္ပါတယ္။ အျခားေသာ ေက်ာင္းသင္ဘာသာရပ္ေတြ၊ စြမ္းရည္ေတြ ေလ့လာရာမွာလည္း ပိုျပီးေတာ့ အဆင္ေျပ ေစပါ တယ္။” ဟူ၍ အႏုပညာဘာသာရပ္၏ တန္ဖိုးၾကီးမားပံုကို အေလးထားေဆြးေႏြးလွ်က္ရွိသည္။

မျမင္တတ္၊ မခံစားတတ္ေသးတဲ့ သူမ်ား

ပညာေရး သုေတသနေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားအရ လူအမ်ားစုၾကီးတြင္ အျမင္အာရံုခံစားတတ္သိမႈစြမ္းရည္ visual literacy မွာ နိမ့္ပါးျခင္း၊ လြန္စြာအားနည္းျခင္းမ်ားရွိေနသည္ကို ေတြ႔ရွိရျခင္းပင္။ သာဓကေဆာင္ရေသာ္ ရုပ္ပံုလႊာတစ္ခု၏ ျပင္ပ အေပၚယံအျမင္ ကိုသာ ရႈျမင္တတ္ၾကျပီး အတြင္းပိုင္းတြင္ လ်ဴိ႕၀ွက္နက္ရိႈင္းစြာတည္ရွိေနေသာ အျခားေသာ အဓိပၸါယ္ တို႔ကို ခံစားသိျမင္ႏုိင္စြမ္း မရွိျခင္းျဖစ္သည္။ အထူးသျဖင့္ ငယ္ႏုစဥ္က ေက်ာင္းပညာေရးတြင္ ေလ့က်င့္ခြင့္မ်ား မရရွိခဲ့ျခင္းမွာ ဤစြမ္းရည္ဖြံ႔ျဖိဳးေစရန္ ပိုမို ခက္ခဲႏိုင္ပါသည္။ ရသခံစားႏိုင္မႈႏွင့္ စာနာစိတ္တို႔ကိုလည္း ထိခိုက္ေစသည္။

စြမ္းရည္မ်ား ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ျခင္း

ထုိင္းႏုိင္ငံ၊ ဘန္ေကာက္ျမိဳ႔မွာရွိသည့္ ထုိင္း ဖန္တီးမႈႏွင့္ ဒီဇုိင္းဌာနတြင္ ျပခန္းဖြင့္ထားေသာ ပညာေရးတြင္ အျမင္အာရံုျဖင့္ နားလည္ခံစားႏုိင္ေရး အစီအစဥ္မွ ပညာေပးတာ၀န္ခံ မစၥတာဖီလစ္ရဲနာ၀ိုင္းမွ ဤသို႔ေျပာဆိုခဲ့သည္။

“က်ေနာ္တို႔ အားလံုးဟာ ျမင္ေတြ႔ေနရတာေတြအေပၚမွာ သိျမင္ခံစားႏိုင္စြမ္းရွိဖို႔အတြက္ အခ်ိန္မေပးႏုိင္ေလာက္ကို ျပဌာန္း ခံထားၾကရတာပါ။” သူ႔အေနျဖင့္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာပင္ အႏုပညာမွတဆင့္ ပညာေရးကို ပံ့ပိုးျဖည့္ဆည္းေပးႏိုင္ပံုႏွင့္ ေက်ာင္းပညာေရး ေအာင္ျမင္မႈတြင္ အေရးၾကီး ပံုတို႔ကို လူအမ်ား သိရွိနားလည္လာေစရန္ အားထုတ္ခဲ့သည္။

သိမႈစိတ္ပညာရွင္ ပညာေရးပါရဂူ ေဒါက္တာ အဘိေဂးဟူဆန္ႏွင့္ အတူ ၁၅ ႏွစ္ေက်ာ္ၾကာျမင့္သည္အထိ သုေတသန ျပဳခဲ့ရာမွာ ဗီတီအက္စ္ VTS ကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ သူတို႔၏ ၾကိဳးစားမႈမွာ ထိုက္တန္စြာ အသိအမွတ္ အျပဳခံထားရျပီလည္း ျဖစ္ပါသည္။ အေမရိကန္ႏုိင္ငံတြင္းရွိ ေက်ာင္း ၃၀၀ ေက်ာ္တြင္ VTS ကို သင္ရိုးညႊန္းတမ္း၌ ထည့္သြင္းအသံုးလာၾကျခင္းမွာ သုေတသနျပဳျခင္း၏ ေအာင္ျမင္မႈပင္ျဖစ္သည္။

“အႏုပညာကို စူးစမ္းေလ့လာျခင္းနဲ႔ ေဆြးေႏြးေျပာဆိုျခင္းေတြကတဆင့္ က်မတို႔ဟာ အျမင္အာရံု ခံစားတတ္သိမႈ visual literacy စြမ္းရည္ကို ပ်ဳိးေထာင္ေပးႏုိင္ပါတယ္။ ဆိုလိုတာကေတာ့ ရႈတ္ေထြးခက္ခဲတဲ့ စိတ္ကူးေတြ၊ အေတြးေတြကို နက္နက္ ရိႈင္းရိႈင္း သိျမင္ႏိုင္စြမ္းပါ။ အေပၚယံေက်ာသာ သိျမင္မႈမဟုတ္ေတာ့ဘူး” သူမ၏ ယံုၾကည္ခ်က္ကို ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ ေဆြးေႏြးခဲ့သည္။ သူမကိုယ္တိုင္မွာလည္း ျမန္မာကေလးမ်ား၏ ေက်ာင္းပညာေရးတြင္ အႏုပညာ ဘာသာရပ္ဖြံ႔ျဖိဳးမႈ အတြက္ ၾကိဳးပမ္းေနသူ တစ္ဦးျဖစ္သည္။ စြန္႔ပစ္ခံကေလးမ်ား၏ ပညာေရးတြင္ ပရဟိတ ေက်ာင္းမ်ားဖြင့္လွစ္ျပီး ပံ့ပိုး ကူညီေနသူျဖစ္သည့္အျပင္ အႏုရသပညာေရးအေပၚတြင္ သုေတသနျပဳ ေလ့လာေနသူတစ္ဦးလည္းျဖစ္သည္။

ဤနည္းစနစ္ကို အခ်ိန္ယူေလ့က်င့္ေပးမည္ဆိုပါက ဆရာမၾကီးမွ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ ေ၀ဖန္ပိုင္းျခား ေတြးေတာ တတ္မႈ စြမ္းရည္ကို ဖြံ႔ျဖိဳးေစႏုိင္ေၾကာင္းယံုၾကည္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အႏုပညာလက္ရာ ပစၥည္းမ်ား တြင္ အဓိပၸါယ္ကို ဖြင့္ဆိုႏိုင္ရန္ အေလးထားၾကည့္ရႈ ရွာေဖြရျခင္း၊ စူးစမ္းဆင္ျခင္သံုးသပ္ရျခင္း၊ ေကာက္ခ်က္ဆြဲရျခင္းႏွင့္ အေထာက္အထားႏွင့္အတူ တင္ျပရျခင္း တို႔ပါရွိေနသည့္ အတြက္ပင္ျဖစ္၏။

ေက်ာင္းသားမ်ား၏ ဘာသာစကားစြမ္းရည္ကိုလည္း ဖြံ႔ျဖိဳးေစမည္ျဖစ္သည္။

“က်မတို႔ဟာ ကေလးေတြကို ဘယ္လို စာေရးရမယ္၊ စာဖတ္ရမယ္ဆိုတာေတြကိုေတာ့ သင္ေပးပါရဲ႕။ သူတို႔ တတ္ေျမာက္ဖုိ႔လည္း ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘယ္လိုေျပာဆို ေဆြးေႏြးရမယ္ဆိုတာကိုေတာ့ ေလ့က်င့္ဖို႔အခြင့္အလမ္း မ်ားမ်ားမရွိၾကဘူး။ မေျပာတတ္ဘူးဆိုရင္ေတာ့ ေရးလည္းေရးတတ္မွာ မဟုတ္ေခ်ဘူး။” ဆရာမၾကီး ေဒၚပန္းပံုျပင္၏ အျမင္သေဘာထားမ်ားျဖစ္သည္။

သူမအေနျဖင့္ ထပ္ေလာင္းေျပာဆိုေဆြးေႏြးပါေသးသည္။ “ကေလးေတြကို သူတို႔ရဲ႕ ခံစားသိျမင္မႈေတြကို ဖြင့္ဟေျပာဆိုခြင့္ အတြက္ အခြင့္အလမ္းေတြ အမ်ားၾကီးဖန္တီးထားရွိသင့္တယ္။ ဒါမွသာ ကေလးေတြဟာ ဥာဏ္ရည္အမ်ဳိးမ်ဳိးအသံုးျပဳရတဲ့၊ ဦးေႏွာက္ကို အသံုးျပဳရတဲ့ ေဆြးေႏြးပြဲေတြမွာ မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ့ ေ၀ါဟာရေတြ ၾကြယ္၀လာမွာျဖစ္တယ္”

အႏုပညာလက္ရာပစၥည္းမ်ားကို ေဆြးေႏြးရာတြင္ အသံုးျပဳသည့္ ဘာသာစကားမွာ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ စာေရး၊ စာဖတ္စြမ္းရည္ အတြက္လည္းမ်ားစြာပင္ အက်ဳိးျပဳေလသည္။

စတင္သင္ၾကားျခင္း

ဗီြတီအက္စ္ VTS သီအိုရီမွာ ရႈတ္ေထြးသည္ဟူ၍ ထင္ျမင္ဖြယ္ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ လက္ေတြ႔အသံုးခ်ျခင္းကိုမူ နားလည္ရန္ မခဲယဥ္းလွပါ။ သီအိုရီကိုမိတ္ဆက္ခဲ့သူတို႔မွ ၄ ႏွစ္အရြယ္ကေလးမ်ားမွ စတင္ျပီး အသက္အရြယ္မေရြး ဤနည္းလမ္းျဖင့္ ေလ့က်င့္ေပးႏုိင္ေၾကာင္းဆို၏။

ပထမဦးစြာ ဆရာမွ “တစ္တန္းလံုးပါ၀င္ေဆြးေႏြးႏိုင္မည့္ အႏုပညာလက္ရာ တစ္ခုခု” ကိုေရြးခ်ယ္ ထုတ္ႏုတ္မည္။ ေက်ာင္းသား မ်ား အတြက္ စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ ေခါင္းစဥ္ တစ္ခုခုျဖစ္သင့္သည္။ သို႔မွသာလွ်င္ တက္ၾကြစြာ ပါ၀င္ ေဆြးေႏြးၾကပါလိမ့္မည္။ ေက်ာင္းသားတုိင္း အေနျဖင့္ ပါ၀င္ႏုိင္ေစရန္ အတြက္လည္း ရည္ရြယ္ရင္း ျဖစ္သည္။

ေက်ာင္းသားမ်ားမွ ေရြးခ်ယ္ထားသည့္ အႏုပညာလက္ရာကို ခဏတာ ၾကည့္ရႈေလ့လာ စူးစမ္းၾကျခင္းျဖင့္ စတင္ သင္ၾကားျခင္း ျဖစ္သည္။ မ်က္ေမွာက္ေခတ္နည္းပညာမ်ားမွာ အရာရာကို အေပၚယံမွ်သာ ၾကည့္ရႈေစရန္ တြန္းအားေပးသကဲ့သို႔ရွိေနပါသည္။ အမွန္တကယ္တည္ရွိေနသည္တို႔ကို တစ္ခ်က္မွ်သာ ငဲ့ေစာင္းၾကည့္ၾကေတာ့သည္။

ေမးခြန္း ၃ ခု

ပန္းခ်ီရုပ္ပံုတို႔ကို ခဏတာမွ် ၾကည့္ရႈေလ့လာျပီးေသာ္ ဆရာမွ ပထမဆံုးေမးခြန္းကို ျပန္ေမးျပီး ေနာက္ထပ္ အဖြင့္ေမးခြန္း ၂ ခုခန္႔ကို ဆက္ေမးသည္။

“ဒီပန္းခ်ီကားမွာ ဘာျဖစ္ေနတာလဲ”
“အဲဒီလိုေျပာဖို႔ ဘာကို ေတြ႔လို႔လဲ” ႏွင့္
“ေနာက္ထပ္ျပီး ဘာေတြမ်ား ေတြ႔ႏိုင္ေသးသလဲ” တို႔ျဖစ္သည္။

“ဒီေမးခြန္းေတြကို ေမးျမန္းျခင္းကေတာ့ ကေလးေတြအေနနဲ႔ တက္ၾကြစြာပါ၀င္ေစမွာျဖစ္ပါတယ္။” ဆရာမၾကီး ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ ဆိုသည္။ “ဘာကိုေတြ႔သလဲ” ဆုိသည့္ေမးခြန္းမွာ ပရိသတ္ကို ရုပ္ပံုထဲတြင္ ပါရွိသည္တို႔ကို သာလွ်င္ ေရတြက္ ေဖာ္ျပခိုင္းသလို ျဖစ္သည္။ “ပန္းခ်ီကားမွာ ဘာျဖစ္ေနတာလဲ” ဆိုသည့္ ေမးခြန္းမွာမူ အေပၚယံလႊာ ရုပ္ပံုတုိ႔ကို ေက်ာ္လြန္ျပီး ေနာက္ကြယ္မွ အဓိပၸါယ္ကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ရန္ တြန္းအားေပးျခင္းပင္ျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ဆရာမၾကီးမွ မိန္႔ဆိုသည္။

ကေလးသူငယ္ျပဳစု ေစာင့္ေရွာက္ျခင္းတြင္ ကၽြမ္းက်င္သူ ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ ထပ္မံ၍ “၃ ႏွစ္နဲ႔ ၅ ႏွစ္အၾကား ကေလးေတြ ဆိုရင္ ေတာ့ ‘ဘာကိုေတြ႔သလဲ’ လို႔ေမးျမန္းႏိုင္ပါတယ္။ သူတို႔အသက္အရြယ္က ဘာသာ စကားေျပာဆိုမႈနဲ႔ ေ၀ါဟာေတြကို ေလ့လာေန ဆဲျဖစ္လို႔ပါ။ ဒါေပမယ့္ ကေလးၾကီးေတြကိုေတာ့ ပိုျပီးေတာ့ စဥ္းစားေတြးေတာရတဲ့ ေမးခြန္းေတြနဲ႔ စူးစမ္းလိုစိတ္ကို ႏိႈးဆြေပးဖို႔ လိုပါတယ္။” ဟူ၍ လမ္းညႊန္ခဲ့သည္။

ဒုတိယေမးခြန္းျဖစ္သည့္ “အဲဒီလိုေျပာႏိုင္ဖို႔ ဘာကို ေတြ႔လို႔လဲ” မွာ ကေလးမ်ား၏ ပထမအေျဖတို႔ကို ဆရာမွ နားေထာင္ျပီး အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုျပီးေနာက္တြင္ ေမးရန္ျဖစ္သည္။ သူတို႔၏ မွတ္ခ်က္တို႔ကို ေလ့လာေတြ႔ရွိမႈမ်ား အေပၚတြင္ အေျချပဳျပီး ေဆြးေႏြး ေစရန္အတြက္ မသိမသာ လံႈေဆာ္သင္ၾကားေပးနည္းပင္ျဖစ္သည္။ ဤသည္မွာ ပိုင္းျခားေ၀ဖန္ေတြးေတာမႈကို ျပဳစုပ်ဳိးေထာင္ ရာတြင္ အဓိက်သည့္ စြမ္းရည္ပင္ျဖစ္၏။

တတိေျမာက္ေမးခြန္းျဖစ္သည့္ “ေနာက္ထပ္ျပီး ဘာေတြမ်ားေတြ႔ႏုိင္ေသးလဲ” မွာ သူတို႔၏ ယခင္ ေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားကို အသိအမွတ္ ျပဳျပီးလည္း ျဖစ္သည္။ ထို႔အျပင္ တစ္တန္းလံုး ေဆြးေႏြးျခင္းကို ျပီးျပည့္စံုေစရန္ႏွင့္ ကေလးမ်ားကိုယ္တိုင္ ေစငုေသခ်ာစြာ စူးစမ္း ေလ့လာေစရန္ အားေပးျခင္းပင္ျဖစ္သည္။

အသိအမွတ္ျပဳျခင္း

အေရးၾကီးသည့္အခ်က္မွာ ကေလးတိုင္း၏ ထင္ျမင္ယူဆခ်က္မ်ားႏွင့္ တင္ျပေဆြးေႏြးမႈတို႔ကို နားေထာင္ေပးၾက ရန္ျဖစ္သည္။ ကေလးမွ ေျပာဆိုေနသည့္အခ်က္ကို ညႊန္တံျဖင့္ ေထာက္ျပျခင္း၊ ဆရာဆရာမမ်ားအေနျဖင့္ ခ်ဲ႕ ထြင္ ရွင္းလင္း ေျပာဆိုေပးျခင္းတို႔ ျပဳလုပ္ႏုိင္သည္။

“ဒီလိုလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ ေက်ာင္းသားေတြ မၾကည့္၊ မျမင္မိေသးတဲ့အပိုင္းေတြကို ၾကည့္ျဖစ္ေအာင္ ဖန္တီးရာလည္းေရာက္တယ္။ သူတို႔ေျပာဆိုတင္ျပတာကို နားေထာင္ေနပါတယ္ ဆိုတဲ့သေဘာလည္းပါတယ္။ အျမင္အာရံု က်က္စားျခင္းနဲ႔ အျပန္အလွန္ တင္ျပမႈ ေတြ ျဖစ္လာတယ္။” ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ ဆိုပါသည္။

“လူေတြ၊ ကေလးေတြေျပာတာကို ျပန္လည္ေျပာဆိုေပးျခင္းဟာ သူတို႔တင္ျပေျပာဆိုမႈေတြကို လက္ခံတယ္ဆိုတာရယ္၊ နားလည္ သေဘာေပါက္ပါတယ္ဆိုတာရယ္ကို သိရွိေစမယ္။ သူတို႔ေျပာတဲ့စကားအတုိင္းအတိအက် ျပန္ေျပာရင္ နားေထာင္ပါတယ္ ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ပါ။ အျခားစကားလံုးေတြနဲ႔ ျပန္ျပင္ျပီးေျပာတဲ့အခါက်ေတာ့ နားလည္သေဘာေပါက္တယ္ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ေပါ့။ တကယ္လို႔ နားလည္မႈလြဲသြားရင္လည္း သူတို႔က ျပန္ျပင္ေပးႏုိင္ေသးတယ္။” ၾကားရသည့္စကားမ်ားအေပၚမွာ အျခားစကားလံုးသံုးျပီး ျပန္လည္ ေျပာဆိုမႈ၏ အက်ဳိးေက်းဇူးရွိပံုကို ကေလးသူငယ္ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္သူ ပန္းခ်ီဆရာမၾကီးက ေျပာျပခဲ့သည္။

ဘက္လိုက္မႈမရွိဘဲ ျပန္လည္ေျပာဆိုျခင္းကို ဆိုလိုပါသည္။ ေကာက္ခ်က္ခ်၊ ေ၀ဖန္မႈမ်ားကိုလည္း ၾကိဳဆိုလက္ခံသင့္သည္။ တန္းတူ တန္ဖိုးထားသင့္ပါသည္။ ေကာက္ခ်က္ခ်မႈတို႔ကို ျပန္လည္ျပင္ဆင္ေပးျခင္းႏွင့္ ျဖည့္စြက္ျခင္းမ်ားမျပဳလုပ္သင့္ပါ။ သို႔မွသာ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ သူတို႔အေပၚတြင္ တန္ဖိုးထားမႈကို နားလည္ခံစားႏိုင္ပါလိမ့္မည္။ ကၽြမ္းက်င္ေသာ ဆရာဆရာမမ်ား အေနျဖင့္ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ အေျဖမ်ားသည္ ရွင္းလင္းတိက်ေစရန္ လမ္းညႊန္ ကူညီႏုိင္ပါလိမ့္မည္။

အမွားျပင္ဆင္ေပးျခင္းမ်ားကို အစဥ္အျမဲမလုပ္ျခင္းျဖင့္ ေက်ာင္းသားမ်ားသည္ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေျပာဆိုတင္ျပခြင့္ရရွိေစပါသည္။ ဘာသာစကားစြမ္းရည္ ဖြံ႔ျဖိဳးေစရန္ မ်ားစြာ အေထာက္အကူျပဳပါလိမ့္မည္။

ဆရာမွ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ မတူညီေသာ စဥ္းစား ေတြးေတာခ်က္မ်ား၏ အဆက္အစပ္တို႔ကို ေထာက္ျပေပးႏုိင္ပါသည္။ စဥ္းစား ေတြးေတာခ်က္တစ္ခုမွေန၍ အျခားေသာေတြးေတာခ်က္တစ္ခုသို႔ ဆင့္ကဲေျပာင္းလဲႏုိင္ျပီး အဓိပၸါယ္မ်ား ေပၚထြက္ ရရွိလာပံု ကိုလည္း ရွင္းျပႏိုင္သည္။

“အဓိကအခ်က္ကေတာ့ စိတ္ကူးစိတ္သန္းေတြရဲ႕ အေရြ႔သေဘာ၊ ဆင့္ကဲျဖစ္တည္မႈသေဘာကို သင္ၾကားေပးႏုိင္တာပါ။ ဒီလိုဆိုရင္ ပထမဆံုးစိတ္ကူး၊ စဥ္းစားမႈမွာတင္ ရပ္တန္႔မေနဘဲ အျခားေသာ ျဖစ္ႏုိင္ေခ်ေတြကို တြက္ဆမိလိမ့္မယ္။ သူမ်ားေတြရဲ႕ ေဆြးေႏြး တင္ျပခ်က္ေတြကို နားေထာင္ျခင္းဟာ မိမိရဲ႕ ေလ့လာမႈကို ပိုမိုအားေကာင္းေစႏုိင္ျပီး စဥ္းစားခ်က္ေတြကိုလည္း ပိုမို ေ၀ဆာ ေစမွာပါ” ေဒၚပန္းပံုျပင္မွ အၾကံျပဳ လမ္းညႊန္ထားသည္။

အျမင္အာရံုခံစားမႈျဖင့္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈနည္းလမ္းမ်ား Visual Thinking Strategies (VTS)၏ တန္ဖိုးမ်ား

ေက်ာင္းသင္ရိုးညႊန္းတမ္း၏ အစိတ္အပိုင္းႏွင့္ သင္ၾကားနည္းလမ္းတစ္ခုျဖစ္သည္။

အႏုပညာဖန္တီးခ်က္လက္ရာတို႔ကို အသံုးျပဳျပီး ေ၀ဖန္ပိုင္းျခားစဥ္းစားေတြးေတာမႈစြမ္းရည္ critical thinking၊ ဆက္ဆံေရး စြမ္းရည္ communication skills ႏွင့္ အျမင္အာရံုခံစားတတ္သိမႈစြမ္းရည္ visual literacy တုိ႔ကို ေလ့က်င့္ ပ်ဳိးေထာင္ျခင္းျဖစ္သည္။

အႏုပညာရုပ္ပံုလႊာမ်ား visual art အေပၚတြင္ စူးစမ္းစစ္ေဆးျခင္းႏွင့္ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုျခင္းတို႔ကို ေက်ာင္းသားမ်ားကုိယ္တိုင္ ထဲထဲ၀င္၀င္ပါ၀င္ျခင္း၊ စဥ္းစားေတြးေတာျခင္း၊ တင္ျပေဆြးေႏြးျခင္းတို႔ျဖင့္ သင္ခန္းစာကိုတည္ေဆာက္ျခင္းျဖစ္သည္။

ေက်ာင္းသားမ်ား၏ စူးစမ္းေလ့လာမႈစြမ္းရည္၊ က်ဳိးေၾကာင္း သက္ေသရွာေဖြႏိုင္စြမ္းႏွင့္ မွန္းဆအေျဖထုတ္ႏိုင္စြမ္းတို႔ကို တိုးတက္ဖြံ႔ျဖိဳးေစသည္။

ရႈတ္ေထြးခက္ခဲသည့္ ျပႆနာမ်ားအတြက္ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် အေျဖအမ်ဳိးမ်ဳိးကို ရွာေဖြလိုစိတ္ႏွင့္ စြမ္းရည္ကို ပ်ဳိးေထာင္ေပးသည္။

အျပန္အလွန္ေလးစားမႈရွိေသာ၊ ဒီမိုကေရစီနည္းက်ေသာ၊ စုေပါင္း၀ိုင္း၀န္း၍ ျပႆနာတုိ႔ကို ေျဖရွင္းတတ္ေသာ အေလ့ အက်င့္မ်ားကို စာသင္ခန္းမ်ားအတြင္း ေလ့က်င့္ေပးရာလည္းေရာက္သည္။

ထိုမွတဆင့္ စာသင္ခန္းမ်ားကို ေက်ာ္လြန္ျပီး ေက်ာင္းႏွင့္ ရပ္ရြာလူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္း ေရရွည္အက်ဳိးသက္ေရာက္မႈမ်ားႏွင့္ လိုလားအပ္ေသာ ဒီမုိကေရစီ စံတန္းဖိုးမ်ားကို ရရွိေစမည္။

ႏႈတ္ေျပာစြမ္းရည္ ပ်ဳိးေထာင္ေလ့က်င့္မႈ၊ စဥ္းစဥ္းစားစားေျပာဆိုတတ္မႈ၊ တက္ၾကြစြာပါ၀င္လုပ္ေဆာင္မႈႏွင့္ ေျပာဆို တင္ျပမႈမ်ားကို စီကံုးေရးသားျခင္းျဖင့္ ႏႈတ္ေျပာမွတဆင့္ အေရးစြမ္းရည္သို႔ ကူးေျပာင္း ေလ့က်င့္ ေပးႏုိင္သည္။

ေက်ာင္းသံုးဘာသာစကားမွာ မိခင္ဘာသာစကား မဟုတ္ေသာ ကေလးငယ္မ်ားႏွင့္ သင္ယူေလ့လာမႈ အထူး အခက္အခဲရွိသူ မ်ား အတြက္လည္း ေအာင္ျမင္ႏိုင္စြမ္းကို ေမွ်ာ္မွန္းႏိုင္သည္။

ေက်ာင္းသားလူငယ္မ်ား၏ ဘ၀ႏွင့္ ျပခန္း၊ ျပတိုက္မ်ားႏွင့္ အႏုပညာလက္ရာပစၥည္းတို႔ကို ဆက္စပ္ႏိုင္စြမ္း၊ အေလးထားလိုစိတ္၊ အသံုးျပဳ လိုစိတ္မ်ားရရွိေစျပီး သူတို႔၏ ရွင္သန္မႈတြင္ ပိုမိုအဓိပၸါယ္ရွိလာေစသည္။

ေနာက္ဆက္တြဲ အသံုးခ်ႏိုင္မႈမ်ား

အျမင္အာရံုျဖင့္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈစြမ္းရည္ကို ေလ့က်င့္သင္ၾကား

(ဗြီတီအက္စ္)မွာ အႏုပညာဘာသာရပ္ သင္ၾကားျခင္း (သို႔မဟုတ္) ျပတိုက္တစ္ခုခု (သို႔မဟုတ္) အႏုပညာျပခန္းတစ္ခုခုသို႔ လည္ပတ္ျခင္းတို႔ျဖင့္သာလွ်င္ ေဘာင္ခတ္မထားသင့္ပါ။ ဆရာဆရာမမ်ားအေနျဖင့္ အျခားေသာ ဘာသာရပ္အသီးသီးတြင္လည္း အခြင့္အခါ သင့္သလို ေပါင္းစပ္ ထည့္သြင္း အသံုးျပဳ ႏုိင္ပါသည္။ သိပၸံ၊ လူမႈေရး၊ ဘာသာစကား စသည့္ ေက်ာင္းသင္ရိုး ဘာသာရပ္ အသီးသီးတြင္လည္း သင္ၾကားနည္း တစ္ခု အေနျဖင့္ အသံုးျပဳသင့္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ရာသီဥတု ေျမပံုပိုစတာ၊ ေလျပြန္ထဲတြင္ ႏွံေကာင္၏ ေတာင္ပံခတ္ေနသည့္ ဓါတ္ပံု စသည္တို႔ျဖင့္ ဗီြတီအက္စ္ (VTS) သင္ၾကားနည္းကို ေပါင္းစပ္ အသံုးျပဳႏုိင္သည္ မဟုတ္ပါေလာ။ အထက္ပါ အႏုပညာ ျပခန္း တြင္ ေမးျမန္းခဲ့သည့္ ေမးခြန္း ၃ ခုကို ေမးျမန္းျခင္းျဖင့္ တစ္တန္းလံုး ပါ၀င္ေဆြးေႏြးႏုိင္ပါမည္။ ကဗ်ာတစ္ပုဒ္၊ သို႔မဟုတ္ အျခားေသာ ဖတ္စာတစ္ခုခုကို ဖတ္ရႈၾကျပီးသည့္ ေနာက္တြင္ လည္း အထက္ပါနည္းလမ္းတို႔ကို အသံုးျပဳ သင္ၾကားႏုိင္သည္။

ခ်ဳပ္၍ဆိုရေသာ္ ေက်ာင္းသားမ်ားအား အႏုပညာလက္ရာ၊ ပစၥည္းတစ္ခုခုကို ၾကည့္ရႈေစျပီး အႏုပညာပံုစံ၊ စတုိင္၊ အသံုးျပဳသည့္ နည္း (တက္ကနိ)၊ ႏွင့္ ေခတ္သကၠရာဇ္ အခ်ိန္ကာလ စသည္တို႔ကို ေမးျမန္းျခင္းအျပင္ အျမင္အာရံု ခံစားမႈျဖင့္ စဥ္းစား ေတြးေတာမႈ နည္းလမ္း (VTS) ကိုအသံုးျပဳျပီး သင္ၾကားျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ရသခံစားမႈႏွင့္ အႏုပညာ သမုိင္းေၾကာင္းအျပင္ ပိုင္းျခားေ၀ဖန္ စဥ္းစားေတြးေတာမႈစြမ္းရည္၊ ဆက္ဆံေရးစြမ္းရည္၊ အျမင္အာရံု ဆုိင္ရာ ခံစားတတ္သိႏိုင္စြမ္း တို႔ကိုလည္း ဖြံ႔ျဖိဳး ေစႏုိင္ပါသည္။

ဤသုိ႔ဆိုလွ်င္ ျမန္မာႏုိင္ငံ ေက်ာင္းပညာေရးသင္ရိုးညႊန္းတမ္းမ်ားတြင္ အႏုရသပညာဘာသာရပ္၏ အခန္းက႑ပိုမို ထင္ရွား ေပၚလြင္လာႏုိင္မည္ဟုလည္း ေမွ်ာ္လင့္မိပါသတည္း။ ။

သိန္းႏုိင္
ထိုင္း-ျမန္မာနယ္စပ္တစ္ေနရာ
ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၀၁၀

ဥာဏ္အမ်ိဳးမ်ိဳးအဖံုဖံု

Written by ႏွင္းဆီ
Thursday, 30 July 2009 10:55
ဖူးငံု ဆယ္ေက်ာ္သက္မဂၢဇင္း ၾသဂုတ္လ ၂၀၀၉

ကြၽန္မ မႏွစ္က ျမန္မာျပည္ကို ပထမဦးဆံုး ေရာက္ခဲ့တုန္းက ရန္ကုန္မွာ တစ္လေနရင္း ျမန္မာလူမႈေရး အေၾကာင္း စိတ္၀င္စားစရာေတြ အစံု သိခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။ ကြၽန္မက တကၠသိုလ္မွာ ပညာေရး ပါရဂူဘြဲ႕အတြက္ စာတမ္းျပဳစုေနတဲ့သူ ျဖစ္တဲ့ အေလ်ာက္ ျမန္မာပညာေရး စနစ္အေၾကာင္း အထူးျပဳ စူးစမ္းရင္း ျမန္မာ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႔ ပညာေရးနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ ကိစၥေတြကို ခဏခဏ ေဆြးေႏြးမိတတ္ၾကပါတယ္။ သူတို႔ ေျပာတာေတြထဲမွာ တစ္ခုက ကြၽန္မအေနနဲ႔ သိပ္အံ့ၾသစရာ မေကာင္းဘူးဆိုရင္ မမွားပါဘူး။ သူတို႔ ေျပာတာ က ျမန္မာျပည္မွာ တကၠသိုလ္ ၀င္စာေမးပြဲ ေအာင္စာရင္း အရ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္း ၀င္ခြင့္ သတ္မွတ္ထားေတာ့ အမွတ္သိပ္ေကာင္းရင္ သိပၸံကို ေလ့လာခြင့္ရၿပီး အမွတ္မေကာင္းရင္ ၀ိဇၨာပညာရပ္ကိုပဲ ေလ့လာခြင့္ရတယ္။ အမွတ္ အေကာင္းဆံုးပဲ ဆိုရင္ ဆရာ၀န္အျဖစ္ ဒါမွမဟုတ္ အင္ဂ်င္နီယာအျဖစ္ အလုပ္ လုပ္ႏိုင္တယ္။

ဒီအခ်က္ေတြက ဘာျဖစ္လို႔ ကြၽန္မအေနနဲ႔ အံ့ၾသစရာေကာင္းသလဲ ဆိုေတာ့ ဒါေတြက အေမရိကန္ပညာေရး စနစ္နဲ႔ မတူပါဘူး။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာ ကေတာ့ အထက္တန္းေက်ာင္းၿပီးလို႔ တကၠသိုလ္ကိုတက္ခ်င္ရင္ အက္စ္ေအတီ (SAT) လို႔ေခၚတဲ့ စာေမးပြဲတစ္ခုကို ေျဖရေပမယ့္ အသက္ေမြး ၀မ္းေက်ာင္း ၀င္ခြင့္က ဒီစာေမးပြဲရဲ႕ အမွတ္ စာရင္းေပၚမွာ မတည္ပါဘူး။ အမွတ္ေကာင္းရင္ ဂုဏ္ရွိတဲ့ တကၠသိုလ္မွာ ၀င္ခြင့္ရမွာပဲ။ အမွတ္ မေကာင္းဘူးဆိုရင္ေတာ့ ေကာင္းတဲ့ တကၠသိုလ္ မ၀င္ႏိုင္ဘူးဆိုတာက ျဖစ္ႏိုင္ေပမယ့္ တကၠသိုလ္ ၀င္ခြင့္ဆိုတာ SAT အမွတ္အျပင္ အထက္တန္း ေက်ာင္းမွာရတဲ့ အမွတ္၊ အားကစားနဲ႔ တျခား ေက်ာင္းအျပင္ အလုပ္ေတြ၊ ဆရာ၊ ဆရာမရဲ႕ ေထာက္ခံစာေတြ အေပၚ မွာတည္တယ္။ (ဒီ ေက်ာင္းအျပင္ အလုပ္ေတြ ဆိုတာ ဂီတ၊ အႏုပညာ၊ ေခါင္းေဆာင္မႈစတဲ့ အရည္အခ်င္း ေတြကို ေဖာ္ျပႏိုင္တဲ့ ကိစၥေတြပါပဲ။)

ဥပမာ ေက်ာင္းသူတစ္ေယာက္က SAT မွာ အမွတ္ ေကာင္းေကာင္း ရေပမယ့္ အထက္တန္းေက်ာင္း မွာရတဲ့ အမွတ္က မေကာင္းရင္ ဒါမွမဟုတ္ ေက်ာင္းအျပင္ ကိစၥ သိပ္မပါ၀င္ဖူးဘူး ဆိုရင္ အေကာင္းဆံုး တကၠသိုလ္ေတြကို ၀င္ခြင့္ရခ်င္မွရ မယ္။ ဒါေပမယ့္ တကၠသိုလ္ ၀င္ခြင့္ရၿပီးရင္ေတာ့ ႀကိဳက္တဲ့ ဘာသာရပ္ကို ေလ့လာလို႔ရတယ္။

ဒီ အေမရိကန္စနစ္မွာ တကၠသိုလ္ ေရာက္ရင္ ဘယ္ဘာသာရပ္ ေလ့လာမယ္ဆိုတဲ့ ဆံုးျဖတ္ ခ်က္ကို အထက္တန္း ေက်ာင္းၿပီးတာနဲ႔တန္း ဆံုးျဖတ္ရတာ မဟုတ္ဘူး။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသားေတြက တကၠသိုလ္ ေရာက္ၿပီး တစ္ႏွစ္၊ ႏွစ္ႏွစ္ၾကာၿပီးမွ အဓိကအ ထူးျပဳ ဘာသာရပ္ကို ေရြးၾကရတယ္။ ေနာက္ၿပီး ဘီေအ(B.A)၊ ဘီအက္စ္စီ (B.Sc) ဘြဲ႕ရၿပီးမွ ဆရာ၀န္၊ ေရွ႕ေန၊ ဆရာမျဖစ္ခ်င္ရင္ အထူး စာေမးပြဲ ေနာက္တစ္ခု ထပ္ေျဖရတယ္။ ဒီ အထူး စာေမးပြဲဆိုတာ (၀ိဇၨာနဲ႔ သိပၸံပညာရပ္ေတြ အတြက္) ဂ်ီအာရ္အီး GRE, (ဥပေဒအတြက္) အယ္လ္ဆတ္ LSAT, (ေဆးတကၠသိုလ္အတြက္) အမ္ခတ္ MCAT ျဖစ္ၿပီး အမွတ္အရ ဘြဲ႕လြန္ သင္တန္း ၀င္ခြင့္ ရ၊ မရ ဆံုးျဖတ္ၾကတယ္။ GREက အပိုင္း ၃ ပိုင္းခြဲထားၿပီး တစ္ပိုင္းက သခ်ၤာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေမးခြန္းေတြကိုေျဖရတယ္။ ေနာက္တစ္ပိုင္းက ဘာသာစကားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေမးခြန္းေတြကို ေျဖရတယ္။ ေနာက္တစ္ပိုင္းမွာ က်ေတာ့ စာစီစာကံုး ေရးရတာပါ။ ၀ိဇၨာပညာ ရပ္ကိုေလ့လာခ်င္တဲ့ သူေတြအတြက္ သခ်ၤာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အပိုင္းမွာရတဲ့ အမွတ္က အေရးမႀကီးပါဘူး။ ဥပမာ ကြၽန္မ ပညာေရး ပါရဂူ သင္တန္းကို ၀င္ခြင့္ရဖို႔ ေလွ်ာက္တုန္းက ကြၽန္မက သခ်ၤာကို သိပ္မကြၽမ္းက်င္ေပမယ့္ ပါရဂူ သင္တန္းကို ၀င္ခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။

အေမရိကန္ စနစ္နဲ႔ ျမန္မာစနစ္ကို ႏိႈင္းယွဥ္ ၾကည့္ရင္ဥာဏ္အေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျခားနားတဲ့ ယူဆခ်က္ေတြ အမ်ဳိးမ်ဳိးရွိတယ္ ဆိုတာကို ျမင္ႏိုင္တယ္။ ျမန္မာစနစ္အရ ဥာဏ္ကို ဘယ္လို ျမင္သလဲ ဆိုတာ စဥ္းစားစရာ ေကာင္းပါတယ္။ ကြၽန္မ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရွိတုန္းက ပညာမွာ အသိ ပညာ၊ အတတ္ပညာ ဆိုၿပီး ပညာႏွစ္မ်ဳိးရွိတယ္ လို႔ သိရတယ္။ အတတ္ပညာက အမ်ဳိးမ်ဳိး ရွိပံု ရေပမယ့္ ျမန္မာ စာေမးပြဲစနစ္ အရဆိုရင္ အသိ ပညာကေတာ့ တစ္မ်ဳိးပဲ ရွိတယ္လို႔ ယူဆပါ တယ္။ ဒီစနစ္အရ သိပၸံကို နားလည္ႏိုင္တဲ့ လူေတြ က စာေပ၊ သမိုင္း၊ အႏုပညာကို နားလည္ႏိုင္တဲ့ လူထက္ ပိုဥာဏ္စြမ္းၾကတယ္လို႔ ဆိုလိုခ်င္ပံုပါပဲ။

ျမန္မာစနစ္မွာ ေကာင္းတာက အေရးႀကီးတဲ့ အလုပ္ အတြက္ အေကာင္းဆံုး ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသားေတြပဲ လုပ္လို႔ လူမႈေရး အတြက္ ေကာင္းတဲ့အျပင္ ဒီအေရးႀကီးတဲ့ အလုပ္အတြက္ ၀န္ထမ္း အလံုအေလာက္ရွိမယ္။ ေတာ္တဲ့ အင္ဂ်င္ နီယာရွိရင္ ခိုင္တဲ့ တံတားရမွာပဲ။ အခု အေမရိ ကန္ႏိုင္ငံမွာ ျပႆနာတစ္ခုက ေက်ာင္းဆရာ၊ ဆရာမ အလံုအေလာက္ မရွိဘူး။ အလုပ္၀င္ခြင့္ကို စာေမးပြဲ အမွတ္အရ သတ္မွတ္ ဆံုးျဖတ္ရင္ ဒီျပႆနာ ရွိမွာမဟုတ္ဘူးလို႔ ကြၽန္မ ထင္မိတယ္။

အေမရိကန္ စနစ္ကေတာ့ ဥာဏ္ဆိုတာ အမ်ဳိးမ်ဳိးရွိတယ္လို႔ ယူဆေတာ့ အဲဒီ ဥာဏ္အမ်ဳိး မ်ဳိးကို စစ္ခ်င္ရင္ စစ္တမ္းထုတ္နည္း အမ်ဳိးမ်ဳိး သံုးရတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဒီယူဆခ်က္ အရ သိပၸံနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္က အေရးႀကီးဆံုးပဲ ဆိုတာ မဟုတ္ဘူး။ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၁၀၊ ၂၀ အတြင္းမွာ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံမွာ ဥာဏ္ အေၾကာင္းယူဆခ်က္ေတြ အမ်ား ႀကီး ေျပာင္းလဲလာခဲ့တယ္။ ၁၉၈၃ မွာ ေဟာင္း ၀ဒ္ဂါရ္ဒနာ(Howard Gardner)ဆိုတဲ့ ပညာေရး ပါေမာကၡ တစ္ေယာက္က ဥာဏ္အမ်ဳိးမ်ဳိး အေၾကာင္း စာအုပ္ တစ္အုပ္ ေရးခဲ့တယ္။ ဒီစာအုပ္ မွာ သူ႔ရဲ႕ ဥာဏ္မ်ဳိးစံု သီအိုရီ(Theory of Multiple Intelligences) ဆိုတာကို ရွင္းျပတယ္။

သူ႔သီအိုရီ အရ ဘာသာစကားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္ (Linguistic Intelligence)၊ ယုတၱိနဲ႔ သခ်ၤာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္ (Logical-Mathematical Intelligence)၊ ဂီတနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္ (Musical Intelligence)၊ ကိုယ္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္ (Bodily-Kinesthetic Intelligence))၊ ေနရာနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္(Spatial Intelligence)၊ ဆက္ဆံေရးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္ (Interpersonal Intelligence)၊ မိမိကို နားလည္မႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္ (Intrapersonal Intelligence) ဆိုတဲ့ ဥာဏ္ ၇ မ်ဳိးရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

အဲဒီဥာဏ္ေတြကို ပိုနားလည္ေအာင္ ကြၽန္မ အျမင္ကို နည္းနည္း ရွင္းျပခ်င္ပါတယ္။ ဥပမာ လူတစ္ေယာက္က ဘာသာစကားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္းရင္ ဘာသာစကားေတြကုိ လြယ္လြယ္ သင္ႏိုင္ၿပီး စကားအဓိပၸာယ္ကို ေကာင္းေကာင္း ေျပာျပႏိုင္တယ္ဆို ေတာ့ စာေရးဆရာ/ဆရာမ၊ ကဗ်ာဆရာ/ဆရာမ၊ ေရွ႕ေနအေနနဲ႔ အလုပ္လုပ္ရင္ အဆင္ေျပမွာပဲ။ ယုတၱိနဲ႔ သခ်ၤာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္းရင္ သဘာ၀ သိပၸံနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ အလုပ္မွာ ကြၽမ္းက်င္မယ္။

ဂီတနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္းရင္ ဂီတစာဆို၊ ဂီတသမား အေနနဲ႔ ပန္းဆြတ္မယ္။ ကိုယ္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္မွာ စြမ္းရင္ေတာ့ အားကစား၊ အက ဟန္က်မယ္။ ေနရာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္းတဲ့ လူက်ေတာ့ ပစၥည္းေတြကို ဘယ္လို ေနရာတက် ထားသင့္ သလဲလို႔ စိတ္ကူးႏိုင္လို႔ ဗိသုကာ၊ အင္ဂ်င္နီယာ အေနနဲ႔ အလုပ္လုပ္ရင္ ကြၽမ္းက်င္မယ္။ ဆက္ဆံေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္းသူ ကေတာ့ လူေတြရဲ႕ အမူအရာ၊ စိတ္ခံစားမႈကို ေကာင္းေကာင္း နားလည္ ႏိုင္လို႔ ေစ်းေရာင္းသူ၊ ေခါင္းေဆာင္၊ အၾကံေပး စတဲ့အလုပ္ေတြမွာ ေပါက္ေျမာက္မယ္။ မိမိ ကိုယ္ကို နားလည္မႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္စြမ္း ရင္ေတာ့ သူ႔ကိုယ္သူ ေကာင္းေကာင္း နားလည္တဲ့ သူျဖစ္လို႔ ဘာအလုပ္မွာျဖစ္ျဖစ္ အက်ဳိးရွိမွာပဲ။ ေနာက္ၿပီး တျခား ဘာဥာဏ္ေတြ ရွိပါလိမ့္ဦးမလဲ လို႔ ေတြးၾကည့္ၾကပါစို႔။

ဥပမာ ကိုယ္က်င့္ တရားနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္(Moral Intelligence) စကၡဳနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ဥာဏ္ (Visual Intelligence), အခ်က္အျပဳတ္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္ (Culinary Intelligence) စတဲ့ဥာဏ္ေတြလည္း ရွိမွာပဲ။ ဂါဒနာရဲ႕အဆိုအရ ဥာဏ္ေတြက ၀ါသနာပဲ ဆိုတဲ့ အယူအဆက သိပ္မမွန္ပါဘူး။ ေနာက္တစ္ခု က တခ်ဳိ႕ လူေတြက ဥာဏ္ရွိၿပီး၊ တခ်ဳိ႕က ဥာဏ္မရွိဘူး ဆိုတာလည္း မဟုတ္ဘူး။ တကယ္တမ္းေတာ့ လူေတြက ကိုယ္စီ ကိုယ္ငွ ဥာဏ္တစ္မ်ဳိးစီ ရွိၿပီး လူတိုင္းမွာ Unique Combination of Intelligence လို႔ေခၚတဲ့ တစ္မ်ဳိးစီ သူ႔နည္း သူ႔ဟန္နဲ႔ ဥာဏ္ေတြ ေပါင္းစုထားတာရွိၾကတယ္။

ဥပမာ ကြၽန္မက ေနရာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္နဲ႔ ယုတိၱနဲ႔ သခ်ၤာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္မွာ သိပ္မစြမ္းဘဲ ဘာသာစကားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္နဲ႔ ဆက္ဆံေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥာဏ္မွာ ပိုအားသန္လို႔ အင္ဂ်င္နီယာ အျဖစ္လုပ္ရင္ မေပါက္ေျမာက္ ႏိုင္ေပမယ့္ ေက်ာင္းဆရာမ အျဖစ္လုပ္ရင္ ပိုအဆင္ေျပတယ္။ သို႔ေသာ္လည္းပဲ ဇာတိဥာဏ္ ရွိေပမယ့္ အဲဒီ ဥာဏ္ရင့္သန္ဖို႔ အခြင့္မရွိရင္ေရာ၊ ကိုယ္ပိုင္ ႀကိဳးစားမႈ မရွိရင္ေရာ ဇာတိဥာဏ္ရဲ႕ အစြမ္းအစ ေပၚမထြက္လာႏိုင္ဘူး။ ဒီေတာ့ ေက်ာင္းမွာ ကေလးေတြက ဥာဏ္မ်ဳိးစံုကို ရင့္သန္ဖို႔ အခြင့္ရွိဖို႔ အထူးလိုအပ္တယ္လို႔ ကြၽန္မ ျမင္တယ္။ အဲဒီသီအိုရီက အေမရိကန္ ပညာေရး စနစ္မွာ တစ္စတစ္စ အရာတြင္လာလို႔ တကၠသိုလ္၀င္ဖို႔ လိုအပ္ခ်က္ေတြကလည္း ေျပာင္းလဲလာၿပီး ၀င္ခြင့္က စာေမးပြဲ အမွတ္စာရင္းတစ္ခုတည္း အေပၚ မွာတည္တယ္ဆိုတာ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။

ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ အေမရိကန္ႏိုင္ငံက ဥာဏ္အေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ယူဆခ်က္ေတြ မတူဘူးဆိုေတာ့ ပညာေရး စနစ္ေတြကို ႏိႈင္းယွဥ္လို႔ မလြယ္ေပမယ့္ ႏွစ္ႏိုင္ငံစလံုးက တစ္မ်ဳိးစီ လူငယ္ေတြအတြက္ အက်ဳိးရွိပါတယ္။ ေနာက္ဆိုရင္ ကြၽန္မ ျမန္မာ ပညာေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ယူဆခ်က္ေတြအေၾကာင္း ပိုေလ့လာ ခ်င္ပါတယ္။ ဥပမာ ျမန္မာျပည္မွာရွိတုန္းက ကာယအင္အားနဲ႔ ဥာဏအင္အား အေၾကာင္း ၾကားဖူးေပမယ့္ ဒီအင္အားႏွစ္ခုက ဘယ္လိုကြာ သလဲဆိုတာ ကြၽန္မ စိတ္၀င္စားတယ္။ ကာယ အင္အားက ကိုယ္နဲ႔ပတ္သက္ တဲ့ဥာဏ္နဲ႔ ဆင္သလားဆိုတာ ကြၽန္မ စဥ္းစားေနပါတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ကြၽန္မ ဒီအေၾကာင္း ေတြကိုေလ့လာေဆြးေႏြးရင္ တျခားပညာေရးကို စိတ္၀င္စားတဲ့ လူေတြက ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့လည္း ဗဟုသုတ ရၾကမယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။


ႏွင္းဆီ


ႏွင္းဆီဟာ ေကာ္နဲလ္တကၠသိုလ္မွာ ပညာေရးဆိုင္ရာ ပါရဂူဘြဲ႕ တက္ေရာက္ေနတဲ့ အေမရိကန္ေက်ာင္းသူ ျဖစ္ပါတယ္။ အမည္ရင္းက Rose Metro ျဖစ္ၿပီး သူဟာ ေကာ္နဲလ္တကၠသိုလ္မွာပဲ ျမန္မာစာကို သင္ယူခဲ့ပါတယ္။ သူ ျမန္မာစာ ေလ့လာေနတာ ႏွစ္ေပါင္းအေတာ္ၾကာေနၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ အဓိက စိတ္၀င္စားတာက ပညာသင္ၾကားတဲ့ နည္းလမ္းအသြယ္ သြယ္ရဲ႕ သမိုင္းေၾကာင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ ေက်ာင္းတစ္ဖက္ တက္သလို အေမရိကမွာရွိတဲ့ အထက္တန္းေက်ာင္း တစ္ေက်ာင္းမွာလည္း ဆရာမအျဖစ္ အလုပ္ လုပ္ေနပါတယ္။ အခုေဖာ္ျပတဲ့ ေဆာင္းပါးဟာ သူကိုယ္တိုင္ ျမန္မာဘာသာနဲ႕ ေရးထားတဲ့ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ ျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္ ေက်ာင္းသူ တစ္ေယာက္ရဲ႕ ျမန္မာဘာသာနဲ႕ ေရးထားတဲ့ ေဆာင္းပါးျဖစ္ပါတယ္။ ဖူးငံုတို႕အေနနဲ႕ သူ႕ေဆာင္းပါးနဲ႕ပတ္သက္ၿပီး ေ၀ဖန္ အၾကံေပးလိုတာ ျဖစ္ေစ၊ သူ႕ကို တစ္ခုခု ေမးျမန္းခ်င္တာျဖစ္ေစ ဖူးငံုဆယ္ေက်ာ္သက္မဂၢဇင္း ကို စာေရးသားေပးပို႕ႏိုင္ပါတယ္။ သူ႕ကို တိုက္႐ိုက္ စာေရးဆက္သြယ္ခ်င္ရင္ေတာ့ rose.metro@gmail.com This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it သို႕ စာေရးသား ဆက္သြယ္ႏိုင္ေၾကာင္းပါ။

အယ္ဒီတာ

သင္းသင္းခိုင္ စာက်က္ေနသည္ (၀တၳဳတို)

(၁)
အခ်ိန္ကား (၁၉၉၆) ခုႏွစ္
ေနရာကား ေတာင္ေပၚေျမ။

“မိခ်ိဳနဲ႕ မိသီ။ စကားေျပာတာ အသံေတြ ေလွ်ာ့ၾကဦးေလ။ ဟိုမွာ ငါ့သမီးေလး စာက်က္ေနတယ္”
အိမ္ေရွ႕ခန္းမွ အေမ့အသံ ထြက္ေပၚလာျပီးေနာက္တြင္ မၾကီးႏွင့္ မလတ္တို႕၏ ရယ္သံမ်ားက ရုတ္တရက္ တိတ္သြားသည္။ အေမက သူမ စာက်က္ခ်ိန္မွာ အသံေတြ မဆူညံရေအာင္ ထိန္းေပးေနက်။ သူမ ဆယ္တန္းေရာက္ကတည္းက ညဘက္ဆိုလွ်င္ အိမ္ရွိလူကုန္ တိတ္တိတ္ေနေပးၾကရသည္။ တေနကုန္ ကားေမာင္းထားရေသာ အေဖကေတာ့ ေမာျပီးေစာေစာအိပ္သည္မို႕ ကိစၥမရွိ။ တေနကုန္ ေဆးလိပ္လိပ္ထားရသမွ် ညက်မွ ကာတြန္းစာအုပ္ေလးဖတ္၊ သီခ်င္းေလး နားေထာင္တတ္ေလ့ရွိေသာ အစ္မ ႏွစ္ေယာက္အတြက္ကေတာ့ ကိစၥရွိသည္။ မေက်မနပ္ႏွင့္ ပြစိပြစိ လုပ္ၾကေပမယ့္ အေမ့လက္သံကို ေၾကာက္ၾကသည္မို႕ ဆူဆူပူပူ မလုပ္ရဲၾက။ ေျပာမိသာ ေျပာရေပမယ့္ ရွစ္တန္းထိသာ ေက်ာင္းေနဖူးေသာ အေဖ၊ ငါးတန္းထိသာ ေက်ာင္းေနဖူးေသာ အေမႏွင့္ ခုနစ္တန္းတဖုန္းဖုန္းက်ျပီး ေက်ာင္းထြက္ထားၾက ရေသာ မၾကီး၊ မလတ္တို႕ အၾကားတြင္ ဆယ္တန္းေက်ာင္းသူျဖစ္လာေသာ သူမအား တအိမ္လံုးက ၀ိုင္းျပီး အလိုလိုက္ထားၾကသည္။




ကုန္ေစ်းႏွဳန္းမ်ား တရိတ္ရိတ္တက္ေနေသာ ကာလတြင္ အိမ္က ထမင္း၀ိုင္းမွာ ဟင္းခြက္ေလးေတြ တစတစ နည္းလာေပမယ့္ သူမစာေမးပြဲအတြက္ လိုအပ္ေသာ အထူးထုတ္စာအုပ္မ်ားကိုေတာ့ ျခစ္ကုတ္ျပီး ၀ယ္ေပးၾကသည္။ သူမကလဲ မေနပါ။ စာၾကိဳးစားပါသည္။ ဆယ္တန္းကို ႏွစ္ခ်င္းေပါက္ ေအာင္ျမင္ေအာင္ ေျဖလိုက္မည္ဟု စိတ္ထဲ ဆံုးျဖတ္ထားပါသည္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ညဆိုရင္ သူမစာက်က္သံေလးမ်ားက တအိမ္လံုးမွာ ညံေနသည္။ လက္လုပ္လက္စားမ်ားေသာ ဒီရပ္ကြက္ေလးထဲမွာ အထက္တန္းေက်ာင္းေနႏိုင္သူကလဲ နည္းတာမို႕ ရပ္ကြက္ထဲက လူမ်ားကလဲ သူမကို ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကေလသည္။ တခ်ိဳ႕ကလဲ အားေပးၾကသည္။ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ ဆယ္တန္းေအာင္လဲ ဘာမွ မထူးပါဘူး ေျပာၾကသည္။ တခ်ိဳ႕ကလဲ ညဆိုလွ်င္ သူမ စာေအာ္က်က္သံေလး ၾကားရတာ နားေထာင္ေကာင္းသည္ ဆိုၾကသည္။ ဒီလိုဆိုေတာ့လဲ သူတို႕ေတြ ၾကားေအာင္ ပိုေအာ္က်က္ျပရသည္ေပါ့။ သူမစာက်က္သံၾကားတိုင္း အေမကလဲ ၀မ္းသာအားရ ျဖစ္ေနသည္။ တခါတေလ သခ်ၤာတြက္ေနတုန္းေလး ျငိမ္ေနရင္ေတာင္ ဘာမ်ားျဖစ္လဲ၊ ေနမေကာင္းဘူးလားလို႕ လာေမးတတ္သည္။ အေမတင္မဟုတ္။ ေျခရင္းအိမ္က ေဒၚၾကီးပုကလဲ သူမကို အရမ္းဂရုစိုက္သည္။ တေလာက ဓာတုေဗဒ ညီမွ်ခ်င္းမ်ားကို အလြတ္ေအာ္က်က္တာ မ်ားသြားလို႕ အသံ၀င္သြားေတာ့ ေဒၚၾကီးပုက ၾကက္ဥအကာထဲ သံပရာရည္ညွစ္ျပီး လာပို႕ေပးသည္။ အသံျပန္ထြက္လာေအာင္လို႕တဲ့။ လူအမ်ားၾကားမွာ သူမက အဲေလာက္အထိ မ်က္ႏွာပြင့္သည္ေလ။

(၂)

“ဆယ္တန္း ေအာင္စာရင္းေတြ ထြက္ေတာ့မယ္တဲ့။ မိသင္းေတာ့ ဂုဏ္ထူးေတြ အမ်ားၾကီး ပါမွာပဲ”
“ေအးေလ။ သူဒီေလာက္ စာက်က္ထားတာ။ ငါတို႕ေတာ့ အရပ္ထဲမွာ မ်က္ႏွာပြင့္ဦးမယ္”

မၾကီးနဲ႕ မလတ္တို႕ အသံကို ၾကားရေတာ့ သူမ ၀မ္းနည္းသြားသည္။ သူမ အေျခအေနကို သူမသာ အသိဆံုး ျဖစ္သည္ေလ။ စာေတြ အမ်ားၾကီး က်က္ထားေပမယ့္ စာေမးပြဲခန္းထဲ ေရာက္ေတာ့ ဟိုဟာလဲ သိသလိုလို၊ ဒီဟာလဲ သိသလိုလိုေတြ ျဖစ္ျပီး ေရာေနသည္။ ဘာကိုမွ တိတိပပ မေျဖႏိုင္။ ရူပေဗဒ ေမးခြန္းမ်ားမွာလဲ သူမအလြတ္က်က္ထားေသာ ေမးခြန္းမ်ားက မပါ။ ဓာတုေဗဒ ေမးခြန္းေတြက်ေတာ့လဲ ဘာေတြမွန္းမသိ။ ဘိုင္အိုစကားလံုးေတြကိုလဲ မမွတ္မိေတာ့။ သိပၸံတြဲတခုတည္းႏွင့္တင္ အေျခအေန လံုး၀မေကာင္းမွန္း သူမတပ္အပ္သိပါသည္။ တျခားဘာသာေတြဆိုတာကလဲ တို႕ထိတို႕နန္႕ ေျဖခဲ့ရသည္မို႕ ေအာင္မွတ္က သိပ္မေသခ်ာလွ။ ဒုကၡပါပဲ။ ေအာင္စာရင္း မထြက္ပါေစနဲ႕ဟု သူမဆုေတာင္းေနမိသည္။

သို႕ေပမယ့္ သူမဆုေတာင္းက မျပည့္ခဲ့ပါ။ ဆယ္တန္းေအာင္စာရင္းက ခါတိုင္းႏွစ္ေတြထက္ပင္ ေစာျပီး ထြက္လာလိုက္ေသးသည္။ သူမသိေနျပီးသား အေျဖပင္ျဖစ္သည္။ ဆယ္တန္းေအာင္ေသာ အမည္စာရင္းမွာ သူမနာမည္ မပါခဲ့ပါ။ တအိမ္သားလံုး ခဲေလသမွ် သဲေရက်ရေလျပီ။ အေမ့မ်က္ႏွာက မေကာင္းလွ။ အေဖကေတာ့ “ဒီႏွစ္မေအာင္လဲ၊ ေနာက္ႏွစ္ေပါ့” လို႕ဆိုသည္။ မၾကီး၊ မလတ္တို႕မွာလဲ မ်က္ႏွာငယ္ေလးေတြႏွင့္။ ကိုယ့္အေျခအေနကို ၾကိဳသိျပီးသား ျဖစ္ေပမယ့္၊ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာ သူမၾကိဳက်က္ထားခဲ့တဲ့ စာေတြက ေမးခြန္းနဲ႕ တလြဲတေခ်ာ္ျဖစ္ခဲ့တာကို သြားေျပာ၍ မရ။ သူမ စာက်က္တာကို အထင္ၾကီးေနၾကရာက အထင္ေသးသြားႏိုင္သည္။ ဒီေတာ့ ဟန္ကိုယ္ဖို႕ လုပ္ရသည္။ ျပိဳင္ပြဲတခုမွာ ေအာင္ျမင္သည့္အခါ ကိုယ္က သိပ္ေတာ္လို႕ဟု လက္မေထာင္ခ်င္သူမ်ားသည္ ဆံုးရွံဳးခ်ိန္တြင္ ကိုယ္အသံုးမက်လို႕ဟု ဘယ္ေတာ့မွ ေျပာေလ့မရွိၾက။ ကိုယ့္အမွားကိုလဲ ျပန္ရွာေဖြေလ့မရွိၾက။ တဘက္က ညစ္တာေၾကာင့္လို႕သာ အျပစ္ပံုခ်ျပီး မိမိကိုယ္ကို ကာကြယ္ေလ့ရွိၾကသည္။ ဒါကလဲ လူ႕သေဘာ၊ လူ႕မေနာ။ သူမသည္လဲ ဘာသားနဲ႕ ထုထားသည္ မွတ္လို႕။ ဒီေတာ့ မ်က္ႏွာေလးကို မဲ့ျပီး ေျပာလိုက္သည္။

“သမီးက အရမ္းၾကိဳးစားျပီး ေျဖထားတာ။ စာစစ္တဲ့ ဆရာမေတြမ်ား အေျဖလႊာ မွားစစ္လား မသိဘူး”
“အင္းေလ။ ငါ့သမီးေလးက ဒီေလာက္ေတာ္တာကိုး။ စာေမးပြဲက်ရတယ္လို႕။ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး”
သူမရဲ႕ စကားအဆံုးမွ အေမက ၀င္ေျပာသည္။
“ေအးေလေနာ္။ ဆယ္တန္းေျဖတဲ့လူက သိန္းနဲ႕ခ်ီေနတာတဲ့။ အေျဖလႊာေတြ ေရာသြားလာမွ မသိတာ”

မၾကီးကလဲ ဘုမသိ၊ ဘမသိႏွင့္ ၀င္ေျပာေလသည္။

ဒီလိုႏွင့္ သူမ ဆယ္တန္းက်သည့္ ကိစၥက ျပီးသြားသည္။ သူမကို ၀ိုင္းသနားျပီး ခါတိုင္းထက္ ပိုအခြင့္အေရးေတြ ေပးၾကသည္။ အစစအရာရာ လိုေလေသးမရွိ။ ထမင္းစားျပီးရင္ေတာင္ ကိုယ့္ပန္းကန္ ကိုယ္ေဆးစရာမလို။ ဒီေတာ့ ရထားတဲ့ အခြင့္အေရးေတြနဲ႕ ညီမွ်ေအာင္ သူမကလဲ စာေတြ ေအာ္က်က္ျပပါသည္။ ျပဌာန္းစာအုပ္ထဲမွာ အဂၤလိပ္ပံုျပင္ေတြကို အလြတ္က်က္သံၾကားေတာ့ အေမက ပါးစပ္ၾကီး ဟျပီး ေျပာသည္။

“ငါ့သမီးေလးက ေတာ္လိုက္တာေနာ္။ ဒီေလာက္ေတာ္တဲ့ ငါ့သမီးေလးကိုမ်ား စာေမးပြဲခ်ၾကတာ။ အဲဒီဆရာမေတြ ငါ့သမီးေလးေလာက္ မသိလို႕ပဲ ျဖစ္ရမယ္”တဲ့။

အေမ့အသံ အဆံုးမွာ မၾကီးနဲ႕ မလတ္တို႕ကလဲ အထင္ၾကီးသည့္ မ်က္လံုးမ်ားျဖင့္ ၀ိုင္းၾကည့္ၾကသည္။ သူမ ဒီမ်က္လံုးမ်ားကို သိပ္ႏွစ္ျခိဳက္ပါသည္။ သို႕ေပမယ့္ အရပ္ထဲမွာေတာ့ သူမ ဆယ္တန္းက်သည္က အေတာ္ဂယက္ရိုက္သြားသည္။ သူမကို အထင္မေသးၾကေပမယ့္ ဆယ္တန္းစာေမးပြဲဆိုတာ သိပ္ခက္တဲ့ စာေမးပြဲၾကီးပါလားလို႕ ထင္သြားၾကတာ ျဖစ္သည္။ ေဒၚၾကီးပုကလဲ ကိုးတန္းတက္ေနတဲ့ သူ႕သားေလးကို ေက်ာင္းမွ ႏွဳတ္ျပီး ၀ပ္ေရွာ႕တခုမွာ အလုပ္သြားလုပ္ခိုင္းသည္။ ေဒၚၾကီးပု ေျပာတဲ့စကားက “ဒီေလာက္စာက်က္တဲ့ မိသင္းေတာင္ မေအာင္တာ။ နင္ဆိုရင္ေတာ့ ေ၀းျပီ” တဲ့။

(၃)

ဒီလိုႏွင့္ ညစဥ္ညတိုင္း စာေအာ္က်က္ေနေသာ သူမ ဘ၀ထဲသို႕ မထင္မွတ္ပဲ မႏြယ္ ေရာက္လာခဲ့ပါသည္။ မႏြယ္က သူမအေဖ ကားေမာင္းသည့္ အိမ္မွ အလုပ္ရွင္၏ သမီး။ မႏၱေလးမွာ ေက်ာင္းသြားတက္ေနျပီး၊ ေက်ာင္းပိတ္လို႕ ခဏျပန္လာလည္တာတဲ့။ သူမအေဖေျပာတာ ၾကားရေပမယ့္ သူမဆီသို႕ ဆိုက္ဆိုက္ျမိဳက္ျမိဳက္ ေရာက္လာလိမ့္မယ္လို႕ေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္မထားမိ။ သူမေနတဲ့ ရပ္ကြက္ေလးမွာက ေျမအပို၊ အလိုမရွိေအာင္ပင္ တဲအိမ္ေလးမ်ား ဆက္ေနၾကသည္။ ေအာက္ခ်ိဳင့္ထဲမွာမို႕ ကားႏွင့္လာလွ်င္ လမ္းမၾကီးေပၚမွာ ရပ္ခဲ့ျပီး တဲၾကိဳတဲၾကား လမ္းေလွ်ာက္ျပီးမွ အိမ္သို႕ ေရာက္သည္။ ဒီလိုေနရာမ်ိဳးွသို႕ ေရာက္လာတာဆိုေတာ့ သူမမွာ အံ့ၾသလိုက္သည္ျဖစ္ျခင္း။

“ဦးေလး ဦး၀င္းျမင့္ ေျပာကတည္းက ညီမေလးကို အစ္မ စိတ္၀င္စားေနတာ။ ညီမေလးက စာအရမ္းၾကိဳးစားတယ္ဆို”

ဖန္ခြက္လံုးေလးထဲမွ အခါးရည္ (ေရေႏြးၾကမ္း)ကို အားရပါးရ ေမာ့ေသာက္ရင္း မႏြယ္က စကားစသည္။ သူမမ်က္လံုးကို စူးစူးစိုက္စိုက္ၾကည့္ျပီး ေမးသည္မို႕လဲ အေနရခက္သြားသည္။ သူမစာေမးပြဲက် ထားတာကို မသိေသးဘူးထင္ပ။

“အဲေလာက္လဲ မဟုတ္ပါဘူးအစ္မ။ စာေတာ့ က်က္ျဖစ္ပါတယ္”
“အင္း။ ဦးေလးေျပာတယ္။ ဦးေလးက ညီမေလးကို စာေမးပြဲ သိပ္ေအာင္ေစခ်င္တာ။ အစ္မကလဲ စာၾကိဳးစားတဲ့ ေက်ာင္းသားေလးေတြကို စာေမးပြဲေအာင္ေစခ်င္တာပဲ။ ဒီေတာ့ ခု အစ္မ ခဏျပန္ ေရာက္ေနတုန္း ညီမေလးနဲ႕ စာကူက်က္ေပးမယ္ေလ။ စာေမးပြဲေျဖနည္းေတြ သင္ေပးမယ္။ ဘယ္လိုလဲ”

ေရေႏြးခြက္ေလးကို အသာခ်ရင္း အစ္မက ေျပာေတာ့ သူမအံ့ၾသသြားေလသည္။ အေဖလဲ အံ့ၾသသြားပံုရသည္။
“ေဒါက္တာက ခြင့္ျပဳပါ့မလား မမေလး”
“ဦးေလးကလဲ လုပ္ေတာ့မယ္။ က်ြန္မတို႕ အိမ္မွာ ကားေမာင္းတာပဲ ၾကာလွျပီ။ က်ြန္မ မွန္တယ္ထင္လို႕ လုပ္တဲ့ အလုပ္ေတြမွာ ဘယ္တုန္းက ေမေမ့ခြင့္ျပဳခ်က္ ေတာင္းဖူးလုိ႕လဲ”

အေဖ့အေျပာကို အစ္မက ေအးေအးေဆးေဆးပင္ ျပန္ေျပာသည္။ သိပ္မၾကာလိုက္ပါ။ သူမ စာၾကည့္စားပြဲေဘးသို႕ အစ္မ ေရာက္လာခဲ့ေလေတာ့သည္။

(၄)

“ဆယ္တန္းစာေမးပြဲကို ဘာျဖစ္လို႕ ေျဖခ်င္တာလဲ”
စာသင္ေပးဖို႕၊ စာကူက်က္ေပးဖို႕ ဆိုျပီး ေရာက္လာေသာ အစ္မက စာအုပ္ေတြကို ဘာမွမကိုင္ပဲ ဒီေမးခြန္းကို စေမးလာတာမို႕ သူမေၾကာင္သြားသည္။ အေဖေျပာတဲ့ သမီးေလးကို ပညာတတ္ျဖစ္ေစခ်င္တယ္ဆိုေသာ စကားကို သတိရသြားသည္။
“ပညာတတ္ ျဖစ္ခ်င္လို႕ပါ အစ္မ”
“ပညာကို တတ္ခ်င္တာလား။ ပညာတတ္ပါလို႕ လူေတြက အသိအမွတ္ ျပဳတာကို ခံခ်င္တာလား”
သူမ မ်က္လံုးျပဴးသြားရံုမက ပါးစပ္ပါ ဟသြားမိသလား မသိ။ ျပီးမွ ေမးလိုက္မိသည္။
“အဲဒီႏွစ္ခု မတူဘူးလား အစ္မ”
“အစ္မ အျမင္မွာေတာ့ မတူဘူး။ ပညာကို တတ္ခ်င္တာက အဲဒီပညာကို ႏွစ္ႏွစ္ကာကာ တန္ဖိုးထားျပီး တတ္ခ်င္၊ သိခ်င္တာ။ ဒါက တေယာက္တည္းနဲ႕ ဆိုင္တဲ့ ကိစၥေပါ့။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီပညာကို ကိုယ္တေယာက္တည္း သိေန၊ တတ္ေနလို႕က မျပီးဘူး။ ျပန္ျပီး ျဖန္႕ျဖဴးရမယ္။ အသံုးခ်ရမယ္။ ဒီလို အသံုးခ်ဖို႕အတြက္က်ေတာ့ ပတ္၀န္းက်င္ဆိုတာက ပါလာျပီ။ ကိုယ့္ပညာကို အသံုးခ်ရမယ့္ ပတ္၀န္းက်င္ေပါ့ေနာ္။ အဲဒီအခါက်ေတာ့ ကိုယ္ဟာ အဲဒီပညာရပ္ကို တတ္က်ြမ္းနားလည္ပါေၾကာင္း ပတ္၀န္းက်င္က အသိအမွတ္ျပဳခံရဖို႕ လိုအပ္လာတယ္။ စာေမးပြဲေအာင္လက္မွတ္ေတြ၊ ဘြဲ႕လက္မွတ္ေတြ လူ႕ဘ၀မွာ လိုအပ္တယ္ဆိုတာ အဲဒါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီေအာင္လက္မွတ္ေတြ ဘယ္ေလာက္ပဲရွိရွိ ပညာကို တကယ္ မတတ္ရင္လဲ ပတ္၀န္းက်င္က ၾကာရင္ သိလာတာပဲ။ ဒီေတာ့ စာေမးပြဲေအာင္ဖို႕က အေရးၾကီးလား၊ ပညာတတ္ဖို႕က အေရးၾကီးလားလို႕ အစ္မကို ေမးလာခဲ့ရင္ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးအေရးၾကီးတယ္လို႕ အစ္မကေတာ့ ေျဖရလိမ့္မယ္။ အခု ညီမေလးက ဆယ္တန္းေျဖဖို႕ ၾကိဳးစားေနတယ္ေနာ္။ အဲဒီမွာ ဆယ္တန္းအဆင့္နဲ႕ ညီမွ်တဲ့ ပညာကို တတ္ဖို႕ လိုလာသလို၊ ဆယ္တန္းကို ေအာင္ဖို႕လဲ လိုလာတယ္။ ဟုတ္ျပီလား”
“ဟုတ္ကဲ့အစ္မ”
“ဒီေတာ့ စာေတြကို က်က္မွတ္ေလ့လာဖို႕ လိုသလို၊ စာေမးပြဲေအာင္ေအာင္ ျပင္ဆင္ဖို႕ကလဲ လိုတယ္။ ဦးေလးေျပာစကားအရ ညီမေလး စာက်က္တယ္ဆိုတာကိုေတာ့ အစ္မသိထားတယ္။ စာေမးပြဲအတြက္ ဘယ္ေလာက္ျပင္ဆင္ထားခဲ့ဖူးတယ္ ဆိုတာကိုေတာ့ အစ္မ မသိဘူး။ ဒီေတာ့ ညီမေလး က်က္ထားျပီးသား စာေတြ၊ ရထားျပီးသား စာေတြကို အစ္မကို အရင္ေျပာ”

အစ္မရဲ့ စကားအဆံုးမွာ ဘာသာစံုသင္ရိုးစာအုပ္မ်ား၊ အထူးထုတ္မွတ္စုမ်ားကို လွန္ေလွာျပျပီး သူမအာဂံုေဆာင္က်က္ထားခဲ့သမွ်ကို ေျပာျပလိုက္သည္။ အဂၤလိပ္စာ အက္ေဆး အပုဒ္ႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္ အလြတ္ရေၾကာင္း ေျပာေတာ့ အစ္မက ျပံဳးရင္း အံ့ၾသဟန္ျပသည္။ သခ်ာၤပုစာၦေတြကို အေျဖပါ အလြတ္ရေၾကာင္းေျပာေတာ့ ပါးစပ္ပါ ဟသြားသည္။ သူမအလြန္ ေက်နပ္သြားေလသည္။ ဒါမွငါကြဟု စိတ္ထဲ ေၾကြးေၾကာ္လိုက္မိသည္။

“ကဲ-ဟုတ္ျပီ။ ညီမေလး စာေတြ အရမ္းက်က္ထားတယ္ အစ္မသိျပီ။ ညီမေလး တကယ္ေတာ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕စာေတြဆို အစ္မေတာင္ အလြတ္မက်က္ခဲ့ဘူးဘူး။ ဒီေတာ့ ဘိုင္အိုစာအုပ္ထဲက ညီမေလး စိတ္ထဲမွာ အပိုင္ဆံုးထင္တဲ့ စာတပုဒ္ကို ခဏျပန္ေႏႊးလိုက္။ ရရင္ အစ္မကို ေျပာ”

အလြယ္ေလးပဲဟု သူမေတြးလိုက္သည္။ ယုန္ေတြအေၾကာင္းကို သူမအလြတ္ရျပီးသား။ စာအုပ္ဖြင့္ဖတ္ျပီး စာျပန္ေႏႊးလိုက္သည္။
“ရျပီအစ္မ”
စာအုပ္အား အစ္မကို ေပးလိုက္သည္။ အလြတ္ဆိုျပမည္ေပါ့။ သို႕ေပမယ့္ အစ္မက သူမကို အလြတ္မဆိုခိုင္းပါ။

“ေမးခြန္းက သံုးနာရီ ေမးခြန္းဆိုေတာ့ ဘိုင္အိုအတြက္ တနာရီအခ်ိန္ရတယ္။ ဓာတုနဲ႕ ရူပမွာ ျမန္ျမန္ေျဖႏိုင္ရင္ေတာ့ ဘိုင္အိုအတြက္ အခ်ိန္နည္းနည္း ခိုးလို႕ရတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တနာရီနဲ႕ပဲ တြက္ၾကရေအာင္။ ပံုဆြဲဖို႕ အခ်ိန္ေတြက ၾကာတတ္တယ္။ ဒီေတာ့ အခုညီမေလး က်က္ထားတဲ့ အပုဒ္သာ စာေမးပြဲမွာ ပါရင္ ဆယ့္ငါးမိနစ္အတြင္း အျပီး ေရးခ်ရမယ္။ ကဲ- ေရာ့။ ဒီဗလာစာအုပ္ထဲမွာ ခုန က်က္ထားတာကို ခ်ေရးၾကည့္ပါဦး။ ဆယ့္ငါးမိနစ္ ျပည့္ရင္ အစ္မ ေျပာမယ္”

အစ္မက ေျပာရင္းဆိုရင္း ဗလာစာအုပ္ကို ထိုးေပးေလသည္။ မတတ္သာျပီမို႕ ေဘာပင္ကိုင္ျပီး စေရးလိုက္မိသည္။ တကယ္ခ်ေရးေတာ့ ႏွဳတ္က ရြတ္သလို မျမန္ေတာ့ပါ။ စာလံုးေပါင္းေတြကလဲ မသဲမကြဲ။ မႏွစ္က စာေမးပြဲေျဖရသလို ျပန္ျဖစ္လာသည္။ စာလံုးေပါင္းမ်ားကို ျပန္စဥ္းစားလိုက္ေတာ့ တခ်ိဳ႕စာေၾကာင္း အစမ်ား ေမ့သြားျပန္သည္။ ဒီလိုႏွင့္ ဆယ့္ငါးမိနစ္က ဘာမွ မၾကာလိုက္။ သူမေရးထားသည္ကိုမ်ား ဖတ္ရင္း အစ္မက မ်က္လံုးေ၀့ျပီး ၾကည့္သည္။ စိတ္ထဲ ဘယ္လို ျဖစ္သြားမွန္းမသိ။ ဘာမွ မသိနားမလည္သူမ်ားေရွ႕မွ တေထာင္ေထာင္ လုပ္ခဲ့ေပမယ့္ တကယ္တတ္သိသူေရွ႕မွာေတာ့ တေထာင္ေထာင္ လုပ္လို႕ မရေၾကာင္း သူမသေဘာေပါက္သြားျပီ။ အစ္မက မွတ္ခ်က္ တခုပဲ ေပးေလသည္။
“ႏွဳတ္ကေန တတြတ္တြတ္ ရြတ္တတ္ေပမယ့္ လက္ေတြ႕မွာက်ေတာ့ အသံုးတကယ္ ၀င္ခ်င္မွ ၀င္တယ္ ဆိုတာကို ညီမေလး နားလည္ျပီလား” တဲ့။

(၅)
“ဒါေတြ ေရးထားတာ ဘယ္ေလာက္ၾကာျပီလဲ”
နံရံေပၚမွ သူမေရးကပ္ထားေသာ စာရြက္မ်ားကို ၾကည့္ျပီး အစ္မက ေမးေလသည္။ အစ္မနဲ႕ စာက်က္ရတာ သံုးေလးပတ္ျဖစ္လာေတာ့ သူမတို႕ႏွစ္ေယာက္အၾကားမွာ ရင္းႏွီးမွဳက ပိုခိုင္မာ သြားခဲ့သည္။ စာကို ၾကက္တူေရြးက်က္ မက်က္ပဲ တကယ္နားလည္ေအာင္ အရင္ေလ့လာျပီးမွ က်က္မွတ္သင့္ေၾကာင္း၊ ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ားကို ျပန္လွန္က်က္မွတ္တာထက္ ေလ့က်င့္ေျဖဆိုတာေတြ လုပ္သင့္ေၾကာင္း၊ အက္ေဆးမ်ားကို အလြတ္မက်က္ပဲ သူမ်ားေရးထားသည္မ်ားကို နမူနာယူျပိး ေရးသားေလ့က်င့္သင့္ေၾကာင္း၊ သခ်ၤာပုစၦာမ်ားကို အေျဖမွတ္မိေအာင္ ထပ္တလဲလဲ တြက္ေနသည္ထက္ တြက္နည္းတြက္ဟန္ကိုသာ ပိုင္ႏိုင္ေအာင္ ေလ့က်င့္သင့္ေၾကာင္း၊ ဘိုင္အိုမ်ားကို က်က္ျပီးတိုင္း အလြတ္ေရးၾကည့္သင့္ေၾကာင္း စသည့္ စာက်က္နည္း၊ က်က္ဟန္မ်ားကို အစ္မက စိတ္ရွည္လက္ရွည္ ရွင္းျပခဲ့ပါသည္။ စာေမးပြဲသ႑ာန္ ေမးခြန္းမ်ားကိုလဲ ေျဖဆိုေစခဲ့သည္။ ဒီေန႕လဲ သံုးနာရီၾကာ ေမးခြန္းမ်ား ေျဖၾကည့္ေနရတာမို႕ ေအးေအးေဆးေဆး ခဏသြား နားေစရန္ သူမတို႕ ညီအစ္မတေတြရဲ႕ အိပ္ခန္းေလးထဲ ေခၚသြားမိတာျဖစ္သည္။ အိပ္ခန္းထဲေရာက္ေတာ့ ေခါင္းရင္းမွာ ကပ္ထားေသာ စာရြက္ေလးမ်ားကို ၾကည့္ျပီး အစ္မက ေမးေလသည္။

သူမ ေရးထားသည္က “ဒီႏွစ္စာေမးပြဲ ေအာင္ကို ေအာင္ရမယ္” အစခ်ီျပီး ယေန႕ ျမန္မာစာက်က္ရန္၊ အဂၤလိပ္စာက်က္ရန္ စသျဖင့္ လုပ္ရမည့္အရာမ်ားကို ေရးထားတာ ျဖစ္သည္။

သူမ အစ္မကို ၾကည့္ရင္း လွ်ာေလး တစ္လစ္ ထုတ္လိုက္မိသည္။ စာမ်ားက မႏွစ္ကတည္းက ကပ္ထားသည္ကိုး။

“ၾကာျပီအစ္မ။ မႏွစ္က ကတည္းက”
“ဒီေကာင္မေလး။ ဒါေၾကာင့္ မႏွစ္က က်တာ”
အစ္မက ေျပာရင္း သူမေခါင္းကို ဖြဖြေလး လွမ္းထုေလသည္။
“အစ္မကလဲ။ ညီမကိုဆို အျပစ္ပဲ ေျပာေနတာပဲ”

သူမက မနာေပမယ့္ ေခါင္းကို ပြတ္ျပရင္း ခ်ြဲမိပါသည္။ အစ္မကိုလဲ မၾကီးတို႕၊ မလတ္တို႕လိုပဲ စိတ္ထဲ ရင္းႏွီးေနမိသည္။

“အျပစ္တင္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ အျဖစ္မွန္ကို ေျပာေနတာပါ။ အခုညီမေလး ေရးထားတာေတြကို ေသခ်ာျပန္ဖတ္ၾကည့္ေနာ္။ ထိပ္ဆံုးက ေအာင္ျမင္ရမယ္ဆိုတာက ပန္းတိုင္၊ ဘာေတြ လုပ္မယ္ ဆိုတာက ရည္မွန္းခ်က္။ ဒါေပမယ့္ ပန္းတိုင္ကို ေရာက္ဖို႕ လုပ္ရမယ့္ ရည္မွန္းခ်က္ေတြကို ဘယ္လိုလုပ္မယ္ဆိုတဲ့ စီမံခ်က္ေတြ၊ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ေတြက တြဲျပီး မရွိခဲ့ဘူး။ ဟုတ္တယ္ မဟုတ္လား”

အစ္မရဲ႕ စကားကို သူမေသခ်ာ ေတြးေနမိသည္။ ဟုတ္သည္ပဲ။ စာေမးပြဲေအာင္ဖို႕ စာေတြ က်က္ရမယ္ဆိုတာပဲ သူမသိခဲ့သည္။ ဒီစာေတြကို ဘယ္လိုအခ်ိန္အတိုင္းအတာ သတ္မွတ္ျပီး ဘယ္လိုက်က္ရမယ္ဆိုတာ သူမ မသိခဲ့။ သင္ရိုးေတြကို အလြတ္ရေနဖို႕ပဲ သူမအာရံုစိုက္ခဲ့သည္။ စာေမးပြဲမွာ ဘယ္လိုေမးခြန္းလာရင္ ဘယ္လို ေျဖရမယ္ဆိုတာကို ၾကိဳတင္ မျပင္ဆင္ခဲ့မိ။

“ညီမေလးက ကိုယ္ဘာလုပ္မယ္ဆိုတာကိုပဲ စေတြးတယ္။ စာေမးပြဲေမးခြန္းေတြရဲ႕ သေဘာသဘာ၀
ေတြကို အရင္မေလ့လာခဲ့ဘူး။ စာေမးပြဲကို ရင္ဆိုင္ဖို႕ ညီမေလးမွာ ျပင္ဆင္ထားတာေတြ မျပည့္စံုခဲ့ဘူး။ စာေမးပြဲေအာင္ဖို႕က အဓိကလား၊ ေဘးပတ္၀န္းက်င္က လူေတြကို ငါစာက်က္ေနတယ္ဆိုတာ သိေစခ်င္တာက အဓိကလားဆိုတာေတြမွာ မသဲကြဲခဲ့ဘူး။ ဆယ္တန္းစာေမးပြဲအေၾကာင္းကို ဘာမွ ေသခ်ာ မသိတဲ့ ပတ္၀န္းက်င္က လူေတြက ခ်ီးက်ဴးအထင္ၾကီးေနတာကို သာယာခဲ့တယ္။ အစ္မေျပာတာေတြ၊ မွန္လား၊ မမွန္ဘူးလား”

အစ္မကို အံ့ၾသတၾကီးႏွင့္ ၾကည့္လိုက္မိသည္။ သူမျဖစ္ခဲ့တာေတြကို အစ္မဘယ္လိုမ်ား သိေနသလဲ မသိ။

“အစ္မ၊ ဘယ္လိုသိတာလဲ”
“လူေတြမွာ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထရွိတဲ့ သေဘာသဘာ၀ေတြနဲ႕ ခ်ိန္ထိုးျပီး ေျပာလိုက္တာပါ။ ဒါဟာ လူ႕သဘာ၀ေတြပဲ ညီမေလး။ ညီမေလးတင္ မဟုတ္ပါဘူး။ လူတိုင္း ဘ၀မွာ တခ်ိန္မဟုတ္တခ်ိန္ေတာ့ ဒီလိုစိတ္ေတြ ၀င္လာတတ္ပါတယ္။ တခုပဲ။ ဒီလိုစိတ္ေတြဟာ အၾကာၾကီး ရွိလို႕ ေကာင္းတဲ့ စိတ္ေတြေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ အခ်ိန္ေတြၾကာလာတာနဲ႕အမွ် စိတ္ေဖာက္ျပန္မွဳေတြ ျဖစ္လာတတ္တယ္။ ကိုယ့္အားနည္းခ်က္ေတြကို ကိုယ္မျမင္ေတာ့ဘူး။ ေဘးကျမင္လို႕ ေထာက္ျပရင္လဲ ရန္လိုလာတတ္တယ္။ လက္သင့္မခံႏိုင္ေတာ့ဘူး။ ဒီလိုနဲ႕ပဲ စိတ္ကူးယဥ္ပန္းတိုင္ဆီကို ေရာက္ေအာင္သြားဖို႕ စနစ္တက် အေကာင္အထည္ေဖာ္ရမယ့္ စီမံခ်က္ေတြ မရွိပဲ ဆုပ္ကိုင္ထားတဲ့ ဘာလုပ္မယ္၊ ညာလုပ္မယ္ ရည္မွန္းခ်က္ေတြ တေပြ႕တပိုက္နဲ႕ လမ္းေလွ်ာက္ရင္း လမ္းေပ်ာက္ေနၾကသူေတြ လူ႕ေလာကမွာ အမ်ားၾကီးပဲ ညီမေလး။ ဒီလို လူေတြထဲမွာ ညီမေလး ဘယ္ေတာ့မွ မပါသြားေစနဲ႕”

အစ္မရဲ႕ စကားမ်ားက ေလးနက္ေနတာမို႕ သူမျငိမ္ျပီး နားေထာင္ေနမိသည္။ စာေမးပြဲအတြက္သာမကပဲ ဘ၀တခုလံုးအတြက္ပါ အက်ိဳးရွိေစမည့္ စကားမ်ား ျဖစ္တာကို သူမစိတ္ထဲက အလိုလို သိေနခဲ့သည္။ စိတ္ထဲမွာ ဇေ၀ဇ၀ါျဖစ္ေနသည့္ ကိစၥကိုေတာ့ ေမးမိသည္။

“ဒါဆို လူေတြက စိတ္ကူးမယဥ္သင့္ဘူးလားအစ္မ။ ညီမ ၾကားဖူးတာကေတာ့ စိတ္ကူးယဥ္ ရည္မွန္းခ်က္ေတြက ဘ၀ကို တိုးတက္ေစႏိုင္တယ္တဲ့”

“အစ္မက စိတ္ကူးယဥ္ ရည္မွန္းခ်က္ေတြ မရွိရဘူးလို႕ မဟုတ္ဘူးေနာ္။ ဒါေပမယ့္ စိတ္ကူးထဲက ပန္းတိုင္ေတြကို တမ္းတျပီး စိတ္ကူးယဥ္အိပ္မက္ထဲမွာ အိပ္မေနဖို႕ ေျပာတာ။ ဥပမာေျပာရရင္ ေလွေလွာ္တဲ့အခါ ေလွာ္တက္ကို ဆုပ္ျပီး ေလွာ္ေနရံုနဲ႕ မျပီးဘူးေလ ညီမေလးရယ္။ ကိုယ့္ေလွက ပန္းတိုင္ကို ဦးတည္ေနသလား၊ ေလွာ္လာတဲ့ လမ္းေၾကာင္းက မွန္ရဲ႕လား၊ ေလွက ေရွ႕တိုးေနလား၊ ပတ္ခ်ာလည္ေနလား ဆိုတာ ျပန္ျပီး ဆန္းစစ္ႏိုင္ရမယ္လို႕ ဆိုလိုတာ။ လက္ထဲမွာ ေလွာ္တက္ရွိတိုင္း ပန္းတိုင္ေရာက္ေအာင္ မေလွာ္ႏိုင္ဘူး။ ေလွာ္တက္ကို ဘယ္လိုကိုင္ရမယ္ဆိုတာ သိဖို႕က အရမ္းအေရးၾကီးတယ္လို႕ အစ္မျမင္တယ္”

(၆)

“ကို၀င္းျမင့္။ ရွင္လုပ္ပံုကလဲ မဟုတ္ေသးပါဘူး။ မိသင္းေလးကို စာသင္ေပးဖို႕ ဆိုျပီး ရွင့္သူေဌးသမီးေလးကို ေခၚလာတာေလ”

“ဘာျဖစ္လို႕လဲဟ”

အေဖႏွင့္ အေမ ေျပာေနသံေၾကာင့္ ဓာတုေဗဒ ညီမွ်ခ်င္းမ်ားကို ႏွစ္ဘက္ညီေအာင္ ညွိေနရင္းမွ သူမနားစြင့္လိုက္မိသည္။

“သူေရာက္လာျပီးမွ က်ဳပ္သမီးေလးရဲ႕ စာက်က္သံေတြ သိပ္မၾကားရေတာ့ဘူးေတာ့”
“ဒါေပမယ့္ စာၾကည့္စားပြဲမွာေတာ့ ထိုင္ေနတယ္ မဟုတ္လား။ စာက်က္ေနမွာေပါ့။ မင္းကလဲကြာ။ ျပႆနာမဟုတ္ ျပႆနာလုပ္ေနတယ္”

“သိဘူးေလေတာ္။ က်ဳပ္ကေတာ့ စာက်က္သံ မၾကားရရင္ စာက်က္ေနတယ္လို႕ကို မထင္ဘူး”

အေမ့ဘုက်က် စကားသံေၾကာင့္ သူမ ျပံဳးလိုက္မိသည္။

“စာက်က္သံ မထြက္တိုင္း စာက်က္မေနဘူးလို႕ ေျပာလို႕ မရသလို၊ စာက်က္သံေတြ ထြက္တိုင္းလဲ စာေမးပြဲ ေအာင္ေအာင္ ေျဖႏိုင္မယ့္ စာက်က္သံေတြ ျဖစ္ခ်င္မွ ျဖစ္မွာပါ အေမ။ အေရးၾကီးတာက စာေမးပြဲေအာင္ေအာင္ စာက်က္တတ္ဖို႕ပါ။ အေမ့သမီး သင္းသင္းခိုင္ စာက်က္ေနတယ္ဆိုတာကို ေအာင္စာရင္းထြက္တဲ့ ေန႕က်ရင္ အေမသိလာရမွာပါ”

သူမ ရင္ထဲမွ စကားသံမ်ားကို မည္သူမွ မၾကားခ်င္လဲ ေနပါေစ။ သူမဂရုမစိုက္ပါ။ အခုေတာ့ သူမ တကယ္ကို စာက်က္တတ္သြားပါျပီ။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၁၊ ၁၊ ၂၀၁၀)

ကေလးဗဟိုျပဳ ပညာေရး အပိုင္း (၁) စာသင္ခန္းအတြင္းက တေစၦတစ္ေကာင္

ကေလးဗဟုိျပဳပညာေရးမွာ စာသင္ၾကားနည္းေတြကိုသာအဓိကထားေျပာင္းလဲရံုနဲ႔မလံုေလာက္ပါ။ ကေလးဗဟိုျပဳ စဥ္ဆက္မျပတ္ဘက္စံုစစ္ေဆးျခင္းကို မလြဲမေသြေဆာင္ရြက္သင့္ပါတယ္။

သိန္းႏုိင္

ဆရာအတတ္သင္ ေကာလိပ္မ်ားတြင္ “ကေလးဗဟိုျပဳပညာေရး” ကို က်င့္သံုးရန္ အတြက္ စာသင္ၾကားျခင္း နည္းလမ္းမ်ားကို က်ယ္ျပန္႔စြာ ေလ့လာၾကရပါသည္။ ကေလး ဖြံ႔ျဖိဳးမႈ ပညာ၊ သင္ယူ ေလ့လာျခင္း သေဘာတရား၊ စြမ္းရည္ အေထြေထြႏွင့္ သင္နည္းမ်ားကို ဆက္စပ္၍လည္း ဆည္းပူးခဲ့ၾကသည္။ စီမံခ်က္၀င္ျမိဳ႕နယ္မ်ားတြင္လည္း အေျခခံပညာ ဦးစီးဌာနႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာ အန္ဂ်ီအိုမ်ား၊ ယူနီဆက္ - ျမန္မာတို႔မွ ကမကထျပဳ၍ ရက္တိုသင္တန္းမ်ားကို ဖြင့္လွစ္ေပး ၾကသည္။ အထူးသျဖင့္ စာသင္ၾကားနည္းမ်ားကို အဓိကထား ေျပာင္းလဲျခင္းကို ေတြ႔ျမင္ရပါသည္။ ကေလးဗဟိုျပဳ ပညာေရး ျဖစ္ထြန္းရန္မွာ ပညာေရး၏ က႑တိုင္းမွာ ကေလးကို ဗဟုိျပဳ ရမည္ဟု ရိုးရွင္းစြာ နားလည္ႏုိင္ ၏။ ကေလးဗဟုိျပဳ သင္ၾကားနည္း ျဖစ္ရံုႏွင့္ လံုေလာက္ပါ၏ေလာ။ အျခား မည္သည္တို႔ကို ဗဟိုျပဳရပါနည္း။

ကေလးဗဟိုျပဳဟု ဆိုၾကရာ၀ယ္ ဆရာကို ဗဟို မျပဳေတာ့ဟူ၍ မ်ားေသာအားျဖင့္ သိျမင္ထားၾကသည္။ မွန္သင့္ သေလာက္ေတာ့ မွန္ကန္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ ဤမွ်ႏွင့္ မလံုေလာက္ေသးပါ။ ကေလးဗဟိုျပဳဟု ဆိုသည္ႏွင့္ ပထမဆံုး အေနျဖင့္ ဗဟိုမျပဳအပ္ေသာ အရာမ်ားကို နားလည္ထားၾကသင့္သည္။

(၁) ဆရာဗဟိုမျပဳျခင္း (သင္နည္း)
(၂) ဖတ္စာအုပ္ဗဟိုမျပဳျခင္း (အေၾကာင္းအရာ)
(၃) ဘာသာရပ္ ဗဟိုမျပဳျခင္း (ပညာရပ္နယ္ပယ္)
(၄) စာေမးပြဲ ဗဟိုမျပဳျခင္း (စစ္ေဆးမႈ)
(၅) အလြတ္က်က္မွတ္၊ အာဂံုရြတ္ဖတ္မႈကို ဗဟိုမျပဳျခင္း (ေလ့လာပံု)
(၆) အဆင့္တစ္၊ ပထမကို ဗဟိုမျပဳျခင္း (ခ်ီးက်ဴးဂုဏ္ျပဳပံု)

အေျပာက်ယ္ ျပန္႔လွပါသည္။ ကေလးဗဟိုျပဳပညာေရးဟု ေခၚဆိုထုိက္ေအာင္ အားထုတ္ရာတြင္ အနည္းဆံုးအားျဖင့္ ဤငါးမ်ဳိးကို ဆက္စပ္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ရာသည္။

(၁) ကေလးဗဟိုျပဳ သင္ၾကားျခင္း၊ (သင္နည္း)
(၂) ကေလးဗဟိုျပဳ အေၾကာင္းအရာ (သင္ခန္းစာ၊ အေၾကာင္းအရာ၊ ပညာရပ္)
(၃) ကေလးဗဟိုျပဳ စဥ္ဆက္မျပတ္၊ ဘက္စံု စစ္ေဆးျခင္း (စစ္ေဆးမႈ)
(၄) ကေလးဗဟိုျပဳ ခ်ီးက်ဴး ဂုဏ္ျပဳျခင္း (ခ်ီးက်ဴးျခင္း)
(၅) စဥ္းစား ေတြးေခၚမႈျဖင့္ ေလ့လာျခင္းကို ဗဟိုျပဳျခင္း (သင္ယူေလ့လာပံု)
ဤ ၅ မ်ဳိးကို စုစည္း၍ “ကေလးဗဟိုျပဳ သင္ရိုးညႊန္းတမ္း” ဟု ေခၚဆိုႏုိင္ပါသည္။

ယခုအပတ္တြင္ ပညာရည္ တိုးတက္မႈကို တုိင္းတာစစ္ေဆးျခင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဆြးေႏြးပါမည္။

တစ္ေဆာင္တစ္ေရာင္ စာေမးပြဲစနစ္

အစဥ္အဆက္ ျမန္မာ့ပညာေရးကို လႊမ္းမိုးေနခဲ့ေသာ “တစ္ေဆာင္တစ္ေရာင္” စာေမးပြဲစနစ္၏ ဆိုးက်ဳိးမ်ားကို ဤေနရာတြင္ အက်ယ္ခ်ဲ႕မေဆြးေႏြးေတာ့ပါ။ မူလတန္းမွစတင္ကာ ပညာေရးဟု ဆိုလိုက္သည္ႏွင့္ အားလံုးမွ “စာေမးပြဲ” ကို ေျပးျမင္ခဲ့ၾကသည္။ ေက်ာင္းပညာေရး၏ ေကာင္းျမတ္ေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားမွာ ဤစာသင္ခန္းမ်ားအတြင္း ေမြးထားေသာ “တေစၦၾကီး” ၏ အခ်ိန္ျပည့္ ျပဳစားမႈေၾကာင့္ စုန္းစုန္းျမ§ပ္လုနီးပါး ေပ်ာက္ကြယ္ခဲ့ရသည္ မဟုတ္ပါေလာ။ ထိုမွ်သာမကေသး။ မ်ဳိးဆက္မ်ားကို အဂတိ တရားေလးပါး မေရွာင္ရွားႏိုင္ေစရန္ကိုလည္း တမင္တကာ ဖန္တီးထား ဘိသကဲ့သို႔ ျဖစ္ခဲ့ရေခ်သည္။ စာေမးပြဲမ်ား ေအာင္ျမင္သြားရံုႏွင့္ စာအမွန္တကယ္တက္ေျမာက္သြားပါသလား။ အထူးျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲရမည္ကို အားလံုးအေနျဖင့္ ကိုယ္တိုင္ ခံစား သိျမင္ျပီးျဖစ္ပါလိမ့္မည္။ သို႔ျဖစ္ေလရာ စဥ္ဆက္မျပတ္ႏွင့္ ဘက္စံု စစ္ေဆးျခင္း continuous and comprehension assessment ကို က်င့္သံုးရန္ လိုအပ္ခ်က္ကိုလည္း ျငင္းဆိုမည္ မဟုတ္ဟု ယုံၾကည္ပါသည္။

စစ္ေဆးျခင္းဆိုရာ၀ယ္

“ပညာေရးဆိုင္ရာ စစ္ေဆးျခင္းစာအုပ္” ကို ေရးသားျပဳစုခဲ့သူ ပီတာ အုိင္ရာဆီယန္ Peter Airasian မွ ဤသို႔ တင္ျပခဲ့သည္။ “ပညာရည္တိုးတက္မႈ စစ္ေဆးျခင္းဆိုတာဟာ ျဖစ္စဥ္တစ္ခုပါ။ စာသင္ခန္းအတြင္းမွာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြ ခ်မွတ္ႏိုင္ဖို႔ရာ အခ်က္အလက္ေတြ ရယူျခင္း၊ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာျခင္းႏွင့္ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ဆိုျခင္း ေတြပါ၀င္တယ္။ တပည့္ေလးေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အခ်က္အလက္ေတြ၊ သင္ၾကားနည္းလမ္းေတြ၊ စာသင္ခန္းတြင္း အေျခ အေနေတြ သိရွိဖို႔ စုေဆာင္းရတယ္။” ဤအဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္မွာ က်ယ္ျပန္႔ေသာ သေဘာရွိ၏။ ဤကဲ့သုိ႔ စစ္ေဆးျခင္း နည္းလမ္းကို အေလးအနက္ထားျပီး ေက်ာင္းမ်ားတြင္ အသံုးခ်မည္ဆိုပါက ေက်ာင္းသားမ်ား၏ သင္ယူေလ့လာပံုႏွင့္ စဥ္ဆက္မျပတ္ သင္ယူ ေလ့လာျခင္းတို႔အတြက္ အက်ဳိးမ်ားစြာရွိမည္။

ျဖစ္ပံု

စာသင္ၾကားျခင္းႏွင့္ သင္ယူျခင္းျဖစ္စဥ္မ်ားတြင္ စစ္ေဆးျခင္းအပိုင္းကို အေသအခ်ာသိနားလည္မႈမရွိျခင္း၊ တလြဲ နားလည္ထားျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ဆရာမွ ေက်ာင္းသားမ်ားကို ရွင္းလင္းျခင္းမရွိဘဲ A, B, C, D စသည့္ စကားလံုး မ်ားျဖင့္ ျဖစ္ေစ၊ ရမွတ္ရာခို္င္ႏႈန္းျဖင့္ျဖစ္ေစ ေပးၾက၏။ မိဘမ်ားႏွင့္ ကေလးမ်ားအေနျဖင့္မူ မည္မွ်အထိ ေကာင္းစြာ သင္ယူ ေလ့လာျဖစ္ခဲ့သည္ကို သူတို႔ဖာသာ အဓိပၸါယ္ေကာက္ယူ ၾကရေလသည္။ မိဘမ်ားမွ ကေလးမ်ားအေပၚတြင္ “ေတာ္လိုက္တာ” “သိပ္ညံ့တာဘဲ” “မဆိုးပါဘူး” စသည္ျဖင့္ (တလြဲ) တံဆိတ္မ်ား ကပ္ၾကေတာ့သည္။ ဤသို႔ စစ္ေဆးျခင္း ႏွင့္ အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ဆိုမႈမ်ားေၾကာင့္ ေက်ာင္းပညာေရး၏ အဓိက ရည္မွန္းခ်က္ ျဖစ္ေသာ ကေလးတိုင္း သင္ယူ ေလ့လာခြင့္ ရရွိေစရန္ႏွင့္ ကေလးဗဟိုျပဳပညာေရးဆိုသည့္ အေျခအေနတို႔မွာ ထင္သေလာက္ ခရီးမေပါက္ေသးပါ။

သံုးပြင့္ဆုိင္ ေတြ႔ဆံုေရး

“မိဘ၊ ဆရာ ပူးေပါင္း ကေလးပညာေကာင္း” ဟူ၍ ေလးနက္ေသာ ျမန္မာ့ ပညာေရး ဆိုရိုးစကားကို မည္မွ်အထိ လုိက္နာ က်င့္သံုးၾကပါသနည္း။ ၀မ္းနည္းဖြယ္ရာ ေကာင္းသည္မွာ မိဘတစ္ဦးဦး ေက်ာင္းသို႔ လာျပီဆိုပါက ေက်ာင္း စည္းကမ္း ေဖါက္ဖ်က္မႈျဖင့္ ျပစ္ဒဏ္ခတ္၊ အေရးယူျခင္းခံရေသာ ေက်ာင္းသားတစ္ဦးဦးေၾကာင့္ ေက်ာင္းအုပ္ၾကီးက ေခၚယူေတြ႔ဆံုျပီး ခံ၀န္ခ်က္ လက္မွတ္ေရးထုိးခုိင္းရန္သာ ျဖစ္ေလသည္။ ပညာရည္တိုးတက္မႈအတြက္ ကေလးတုိင္း၏ မိဘမ်ားႏွင့္ ဆရာ ဆရာမမ်ား မည္သို႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၾကသည္ကို ဆန္းစစ္ခ်ိန္တန္ပါျပီ။ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ႏိုင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ားကို ရွာေဖြၾကသင့္သည္။ ရိုးရာဆိုရိုးစကားမ်ားမွာ စာအုပ္ထဲတြင္သာ သိမ္းဆည္းထားရန္ မဟုတ္ပါ။ ေက်ာင္းေဆာင္ပုဒ္ တို႔မွာလည္း ေက်ာင္း၀င္းအတြင္း ခ်ိတ္ဆြဲထားရံုသာ မျဖစ္သင့္ပါ။

မည္သည့္ စစ္ေဆးမႈမဆို တရား၀င္ရန္ႏွင့္ အသံုးျပဳႏုိင္ရန္မွာ ေက်ာင္းသားမ်ား ဘာကို ေလ့လာ ဆည္းပူး ျပီးခဲ့သည္၊ မည္မွ်အထိ တတ္ေျမာက္ နားလည္သည္တို႔ကို ညႊန္ျပထားရွိရမည္။ သင္ယူေလ့လာမႈ၏ အေရးၾကီးေသာ သြင္ျပင္ လကၡဏာမ်ားကို ရွင္းလင္းစြာ ေဖာ္ျပ ထားရံုမကဘဲ အေသးစိတ္ကိုလည္း ေဆြးေႏြးထားရွိ ျပန္သည္။ ပို၍ အေရးၾကီးသည့္ အခ်က္မွာ စစ္ေဆးမႈ၏ ရလဒ္တို႔ကို ေက်ာင္း ဆရာဆရာမမ်ားအၾကား၊ မိဘႏွင့္ ဆရာအၾကား၊ ဆရာႏွင့္ ေက်ာင္းသား အၾကား၊ ေက်ာင္းအုပ္ႏွင့္ ဆရာမမ်ားအၾကား၊ ေက်ာင္းအုပ္ႏွင့္ မိဘမ်ား အၾကားတို႔တြင္ အဓိပၸါယ္ရွိျပီး ပညာေရး အျပဳ သေဘာေဆာင္ေသာ ေတြ႔ဆံု ေဆြးေႏြးမႈမ်ားအတြက္ အသံုးျပဳ သင့္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ဤ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားတြင္ ပါ၀င္သူ အားလံုးမွာ သင္ၾကားျခင္း၊ စီမံခန္႔ခြဲျခင္းႏွင့္ သင္ယူျခင္း ျဖစ္စဥ္တို႔တြင္ သက္ဆိုင္ရာအလုိက္ ပိုမို ေကာင္းမြန္ျပီး အက်ဳိး ျဖစ္ထြန္းေသာ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ား အတြက္ ကိုယ္စီ တာ၀န္ယူၾကျပီးလွ်င္ ပညာေရး တိုးတက္မႈအဆင့္ကို ျမ§င့္တင္ေပး ႏိုင္ပါလိမ့္မည္။ မေတြ႔ဆံု၊ မေဆြးေႏြးျခင္းဘဲေနပါက တစ္ေက်ာင္းလံုး စစ္ေဆးျခင္းႏွင့္ ရီပို႔ဒ္ကဒ္မ်ား ပို႔ေပးျခင္းမွာ သိပ္အက်ဳိး မထူးလွပါေခ်။

ေတြ႔ဆံုရာတြင္လည္း ၆ လပတ္ ရီပို႔ကဒ္ ေပးပို႔သည့္ အခ်ိန္တုိင္း ကေလးတိုင္း၏ မိဘမ်ားႏွင့္ အတန္းပိုင္ဆရာတို႔ တစ္ဦးလွ်င္ ၅ မိနစ္၊ ၁၀ မိနစ္ခန္႔ေတြ႔ဆံုျပီး ပညာရည္ တိုးတက္မႈအပိုင္းကို ေဆြးေႏြးၾကျခင္းျဖစ္သည္။ မိဘတိုင္းမွ လာေရာက္ ေတြ႔ဆံုၾကရမည္။ ကေလးမ်ားလည္း လုိက္ပါႏိုင္သည္။ ဤသို႔ “မိဘ” “ဆရာ” “ကေလး” သံုးပြင့္ဆိုင္ ေတြ႔ဆံု ေဆြးေႏြးမႈမွာ ပညာေရး တန္ဖိုးမ်ားစြာ ပါရွိေလသည္။

အခ်က္အလက္ရယူပါ

ပညာေရး စစ္ေဆးျခင္း ျဖစ္စဥ္တြင္ ပထမဆံုး အဆင့္ျဖစ္သည္။ ဆရာအတတ္ပညာသင္တန္းမ်ားတြင္ ေမးခြန္းလႊာ မည္သို႔ တည္ေဆာက္ရမည္၊ ေမးခြန္းထုတ္ပံု ထုတ္နည္းတို႔ကို သင္ယူေလ့လာၾကရသည္။ သို႔ရာတြင္ “တရား၀င္မႈရွိေသာ စစ္ေဆးျခင္း” ကို မည္သို႔ျပဳလုပ္ရမည္ကိုကား ဆရာတိုင္း အေသအခ်ာသိခ်င္မွ သိပါမည္။ “တရား၀င္မႈရွိေသာ စစ္ေဆးျခင္း” ဟုဆိုရာ၀ယ္ သင္ယူ ေလ့လာျခင္းကို တိက်စြာ တုိင္းတာ စစ္ေဆးႏိုင္ျခင္းမည္သည္။ စာသင္ခန္းတြင္းမသင္ေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ား၊ လြန္စြာ လွည့္စား၍ ေမးခြန္းထုတ္ျခင္းမ်ားမွာ စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ၊ ေပ်ာ္စရာ ဟု ထင္ျမင္ေကာင္း ထင္ျမင္ပါလိမ့္မည္။ လံုး၀ မျပဳလုပ္အပ္ေသာအရာျဖစ္သည္။ တိုင္းတာစစ္ေဆးျခင္း၏ ကိုးစားခုိင္လံု ႏိုင္မႈကို မ်ားစြာထိခိုက္ေစပါသည္။ အခ်ဳိ႕ေသာဆရာမ်ားမွာ ကေလးမ်ားမေျဖဆိုႏိုင္ေသာအခါ၀ယ္ ၀မ္းသာျခင္းပင္ ျဖစ္တတ္ၾကသည္။ ဘာသာရပ္ အေၾကာင္းအရာမွာ ခက္ခဲျခင္း၊ သူတို႔၏ သင္ၾကားျခင္းမွာ အဆင့္ျမင့္လြန္းစြာ ရႈပ္ေထြးျခင္း တို႔ေၾကာင့္ျဖစ္သည္ဟု ယူဆၾကျပန္သည္။ ဤဆရာဆရာမမ်ား သတိမျပဳ မိေသာအခ်က္မွာ စာသင္ယူေလ့လာျခင္း မျဖစ္ခဲ့ျခင္းပင္။ “စာမသင္တတ္ေသာ” ေက်ာင္းဆရာ ဆရာမမ်ား ျဖစ္ၾကရရွာသည္ကို သူတို႕ကိုယ္တိုင္ မသိမျမင္ႏိုင္ျခင္းပင္တည္း။ သို႔ျဖစ္ေလရာ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ ပညာေရးတြင္ က်ရံႈးမႈမွာ ညံ့လြန္းေသာ စာသင္ၾကားျခင္း (သို႔မဟုတ္) တရား မ၀င္ေသာ စစ္ေဆးျခင္း နည္းလမ္း (သို႔မဟုတ္) ၂ ခု စလံုး ေၾကာင့္ျဖစ္ႏုိင္ပါသည္။ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ သင္ယူ ေလ့လာႏိုင္စြမ္းေၾကာင့္ မဟုတ္ပါ။

ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာျခင္း

အပတ္စဥ္၊ လပတ္၊ အခန္းဆံုး ေမးခြန္းထုတ္စစ္ေဆးမႈမွာ စစ္ေဆးျခင္းပံုစံ တစ္မ်ဳိးသာလွ်င္ ျဖစ္ပါသည္။ အသံုးျပဳရမည့္ အျခားေသာ စစ္ေဆးမႈနည္းလမ္းမ်ားစြာရွိေနေသးသည္။ စီမံကိန္းသင္ခန္းစာမ်ား၊ ႏႈတ္ေမး၊ ႏႈတ္ေျဖ၊ အတန္းေရွ႕ထြက္ တင္ျပေဆြးေႏြးျခင္းမ်ား၊ ဖိုင္တြဲစနစ္ျဖင့္ စစ္ေဆးျခင္း၊ အုပ္စုအလိုက္ စူးစမ္းေလ့လာျခင္း စသည္တို႔မွာ အျခားေသာ စစ္ေဆးနည္းလမ္း အခ်ဳိ႕ျဖစ္ပါသည္။ ကေလးမ်ားမွာ သင္ယူေလ့လာပံုမတူညီတတ္ပါ။ သူတို႔အားလံုးမွာ သူတို႔နည္း သူတို႔ဟန္ျဖင့္ အေၾကာင္းအရာအသစ္၊ အယူအဆအသစ္ကို သိျမင္နားလည္ရန္အားထုတ္ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ တစ္ပံုစံ တည္း မသတ္မွတ္ႏုိင္ပါ။ ထို႔အတူ စစ္ေဆးရာတြင္လည္း ပံုစံတစ္မ်ဳိးတည္းကို အသံုးမျပဳသင့္ပါေခ်။ မတူကြဲျပားေသာ သင္ယူေလ့လာပံုတို႔ကို အက်ဴံး၀င္ စစ္ေဆးႏုိင္ေစရန္ အလို႔ငွါ ပညာရည္တိုးတက္မႈကို တုိင္းတာ စစ္ေဆးေသာ နည္လမ္း အမ်ဳိးမ်ဳးိကုိ မွ်တစြာ အသံုးျပဳမွသာလွ်င္ ေကာင္းေသာ စစ္ေဆးမႈဟု ဆိုႏိုင္ပါလိမ့္မည္။

အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုရွင္းလင္းျခင္း

မိဘမ်ားႏွင့္ ကေလးမ်ားမွာ ေကာင္းစြာ နားလည္သေဘာေပါက္မႈ မရွိႏိုင္ေသာ အကၡရာစာလံုးမ်ားႏွင့္ ရမွတ္ ရာခိုင္ႏႈန္း ကိန္းဂဏန္းမ်ားမွာ အဓိပၸါယ္မ်ားစြာမရွိပါ။ စစ္ေဆးမႈကို တိုင္းတာေသာ အကၡရာစာလံုးမ်ားႏွင့္ ရမွတ္ ရာခိုင္ႏႈန္းတိုင္းမွ အေရးၾကီးေသာ တစ္စံုတစ္ရာေျပာျပေနသည္မဟုတ္ပါေလာ။ ကေလး၏ ျပီးခဲ့သည္ အပတ္၊ လ၊ ႏွစ္၀က္တြင္ ျဖတ္သန္း ခဲ့ေသာ ပညာသင္ယူေရးခရီးစဥ္ ပံုျပင္ပင္တည္း။ စစ္ေဆးမႈရလဒ္ကို အဓိပၸါယ္ျပည့္၀စြာ သိျမင္နားလည္လွ်င္ ကေလး၏ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္ရည္ကို တိတိက်က် ျပည့္ျပည့္စံုစံု သိျမင္ႏိုင္မည္။
၀မ္းနည္းစရာေကာင္းသည္မွာ ကေလးဗဟိုျပဳ ပညာေရး ကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္ရန္ ၾကိဳးပမ္းခ်က္မ်ားတြင္ ဤအပိုင္းကိုက်ယ္ျပန္႔စြာ မေဆြးေႏြး ႏုိင္ေသးျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ဆရာအတတ္ ပညာေရး တြင္လည္း အေသအခ်ာ မေလ့က်င့္ေပးၾကေသးပါ။ ပညာေရး စာအုပ္မ်ားတြင္လည္း ေနာက္ဆံုး အခန္းအေနျဖင့္ ထားရွိျပီး ပါရံုဆိုကာမွ် ထည့္သြင္းထားျခင္းကို ေတြ႔ရျပန္ပါသည္။ ပညာရည္ တိုင္းတာ စစ္ေဆးမႈမွာ ပညာသင္ၾကားေရးႏွင့္ သင္ယူေရးတြင္ စတင္သည္ႏွင့္ စဥ္ဆက္မျပတ္ လုပ္ေဆာင္ရမည့္ အေရးၾကီးေသာ အစိတ္အပိုင္းျဖစ္ရသည္ကို အဘယ္မွာ နားလည္ႏိုင္ပါမည္နည္း။ ပညာရည္ စစ္ေဆးမႈရလဒ္မ်ားကို ထိေရာက္စြာ အသံုးျပဳ ႏုိင္ရန္အတြက္ ဆရာဆရာမမ်ား အေနျဖင့္ သင္ခန္းစာ ပထမဆံုးအခ်ိန္ကတည္းကပင္ ဤအခ်က္ကို အေလးအနက္ထား စဥ္းစား ရပါလိမ့္မည္။

သံုးပြင့္ဆိုင္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား ခ်မွတ္ျခင္း

စစ္ေဆးမႈ ရလဒ္မ်ားမွာ စာသင္ၾကားျခင္းႏွင့္ စာသင္ယူျခင္း တိုးတက္ ေကာင္းမြန္ရန္အတြက္ ျဖစ္သည္။ ၂ ဖက္စလံုးကို စစ္ေဆးမႈျဖစ္၏။ စစ္ေဆးမႈ ရလဒ္မ်ားကို ဆရာဆရာမမ်ားမွ မိမိတုိ႔၏ စာသင္ၾကားမႈ နည္းလမ္းမ်ား အေပၚတြင္ ျပန္လွန္ သံုးသပ္ျခင္းျဖင့္ တိုးတက္မႈကို ရွာေဖြႏုိင္သည္။ ကေလးမ်ား၏ တတ္ေျမာက္မႈ၊ တစ္တန္းလံုး အေျခအေန၊ ဘာသာရပ္ တစ္ခုလံုးအေပၚ သိနားလည္မႈႏွင့္ အထက္ပါအခ်က္မ်ား ဆက္စပ္ေနမႈတို႔ကို ရလဒ္မ်ားမွ ေျပာျပေနသည္။ မိဘ၊ ဆရာ၊ ေက်ာင္းသား ႏွစ္ပြင့္ဆိုင္၊ သံုးပြင့္ဆိုင္ ေတြ႔ဆံုျပီး ရလဒ္မ်ားကို ေဆြးေႏြးျခင္း၊ တစ္ဦးခ်င္း အေနျဖင့္ ျပီးခဲ့သည့္ လပတ္၊ ႏွစ္၀က္တြင္ အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္ကို ႏိႈင္းယွဥ္ၾကည့္ျခင္း၊ ေရွ႕လမည့္ လမ်ားအတြက္ လုပ္ေဆာင္ရန္ အစီအစဥ္မ်ား ေရးဆြဲျခင္း၊ မိဘအပိုင္း၊ ေက်ာင္းသားအပိုင္း အထူး ကူညီ ေပးႏိုင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ားကို ရွာေဖြျခင္း၊ ကုစား ရမည့္အပိုင္းကို ဆရာမွ ေလ့လာ သံုးသပ္ျခင္းတို႔ ျပဳလုပ္ႏိုင္ၾကသည္။ ရီပို႔ကဒ္မ်ားတြင္လည္း အကၡရာ စကားလံုး မ်ားႏွင့္ ကိန္းဂဏန္းမ်ားအျပင္ ဘာသာရပ္အလုိက္ ကေလးတစ္ဦးခ်င္းစီ၏ ၾကိဳးစားအားထုတ္ေလ့လာပံုႏွင့္ ေအာင္ျမင္မႈမ်ား၊ အားနည္းခ်က္မ်ားကိုလည္း ေရးသား ေဖာ္ျပသင့္ပါသည္။ မိဘႏွင့္ ကေလးမ်ား ကိုယ္တိုင္လည္း ျပန္လွန္ သံုးသပ္ႏိုင္ခြင့္၊ ေရးသားတင္ျပႏိုင္ခြင့္အတြက္ ေနရာထားေပးႏိုင္သည္။ ကေလးဗဟိုျပဳပညာေရးဟု ဆိုထားသည္ မဟုတ္ပါလား။

(ဆက္လက္ေဆြးေႏြးပါအံုးမယ္)

အီကိုနွင့္ပတ္သတ္ေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ား

QNS:

17 Dec 09, 08:19
ေမ:

အီကိုနွငိ့ပတ္သတ္ေသာ အေၾကာင္းအရာ မ်ား အားလည္း ေရးသားေပးပါရန္ေမတၱရပိခံပါတယ္ ၿမန္မာလို စာအုပ္မ်ားရွိရင္ လည္းညြန္ၿပေပးပါ

ANS:

20 Dec 09, 10:30
ခင္မမမ်ိဳး:

မေမရွင့္။ အီကိုႏွင့္ စီမံခန္႕ခြဲေရး၊ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးဆိုင္ရာ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို www.mmentrepreneur.blogspot.com မွာ တင္ထားပါတယ္

ဥပေဒနဲံပတ္သက္တဲ့အေၾကာင္း

QNS:

26 Dec 09, 07:53
လိဳွင္ေလး:

ဥပေဒနဲံပတ္သက္တဲ့အေၾကာင္းေတြဖတ္ခ်င္ပါတယ္။

ANS:
8 Jan 10, 08:05
ခင္မမမ်ိဳး:

မလွိဳင္ေလးရွင့္။ ဘယ္လို ဥပေဒနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကို ဖတ္ခ်င္တာပါလဲ။ Administrative law, Public law, law of contract, law of trust, etc စတာေလးကို ေျပာေပးပါရွင့္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဥပေဒအပိုင္းကိုေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္သစ္ စာဖတ္၀ိုင္း (www.newnationgroup.blogspot.com) မွာ ဧျပီလ ေခါင္းစဥ္အေနနဲ႕ အေသးစိတ္တင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဥပေဒနဲ႕ပတ္သက္တဲ့ သီးျခားဘေလာ့တခု ေပၚထြက္လာဖို႕ကိုလဲ ၾကိဳးပမ္းလ်က္ရွိပါတယ္

အသံုးမျပဳေသးတဲ့ ဦးေႏွာက္မ်ား

ေက်ာင္းပညာေရးမွာ လက္ေတြ႔ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ သင္ခန္းစာေတြပါရွိလာေပမယ့္ ဦးေႏွာက္ကို အသံုးျပဳဖို႔လည္း သင္ၾကားသင့္ပါသည္။

သိန္းႏိုင္

ဆရာဆရာမမ်ား လုပ္ငန္းခြင္ အရည္အခ်င္းျမႇင့္ သင္တန္း in-service course တစ္ခုအတြက္ ျမန္မာျပည္ နယ္စြန္ နယ္ဖ်ား ဤေဒသသို႔ ကၽြန္ေတာ္ ခရီး ထြက္လာခဲ့ပါသည္။ နယ္ေျမေဒသ ဗဟုသုတရသျဖင့္လည္းေကာင္း၊ ယခင္ ဆရာ အတတ္ ပညာသင္တန္းမ်ားတြင္ တက္ေရာက္ခဲ့ဘူးသူ အခ်ိဳ႕ကို ျပန္ေတြ႔ရသျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ အေတြ႔အၾကံဳမ်ားကို မွ်ေ၀ခြင့္၊ ေလ့လာ ခြင့္ရသည့္အတြက္လည္းေကာင္း အက်ဳိးမ်ားေသာ ခရီးပါေပ။ အမ်ားစုမွာ သင္ၾကားနည္း အသစ္မ်ား၊ လက္ေတြ႔သင္ခန္းစာ activities based learning မ်ားကို ျပင္ဆင္ရ၍ မအားလပ္ေအာင္ ရွိေနရေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ ကေလးမ်ား တက္ၾကြ ေပ်ာ္ရႊင္မႈရွိေၾကာင္း စသည္ျဖင့္ ေဆြးေႏြးတင္ျပၾကေလသည္။


ဆရာအတတ္ပညာသင္တန္းမ်ားတြင္ သင္တန္းသူ၊ သင္တန္းသားတိုင္း သင္ခန္းစာမ်ားစြာကို လက္ေတြ႔ ျပင္ဆင္ျခင္း lesson planning ကို အေတာ္မ်ားမ်ား၊ ဘာသာရပ္တုိင္းအတြက္ ေလ့လာလုပ္ေဆာင္ၾကရပါသည္။ lesson plan တြင္လည္း ေခတ္မီေသာ သင္နည္းမ်ားအရ လက္ေတြ႔ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကို ထည့္သြင္းရမည္ဟု မူ ခ်မွတ္၍ ေလ့က်င့္ေစခဲ့သည္။ သင္တန္းသားမ်ားအေနျဖင့္လည္း ဦးေႏွာက္ကို အစြမ္းကုန္ ထုတ္သံုးရေတာ့သည္။ သူတို႔ကိုယ္တုိင္ ဖန္တီးထားေသာ သင္ခန္းစာမ်ားတြင္ စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ လက္ေတြ႔လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားျဖင့္ အားရစရာ ေကာင္းသည္မွာ အမွန္ပင္။

ပညာေရးပညာရွင္ Jean Piaget ၏ သိမႈဖြံ႔ျဖိဳးမႈ သီအိုရီႏွင့္ တြဲဖက္၍ လက္ေတြ႔ သင္ခန္းစာမ်ားကို သူတို႔ ေလ့လာ ၾကျခင္းျဖစ္၏။ ပညာရွင္ သုေတသီ Howard Gardner ၏ ဥာဏ္ရည္အေထြအေထြသီအုိရီအရ သင္ခန္းစာတုိင္းတြင္ ဥာဏ္ရည္မ်ားအတြက္ ျပင္ဆင္ေပးသင့္ေၾကာင္းကိုလည္း သူတို႔ သိရွိၾကသည္။

ဤသို႔ျဖင့္ သင္တန္းကာလ ျပီးဆံုးျပီးေနာက္ပိုင္း မိမိတို႔ အရပ္ေဒသ အသီးသီးတြင္ ေက်ာင္းဆရာ ဆရာမမ်ား အေနျဖင့္ တာ၀န္ ယူၾကရသည့္အခါတြင္လည္း activities မ်ားကို သင္ခန္းစာမ်ားတြင္ ထည့္သြင္း လာၾကသည္။ “ကိုယ္တုိင္ပါ၀င္ လုပ္ေဆာင္ ျခင္းျဖင့္ သင္ယူေလ့လာျခင္း” ဟူေသာ ကေလးဗဟိုျပဳ ပညာေရး ေဆာင္ပုဒ္ကိုလည္း ျမဲျမဲကိုင္စြဲကာ လက္ေတြ႔ မ်ားစြာကို စာသင္ခန္းတြင္ အသံုးျပဳလာပါ၏။ အလြတ္က်က္မွတ္ျခင္း အေလ့မ်ား တစတစ ကြယ္ေပ်ာက္လာသည္မွာ ရွားရွားပါးပါး ပညာေရး တိုးတက္မႈ ျပယုဒ္တစ္ခု။ လက္ေတြ႔ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားပါရွိေသာ သင္ခန္းစာမ်ားေၾကာင့္ တက္ၾကြေသာ စာသင္ခန္းမ်ား ျဖစ္လာ သည္မွာေတာ့ အမွန္ပင္။ သိုိ႔ေသာ္ ပညာေရးဆိုင္ရာ တစ္စံုတစ္ခု လြဲေခ်ာ္ေနျပန္ျပီဟု ခံစား သိျမင့္ခြင့္ရရွိခဲ့ေသာ ခရီး ျဖစ္ခဲ့ပါသည္။ လက္မ်ားျဖင့္ေတာ့ ေတြ႔ပါ၏။ ဦးေခါင္းမ်ားျဖင့္ေကာ ေတြ႔ျမင္ၾကပါ၏ေလာ။

သိမႈဆိုင္ရာ အယူအဆ

ပညာေရးအေတြးအေခၚပညာရွင္ ဂ်င္းပီယေဂ်း Jean Piaget သည္ သိမႈဖြံ႔ျဖိဳးတုိးတက္မႈသီအုိရီ cognitive development ျဖင့္ နာမည္ေက်ာ္သူျဖစ္၏။ အျခားသူမ်ားထက္ ထူးျခားသည္မွာ သူ႔အေနျဖင့္ သိမႈဆိုင္ရာ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ မ်ားသည္ ဘ၀အေတြ႔အၾကံဳမ်ားအေပၚတြင္ မ်ားစြာမူတည္ေနသည္ဟူ၍ ယံုၾကည္သူျဖစ္သည္။ တနည္းဆိုရေသာ္ အေတြ႔အၾကံဳမ်ား ေလေလ စဥ္းစားေတြးေတာမႈ ပိုေကာင္းေလေလျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ အေတြ႔အၾကံဳမ်ားကို သာမန္မွ်သာ ထိေတြ႔ရျခင္းကိုကား ပီယေဂ်းအေနျဖင့္ ဆိုလိုသည့္မဟုတ္ေခ်။

အေရအတြက္ထက္ အရည္အေသြးအားျဖင့္ စုေဆာင္းထားရွိေသာ အေတြ႔အၾကံဳမ်ားသာလွ်င္ သိမႈကို သိသိသာသာ တိုးတက္ ေစသည္။ သို႔ျဖစ္ေလရာ စဥ္းစားေတြးေတာမႈ လြန္စြာ ေကာင္းသူတစ္ဦးသည္ အေတြ႔အၾကံဳ အားျဖင့္ အမ်ားဆံုး ျဖစ္ခ်င္မွ ျဖစ္ပါမည္။ “စမတ္က်ေသာသူ” ဟုဆိုရာ၀ယ္ သူ၏ကိုယ္ပိုင္ အေတြ႔အၾကံဳ အနည္းငယ္ ပင္ျဖစ္ေစကာမူ သူ၏ တိုးတက္မႈ အတြက္ အစဥ္အျမဲပင္ အသံုးျပဳတတ္သူပင္ျဖစ္သည္။ မတူညီေသာ အေတြ႔အၾကံဳ အစိတ္အပိုင္းမ်ားကို လိမၼာပါးနပ္စြာ ဆက္စပ္ျပီး အဓိပၸါယ္ရွိေသာ သိနားလည္မႈ ျဖစ္ေစရန္ အားထုတ္ျခင္းျဖစ္၏။ ဤသို႔ျဖင့္ ျဖစ္စဥ္ျဖစ္ရပ္မ်ား၊ အေျခအေနမ်ားႏွင့္ အယူအဆ မ်ားကို သိျမင္ နားလည္လာႏိုင္သည္။

လက္ေတြ႔လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားျဖင့္ သင္ၾကားျခင္း Hands-on learning

ပီယေဂ်း၏ သိမႈဖြံ႔ျဖိဳးမႈ သီအုိရီ အေပၚတြင္ နားလည္မႈ လြဲမွားသူတို႔က ေက်ာင္းသားမ်ားအား ကိုယ္တိုင္ လက္ေတြ႔ သင္ယူ ေလ့လာေစျခင္းကို အေလးထားၾကသည္။ ၁၉၉၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္မ်ားတြင္ အထူးထင္ရွားခဲ့၏။ ကုိယ္တုိင္ ေတြ႔ၾကံဳေလ့လာျခင္း အယူအဆ (လုပ္ေဆာင္ခ်က္ျဖင့္ သင္ယူျခင္း) ကို အားေပးခဲ့ၾကေလသည္။ ထိုစဥ္က ေက်ာင္းသားမ်ား သင္ယူ ေလ့လာေန ေသာ အယူအဆမ်ားကို တုိက္ရိုက္ေတြ႔ၾကံဳေစျခင္း (ေတြ႔ၾကံဳႏုိင္ေစရန္ အခြင့္အလမ္းမ်ား ဖန္တီးေပးျခင္း) ျဖင့္ သင္ၾကားျခင္းကို အဓိကထားရွိခဲ့သည္။ မည္သို႔မည္ပံု ျပဳလုပ္ရမည္ကို ဆရာမွ သရုပ္ျပျပီးလွ်င္ ေက်ာင္းသားမ်ားမွ ထပ္တူ လိုက္လုပ္ေစျခင္း ျဖစ္သည္။ ဓါတ္ခြဲျခင္းအခ်ိန္ပါရွိေသာ သိပၸံ သင္ခန္းစာမ်ားတြင္ ဤပံုစံမွာ သမားရိုးက်ပင္ ျဖစ္ေလသည္။ အျခားေသာ ဘာသာရပ္ မ်ားျဖစ္သည့္ လူမႈေရး၊ သခ်ၤာႏွင့္ ဘာသာစကား သင္ခန္းစာမ်ားတြင္လည္း ဤပံုစံ၊ ဤနည္းအတုိင္းပင္ ျဖစ္လာသည္။

ဆရာဆရာမမ်ားမွ သင္ခန္းစာတုိင္းကို ေက်ာင္းသားမ်ားအေနျဖင့္ လက္ေတြ႔ လုပ္ေဆာင္သင္ယူႏိုင္ေစရန္အတြက္ လုပ္ေဆာင္ ခ်က္မ်ားကို အတတ္ႏိုင္ဆံုး ၾကိဳးစား ထည့္သြင္းျခင္းျဖစ္သည္။ ငယ္ရြယ္ေသာ မူလတန္းအဆင့္မ်ားမွ စတင္ကာ လက္ေတြ႔ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားမွာ လြန္စြာအေရးၾကီးလာေတာ့သည္။

လြဲေခ်ာ္ေနေသာ အပိုင္း

ေက်ာင္းသားမ်ားကို ကိုယ္တုိင္လုပ္ေဆာင္ခုိင္းသည့္ လက္ေတြ႔ ေလ့လာလုပ္ေဆာင္ေစျခင္း hands-on learning ျဖင့္ သင္ယူေလ့လာျခင္းမွာ မွားယြင္းသည္ဟု မဆိုလိုပါ။ “ကုိယ္တုိင္ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္ျခင္း” ဟူ၍ဆိုရာ၀ယ္ ပတ္၀န္းက်င္ရွိ ရုပ္ပိုင္းႏွင့္ လူမႈေရး ပကတိ အရွိတရားမ်ားကို တုိက္ရိုက္ေတြ႔ၾကံဳေစ၍ျဖစ္ေစ၊ ထိေတြ႔ ဆက္ဆံေစျခင္းျဖင့္ျဖစ္ေစ အေတြ႔အၾကံဳမ်ားကို စုေဆာင္းရရွိေစျခင္းဟု ဆိုလိုပါသည္။ ဤသို႔ထိေတြ႔မႈႏွင့္ ဆက္ဆံျခင္းမွာ ဘ၀ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေသာ အရာအားလံုးကို သိျမင္ နားလည္ေစရန္ အေထာက္အကူျပဳႏုိင္သည္။ အမွန္တကယ္တြင္လည္း စိတၱဇဆန္ေသာ စဥ္းစားေတြးေတာမႈမွာ လက္ေတြ႔က်ေသာ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ား၏ ရလဒ္ အေနျဖင့္ ဖြံ႔ျဖိဳးလာျခင္းပင္။ စိတၱဇဆန္ေသာ အေတြးအေခၚမ်ားကို တျဖည္းျဖည္း သိျမင္ နားလည္ လာျခင္းျဖစ္သည္။

သို႔ရာတြင္ “လက္ေတြ႔လုပ္ေဆာင္ခ်က္ျဖင့္ သင္ယူျခင္း learning by doing” နည္းလမ္းကို အသံုးျပဳပံုႏွင့္ သင္နည္း မွားယြင္းျခင္းေၾကာင့္ ပညာေရးတြင္ ျပႆနာျဖစ္ရေလသည္။ သိပၸံ၊ ပထ၀ီ၀င္ႏွင့္ သမိုင္းသင္ခန္းစာမ်ားတြင္ စီမံကိန္း သင္ခန္းစာ မ်ားႏွင့္ အခ်ိန္ယူ လုပ္ေဆာင္ရေသာ အေသးစား သုေတသန သင္ခန္းစာမ်ားကို ေက်ာင္းမ်ားတြင္ အသံုးျပဳလာၾကသည္။ သို႔ေသာ္ စဥ္းစားေတြးေတာျခင္း (သို႔မဟုတ္) (ေတြးေတာရန္အတြက္ စဥ္းစားျခင္း meta-cognition) ကိုမူကား ဤ သင္ခန္းစာမ်ားမွ မျဖည့္ဆည္းေပးႏိုင္ခဲ့ပါ။ ဆရာမ်ားႏွင့္ ေက်ာင္းသားမ်ားမွ ေနာက္ဆံုး ရလဒ္ကို ရရွိေစရန္ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ မွ်သာျဖစ္၏။ သင္ခန္းစာ ဦးတည္ခ်က္မ်ားကို ေပါက္ေျမာက္ေစရန္အတြက္ ဦးတည္သည္။ သင္ၾကားျခင္းနည္းကိုကား ျပည့္ျပည့္စံုစံု မစဥ္းစားခဲ့ၾကပါ။ ဘာ “လုပ္” ရမည္ကို ညႊန္ၾကားေသာ္လည္း ဘယ္လို “ေတြး” ရမည္ကိုကား မသင္ၾကားခဲ့ပါ။

သို႔ျဖစ္ပါ၍ လြဲေခ်ာ္ေနေသာ အပိုင္းမွာ “ဦးေခါင္းကို” အသံုးျပဳ သင္ယူျခင္း “heads-on” learning ပင္ ျဖစ္ေတာ့သည္။ “လက္ေတြ႔” ေတာ့ လုပ္ေဆာင္ပါ၏။ “ဦးေခါင္း” ကုိမူ သံုးရန္ မသင္ၾကားခဲ့ပါ။ ႏွစ္ကာလ ၾကာျမင့္စြာပင္ ပညာေရးတြင္ ဤ အပိုင္းကို အမွတ္တမဲ့ပင္ ထားရွိခဲ့သည္။ လက္ေတြ႔လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားျဖင့္ အလုပ္ရႈပ္ေနခဲ့ျခင္းေၾကာင့္လည္းျဖစ္သည္။ ေက်ာင္းမ်ားတြင္ ေတြ႔ျမင္ေနရတုန္းပင္။ မူလတန္းစာသင္ခန္းမ်ားမွ စတင္ကာ လက္ေတြ႔လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ား သက္သက္ျဖင့္ သာလွ်င္ သင္ယူေစျခင္းျဖစ္သည္။ ကေလးမ်ားကို သင္ၾကားေရးႏွင့္ တိုက္ရိုက္ျဖစ္ေစ၊ သြယ္၀ိုက္၍ျဖစ္ေစ ဆက္စပ္ေနေသာ လက္ေတြ႔ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ား လုပ္ခိုင္းျခင္း ျဖစ္သည္။ ေက်ာင္းမ်ားမွ ဤနည္းျဖင့္ ေလ့က်င့္ျခင္းသည္ အယူအဆမ်ား၊ အသိပညာမ်ားကို သိရွိ နားလည္ေစမည္ဟု ယံုၾကည္ထားၾကျပန္သည္။ အလိုအေလ်ာက္ပင္ ရရွိမည္ဟု ယူဆၾက၏။ ရွင္းျပရန္ ခက္ခဲလွသည့္ သိမႈျဖစ္စဥ္မ်ား cognitive process အတိုင္း ကေလးမ်ားအေနျဖင့္ လက္ေတြ႔မွတဆင့္ သင္ၾကားႏိုင္ မည္ဟုလည္း ေမွ်ာ္လင့္ထားရွိသည္။ ဤသည္မွာ အစဥ္အျမဲ မမွန္ကန္ႏိုင္ပါ။

လက္ေတြ႔လုပ္ေဆာင္ျခင္းႏွင့္ ဦးေခါင္းကို အသံုးျပဳျခင္းကို ေပါင္းစပ္ပါ။

(လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္တရာေက်ာ္ ၁၉ ရာစု စက္မႈေခတ္ဦးပုိင္းက) ေခတ္စားခဲ့ေသာ “အလြတ္က်က္မွတ္ျခင္း” ႏွင့္ စက္ရုပ္ဆန္စြာ “စာေမးပြဲမ်ားတြင္ မွတ္မိသမွ်ကို ျပန္လည္ထုတ္ႏုတ္ေျဖဆိုျခင္း” အေလ့အက်င့္ထက္ “လက္ေတြ႔ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ မ်ားျဖင့္ ေလ့လာသင္ယူျခင္း” မွာ အပံုၾကီး ျခားနားသည္မွာ မွန္ပါ၏။ ၂၁ ရာစု အသိပညာ ေခတ္တြင္မူကား မလံု ေလာက္ေသးပါ။ “စဥ္းစားေတြးေတာေနေသာ” ကမၻာၾကီးကို ရင္ဆုိင္ႏုိင္ရန္အတြက္ ျမန္မာကေလးမ်ားကို ျပင္ဆင္ေပးရာ၀ယ္ ဘက္စံု ပညာေရး အတြက္လည္းေကာင္း၊ စဥ္းစားေတြးေတာမႈ စြမ္းရည္ ျမင့္မားေစေရးအတြက္ လည္းေကာင္း၊ တစ္ဦးခ်င္း၏ ေမြးရာပါ ဗီဇ ဥာဏ္ရည္မ်ား မပ်က္စီးေစေရးအတြက္ လည္းေကာင္း ပညာေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ လုပ္ေဆာင္ရန္မွာ အေရးတၾကီး လိုအပ္ ေလသည္။ အဓိကအားျဖင့္ “လက္ေတြ႔လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားျဖင့္ သင္ယူျခင္း Hands-on ” ႏွင့္ “ဦးေခါင္းမ်ားျဖင့္ စဥ္းစား ေတြးေတာ သင္ယူျခင္း Heads-on” ၂ ခုစလံုး ပါရွိေသာ ပညာေရးကို ဆိုလုိပါသည္။ စာသင္ခန္းမ်ားတြင္ လက္ေတြ႔ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားကို “မလုပ္ေဆာင္မီ”၊ “လုပ္ေဆာင္ေနစဥ္” ႏွင့္ “လုုပ္ေဆာင္ျပီးစီး” သည့္ အခ်ိန္တိုင္းတြင္ ကေလးမ်ားအား “မည္သို႔စဥ္းစား ေတြးေတာရမည္ကို” လည္း သင္ၾကားေပးရပါအံုးမည္။

စဥ္းစားေတြးေတာရင္း သင္ယူျခင္းျဖစ္ေျမာက္ရန္အတြက္ အားလံုးစဥ္းစားသင့္ပါသည္။

စာသင္ခန္းအတြင္း အထီးက်န္ဆန္မႈ

ေက်ာင္းသားေတြဟာ သီးသန္႔မေနသင့္ပါ။

သိန္းႏိုင္

ႏွစ္ဆယ့္တစ္ရာစု လူသားဟာ ပုိမိုငယ္ရြယ္ျပီး၊ ျပားေနတဲ့ကမၻာမွာရွင္သန္ၾကရတာပါ။ ဆိုလိုတာကေတာ့ အကြာအေ၀းနဲ႔ အခ်ိန္ကာလကန္႔သတ္ခ်က္ေတြကို ေက်ာ္ျဖတ္ႏိုင္ခဲ့ျပီး လူအခ်င္းခ်င္း ဆက္ဆံေရးေတြ၊ အဓိပၸါယ္ရွိတဲ့ ေဆြးေႏြးေျပာဆိုမႈေတြကို တစ္ကမၻာလံုးမွာရွိတဲ့ လူေတြနဲ႔ ျပဳလုပ္လာႏိုင္ပါျပီ။ သို႔ေပမဲ့ တစ္ဦးခ်င္း အေနနဲ႔ လူအမ်ားစုၾကီးဟာ အထီးက်န္ဆန္ျခင္းႏွင့္ ေဘးဖယ္ထားျခင္းကို ခံစားေနၾကရတုန္းပါ။

ဆက္သြယ္ေရးနည္းပညာေတြ တိုးတက္ထြန္းကားလာေနပါလ်က္နဲ႔ ဘာေၾကာင့္ လူသားအခ်င္းခ်င္း ဆက္ဆံ ေရးေတြမွာ ပိုလို႔ ထိထိေရာက္ေရာက္မျဖစ္လာေသးတာပါလဲ။ လူေတြကို စုစုစည္းစည္း အတူတကြ ရွိေနေစ သင့္မယ့္အစား ကမၻာလံုးဆိုင္ရာဖြံ႔ျဖိဳးမႈဟာ လူေတြကို ေ၀းကြာေနေစရတာလဲ။

အထီးက်န္ဆန္မႈ ပလိပ္ေရာဂါ

လူသားတစ္ဦးတည္း သီးသန္႔ေနလို႔မျဖစ္ဘူး၊ လူဟာ လူမႈေရးသတၱ၀ါျဖစ္တယ္ဆိုတာေတြကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ အေသအခ်ာနားလည္ထားျပီးသားပါ။ သို႔ေသာ္လည္း စာရင္းဇယားေတြအရ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ ့မ်က္ေမွာက္ေခတ္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြင္းက လူ႔အလႊာအဆင့္ဆင့္တိုင္းမွာ အထီးက်န္ဆန္မႈဟာ အေတာ့္ကို ပ်ံ႕႕႔နွံ လို႔ ေနတယ္လုိ႔ သိရတယ္။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းမ်ားေတြမွာပါ။ အထီးက်န္ဆန္ျခင္းဆိုတာ အဓိပၸါယ္ရွိေသာ လူမႈဆက္ဆံေရးမျဖစ္ထြန္းတဲ့အခါမွာ ရရွိတဲ့ ခံစားခ်က္ရယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ပ်င္းရိေလးတြဲမႈနဲ႔ ရည္မွန္းခ်က္ ကင္းမဲ့မႈေတြ တြဲဖက္လို႔ပါေနတတ္ပါတယ္။

သိပ္မၾကာခင္မွာဘဲ အထီးက်န္ဆန္ေနတဲ့သူဟာ ေန႔စဥ္လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြ၊ ပံုမွန္လည္ပတ္ေနမႈေတြကို လုပ္ေဆာင္ဖို႔ စိတ္လက္မပါျဖစ္လာေတာ့တယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ အဓိပါယ္ရွိမႈနဲ႔ အေရးပါမႈ ေပ်ာက္ဆံုး ေနလို႔ပါ။ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ မိမိရဲ႔အားနည္းခ်က္ေတြအတြက္ မိမိကုိယ္ကိုဘဲ အျပစ္ဖို႔လာေတာ့တယ္။ မိမိရဲ႔ အထီးက်န္ဆန္ေနမႈအေပၚမွာ အျခားသူေတြကလည္း စာနာစိတ္မရွိ၊ နားလည္မႈမေပးႏုိင္၊ သည္းမခံႏိုင္ ေတြျဖစ္လာျပီ။ ဒီလိုနဲ႔ဘဲ ပိုျပီးေတာ့ ေ၀းကြာ၊ အထီးက်န္ဆန္လာရျပန္တယ္။

ျဖစ္ရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းမ်ား

အရွိန္ႏႈန္းထားသိပ္ကို ျမန္ဆန္ေနတဲ့ ယေန႔ကမၻာမွာ အရည္အေသြးနဲ႔ ကၽြမ္းက်င္မႈ၊ တတ္သိမႈဟာ ထပ္တူက် ေနျပီး ထုတ္လုပ္မႈ စြမ္းအားအျမင့္မားဆံုးကို အခ်ိန္တိုအတြင္းလုပ္ေဆာင္ႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္း အသေခၤ်ကို တီထြင္ ေဖာ္ထုတ္ခဲ့ပါျပီ။ ဒီျဖစ္စဥ္အတြင္းမွာဘဲ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ အျခားသူေတြနဲ႔ ထိေတြ႔ဆက္ဆံရမႈေတြ၊ ယဥ္ေက်းမႈ ကူးလူးဖလွယ္ဆက္ဆံရမႈေတြ အခြင့္အေရးမ်ားစြာကို စေတးပစ္လိုက္ရပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ လယ္ယာ စိုက္ပ်ဳိးေရး လူ႔အသိုင္းအ၀ုိင္းမွာ ေကာက္ပဲသီးႏွံ ရိတ္သိမ္းခ်ိန္ဆိုတာဟာ အတူတူစုေပါင္းလုပ္ကိုင္ၾကရတယ္။ လယ္ယာစိုက္ပ်ဳိးေရးလုပ္တဲ့ မိသားစုေတြကို ကူညီေပးဖို႔ ရြာလံုးကၽြတ္ထြက္လာၾကတယ္။ ျပီးျပီ ဆိုတာနဲ႔ ေကာက္ရိတ္ပြဲေတာ္ရယ္လို႔ ဆင္ယင္က်င္းပၾကျပန္တယ္။ အေတြ႔အၾကံဳေတြဖလွယ္ၾက၊ ေျပာဆိုေဆြးေႏြးၾက၊ ေတးသီခ်င္းေတြသီက်ဴးၾက၊ ရိုးရာအကေတြကခုန္ၾက၊ ပံုျပင္ဇာတ္လမ္းေတြေျပာျပၾကနဲ႔ေပါ့။ အတိုခ်ဳပ္ ေျပာရရင္ေတာ့ လူေတြအခ်င္းခ်င္း အဓိပၸါယ္ျပည့္၀တဲ့ လူမႈဆက္ဆံေရးေတြ အမ်ားၾကီးျဖစ္ထြန္းခဲ့တာပါ။ ဒီလိုလူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာ အထီးက်န္ဆန္ျခင္းဆိုတာ မၾကားခဲ့ဘူးတဲ့ စကားလံုးရယ္ပါ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ႔ မ်က္ေမွာက္ေခတ္မွာေတာ့ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္ေနပါျပီ။

ေက်ာင္းႏွင့္ စာသင္ခန္းအတြင္း အထီးက်န္ဆန္ျခင္း

ေက်ာင္းေတြဟာလည္း လည္ပတ္တဲ့ႏႈန္းထားျမန္ဆန္တဲ့ အေျခအေနကိုေရာက္ေနျပီ။ ပံုစံက်ေနတဲ့ ေက်ာင္း ေတြမွာ တစ္ေန႔တာကို ေခါင္းေလာင္းထိုးတာနဲ႔ စတင္မယ္။ အဲဒီေနာက္ေတာ့ ဘာသာရပ္တစ္ခုျပီး တစ္ခုကို တိက်တဲ့အခ်ိန္ဇယားနဲ႔သင္ၾကားမယ္။ ၾကားထဲမွာ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြကို အနီးကပ္ ေစာင့္ၾကပ္ ၾကည့္ရႈတဲ့ အားလပ္ခ်ိန္ေတြရွိတယ္။ ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ ေခါင္းေလာင္းထိုး ေက်ာင္းလႊတ္ေတာ့တယ္။
ဆရာဆရာမေတြေရာ၊ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြပါ အခ်င္းခ်င္းအျပန္အလွန္ေျပာဆိုေဆြးေႏြးတဲ့ သက္ေတာင့္သက္သာရွိတဲ့ ဆက္ဆံေရးပံုစံေတြအတြက္ အခ်ိန္မေပးႏိုင္ၾကပါဘူး။ ကိုယ့္တာ၀န္၊ သူ႔တာ၀န္ ေတြကို သတ္သတ္မွတ္မွတ္ထားရွိတယ္။ တိတိက်က်ထားရွိတဲ့ ပံုစံထဲမွာ (ဆရာအလုပ္၊ ေက်ာင္းသားအလုပ္) ကိုယ့္အလုပ္ကိုယ္လုပ္ ဖို႔ေလာက္ကိုသာ အာရံုစိုက္ၾကတယ္။ လုပ္လည္းလုပ္ၾကပါတယ္။ မလိုလားအပ္တဲ့ ရလဒ္ေတြနဲ႔ အျပစ္ေပးအေရးယူခံရမႈေတြကို ေရွာင္ရွား ႏိုင္ဖို႔လိုတာကိုး။

ကံဆိုးတာ တစ္ခုကေတာ့ ေက်ာင္းမွာ ေအာင္ျမင္မႈ (စာရဖို႔) ဆိုတာကိုသာလွ်င္ ပုိအေလးထားတတ္ၾကျပီး လူမႈဆက္ဆံေရးအပိုင္းကို လစ္လ်ဴရႈထား တတ္ၾက ပါတယ္။ အက်ဳးိဆက္ကေတာ့ အထီးက်န္ဆန္ရျခင္းဆိုတဲ့ ရလဒ္ဆိုးကို ေက်ာင္းေတြမွာ ေတြ႔ျမင္ရတာပါဘဲ။ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားအမ်ားစုဟာ အထီးက်န္မႈ ကို ခံစားၾကရတဲ့အတြက္ စာသင္ရာမွာ ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ မလုပ္ေဆာင္ႏုိင္တာဟာ အံၾသစရာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ သူတို႔အတြက္ ဘ၀နဲ႔အဆက္အစပ္ကင္းမဲ့တယ္၊ အဓိပၸါယ္မဲ့တယ္လို႔ ခံစားေနရလို႔ျဖစ္တယ္။ တစ္ကမၻာလံုးမွာလည္း အထီးက်န္ဆန္ျခင္းဆုိတာဟာ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသား ေတြထဲမွာ မိမိကုိယ္ကို အဆံုးစီရင္ျခင္းရဲ႔ အဓိကအေၾကာင္းတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။

ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြကို အၾကံေပးႏွစ္သိမ့္ျခင္း

တိုးတက္ေျပာင္းလဲလိုတဲ့ ေက်ာင္းေတြမွာ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြရဲ႔ စိတ္လႈပ္ရွားခံစားရမႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ထိေရာက္တဲ့ အၾကံျပဳ လမ္းညႊန္ အစီအစဥ္ေတြကိုထားရွိၾကပါတယ္။ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသား ေတြရဲ႔ အထီးက်န္ဆန္တဲ့ စိတ္ခံစားမႈကို ပံ့ပိုးကူညီေပးႏုိင္ဖို႔ျဖစ္ပါတယ္။ ေက်ာင္းေတြမွာ အပတ္စဥ္ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားအခ်င္းခ်င္း အုပ္စုငယ္တြင္းေတြ႔ဆံုပြဲျဖစ္ေစ၊ တစ္ဦးခ်င္း ေတြ႔ဆံုပြဲျဖစ္ေစ စီစဥ္ ထားရွိတယ္။ အက်င့္စာရိတၱႏွင့္ နီတိဖြံ႔ျဖိဳးမႈေတြအတြက္ အၾကံျပဳလမ္းညႊန္သူ (ေရွ႔ေဆာင္လမ္းညႊန္သူ အေနနဲ႔ တာ၀န္ယူ ေပးတဲ့ ဆရာဆရာမတစ္ဦးဦး) ေတြပါ၀င္ေလ့ရွိတယ္။ ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြရဲ႔ ပုဂၢလႏွင့္ ပညာေရး ရည္မွန္းခ်က္ေတြကို ေဆြးေႏြးၾကတာပါ။ ေန႔စဥ္ၾကံဳေတြ႔ေနရတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြကို ေဆြးေႏြးျခင္း၊ မိမိရဲ႔ စံတန္ဖိုးေတြကို သတ္မွတ္ျခင္း၊ လမ္းညႊန္ေျပာဆိုသူေတြနဲ႔ ယံုၾကည္စိတ္ခ်ရတဲ့ ဆက္ဆံေရးကို တည္ေဆာက္ ၾကျခင္း၊ လူမႈဆက္ဆံေရးစြမ္းရည္ေတြကို ပ်ဳိးေထာင္ေလ့က်င့္ျခင္း၊ လုပ္ငန္းခြင္တြင္း ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင့္ ေလ့လာေစျခင္း၊ အေကာင္းဆံုး၊ အေတာ္ဆံုးဆိုတာကို အဓိပၸါယ္သတ္မွတ္ ဖြင့္ဆိုျခင္း၊ အျခားသူေတြရဲ႔ အေကာင္းဆံုး၊ အေတာ္ဆံုးအခ်က္ေတြကို ရွာေဖြေလ့လာၾကျခင္း စတဲ့ လုပ္ေဆာင္မႈေတြအတြက္ အခ်ိန္ေပး လုပ္ၾကပါတယ္။

ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားအခ်င္းခ်င္းျဖစ္ေစ၊ ဆရာဆရာမေတြနဲ႔ျဖစ္ေစ အဓိပၸါယ္ရွိတဲ့ ထိေတြ႔ ဆက္ဆံေရး ေတြကို ဖန္တီးထားရွိေပးျခင္းဟာ ေက်ာင္းတြင္း အထီးက်န္ဆန္ျခင္းအတြက္ ကုစားရာမွာ အေကာင္းဆံုး ေဆး ျဖစ္ပါေၾကာင္း။

သိန္းႏိုင္

အဆံုးသတ္မွာ (၀တၳဳတို)

(၁)
အခ်ိန္ကား- (၁၉၉၅) ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လ။
ေနရာကား- နယ္ျမိဳ႕ေလးတျမိဳ႕မွ အထက ေက်ာင္းေတာ္တခု။

“မ်ိဳးေဇာ္ႏိုင္၊ ေနမင္း၊ ထက္ထက္ေအာင္။ အတန္းေရွ႕ထြက္ခဲ့စမ္း“

ဆူညံေနေသာအတန္းသည္ ဆရာမေဒၚခင္လွေ၀ အသံေၾကာင့္ ျငိမ္သက္တိတ္ဆိတ္သြားသည္။ ဆရာမ ၀င္လာတာ သတိမထားမိပဲ အတန္းေနာက္တြင္ မုန္႕စားေနသူမ်ားကလဲ မုန္႕ထုပ္မ်ားကို လြယ္အိတ္ထဲ မသိမသာ ထိုးထည့္လိုက္ၾကသည္။ ပထ၀ီအခ်ိန္မွ သမိုင္းအခ်ိန္အကူးအေျပာင္းတြင္ သမိုင္းဆရာမ မလာေသးတာေၾကာင့္ ေက်ာင္းသားသဘာ၀ တြတ္တြတ္ထိုး စကားမ်ားေနၾကသျဖင့္ အတန္းပိုင္ဆရာမ ၀င္လာတာကို သတိမထားလိုက္မိၾက။ ဆရာမအသံထြက္လာမွ ျပဴးျပဴးျပာျပာ ျဖစ္ကုန္ၾကရသည္။ ထက္ထက္ေအာင္တေယာက္လဲ သူမနာမည္ေခၚလိုက္သံျဖစ္တာေၾကာင့္ ရုတ္တရက္ လန္႕သြားရသည္။ မ်ိဳးေဇာ္ႏိုင္ႏွင့္ ေနမင္းကို လွည့္ၾကည့္မိသည္။ သူမကို လွမ္းၾကည့္ေနေသာ မ်က္လံုးမ်ားကို ျမင္လိုက္ရသည္။ ဆရာမကို မသိမသာ ခိုးၾကည့္လိုက္ေတာ့ ေဒါသမ်ားျပည့္လွ်ံေနေသာ မ်က္ႏွာကို ေတြ႕လိုက္ရသည္။ ဆရာမေဒါသ ျဖစ္ေလာက္ေအာင္ ဘာေတြမ်ား လုပ္ခဲ့မိသလဲလို႕ ျပန္စဥ္းစား ၾကည့္မိသည္။ စဥ္းစားလို႕ မရ။


“ထြက္ခဲ့လို႕ ေျပာေနတယ္ေလ“
ဆရာမရဲ႕ အမိန္႕သံကို ထပ္ၾကားရျပန္သည္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ရင္ဆိုင္ရေတာ့မည္မို႕ ေခါင္းငံု႕လက္ပိုက္ရင္း သူမ အတန္းေရွ႕ထြက္သြားလိုက္သည္။ သူမတို႕ေက်ာင္းတြင္ ဆရာမေဒၚခင္လွေ၀၏ အာဏာစက္ကား ၾကီးမားလွသည္။ ဆယ္တန္းဆရာမေပမယ့္ ဆယ္တန္း မေရာက္ခင္ကတည္းက ဆရာမနာမည္ကို ၾကားဖူးထားၾကျပီးသား။ ဆရာမအတန္းသို႕ ေရာက္မွာကို ေက်ာင္းသားတိုင္း ေၾကာက္ၾကသည္။ သို႕ေပမယ့္ သူမဆယ္တန္းေရာက္ေတာ့ ေဒၚခင္လွေ၀က သူမရဲ႕ အတန္းပိုင္ ဆရာမျဖစ္လာခဲ့သည္။ အသင္အျပ ေကာင္းေပမယ့္ စည္းကမ္းၾကီးလြန္းတာေၾကာင့္ သူမစာသင္ခ်ိန္တြင္ မည္သူမွ် မလွဳပ္ရဲၾက။ ဆရာမကို ရိုေသေလးစားေပမယ့္ ဆရာမမ်က္ႏွာက လိုအပ္တာထက္ ပိုတင္းေနတတ္တာ၊ ေက်ာင္းသားေတြကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ရိုက္ႏွက္ဆံုးမတတ္တာကိုေတာ့ သူမစိတ္ထဲ ဘ၀င္မက်လွ။

“ကိုယ့္အျပစ္ ကိုယ္သိၾကလား“
“ခင္ဗ်ာ-----“ “ရွင္“
မ်ိဳးေဇာ္ႏိုင္ႏွင့္ သူမအသံတို႕က တျပိဳင္နက္ထြက္သြားသည္။ ေနမင္းမ်က္ႏွာကလဲ ဆီးရြက္ေလာက္ ငယ္သလို ျဖစ္သြားသည္။

“မင္းတို႕ ဖြံ႕ျဖိဳးေရးအခ်ိန္မွာ ဘာလုပ္ေနၾကလဲ“

ဆရာမေျပာလိုက္ေတာ့မွ နံနက္က ဖြံ႕ျဖိဳးေရးအခ်ိန္ကို ျပန္သတိရသြားသည္။ သူမတို႕ေက်ာင္းတြင္ ဗုဒၶဟူးေန႕ နံနက္တိုင္း ဖြံ႕ျဖိဳးေရး အခ်ိန္ဆိုတာ ရွိသည္။ စိုက္ပ်ိဳးေရး၊ ဂီတ၊ အိမ္တြင္းမွဳ ဆိုျပီး ၾကိဳက္ရာေရြးလို႕ရသည္။ သူမကေတာ့ ဂီတဆိုတာမွာလဲ အျဖစ္မရွိ၊ အိမ္တြင္းမွဳဆိုတာကလဲ ၀ါသနာ မပါသည္မို႕ တခုပဲက်န္သည့္ စိုက္ပ်ိဳးေရးကိုပဲ ေရြးျဖစ္ေတာ့သည္။ သို႕ေပမယ့္လဲ စိုက္ပ်ိဳးေရးသာ ဆိုရသည္။ သူမတို႕ တကယ္လုပ္ရသည္က အမွိဳက္ေတာင္းေလးေတြ ႏွစ္ေယာက္တတြဲကိုင္ျပီး ေက်ာင္းေဘာလံုးကြင္းထဲတြင္ အမွိဳက္လိုက္ေကာက္ရျခင္းျဖစ္သည္။ အမွိဳက္ေကာက္ျပီးလွ်င္ ျမက္ႏုတ္ၾကရသည္။ ဂီတယူထားသူမ်ားမွာလဲ သိပ္ေတာ့ မထူးလွ။ ပထမေလးပတ္ေလာက္ေတာ့ ပတၱလားတီးဆရာတေယာက္ ေရာက္လာျပီး မဟာဂီတအဆိုကို သင္ေပးသည္တဲ့။ ေနာက္ေတာ့ ဆိုကေရးတီးျပိဳင္ပြဲဆိုလား၊ ဘာဆိုလား ရွိ၍ ေရာက္မလာျပန္ေတာ့။ ဒီေတာ့ ဂီတယူထားသူမ်ားက စည္းနဲ႕ ၀ါးေလးေတြ ကိုင္ျပီး ဂီတခန္းထဲတြင္ စကားမ်ားၾကေလသည္။ အိမ္တြင္းမွဳခန္းမွာကလဲ ထိုနည္းလည္းေကာင္း။

ဆယ္တန္းႏွစ္လို စာက်က္ဖို႕ အခ်ိန္ရွားပါးသည့္ ႏွစ္မွာ ဘာမွလဲ ထိထိေရာက္ေရာက္မရွိပဲ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ ေလးဆယ့္ငါးမိနစ္တာ အခ်ိန္ကို ျဖဳန္းပစ္ေနသည့္၊ ဒီလိုအခ်ိန္မ်ိဳး ဘာေၾကာင့္ ရွိေနရလဲ သူမမသိ။ သူမအေမကို မေက်မနပ္နဲ႕ ရင္ဖြင့္ေတာ့ ပညာေရးစနစ္ထဲမွာ ဒီလိုဖြံ႕ျဖိဳးေရးအခ်ိန္ပါရမယ္လို႕ ထည့္ထားလို႕ ေနမွာေပါ့ဟုသာ ဆိုေလသည္။ “အဲလိုပါရင္လဲ တကယ္ထိေရာက္ေအာင္ ဘာေၾကာင့္ မလုပ္ပဲ ဟန္ျပအခြံ႕ၾကီး ျဖစ္ေနရတာလဲ“ လို႕ သူမျပန္ေမးတာကိုက်ေတာ့ ေမေမက ဘာမွျပန္မေျဖခဲ့။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီလိုအလဟႆ အခ်ိန္ျဖဳန္းမွဳၾကီးကို သူမစိတ္ညစ္လွပါသည္။

“ဖြံ႕ျဖိဳးေရး အခ်ိန္မွာ ဘာလို႕ စာက်က္ေနၾကလဲ။ မင္းတို႕ကို သူ႕အခ်ိန္နဲ႕သူ စာလုပ္ဖို႕ ေျပာထားတယ္မဟုတ္လား။ သမိုင္းအခ်ိန္မွာ ပထ၀ီစာအုပ္ေတြ စားပြဲေပၚ မျမင္ခ်င္ဘူး။ အီကိုအခ်ိန္မွာ သခ်ၤာတြက္ေနတာ မလိုခ်င္ဘူးလို႕ ငါေျပာထားတယ္မလား“
“ဟုတ္ကဲ့ဆရာမ“

ေနမင္းအသံ တိုးတိုးေလးက ထြက္ေပၚလာသည္။ သူမကေတာ့ ဘာမွမေျပာမိ။ သက္ဆိုင္ရာ ဘာသာရပ္အခ်ိန္မွာ သူ႕အကန္႕နဲ႕သူ စိတ္၀င္စားတတ္ေအာင္ သူမကိုယ္သူမ ေလ့က်င့္ခဲ့ျပီးသား။ ဒီေလာက္အထိ စည္းကမ္းမဲ့သူ မဟုတ္။ သို႕ေပမယ့္ စိုက္ပ်ိဳးေရးခ်ိန္ ဆိုျပီး ျမက္ႏွုတ္ခိုင္းထားလို႕ ႏွဳတ္စရာ မလိုေတာ့တဲ့ ျမက္ေဘးမွာ ဟန္ျပထိုင္ျပီး စကားထိုင္မ်ားေနၾကခ်ိန္ကို အလဟႆ မျဖစ္ေစခ်င္တာေၾကာင့္ မွတ္စုစာအုပ္ထုတ္ျပီး စာက်က္လိုက္မိတာျဖစ္သည္။ အနီးက စာၾကမ္းပိုး ေနမင္းက ေတြ႕သြားျပီး သူမနဲ႕တူတူ စာလာက်က္ေလသည္။ မ်ိဳးေဇာ္ႏိုင္ကေတာ့ ဘာရယ္မဟုတ္။ စာရြတ္သံၾကားရလွ်င္ သူ႕အတြက္ ပိုအက်ိဳးရွိတယ္ေျပာျပီး သူမတို႕နား ေရာက္လာခဲ့တာျဖစ္သည္။


“မင္းတို႕မွာ အျပစ္ရွိလား၊ မရွိဘူးလား“
“ရွိပါတယ္ဆရာမ“
“ရွိပါတယ္“

ေနမင္းအသံႏွင့္ မ်ိဳးေဇာ္ႏိုင္အသံတို႕က ေရွ႕ဆင့္ေနာက္ဆင့္ ထြက္လာသည္။ သူမ ဘာမွ ျပန္မေျပာမိ။ ဆရာမအၾကည့္က သူမဆီသို႕ ေရာက္လာသည္။

“ထက္ထက္ေအာင္၊ ဆရာမေမးေနတယ္ေလ“
“မရွိပါဘူး ဆရာမ“
“ဘာ“

ဆရာမေအာ္သံေၾကာင့္ သူမ ဆတ္ခနဲျဖစ္သြားသည္။ ေျပာလိုက္မိတာ မွားသြားျပီလားလို႕ ေတြးလိုက္မိသည္။ သို႕ေပမယ့္ သူမ မမွားပါ။ ဒါကို စိတ္ထဲက အလိုလိုသိေနသည္။ တန္ဖိုးရွိတဲ့ အခ်ိန္ေတြကို ဟန္ေရးျပျပီး စကားမ်ား အခ်ိန္ျဖဳန္းေနရမယ့္အစား စာက်က္မိတဲ့ ေက်ာင္းသူတေယာက္မွာ အျပစ္ရွိရသတဲ့လား။ မျဖစ္ႏိုင္ပါ။

စားပြဲေပၚက ၾကိမ္လံုးကို ဆရာမဆြဲယူလိုက္တာ ေတြ႕ရသည္။
“ျဖန္း- ျဖန္း“
စားပြဲကို ရိုက္လိုက္ေသာ ၾကိမ္လံုးသံက ထြက္ေပၚလာသည္။

“ကဲ- တတန္းလံုးကို ဆရာမ ေမးမယ္။ ထက္ထက္ေအာင္မွာ အျပစ္ရွိသလား၊ မရွိဘူးလား“

တတန္းလံုး တိတ္ေနသည္။ ဘာသံမွ မၾကားရ။ ဆရာမကို တလွည့္၊ သူမကို တလွည့္ ၾကည့္ေနၾကသည္။

“ေျဖၾကေလ။ မင္းတို႕မွာ ပါးစပ္ မပါဘူးလား။ အျပစ္မရွိဘူးလို႕ ထင္တဲ့လူေတြ လက္ေထာင္စမ္း“

ဟိုတစ၊ ဒီတစ လက္မ်ားေထာင္လာတာ ေတြ႕ရသည္။ လက္ေထာင္သူေတြထဲမွာ မီမီကို ေတြ႕လိုက္ရေတာ့ သူမ ၀မ္းသာသြားေလသည္။ သူမရဲ႕ အခ်စ္ဆံုး သူငယ္ခ်င္း။ သူမကို ျပင္ပစာဖတ္၀ိုင္းတခုကို ေခၚသြားေပးခဲ့တဲ့ သူငယ္ခ်င္း။ စာအရမ္းဖတ္ျပီး၊ အဖိုးတန္စကားလံုးေတြပဲ ေရြးေျပာတတ္လို႕ ငယ္ေပါင္း သူငယ္ခ်င္းေတြေပမယ့္ အခ်င္းခ်င္းကေတာင္ ျပန္ေလးစားရသူ။ ျပီးေတာ့ ဒီအတန္းရဲ႕ အတန္းေခါင္းေဆာင္။

“အဲဒီလက္ေထာင္တဲ့ လူေတြပါ မတ္တပ္ရပ္စမ္း။ မင္းတို႕က ငါ့ကို အာခံတယ္ေပါ့ေလ“

ဆရာမ အေျပာေၾကာင့္ တခ်ိဳ႕က လက္မ်ား ကပ်ာကယာ ျပန္ခ်ျပီး မသိခ်င္ေယာင္ ေဆာင္ေနၾကေလသည္။ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ မတ္တပ္ထရပ္လိုက္ၾကသည္။ ဆရာမကို သူမ မေက်မနပ္ႏွင့္ လွမ္းၾကည့္လိုက္မိသည္။ ဘာလုပ္တာလဲ စဥ္းစားလို႕ မရ။ ေရြးခ်ယ္ခိုင္းျပီးမွ ကိုယ့္ဘက္ကို မေထာက္ခံသူေတြကို အျပစ္ေပးတာ တရားမွ်တမွဳ ရွိပါရဲ႕လား။

“ကဲ- ဒီေလာက္ေတာင္ ျဖစ္လွတာ။ အာခံခ်င္ဦး“
ဆရာမရဲ႕ ၾကိမ္ခ်က္မ်ားက အနီးဆံုး မ်ိဳးေဇာ္ႏိုင္ကိုယ္ေပၚသို႕ အရင္က်သည္။ ျပီးေတာ့ ေနမင္း။ ျပီးေတာ့ - သူမ။ မ်ိဳးေဇာ္ႏိုင္နဲ႕ ေနမင္းတို႕ဆီမွာ သံုးေလးခ်က္ေပမယ့္ သူမဆီက်ေတာ့ ဆယ္ခ်က္ထက္ မကေတာ့။ နာက်င္မွဳေၾကာင့္ သူမအံကို တင္းတင္းၾကိတ္ထားလိုက္မိသည္။ ခႏၶာကိုယ္ေပၚသို႕ ၾကိမ္တခ်က္ က်လာတိုင္း မ်က္ရည္မ်ား ၀ဲတက္သြားရသည္။ ငိုခ်င္ေပမယ့္ သူမ ေအာင့္ထားလိုက္သည္။ “မငိုနဲ႕ ထက္ထက္ေအာင္။ မ်က္ရည္မက်မိေစနဲ႕“ ။ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ ျပန္အားေပးလိုက္သည္။ ဆရာမက အားရေအာင္ရိုက္ျပီးမွ ၾကိမ္ကို ပစ္ခ်လိုက္ေလသည္။

“ကိုယ့္ေနရာကိုယ္ ျပန္ၾကစမ္း။ အတန္းခ်ိန္ျပီးတဲ့ အထိ မတ္တပ္ရပ္ေန။ အခုရပ္ေနတဲ့ လူေတြလဲ မထိုင္နဲ႕။ တခ်ိန္လံုး မတ္တပ္ရပ္ရမယ္။ မင္းတို႕သမိုင္း ဆရာမ ဒီေန႕မလာဘူး။ အီကိုသင္မယ္။ က်န္တဲ့လူေတြ စာအုပ္ထုတ္“

တုတ္တုတ္မွ် မလွဳပ္ရဲပဲ ထိုင္ေနသူမ်ား၏ စာအုပ္ထုတ္၊ စာရြက္လွန္ေလွာသံမ်ား ထြက္ေပၚလာသည္။

(၂)

“ငါ၊ ဒီကိစၥကို မေက်နပ္ဘူးဟာ“
မီမီ့စကားေၾကာင့္ သူမတို႕ အၾကည့္က မီမီ့ဆီ ေရာက္သြားသည္။ ေက်ာင္းအားရက္မို႕ သူမႏွင့္ ေနမင္းတို႕ မီမီ့အိမ္မွာ စုျပီး စာက်က္ေနၾကတာျဖစ္သည္။

“ဘာကို ေျပာတာလဲ“
ေနမင္းက စကားစသည္။
“နင္တို႕ အရိုက္ခံရတဲ့ ကိစၥကို“
“ထားလိုက္ပါေတာ့ဟာ။ ျပန္ေျပာမေနနဲ႕ေတာ့“
“ေျပာရမယ္ ေနမင္းရဲ႕။ နင္တို႕က ဒီေလာက္မွ မခံရတာ။ ေျပာအားရွိမွာေပါ့။ ထက္ထက္က်ေတာ့ တကိုယ္လံုး အရွိဳးခ်င္း ထပ္သြားတာ“

ေနမင္းက သူမဆီသို႕ လွည့္ၾကည့္သည္။
“ထက္ထက္။ နင္နာေနေသးလားဟင္။ ေဆးလူးလိုက္ဦးေနာ္“
“ရပါတယ္ဟာ။ ငါ ခံႏိုင္ရည္ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကိုယ္ေပၚက အနာထက္ စိတ္ထဲက အနာက ပိုဆိုးတယ္ဟ။ ငါ့မွာ အျပစ္တကယ္ရွိရင္ ဆရာမဘယ္ေလာက္ ရိုက္ရိုက္ဟာ။ ခုဟာက်ေတာ့ အျပစ္မရွိပဲ ခံရတာ“
“ဟဲ့။ နင္အခုထိ မမွတ္ေသးဘူးလား။ နင္အဲလို သြားျငင္းလို႕ ခံရတာေလ“
“သူက အမွန္ေျပာတာပဲ။ ျငင္းတာမွ မဟုတ္တာ“
ေနမင္းအေျပာကို မီမီက ၀င္ေခ်ပေလသည္။

“မွန္တာေတြ၊ မမွန္တာေတြေတာ့ ငါ မသိဘူးဟာ။ ဒါေပမယ့္ ဆရာမက ေက်ာင္းခန္းထဲမွာ ငါတို႕ကို ရိုက္ပိုင္ခြင့္ အာဏာရွိတယ္ေလ။ သူရိုက္မွာမို႕ အျပစ္ရွိလား ေမးရင္ ရွိတယ္ေျပာေျပာ၊ မရွိဘူးေျပာေျပာ အရိုက္ခံရမွာပဲ။ ဒီေတာ့ မရွိဘူးေျပာျပီး အေသေဆာ္ခံရမွာထက္စာရင္ ရွိတယ္ေျပာလိုက္တာက ပိုမသက္သာဘူးလား“

ေနမင္းက ေဘာပင္ေလးကို ေဆာ့ရင္း ေျပာသည္။ မီမီကေတာ့ ေနမင္းစကားကုိ နားေထာင္ရင္း ျပတင္းေပါက္ အျပင္သို႕ ေငးေနသည္။ အမွန္တရားအတြက္ ျဖစ္ခ်င္ရာျဖစ္ ရင္ဆိုင္လိုစိတ္ရွိေသာ သူမႏွင့္ မွန္သည္ျဖစ္ျဖစ္၊ မွားသည္ျဖစ္ျဖစ္ အခြင့္အာဏာရွိသူလုပ္လွ်င္ ေခါင္းငံု႕ခံျပီး သက္သာရာရွာလိုစိတ္ရွိေသာ ေနမင္းတို႕ရဲ႕ မတူညီေသာ စိတ္အေျခခံကို သတိထားမိတာမို႕ သူမ ဆက္ေျပာခ်င္စိတ္ မရွိေတာ့။

စကားျဖတ္လိုေဇာႏွင့္ မီမီေငးေနသည့္ ျပတင္းေပါက္ဘက္ လိုက္ၾကည့္လိုက္မိသည္။ တဘက္ျခံထဲမွာ ကေလးေလးတေယာက္ ထိုင္ငိုေနတာ ေတြ႕ရသည္။

“အင္း- ဒီေန႕လဲ ဖိုးသားေလး အရိုက္ခံထားရျပန္ျပီထင္တယ္“

မီမီက တိုးတိုးေလး ေရရြတ္သည္။

“အဲဒီကေလးေလးက အျမဲအရိုက္ခံေနရလို႕လား“

တခါတေလမွာ ဒီကေလးေလး ငိုေနတတ္တာ ေတြ႕ဖူးေပမယ့္ တခါမွ မီမီ့ကို ေမးမၾကည့္မိခဲ့။

“ငါေလ။ အဲဒီကေလးေလးကို သိပ္သနားတာပဲ။ က်ြဲႏွစ္ေကာင္ခတ္တဲ့အၾကားမွာ ေျမစာပင္ျဖစ္ေနတာ“
“ဟင္- ဘယ္လို“
“လူၾကီးခ်င္း ေပးစားလို႕ ယူထားၾကရတာတဲ့ဟာ။ ငါၾကားတာေတာ့။ အဆက္ေဟာင္းေတြနဲ႕လဲ ျပန္ဆက္ေနၾကတယ္တဲ့။ ကြာခ်င္ေနၾကတာကိုးလဲ ကေလးေလးအေၾကာင္းျပျပီး ႏွစ္ဘက္မိဘက ခြင့္မျပဳဖူးတဲ့“

“ဒုကၡပါပဲဟာ“
“တကယ္ဒုကၡေရာက္တာက ဖိုးသားေလးဟ။ ဘာမွ မသိရွာပဲ မိဘႏွစ္ေယာက္စလံုးက အရွဳပ္ထုတ္ေလးလို႕ ျမင္ေနတာကို ခံေနရရွာတယ္။ ေန႕တိုင္း ေအာ္ဟစ္ရိုက္ႏွက္ခံေနရတဲ့ ကေလးေလးတေယာက္ဟာ တေန႕က်ရင္ လူေတြနဲ႕ ဘယ္လိုဆက္ဆံမလဲ။ ေၾကာက္စိတ္ေတြ၊ မယံုၾကည္စိတ္ေတြ“

“ငါတို႕လဲ ဘာထူးလို႕လဲဟာ။ အမွန္တရားကို မရင္ဆိုင္ရဲေအာင္ ေၾကာက္စိတ္ေတြနဲ႕ သင္းကြပ္ခံ ေနၾကရတာပဲ“
သူမမွတ္ခ်က္ေပးလိုက္ေတာ့ မီမီက ဆတ္ခနဲ လွည့္ၾကည့္ေလသည္။

“ဟဲ့- ဟိုႏွစ္ေကာင္။ နင္တို႕ေတြ စာက်က္ၾကဦးမွာလား“
သခ်ၤာတြက္ေနေသာ ေနမင္းက သူမတို႕ကို လွမ္းေအာ္သည္။
“ေနဦးဟာ။ ငါတို႕ စကားအေကာင္း ေျပာမလို႕“
မီမီက လွမ္းပက္သည္။
“ေအး၊ ေအး။ ေျပာၾက၊ ေျပာၾက။ နင္တို႕ မိန္းခေလးေတြနဲ႕ စာက်က္ရတာေလ အရူးမ လင္လုပ္ရတာက်ေနတာပဲ။ ေတာ္ျပီ။ ျခံထဲမွာ ငါဘိုင္အိုသြားက်က္ဦးမယ္“

ေနမင္းက ေျပာေျပာဆိုဆိုႏွင့္ စာအုပ္လဲယူ၊ ေျပးလဲ ေျပးေလသည္။ သူမေျပးလို႕မရ။ သူမေျပးလွ်င္ သူလွမ္းစသြားေသာ စကားလံုးမ်ားအတြက္ မီမီ့ကြန္ပါဘူး လက္သံႏွင့္ ေတြ႕သြားေပလိမ့္မည္။

“နင္ဘာျဖစ္ေနတာလဲ မီမီ။ ေနမင္းက ဒီလိုပါပဲဟာ“
ေနမင္းႏွင့္ ရန္ျဖစ္ေနက် မီမီ့မ်က္ႏွာေလးက တည္ေနတာမို႕ သူမလွမ္းေမးလိုက္မိသည္။

“ငါတို႕ေတြက ဒီလိုပဲ ေခါင္းငံု႕ခံေနၾကရေတာ့မွာလား“
“ေဟ“
သူမ မီမီ့ကို လွမ္းၾကည့္လိုက္မိသည္။

“ငါအရိုက္ခံထားရတာကို နင္စိတ္မေကာင္း ျဖစ္ေနတာမဟုတ္လား မီမီရယ္။ ထားလိုက္ပါေတာ့ဟာ။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ အမွန္တရားကို ေျပာထြက္သြားလို႕ အနာခံလိုက္ရတာပဲ။ ဆရာမကို စိတ္ဆိုးမိေပမယ့္ ငါ့ကိုယ္ငါ ေတာ့ ေက်နပ္တယ္“

“ငါက နင္ေျပာတဲ့ ေၾကာက္စိတ္နဲ႕ သင္းကြပ္ခံရတာကို ေျပာေနတာပါ။ ခုဆို ငါတို႕အတန္းထဲမွာ ဘာအျပစ္မွ မရွိတဲ့ လူေတြလဲ အရိုက္ခံလိုက္ရတယ္၊ အျပစ္မရွိတဲ့ လူေတြဘက္က ရပ္တည္မိသူေတြလဲ စာသင္ခ်ိန္ တခ်ိန္လံုး မတ္တပ္ရပ္ျပီး ျပစ္ဒဏ္ခံလိုက္ရတယ္။ ငါတို႕ရဲ႕ စိတ္ေတြထဲမွာ မွန္တာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ မွားတာပဲျဖစ္ျဖစ္ ငါတို႕ထက္ ပိုျပီး အာဏာရွိသူက လုပ္ရင္ လုပ္သမွ်ခံ၊ ျပန္မေျပာနဲ႕၊ အာမခံနဲ႕၊ ျပန္ေျပာရင္ ျပစ္ဒဏ္ဆိုတဲ့ စိတ္ၾကီးက အျမစ္တြယ္သြားျပီ။ ေက်ာင္းျပီးတဲ့အခါ ငါတို႕ေတြက ဒီစိတ္ၾကီးေတြကိုပဲ ဖက္တြယ္ျပီး ဘ၀ပင္လယ္ၾကီးထဲကို ေရာက္သြားၾကရမွာလား“

“ေအးဟာ။ နင္ေျပာတာကို ငါလက္ခံတယ္။ ငါအမွန္ကို ေျပာမိလို႕ အရိုက္ခံရတယ္။ ဒါကို ငါက ေခါင္းငံု႕ခံျပီး ျငိမ္ေနလိုက္ရင္ က်န္တဲ့ လူေတြက အမွန္တရားကို ရင္ဆိုင္ဖို႕ဆိုတာ ေၾကာက္စရာၾကီးပါလား ဆိုတဲ့ အသိနဲ႕ပဲ က်န္ခဲ့မွာေပါ့ေနာ္“
“ဟုတ္တယ္ဟ။ အဲဒါကို ငါေတြးမိေနတာ။ နင္လုပ္ခဲ့တာ အမွန္တရားဆိုတာ နင္တကယ္လက္ခံတယ္ မဟုတ္လားဟင္“
“ဟဲ့။ ငါ ဘယ္ႏွစ္ခါ ေျပာရမလဲ“
“ဒါဆို အဲဒီအမွန္တရားအတြက္ ငါတို႕ ေရွ႕ဆက္တိုးၾကရေအာင္ေလ“
“နင္ဘာေတြေျပာေနတာလဲ“
“တကယ္လို႕မ်ား ငါတို႕ တခန္းလံုးနဲ႕ တျခားဆယ္တန္း အခန္းေတြအားလံုးကသာ ဖြံ႕ျဖိဳးေရး ဆိုတဲ့ အခ်ိန္ေတြကို ကန္႕ကြက္ၾကရင္“

မီမီ့စကားေၾကာင့္ သူမအံၾသသြားသည္။ သူမဆီမွာ အျပစ္ရွိမရွိ တတန္းလံုးကို ဆရာမေမးစဥ္က အျပစ္မရွိလို႕ ေထာင္ခဲ့ေသာ လက္ညွိဳးေတြ မတ္တပ္ရပ္ခိုင္းစဥ္မွာ မသိမသာ ျပန္ရုတ္သြားတာကို ေျပးျမင္လိုက္မိသည္။

“ငါတို႕ တခန္းလံုးေတာင္ မညီႏိုင္တာဟယ္။ ဆယ္တန္း အခန္းေတြအားလံုး ညီလာေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္လို႕ ရမွာတဲ့လဲ။ ဆရာမေမးတုန္းက ေထာင္ခဲ့တဲ့ လက္ညွိဳးေတြ မတ္တပ္လဲရပ္ခိုင္းေရာ ျပန္ရုတ္သြားတာ မေတြ႕ဖူးလား“
“နင္က ညီညြတ္ေရးဆိုတာကို အျပစ္ဒဏ္ေတြ ခံေနရခ်ိန္မွာ ညီတူညာတူ ေပၚထြက္လာတာလို႕ ထင္ေနတာလား“
“မဟုတ္ဘူးလား“
“ျပစ္ဒဏ္ေတြ အေပးမခံရေတာ့တဲ့ အေျခအေန ျဖစ္လာေအာင္ ဖန္တီးေပးရမွာ။ ငါ့အထင္ေတာ့ လူေတြအားလံုးက ညီလာရင္ ျပစ္ဒဏ္ေပးမယ့္ သူေတြက ေနာက္ဆုတ္သြားမွာပဲလို႕ ျမင္တယ္ သူငယ္ခ်င္း။ ငါ့ဦးေလးက ေျပာဖူးတယ္။ လူတသန္းကို လူတေထာင္က မလွဳပ္နဲ႕၊ ေထာင္ခ်မယ္လို႕ ျခိမ္းေခ်ာက္တဲ့အခါ လူတေယာက္ခ်င္းစီ လွဳပ္ရင္ေတာ့ တေယာက္ခ်င္းစီ ေထာင္ထဲ ေရာက္သြားမွာပဲတဲ့။ ဒါေပမယ့္ လူတသန္းလံုး လွဳပ္တဲ့အခါ လူတသန္းလံုးကို ခ်စရာ ေထာင္မရွိေတာ့တဲ့အတြက္ ျခိမ္းေခ်ာက္တဲ့ လူတေထာင္ပဲ ေထာင္ထဲ ၀င္ထိုင္ေနဖို႕ ရွိေတာ့မယ္တဲ့။ ဒါေပမယ့္ လူတသန္းလံုး လွဳပ္လာမယ့္ အေျခအေနကို ဖန္တီးေပးဖို႕ တေယာက္ခ်င္းစီကေတာ့ ကနဦးစျပီး လွဳပ္ရဦးမွာပဲတဲ့“

“ဟဲ့။ နင္ငါ့ကို ႏိုင္ငံေရး ေျပာေနတာလား“
“မဟုတ္ပါဘူးဟာ။ ငါက သူေျပာတာ ျပန္ေျပာျပတာပါ။ အဲဒီသေဘာတရားကို ငါစဥ္းစားၾကည့္မိတယ္။ အခုလဲ ငါတို႕ေတြရဲ႕ အခ်ိန္ကို အလဟႆျဖစ္ေစတဲ့ ဖြံ႕ျဖိဳးေရး အခ်ိန္ကို ဆန္႕က်င္ၾကည့္ၾကမယ္ေလ။ တျဖည္းျဖည္းနဲ႕ ဒီသတင္းက တျခားအခန္းေတြဆီ ပ်ံ့သြားမွာပဲ မဟုတ္ဘူးလား“

“အဲလိုလုပ္တဲ့ လူေတြကို ငါ့လိုပဲ ဆရာမက အေသေဆာ္လိမ့္မယ္“
“ထက္ထက္ရယ္။ ေလာကၾကီးမွာ တခုခုမေပးဆပ္ပဲ ရလာတဲ့ အရာဆိုတာ ရွိဘူးလို႕လားဟယ္“

(၃)

ဒီလိုႏွင့္ တနလၤာေန႕မွာ ေက်ာင္းဖြင့္ေတာ့ မီမီရဲ႕ စည္းရံုးေရး အလုပ္ေတြ စလာပါေတာ့သည္။ တခ်ိဳ႕က မီမီ့စကားကိုၾကားျပီး မ်က္လံုးျပဴးၾကသည္။ တခ်ိဳ႕က ေထာက္ခံသည္။ တခ်ိဳ႕က ကိုယ္တိုင္ပါမယ္လို႕ ေျပာၾကသည္။ မ်ိဳးေဇာ္ႏိုင္ကတဆင့္ ေယာက်္ားေလး ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားလဲ ပါလာသည္။ ေနမင္းကေတာ့ သူမပါႏိုင္လို႕ျငင္းသည္။ သို႕ေပမယ့္ ပါလာမယ့္ သူေတြကိုေတာ့ ဒါေတြ ျဖစ္လာခဲ့တဲ့ သံုးေယာက္အရိုက္ခံရမွဳမွာ သူပါခဲ့တာကို ဂုဏ္ယူတယ္လို႕ဆိုသည္။

ဗုဒၶဟူးေန႕ေရာက္ေတာ့ မ်ိဳးေဇာ္ႏိုင္ဦးေဆာင္တဲ့ သံုးေယာက္က ဖြံ႕ျဖိဳးေရးအခ်ိန္မွာ မသြားႏိုင္ဘူးလို႕ ျငင္းသည္။ ဆရာမ ေဒါသထြက္ျပီး ရံုးခန္းပို႕မယ္၊ ဘာမယ္ ျခိမ္းေခ်ာက္သည္။ ၾကိမ္ဒဏ္ငါးခ်က္စီေပးျပီး တျခားသူေတြ သြားေနခ်ိန္မွာ သူတို႕က အတန္းထဲမွာ မတ္တပ္ရပ္ေနခဲ့ရသည္။ သူမတို႕ရဲ႕ ပြဲဦးထြက္တိုက္ပြဲ။

ဒီလိုႏွင့္ တလွည့္စီ လူလဲဆန္႕က်င္လိုက္၊ စည္းရံုးေရးဆင္းလိုက္ႏွင့္ အခ်ိန္ေတြၾကာလာသည္။

တပတ္၊ ႏွစ္ပတ္၊ သံုးပတ္ကေန ငါးပတ္ေလာက္ေရာက္ေတာ့ တျခားအခန္းေတြကပါ သိေနၾကျပီ။ ဆယ္တန္း ဘီ၊ ဆယ္တန္းစီ၊ ဆယ္တန္း ဒီ တို႕မွာလဲ သူမတို႕လုပ္နည္းအတိုင္း လိုက္လုပ္သူေတြ ရွိလာၾကျပီ။ မီမီကေတာ့ စိတ္ရွည္လက္ရွည္နဲ႕ စည္းရံုးေဟာေျပာေနဆဲ။ မ်ိဳးေဇာ္ႏိုင္တို႕ အင္အားေတြကလဲ ေတာင့္လာသည္။ ကနဦးအစမွာ ဆရာမကို မေက်နပ္တာေၾကာင့္ လုပ္ျဖစ္သြားခဲ့ေပမယ့္ ၾကာလာေတာ့ အဓိကမွာ ဆရာမရဲ႕ မတရားတဲ့ အာဏာစက္ကို ဖယ္ရွားဖို႕နဲ႕ ဖြံ႕ျဖိဳးေရးအခ်ိန္ေတြမွာ ေက်ာင္းသားေတြအတြက္ တကယ္အက်ိဳးျဖစ္ထြန္းေစမယ့္ အလုပ္ေတြ လုပ္ႏိုင္ဖို႕ျဖစ္ေၾကာင္း သူမနားလည္လာေတာ့သည္။

သူမတို႕ လုပ္ေနၾကတဲ့ အလုပ္ေလးေတြက အရွိန္ရလာသလို တဘက္မွာလဲ အခက္အခဲေတြ ေတြ႕လာရသည္။ ဆရာမက ဗုဒၶဟူးေန႕ပြဲေတြမွာ ပါသူေတြကို ရိုက္ႏွက္အျပစ္ေပးရံုမက တျခားစာသင္ခ်ိန္မ်ားတြင္လဲ သူမတို႕ အုပ္စုေတြကို အျပစ္မရွိ အျပစ္ရွာေတာ့သည္။ စာေမးရင္း “၏သည္မလြဲ“ မရလို႕ဆိုကာ သူမလက္၀ါးေပၚသို႕ က်ေရာက္လာခဲ့ေသာ ၾကိမ္ခ်က္ေတြ မည္မွ် ရွိခဲ့ျပီ မသိ။ အိမ္က လူၾကီးေတြ သိသြားျပီး ဆရာမကို အက်ိဳးအေၾကာင္း သြားေျပာဖို႕ ၾကိဳးပမ္းၾကသည္။ သို႕ေပမယ့္ ဆရာမက လက္မခံ။ သူမက သူ႕အာဏာကို ဖီဆန္တယ္၊ သူ႕ကို အာခံေနတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဦးခ်ိဳးျပီး ဆံုးမေနတာပါ လို႕သာ ဆိုသည္။ သူမတို႕ ဘာကို လိုခ်င္ေနတာလဲ၊ ဘာကို ျဖစ္ခ်င္ေနတာလဲ ဆိုတာ သိေအာင္ ဆရာမဘက္က လံုး၀ မၾကိဳးစားေတာ့။

ဒီၾကားထဲ ဇင္မာတို႕အုပ္စုက သူမတို႕ေတြကို အျမင္တမ်ိဳးႏွင့္ ျမင္လာျပန္သည္။ သူမတို႕ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ေတြက ေက်ာင္းသားေတြကိုအရိုက္ခံရေအာင္ လုပ္ေနတာပဲရွိျပီး ေအာင္ျမင္ဖို႕ လမ္းလဲမရွိ၊ လုပ္ေနသူေတြမွာကလဲ စိတ္ပ်က္စရာေကာင္းတဲ့ လူေတြကပါတယ္လို႕ တီးတိုးဆိုေနၾကသည္။ စည္းရံုးေျပာဆိုတဲ့ မီမီကို ျမင္ရင္လဲေရွာင္ထြက္သြားၾကသည္။

ဇင္မာႏွင့္ သူမကေတာ့ အိမ္နီးခ်င္းျဖစ္တာမို႕ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဇင္မာတို႕ ဘယ္လိုေတြးေနတာလဲ သိရေအာင္ သူမ ဇင္မာ့ဆီ သြားလည္ဖို႕ ဆံုးျဖတ္လိုက္မိသည္။

“ထက္ထက္လာေလ“
ဇင္မာ့အိမ္ကို သြားေတာ့ ဇင္မာက ၀မ္းသာအားရ ၾကိဳဆိုပါသည္။

“နင္ငါ့ကို လာစည္းရံုးတာလား“

ဇင္မာက ရီျပီး ေျပာေပမယ့္ ဒီစကားထဲမွာ တျခားအဓိပၸာယ္ေတြလဲ ေဆာင္ေနတယ္ဆိုတာ သူမရိပ္မိလိုက္သည္။ သူမစိတ္မေကာင္း။ သူမတို႕ေတြက တတန္းတည္းသားခ်င္းေတြ။ ဆရာမနဲ႕ ျပႆနာတက္တုန္းက လက္ညွိဳးေထာင္ခဲ့သူေတြထဲမွာ ဇင္မာလဲပါတာ သူမ မွတ္မိလိုက္သည္။

“ဟင့္အင္း။ ငါက နင့္ဆီကို သူငယ္ခ်င္းအေနနဲ႕ အလည္လာတာပါ“
“နင္လုပ္တာေတြထဲမွာ မပါတဲ့ ငါ့ကို နင္က သူငယ္ခ်င္းလို႕ တကယ္သတ္မွတ္လို႕လား“
“သတ္မွတ္လို႕ လာလည္တာေပါ့ဟ။ သူငယ္ခ်င္းတိုင္း အလုပ္တူတူလုပ္ရမယ္လို႕ ဘယ္သူက ေျပာလို႕လဲ။ အလုပ္တူတူလုပ္တဲ့ လူတိုင္းပဲ သူငယ္ခ်င္းျဖစ္မယ္လို႕လဲ ဘယ္သူက ေျပာလို႕လဲ“

ဇင္မာ မ်က္ေမွာင္ေလးၾကဳတ္ျပီး ေတြးေနတာ ေတြ႕ရသည္။
“ဟဲ့၊ ငါ့ကို ဘာေက်ြးမွာလဲ“

“နင္ထိုင္ဦးေနာ္။ ငါတို႕အိမ္မွာ ဒီေန႕ ေရစိမ္ေခါက္ဆြဲလုပ္စားတယ္ဟ။ နင့္အတြက္ ငါသြားျပင္လိုက္ဦးမယ္“
အိမ္ေနာက္ထဲ ၀င္သြားေသာ ဇင္မာ့ကို ၾကည့္ရင္း သူမသက္ျပင္း ခ်လိုက္မိသည္။ ဇင္မာက ဆရာမရဲ႕ အာဏာစက္ကို ၾကိဳက္ႏွစ္သက္ေနသူ မဟုတ္မွန္း သူမ စိတ္ထဲက အလိုလို သိေနသည္။ သို႕ေပမယ့္လဲ သူမတို႕ ဆန္႕က်င္ေရးအုပ္စုမ်ားနဲ႕လဲ နီးကပ္မလာခဲ့။ ဘာေတြကမ်ား စည္းျခားေနသလဲ။ သူမ စဥ္းစား အေျဖထုတ္ေနမိသည္။

သူမ အခ်ိန္ၾကာၾကာ အေျဖမထုတ္လိုက္ရပါ။ ေရစိမ္ေခါက္ဆြဲစားရင္း စကားေတြ အမ်ားၾကီး ေျပာျဖစ္ၾကသည္။ သူမတို႕ကို ဇင္မာတို႕မေက်နပ္ေနသည့္ ကိစၥမ်ားကို မသိမသာ ေဖာ္ထုတ္ယူရင္း သူမလိုခ်င္သည့္ အေျဖက ထြက္သြားခဲ့ပါေတာ့သည္။

“ငါတို႕ ေနမင္းကို မၾကိဳက္ဘူးဟာ။ သူက ငါတို႕ေရွ႕ဆိုရင္ ဒီကိစၥေတြက သူကစလို႕ျဖစ္လာတာပါ၊ သူကေခါင္းေဆာင္ပါ ဆိုျပီး ေထာင္ေထာင္ေထာင္ေထာင္ လုပ္တယ္။ ဆရာၾကီးလုပ္တယ္။ ဆရာမေရွ႕ ဆိုရင္က်ေတာ့ အျမီးကုပ္ေနတာပဲ“

“မ်ိဳးေဇာ္ႏိုင္တို႕က်ေတာ့လဲ တမ်ိဳး။ သူတို႕ အနာခံျပီး ပါေနတာ ငါတို႕ျမင္ေနတာပဲ။ ဒါေပမယ့္ သူတို႕က ငါတို႕ကို ျမင္ရင္ မပါရေကာင္းလားဆိုျပီး ရန္လုပ္တယ္။ ငါတို႕အတြက္ သူတို႕ အနာခံလုပ္ေနရတာဆိုျပီး မပါတာကို အျပစ္တင္တယ္။ ဆရာမရဲ႕ ဘက္ေတာ္သားေတြလို႕ စြပ္စြဲတယ္။ အေျခအေန၊ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ ငါတို႕ မပါျဖစ္ခဲ့ဘူးဟာ။ ငါ၀န္ခံတယ္။ နင့္တုန္းက ငါလက္ေထာင္ျပီးမွ ဆရာမက အျပစ္ေပးေတာ့ ငါေၾကာက္ျပီး မသိခ်င္ေယာင္ ေဆာင္လိုက္ရတယ္။ ငါစက္ဘီးေမွာက္တုန္းက ေျခေထာက္က်ိဳးထားဖူးတယ္ဟ။ ငါ့ေျခေထာက္က ၾကာၾကာရပ္လို႕ မရဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ငါလက္ျပန္ခ်လိုက္တာ။ ဒါေပမယ့္ဟာ ဆရာမ မတရားဘူးဆိုတာ ငါတို႕ သိေနတာပဲ။ သိေနျပီး မပါျဖစ္ခဲ့တာကေတာ့ ငါတို႕အားနည္းခ်က္။ ဒါကိုပဲ လာထုတ္ေဖာ္ျပီး အျပစ္တင္ေနေတာ့ ငါတို႕လဲ စိတ္တိုတာေပါ့။ ဒါနဲ႕ နင္တို႕ကို ေရွာင္ေနတာ“

“မီမီကိုလဲ ငါတို႕ မၾကိဳက္ဘူး။ အလကား ငေၾကာက္မ။ သူက လူေတြကို လိုက္စည္းရံုးလိုက္၊ နင့္ကို ေျမွာက္ေပးလိုက္နဲ႕။ သူကိုယ္တိုင္သတိၱရွိရင္ ဘာလို႕ ေရွ႕က ၀င္မပါလဲ။ တကယ္ျဖစ္လာေတာ့ နင္ပဲခံေနရတာ။ ငါတို႕အတန္းသားေတြပဲ ခံေနရတာ။ ဗုဒၶဟူးေန႕ေရာက္တိုင္း ရိုက္ပြဲၾကီးျဖစ္ေနတာကို ငါတို႕လဲ စိတ္ခ်မ္းသာေနမယ္လို႕ နင္ထင္လို႕လား“

ဒီစကားေလးေတြထဲမွာ ဇင္မာတို႕အုပ္စုနဲ႕ သူမတို႕ စည္းျခားေနတဲ့ အေၾကာင္းေလးေတြကို သူမ ရွာေတြ႕သြားခဲ့ပါသည္။

ဇင္မာေျပာေနတဲ့ အေၾကာင္းမ်ားကို ေသခ်ာနားေထာင္ျပီးမွ သူမစကားစရသည္။ တဘက္က ဘာကို ဆိုလိုမွန္းမသိပဲ ဘတျပန္၊ က်ားတျပန္ေျပာျပီး ရွင္းလို႕ရသည့္ ကိစၥမ်ိဳးမဟုတ္မွန္း သူမနားလည္ သိရွိေနခဲ့သည္။

“ေနမင္းက ထဲထဲ၀င္၀င္လုပ္ေနသူ မဟုတ္ပါဘူး ဇင္မာ။ ျပႆနာျဖစ္စတုန္းက သူလဲ ပါတယ္ဆိုေတာ့ သူကလဲ အဲလိုေျပာခ်င္မွာေပါ့ဟာ။ ငါတို႕ ရပ္ကြက္ထဲမွာ အရပ္အျငိမ့္ပြဲကဖူးတာကို အေၾကာင္းျပဳျပီး မင္းသမီးလို႕ ကိုယ့္ဟာကိုယ္ ထင္ေနတဲ့ လူေတြ၊ စုေပါင္းလမ္းေဖာက္တုန္းက ဥကၠဌလုပ္လိုက္ရတာနဲ႕ပဲ ထာ၀ရ ရပ္ကြက္ေခါင္းေဆာင္လို႕ ကိုယ့္ဟာကိုယ္ ထင္ေနတဲ့ လူေတြ၊ စီကနဲဆိုရင္ ပါလိုက္ျပီး တကယ္လုပ္ရမယ္ဆိုရင္ ဘယ္ေရာက္သြားမွန္း မသိတဲ့ လူေတြ အမ်ားၾကီးပဲေလ။ နင္ေတြ႕ဖူးတယ္ မဟုတ္ဘူးလား။ ဒါေတြက လူ႕သဘာ၀ပဲ ဥစၥာ။ ဒီလူေတြကိုၾကည့္ျပီး စိတ္ပ်က္ေနတာထက္စာရင္ လ်စ္လ်ဳရွဳျပီး ကိုယ္လုပ္စရာရွိတာ လုပ္လိုက္တာက ပိုထိေရာက္မယ္လို႕ ငါထင္တယ္။ သူ႕ဘာသာသူ ဘယ္ေလာက္ေခါင္းေဆာင္လို႕ ေအာ္ေနေန၊ လူေတြက သူ႕ကို ေခါင္းေဆာင္လို႕ အသိအမွတ္ျပဳတာမွ မဟုတ္တာ။ တကယ္ကလဲ ဘာမွမလုပ္၊ ဘယ္သူကမွလဲ အသိအမွတ္မျပဳပဲ ေခါင္းေဆာင္လို႕ ထိုင္ေအာ္ေနတဲ့လူကို စိတ္ပ်က္ဖို႕ စာရင္းထဲေတာင္ ထည့္ဖို႕ လိုအပ္လို႕လား“

“မ်ိဳးေဇာ္ႏိုင္နဲ႕ ပတ္သက္လို႕ကေတာ့ ေက်ာင္းေဘာလံုးပြဲ ဥပမာကိုပဲ ေပးရမလား မသိဘူးဟာ။ မႏွစ္တုန္းကေလ ငါတို႕နဲ႕ ထ (၁) နဲ႕ ေဘာလံုးပြဲတုန္းက နင္လဲပါတယ္မလား။ ငါတို႕ေတြ မင္းဟိန္းတို႕ကို သြားအားေပးၾကတာေလ။ ငါတို႕ကလဲ မင္းဟိန္းတို႕ကို ႏိုင္ေစခ်င္၊ မင္းဟိန္းတို႕ကလဲ မႏိုင္ႏိုင္၊ ဟိုဘက္အသင္းကလဲ လက္ရည္ကသာေနေတာ့ စိတ္ေတြတို၊ ေနာက္ဆံုးက်ေတာ့ ကက္ပတိန္လုပ္တဲ့ မင္းဟိန္းနဲ႕ ငါတို႕အတန္းထဲက ရဲထြတ္တို႕ ထထိုးၾကလို႕ ငါတို႕ ၀င္ဆြဲရေသးတယ္ေနာ္။ မင္းဟိန္းက ေျပာတယ္ေလ။ မင္းလာကန္ၾကည့္ပါလားကြလို႕။ ရဲထြတ္က ေျပာတယ္ေလ။ ငါက အားေပးေနတာ။ မင္းတို႕ကို အသံုးက်မယ္ထင္လို႕ဆိုျပီး။ ဒါေၾကာင့္ ထထိုးတာမလား။ ဒါေပမယ့္ သူတို႕ႏွစ္ေယာက္လံုး တူေနတာတခုက ငါတို႕ေဘာလံုးအသင္းကို ႏိုင္ေစခ်င္တာ တခုပဲ မဟုတ္ဘူးလား။ ေဘးက ၾကည့္ေနသူကလဲ ကိုယ့္လူေတြကို ႏိုင္ေစခ်င္ျပီး အားမလိုအားမရျဖစ္တယ္။ အျပစ္တင္တယ္။ ေခ်ြးေတြနစ္ျပီး ကြင္းထဲမွာ ကန္ေနရတဲ့ လူကလဲ ဒီေလာက္ၾကိဳးစားေပးေနတာေတာင္ အျပစ္တင္ေနေတာ့ ေဒါသထြက္တယ္။ အဲဒီကေန အခ်င္းခ်င္း ျပန္ခ်ကုန္ၾကတာ။ နင္မွတ္မိတယ္ မဟုတ္လား။ အခုလဲ ဒီလိုပါပဲဟာ။ မ်ိဳးေဇာ္ႏိုင္တို႕က အနာခံျပီး လုပ္ေနၾကတာ။ လုပ္ေနရင္း ၾကာလာေပမယ့္ ဆရာမကလဲ မေလွ်ာ့။ ခံရတာကလဲ မ်ားလာနဲ႕ “ငါတို႕ပဲ လုပ္ေနရတယ္၊ ငါတို႕ပဲ နာေနရတယ္“ ဆိုတဲ့ စိတ္ေတြ ၀င္လာတယ္။ အဲဒီမွာ ကိုယ့္လို မလုပ္တဲ့ လူေတြကို အျပစ္တင္မိေတာ့တာပဲ။ နင္တို႕ကလဲ ဆရာမ မတရားလုပ္တာကို မတရားဘူးဆိုတာ စိတ္ထဲက သိေနတယ္။ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ မလုပ္ခဲ့မိတာကိုလဲ စိတ္ထဲမွာ မသိမသာ guilty ျဖစ္ေနတယ္။ ငါ့အျမင္ေျပာရရင္ အဲဒီစိတ္၀င္ေနေတာ့ ဘာေၾကာင့္ မလုပ္တာလဲဆိုတာကို သူမ်ားေတြကို ေျပာဖို႕၊ နင္တို႕ကိုယ္တိုင္လဲ ငါတို႕ မလုပ္ခဲ့တာ မွန္တယ္ ဆိုျပီး ကိုယ့္ကိုကို ျပန္ေျပာဖို႕ လက္ညွိဳးထိုး ပံုခ်စရာေတြ လိုေနတယ္။ အဲဒီမွာတင္ နင္တို႕အုပ္စုနဲ႕ မ်ိဳးေဇာ္ႏိုင္တို႕နဲ႕ စျငိကုန္ၾကတာ။ သူတို႕ကလဲ နင္တို႕မလုပ္တာကို အျပစ္လုပ္ျပီး ေျပာတယ္၊ နင္တို႕ကလဲ သူတို႕ လုပ္ေနတဲ့လူေတြ အသံုးမက်လို႕ မပါတာလို႕ ေျပာမွာပဲ။ ငါေတာ့ အဲလိုပဲ ျမင္တယ္“

“မီမီကိုေတာ့ နင္တို႕က အထင္လြဲေနတာပါ။ ဇာတ္ကရင္ေတာင္ ဇာတ္ညြန္းေရးတဲ့ လူ လိုတယ္မဟုတ္လား။ စင္ေနာက္မွာ ၾကိဳးဆြဲတဲ့လူေတြ၊ ဇာတ္၀င္ခန္းေတြအတြက္ အ၀တ္အစားေတြ ျပင္ေပးမယ့္လူေတြ၊ မင္းသားမင္းသမီးကို မိတ္ကပ္လိမ္းေပးမယ့္လူေတြ လိုတယ္ေလ။ အားလံုး စင္ေပၚကို တျပိဳင္တည္း တက္ကလို႕မွ မရတာ။ အခုငါတို႕အတန္းထဲမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ ကိစၥေတြ၊ တျခားအခန္းေတြထဲမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ ကိစၥေတြက မီမီရဲ႕ အေတြးအေခၚေတြနဲ႕ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ေတြကေန ထြက္ေနတာ။ ဒါကိုလဲ ငါတို႕ထဲမွာ သူပဲ လုပ္ႏိုင္တယ္။ ေရွ႕ထြက္မင္းသမီး၊ ေခါင္းေဆာင္ မင္းသမီးေတြ ဘယ္ေလာက္ အကေကာင္းေကာင္း ဒီဇာတ္ကို ကမယ့္ ဇာတ္ညြန္းမရွိရင္ ကကြက္ေတြ ဘယ္ၾကည့္ေကာင္းပါ့မလဲဟာ။ ေရွ႕မထြက္တိုင္း ေၾကာက္လို႕ မဟုတ္ဘူး။ သူက ေနာက္မွာ ေနဖို႕ လိုအပ္လို႕ ေနေနတာပါဟယ္“

(၄)

“ကဲ။ ကလန္ကဆန္ လုပ္မယ့္ လူေတြ ရွိေသးလား။ လုပ္ရဲတဲ့ လူေတြ ေနခဲ့။ က်န္တဲ့ လူေတြ ႏွစ္ေယာက္တတြဲ ကိုယ္သြားရမယ့္ ေနရာဆီ သြားၾက“

ဗုဒၶဟူးေန႕ ဖြံ႕ျဖိဳးေရးအခ်ိန္က နံနက္ အီကိုခ်ိန္ အျပီးမွာမို႕ စာသင္ခ်ိန္ျပီးတာနဲ႕ ဆရာမက ဒီလိုေျပာေနၾက။ ၾသဂုတ္လကတည္းက စခဲ့ေသာ သူမတို႕ အာဏာဖီဆန္ပြဲေလးသည္ အလွည့္က်စနစ္နဲ႕ စဥ္ဆက္မျပတ္ ရွိေနဆဲ။ တျခားအခန္းမွ ေက်ာင္းသားမ်ားနဲ႕ သူမတို႕အခန္းမွ ေက်ာင္းသားမ်ား စုစည္းျပီး ဆရာမၾကီးဆီ ေတာင္းဆိုစာကလဲ ပို႕ထားျပီးသားမို႕ ဒီတပတ္ပြဲကေတာ့ ပိုၾကီးက်ယ္မည္ဟု ယူဆထားၾကသည္။ မီမီကေတာ့ ပြဲၾကီးျဖစ္လာေတာ့မည္ဟု ခန္႕မွန္းထားသည္။

တမိနစ္၊ ႏွစ္မိနစ္။
သူမတို႕ ေစာင့္ေနၾကသည္။ အံ့ၾသဖြယ္ေကာင္းေအာင္ပင္ မည္သူမွ် မလွဳပ္ၾက။ ေနမင္းက မ်က္လံုးအျပဴးသားႏွင့္ တတန္းလံုးကို လွည့္ပတ္ၾကည့္ေနသည္။ သူမ ရင္ထဲတြင္လဲ တဒိတ္ဒိတ္ႏွင့္ ခုန္ေနသည္။ မီမီကို လွမ္းၾကည့္လိုက္ေတာ့ ၀မ္းသာအားရ ျပံဳးျပတာ ေတြ႕ရသည္။

“သြားၾကေလ။ ဘာလုပ္ေနၾကတာလဲ“
ဆရာမရဲ႕ စိတ္မရွည္ေသာ အသံက ထပ္ထြက္လာသည္။

ဘယ္သူမွ မလွဳပ္ၾက။ ေခါင္းငံု႕ရင္း ထိုင္ခံုမ်ားမွာ ထိုင္ေနၾကဆဲ။
“ဘာလဲ။ မင္းတို႕က ငါ့ကို အာခံေနၾကတာလား“

ဆရာမက ၾကိမ္လံုးကို ဆြဲသည္။
မည္သူမွ် မလွဳပ္ၾက။ စားပြဲေပၚသို႕ ရိုက္ခ်လိုက္ေသာ ၾကိမ္လံုးသံ တျဖန္းျဖန္းကသာ ဆက္တိုက္ထြက္လာသည္။

“ဇင္မာေက်ာ္တို႕ ဂီတေတြ၊ သြားၾကေတာ့ေလ။ ဂီတခန္းကို“

ဆရာမက နာမည္ေခၚျပီး ေျပာလာျပီ။
ဇင္မာ မတ္တပ္ရပ္လိုက္တာ ေတြ႕ရသည္။ သူမ်ား အတန္းထဲက ထြက္သြားေလမလား။ စိုးရိမ္စိတ္ႏွင့္ သူမ ဇင္မာ့ကို လွမ္းၾကည့္လိုက္မိသည္။ ဒါေပမယ့္ ဇင္မာက အတန္းထဲက ထြက္မသြား။ လွဳပ္ရွားမွဳအစား စကားသံကသာ ထြက္ေပၚလာသည္။

“ဆရာမ။ ဂီတခန္းမွာ တကယ္ဂီတသင္ရင္ သမီးသြားမွာပါ။ အခုကေတာ့ ဆရာလဲ မရွိပဲ အမည္ခံပဲျဖစ္ေနတယ္။ စည္း၊ ၀ါးေတြ ကိုင္ျပီး စကားသြားမ်ားေနရသလို ျဖစ္ေနတယ္။ အခ်ိန္ေတြ အလကားကုန္တာေၾကာင့္ သမီးမသြားခ်င္ေတာ့ဘူး။ သမီးကို ဆရာမၾကိဳက္တဲ့ အျပစ္ေပးပါ“ တဲ့။

ဆရာမ ၾကိမ္လံုးဆြဲျပီး ဇင္မာေက်ာ္နား သြားေတာ့မည္လားလို႕ သူမ ထင္လိုက္သည္။ ဆရာမက မသြားေသး။

“သန္႕ေဇာ္။ မင္းတို႕ စိုက္ပ်ိဳးေရးအဖြဲ႕ေတြ သြားေတာ့ေလ“
သန္႕ေဇာ္ လက္ပိုက္ျပီး မတ္တပ္ထရပ္သည္။
“က်ြန္ေတာ္လဲ ဇင္မာေက်ာ္လိုပါပဲ ဆရာမ။ အခ်ိန္ေတြ အလဟႆ မျဖစ္ခ်င္ဘူး“

ဆရာမက သန္႕ေဇာ္ ဆီမွ အၾကည့္ကို ဖယ္ရွားျပီး သင္းသင္းမာကို လွမ္းၾကည့္သည္။ ဆရာမ မေခၚေသးခင္မွာပင္ သင္းသင္းမာ မတ္တပ္ထရပ္လိုက္တာ ေတြ႕ရသည္။ သင္းသင္းမာဆိုတာက အတန္းထဲမွာ ဆရာမရဲ႕ အခ်စ္ဆံုးတပည့္။ သင္းသင္းမာ အေမနဲ႕ ဆရာမတို႕က မိတ္ေဆြ သူငယ္ခ်င္းေတြ။ လပတ္စာေမးပြဲတိုင္းမွာ ပထမအျမဲရေနျပီး စာကလြဲရင္ ဘာကိုမွ စိတ္၀င္စားမယ္လို႕ မထင္ရေလာက္ေအာင္ ေအးေအးေဆးေဆးေလး ေနတတ္သူ။

“သမီးတို႕ အိမ္တြင္းမွဳေတြလဲ အဲလိုပဲ ျမင္တယ္ဆရာမ။ အခ်ိန္ေတြ မကုန္ခ်င္ေတာ့ဘူး။ ဆရာမကို အာခံတာ မဟုတ္ပါဘူး။ အျဖစ္မွန္ကို တင္ျပေနတာပါ“

သင္းသင္းမာရဲ႕ စကားအဆံုးမွာ ဆရာမ ငိုင္သြားတာ ေတြ႕ရသည္။ ျပီးေတာ့ ဆတ္ခနဲ ထရပ္သည္။ တတန္းလံုးကိုမ်ား ပြဲၾကမ္းေတာ့မည္လား။ သူငယ္ခ်င္းမ်ားအားလံုးကို သူမလိုက္ၾကည့္မိသည္။ မတ္တပ္ရပ္ေနေသာ ဇင္မာ၊ သန္႕ေဇာ္နဲ႕ သင္းသင္းမာတို႕က သူမကို လွမ္းျပံဳးျပသည္။ တေယာက္ကို တေယာက္ အားေပးေသာ အျပံဳးမ်ား။ ဘာပဲျဖစ္လာျဖစ္လာ ငါတို႕အားလံုး အတူရင္ဆိုင္ၾကစို႕ဆိုတဲ့ အျပံဳးမ်ား။ စာသင္ခန္းေလးထဲတြင္ လြန္ခဲ့ေသာ သံုးလေက်ာ္ကလို ေၾကာက္စိတ္မ်ား၊ စိုးရိမ္ပူပန္မွဳမ်ားႏွင့္ ျပည့္ႏွက္မေနေတာ့။ ေၾကာက္စိတ္ကို ရဲေဘာ္ရဲဘက္စိတ္၊ အျပန္အလွန္ ယံုၾကည္စိတ္၊ မွ်ေ၀ခံစားစိတ္ေတြနဲ႕ သူမတို႕အားလံုး အႏိုင္ယူလိုက္ၾကျပီ။ ညီညြတ္မွဳမွ ထြက္ေပၚလာေသာ သတိၱတို႕က သူမတို႕ ေသြးေၾကာထဲမွာ စီးဆင္းေနၾကျပီ။

ဆရာမေဒၚခင္လွေ၀က တတန္းလံုးက သူမတို႕ အားလံုးရဲ႕ မ်က္ႏွာေတြကို တေယာက္ခ်င္းစီ အကဲခတ္ၾကည့္သည္။ ျပီးေတာ့ လက္ထဲက ၾကိမ္လံုးကို လႊတ္ခ်လိုက္ေတာ့သည္။

“ဆရာမတို႕ေတြ ညွိၾကတာေပါ့။ ေက်ာင္းသားႏွစ္ေယာက္နဲ႕ ေက်ာင္းသူႏွစ္ေယာက္ ရံုးခန္းကို လိုက္ခဲ့“

မီမီက သူမကို ေမးဆတ္ျပသည္။ ျပီးေတာ့ သင္းသင္းမာကို လိုက္သြားဖို႕ တိုက္တြန္းသည္။ မ်ိဳးေဇာ္ႏိုင္ႏွင့္ ေနမင္း တို႕ လည္း လိုက္ထြက္လာၾကသည္။

“ဆရာမက နင္တို႕ကို ဖိအားေပးရင္ ငါတို႕ကို လာေျပးေျပာေနာ္။ ငါတို႕ ထလိုက္လာမယ္“

ဇင္မာက ေနာက္ကေန လွမ္းေအာ္ေျပာသည္။ သူမ ဇင္မာ့ကို အားရပါးရ ျပံဳးျပီး ေခါင္းညိတ္ျပလိုက္သည္။

(၅)

ဒီလိုႏွင့္ အလံုးစံုတင္းမာမွုတခုရဲ႕ အဆံုးသတ္မွာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြး အေျဖရွာေရးက ေပၚထြက္လာပါေတာ့သည္။ ဆရာမဘက္ကလဲ အင္အားသံုး ေျဖရွင္းတာေတြ မရွိေတာ့။ သူမတို႕ ေတာင္းဆိုတာေတြကို ဆရာမက ေသခ်ာနားေထာင္ေပးခဲ့သည္။ သူမတို႕ ေျပာသည့္အခ်က္အလက္မ်ားကို ေက်ာင္းအုပ္ဆရာမၾကီးဆီ ေခၚသြားျပီး တင္ျပေပးသည္။ ဆရာမၾကီးႏွင့္ သူမတို႕ တိုက္ရိုက္ေတြ႕ျပီး စကားေျပာၾကသည္။ တျခားအခန္းမ်ားမွ ေက်ာင္းသားကိုယ္စားလွယ္မ်ားကိုလဲ သြားေခၚခိုင္းသည္။ ဂီတ၊ အိမ္တြင္းမွဳနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ဆရာရွာလို႕ မရသည့္ အခက္အခဲ၊ စိုက္ပ်ိဳးေရးအခ်ိန္မွာ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ စိုက္ခင္းတခုစီအတြက္ ေျမေနရာ အခက္အခဲ စတာေတြကို ဆရာမတို႕ဘက္မွ ရွင္းျပသည္။ ဖြံ႕ျဖိဳးေရးဆိုတဲ့ အခ်ိန္က ပညာေရးစနစ္အရ မျဖစ္မေန ထည့္သြင္းေရးဆြဲထားရသည္မ်ားကိုလဲ ေျပာျပသည္။

မျဖစ္မေနရွိေနရမည္ဆိုေတာ့ ဖြံ႕ျဖိဳးေရးအခ်ိန္ကို လံုး၀ ပယ္ဖ်က္ေပးဖို႕ကို ေတာင္းဆိုခ်က္ကို သူမတို႕ေက်ာင္းသားမ်ားက ရုတ္သိမ္းေပးသည္။ ထိထိေရာက္ေရာက္ အက်ိဳးရွိေအာင္ မလုပ္ႏိုင္သည့္ အခက္အခဲမ်ားကိုလဲ နားလည္လာသည္။ အခ်ိန္ေတြ အလဟႆ မကုန္ေစခ်င္သည့္ ေက်ာင္းသားမ်ားရဲ႕ ဆႏၵသေဘာထားကိုလဲ ဆရာမမ်ားက နားလည္ေပးလာၾကသည္။ တဘက္ကို တဘက္က နားလည္ေပးမွုေၾကာင့္ အေပးအယူ အေလွ်ာ့အတင္းမ်ား ရွိလာသည္။ တဘက္ႏွင့္ တဘက္ ယံုၾကည္လာၾကသည္။ ေက်ာင္းသားမ်ားႏွင့္ ဆရာမတို႕ႏွင့္ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္မွဳမ်ား မရွိေတာ့ပဲ အေျခအေနတခုမွာ အေကာင္းဆံုး အေျဖထြက္လာေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ၾကမလဲ ဆိုတာကိုပဲ ဦးတည္ေျပာလာၾကေတာ့သည္။

ညွိႏွိဳင္းမွဳမ်ား ျပီးသြားေတာ့ သူမတို႕တေတြ ေအာင္ပြဲနဲ႕အတူ ကိုယ့္အတန္းဆီ ကိုယ္ျပန္ၾကေလသည္။ ေနမင္းက ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးပြဲ အေၾကာင္းကို အာေဘာင္အာရင္းသန္သန္ႏွင့္ တတန္းလံုးကို ရွင္းျပေတာ့သည္။ သူမ၊ မ်ိဳးေဇာ္ႏိုင္ႏွင့္ သင္းသင္းမာတို႕ကေတာ့ ကိုယ့္ခံုမွာ ကိုယ္ျပန္၀င္ထိုင္ၾကသည္။ မီမီကေတာ့ ေနမင္းေျပာသည္မ်ားကို ျပံဳးျပံဳးေလးႏွင့္ နားေထာင္ေနသည္။

ဘာလိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ပြဲကေတာ့ ျပီးသြားခဲ့ပါျပီ။ ဘယ္သူေတြပဲ လုပ္ခဲ့ လုပ္ခဲ့၊ ဘယ္သူေတြပဲ ဖန္တီးခဲ့၊ ဖန္တီးခဲ့၊ ဘယ္သူေတြပဲ ေခါင္းေဆာင္နာမည္နဲ႕ က်န္ရစ္ခဲ့ က်န္ရစ္ခဲ့၊ အဆံုးသတ္မွာ အက်ိဳးရွိေသာ ရလဒ္နဲ႕ ပြဲျပီးသြားဖို႕ကသာ အဓိက မဟုတ္ပါလား။

ခင္မမမ်ိဳး (၁၉၊ ၁၂၊ ၂၀၀၉)