ကိတ္မုန္႕တစ္လံုးကို ဘယ္လိုခြဲေ၀မလဲ

(ပန္ဒိုရာ ဘေလာဂ့္မွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္)

“ဒီမွာ ကိတ္မုန္႕ တစ္လံုး ရွိတယ္။ စားမယ့္လူက အေယာက္ႏွစ္ဆယ္ ရွိတယ္ ဆိုပါစို႕။ ဘယ္လိုခြဲေ၀ႏိုင္မလဲ။”

ဆရာက သူ႕လက္ထဲက ကိတ္မုန္႕ကို စားပြဲေပၚ ခ်ထားလိုက္ၿပီး ေက်ာင္းသားမ်ား မ်က္ႏွာကို တစ္ဦးခ်င္း လိုက္ၾကည့္ေလသည္။ ေရွ႕ဆံုးတန္းတြင္ ထုိင္ေနေသာ ေက်ာင္းသား တစ္ေယာက္က အရင္ဆံုး လက္ေထာင္လိုက္သည္။


“အလယ္ကေန ႏွစ္ျခမ္းအရင္ ျခမ္းမယ္။ ၿပီးေတာ့ တစ္ျခမ္းကို ဆယ္စိတ္အညီအမွ် ရေအာင္စိတ္မယ္။”

ဆရာက သင္ပုန္းေပၚ ေရးမွတ္လိုက္သည္။

“ဆိုလိုခ်င္တာက တူညီတဲ့ အစိတ္ ႏွစ္ဆယ္ ရေအာင္ ပိုင္းမယ္ဆိုပါေတာ့။ ဟုတ္လား။”

“ဟုတ္ပါတယ္ ဆရာ”

“က်ေနာ္ကေတာ့ ဒီလို မခြဲဘူး။”

ခပ္၀၀ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္က ေျပာေလသည္။ သူ႕မ်က္ႏွာေပးက ခပ္ၿပံဳးၿပံဳး။ သူက ေပ်ာ္တတ္ပံုရသည္။

“ကိုယ္ခႏၶာ အခ်ိဳးအစားအလိုက္ ခြဲမယ္။ ၀တဲ့လူေတြကို အစိတ္ႀကီးႀကီးေပးမယ္။ ပိန္တဲ့လူေတြကို အစိတ္ေသးေသးေပးမယ္။”

တတန္းလံုး ၀ါးခနဲ ရယ္ေမာလိုက္ၾကသည္။ အတန္းက ပိုၿပီး အသက္၀င္လာသည္။

မိန္းကေလးတစ္ေယာက္က ခပ္သြက္သြက္ ၀င္ေျပာလိုက္သည္။

“ဘယ္ဟုတ္မလဲဆရာ။ မိန္းကေလးေတြကို ဦးစားေပးတဲ့အေနနဲ႕ အစိတ္ႀကီးႀကီးေတြ ေပးရမယ္။ ေယာက်ၤားေလး ေတြက အစိတ္ေသးေသးယူရမယ္။”

“ဟုတ္တယ္ ဟုတ္တယ္။” မိန္းကေလးမ်ား ဘက္မွ ေထာက္ခံသံမ်ား ထြက္လာသည္။

ဟစ္ပ္ေဟာ့ပ္စတိုင္ ေပါက္ေနေသာ ေက်ာင္းသား တစ္ေယာက္က အားက်မခံ ေျပာလိုက္ျပန္သည္။

“ဟာ.. ဒီလိုေျပာေၾကးဆိုရင္ အသက္ေပၚ မူတည္ၿပီး ခြဲသင့္တာေပါ့။ အသက္ႀကီးတဲ့လူေတြက ကိတ္မုန္႕ကို ပိုၿပီး ေစာေစာစားဖူးလို႕ နည္းနည္းပဲ ယူသင့္တယ္။ ငယ္တဲ့သူေတြက မ်ားမ်ားယူရမယ္။ သာမန္အားျဖင့္ ဆိုရင္ ငယ္တဲ့လူေတြက ဘ၀မွာ အခ်ိန္ၾကာေအာင္ ဆက္အသက္ရွင္ ေနရဦးမယ္ မဟုတ္လား။ သူတို႕ကို ဦးစားေပးသင့္တယ္။”

ထိပ္ေျပာင္ေျပာင္ႏွင့္ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္က ကပ်ာကယာ ကန္႕ကြက္လိုက္ပါသည္။

“ေဟ့ေဟ့.. ေမာင္ရင္ေျပာတာက ေျပာင္းျပန္ေတြ ျဖစ္ေနပါၿပီ။ အသက္ႀကီးသူေတြကို အရိုအေသ ေပးတဲ့အေနနဲ႕ ပိုၿပီး မ်ားမ်ားေပးသင့္တာ မဟုတ္ဘူးလား။”

မ်က္မွန္ထူထူ တပ္ထားေသာ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္က လက္ခါရမ္းလိုက္သည္။

“တခုမွ မဟုတ္ေသးဘူး ထင္တယ္ ဆရာ။ ဦးစားေပးတယ္ ဆိုရင္လည္း ဘယ္သူ႕ကိုပဲေပးေပးေလ တကယ္စားႏိုင္ မစားႏိုင္က သိဖို႕ လိုေသးတယ္။ မႀကိဳက္တဲ့ လူကလည္း ရွိဦးမယ္။ ဘယ္သူ စားခ်င္သလဲ။ ဘယ္ေလာက္ စားႏိုင္သလဲ။ ေမးၿပီးမွ လိုသလို ခြဲေပးတာ ေကာင္းမယ္ ထင္ပါတယ္။ ႏို႕မို႕ရင္ အလဟသေတြ ျဖစ္ကုန္မွာ စိုးရတယ္ေလ။”

ဆရာက ေျပာသမွ် နည္းလမ္းေတြကို သင္ပုန္းေပၚမွာ ခ်ေရးလိုက္ပါသည္။

“ဟုတ္လာၿပီ ဟုတ္လာၿပီ။ ကဲ .. ဆက္စဥ္းစားပါဦး။”

အေအးဓာတ္ကဲေသာ အခန္းေထာင့္တေနရာတြင္ ထိုင္ေနသည့္ အေႏြးထည္ထူထူ ၀တ္ထားေသာ ေက်ာင္းသား တစ္ေယာက္က လက္ေထာင္လုိက္သည္။

“က်ေနာ္ စဥ္းစားမိတာ ေျပာပါရေစ။”

သူကေတာ့ စကားေျပာတာ တံု႕ေႏွးေႏွး ႏိုင္လွသည္။ သူ႕ထံမွ စကားသံ ထြက္လာရန္ စကၠန္႕အနည္းငယ္ၾကာ ေစာင့္လိုက္ရသည္။

“ကိတ္မုန္႕မွာ သစ္သီးတခ်ိဳ႕လည္း ပါေနတယ္။ လွီးလိုက္တဲ့အခါ အစိတ္တိုင္းမွာေတာ့ သစ္သီးတစ္ခု ပါမသြားႏိုင္ဘူး။ ေနာက္တခုက ပဲ့တာရြဲ႕တာ ေတြလည္း ျဖစ္ေနႏိုင္တယ္။ စားခ်င္သူ စားႏိုင္သူတိုင္းကို လိုသလို ခြဲေပးရရင္ မွ်တဖို႕အတြက္ ခက္တယ္ဆရာ။ က်ေနာ္ကေတာ့ လုပ္အားစိုက္ထုတ္တဲ့ အေပၚမွာ မူတည္ၿပီး ခြဲခ်င္ပါတယ္။”

“ဟုတ္ၿပီ။ ဒီေတာ့…”

“ဒီကိတ္မုန္႕ကို သယ္လာရတဲ့လူ၊ ခြဲေ၀ဖို႕ ဓားနဲ႕လွီးေပးတဲ့လူ၊ ၿပီးေတာ့ စားဖို႕ ပန္းကန္ေတြ ေဆးေၾကာေပးရတဲ့လူ၊ စားေသာက္ၿပီးရင္ သန္႕ရွင္းေရးလုပ္ေပး အမိႈက္ပစ္ေပးတဲ့လူ .. စတဲ့ လူေတြဟာ ကိတ္မုန္႕ ခြဲေ၀စားသံုးတဲ့ ကိစၥမွာ ကမကထ လုပ္ၿပီး သူတို႕ရဲ႕လုပ္အားကို စိုက္ထုတ္ေပးတဲ့အတြက္ သူတို႕ လိုခ်င္တဲ့အပိုင္းကို အရင္ ေရြးခြင့္ေပးသင့္ပါတယ္ ဆရာ။”

“ဟာ.. ဒါဆို သူတို႕က အႀကိဳက္ဆံုး အေကာင္းဆံုးေတြ ယူသြားၿပီး တျခားလူေတြ အတြက္ မက်န္ရင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ။”

တခ်ိန္လံုး ၿငိမ္ေနခဲ့သည့္ ဆံပင္ရွည္ရွည္ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္က ထေအာ္လိုက္သည္။

ဆရာက ေခါင္းတဆတ္ဆတ္ ညိတ္ရင္း ခ်ေရးလိုက္ျပန္သည္။

“ကဲ ဟုတ္ၿပီ။ ဒီေလာက္ဆိုရင္ေတာ့ စဥ္းစားၾကတာ လုံေလာက္သေလာက္ ရွိပါၿပီ။ အားလံုး ေျပာတာေတြ ၿခံဳၾကည့္လုိက္ရင္ ဒီလို မွတ္ခ်က္ခ်ရမယ္။ ပထမဆံုး ေျပာရမွာကေတာ့ ကိတ္မုန္႕တစ္လံုး ခြဲေ၀ရတာ ထင္သေလာက္ မလြယ္ဘူးပဲ။”

ေက်ာင္းသားမ်ား ၀ါးခနဲ ရယ္လိုက္ၾကျပန္ပါသည္။ ဆရာက ဆက္ေျပာသည္။

“အညီအမွ်ျဖစ္ျခင္း(equality) နဲ႕ မွ်တျခင္း(equity) ဆိုတာ မတူဘူး။ မတူညီတဲ့ အေျခခံေတြေပၚကို အညီအမွ် သြားလုပ္လုိက္လို႕ မမွ်မတ ျဖစ္သြားတာေတြ ရွိတတ္တယ္။ မွ်တဖို႕အတြက္ ညီညီမွ်မွ် မဟုတ္ပဲ ခြဲေ၀ရတာေတြ ရွိတတ္တယ္။ ဦးစားေပးသင့္တာေတြကို ထည့္တြက္ဖို႕ လိုသလို လုပ္အားစိုက္ထုတ္မႈ ကိုလည္း ထည့္တြက္ရမယ္။ အေလအလြင့္ မရွိေအာင္လည္း တြက္ခ်က္ရမယ္။ အဲဒီလို မွ်တေအာင္ လုပ္ရမယ့္ စဥ္းစားပံုေတြက ဒီအတိုင္း ညီညီမွ်မွ် အပိုင္းေတြ ပိုင္းခ်လိုက္တဲ့နည္းထက္ ပိုရႈပ္ေထြးတယ္။ ခြဲေ၀ပံုေတြ စဥ္းစားတဲ့အခါ ကိုယ့္အက်ိဳးစီးပြား ေတြနဲ႕လည္း ၿပိဳင္ဆိုင္ေနတတ္တယ္။ အလြဲသံုးစား မလုပ္ေစဖို႕လည္း လိုတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ားသူငါေရွ႕မွာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းျဖစ္ဖို႕နဲ႕ ေထာက္ျပခြင့္ ရွိဖို႕ေတာ့ လိုမယ္။ ေနာက္ထပ္ ဘာေတြ ရွိဦးမလဲ ဆက္စဥ္းစားၾကတာေပါ့။ ဒီေန႕ေတာ့ ဒီေလာက္ပဲ။ ဆရာ၀ယ္လာတဲ့ ကိတ္မုန္႕ကိုလည္း လက္ေတြ႕ တကယ္စားလိုက္ၾကပါဦး။”

ဆရာက ဓားတစ္ေခ်ာင္းကို ကိတ္မုန္႕ေဘးသို႕ ခ်ေပးလိုက္ပါသည္။

“ကဲ တရားအမွ်တဆံုး ျဖစ္ေအာင္ ခြဲၿပီး စားၾကေပေတာ့။ ဆရာ့ဖို႕လည္း တစ္စိတ္ခ်န္ထားေနာ္။”

ေက်ာင္းသားမ်ား ေပ်ာ္ရႊင္စြာ ရယ္ေမာရင္း ေက်ာင္းဆင္းလိုက္ၾကပါသည္။


ပန္ဒိုရာ

(ေက်ာင္းသားဘ၀ စာသင္ခန္း အေတြ႕အႀကံဳ တစ္ခုမွ ဆင့္ပြား ခံစားထားပါသည္။)

First call for abstracts for the annual meeting of the Southeast Asian Linguistics Society

FIRST CALL FOR ABSTRACTS

SEALS XIX
The 19th Annual Meeting of the Southeast Asian Linguistics Society
28-29 May 2009
University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National
University - Ho Chi Minh City - VIETNAM

Deadline for abstracts: 15 February 2009

The Southeast Asian Linguistics Society - SEALS - was founded at Wayne State University (in Detroit, Michigan) in 1990. SEALS holds an annual conference in diverse locations in the United States, Australia, Southeast Asia and other countries. This time, SEALS XIX will be hosted in Vietnam by the Faculty of Vietnamese Studies at the University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University.

Abstracts are invited for papers on any topic related to the analysis of Southeast Asian languages, such as descriptive, theoretical, or historical linguistics, linguistic anthropology (ethnolinguistics, language attitudes and ideology, discourse and conversational analysis, language and gender, language and politics), language planning, literacy and bilingual education.


Abstract submission deadline

Abstract submission deadline is 15 February 2009. Abstracts are preferably written using a Unicode font and should consist of two or three pages as follows:

Page 1

Author's name and Paper's title

Abstract body (maximum 400 words). Be as specific as possible, with a statement of topic, approach, and conclusions.

Page 2

References (if any).

An author may submit one single and one joint abstract. In case of joint authorship, one author should be designated as the contact person. Presentations are allotted 20 minutes with 10 minutes for
questions. All papers at SEALS are presented in English. Papers presented at the meeting will be considered for publication in the Journal of the Southeast Asian Linguistics Society.

Submission
Abstracts can be submitted by one of the following ways:

--> By email, as email attachments in two formats, .PDF and .DOC, to
Dinh Lu Giang, at the following address: seal...@vns.edu.vn. Please
indicate "Abstract for SEALS XIX" in the email subject heading.


Notification of acceptance by 15 March 2008 (by email).

Organizing Committee:

Local Committee:

Nguyen Van Hue
Dinh Lu Giang

International committee:
Martha Ratliff
George Bedell
Brian Migliazza
Paul Sidwell
Doug Cooper
Mark Alves
Marc Brunelle

Sponsor:

Faculty of Vietnamese Studies

University of Social Sciences and Humanities - Vietnam National
University - HCM City
Phone: +848 8 225009
Fax: +848 8 229390

ပညာေရးႏွင့္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး (အပိုင္း-၃)

ပညာေရးစီမံခ်က္ႏွင့္ေပၚလစီမ်ား

ပညာေရးစီမံခ်က္ႏွင့္ ေပၚလစီမ်ားခ်မွတ္ရာမွာ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳအေျခအေနကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားမွာ ျပဳလုပ္ရမယ့္ စီမံခ်က္မ်ား၊ ေပၚလစီမ်ားႏွင့္ ဖြံ႕ျဖိဳးျပီး ႏိုင္ငံမ်ားမွာ ခ်မွတ္ရမည့္ ေပၚလစီမ်ားမွာ မ်ားစြာေသာ ကြဲျပားမွဳေတြ ရွိပါတယ္။

ကမာၻ႕ဘဏ္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳေလ့လာေရးက (၂၀၀၇)ခုႏွစ္က ထုတ္ေ၀တဲ့ Building Knowledge economies စာတမ္းမွာ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲတိုင္းျပည္မ်ားမွာ ခ်မွတ္သင့္တဲ့ ပညာေရးမူ၀ါဒမ်ားကို ေအာက္ပါအတိုင္း ခ်မွတ္ထားပါတယ္။

(၁) မူလတန္း၊ပညာေရး

* လူတိုင္းအတြက္ ပညာေရး စီမံခ်က္မ်ားတြင္ အာရံုစိုက္ရန္

* ေက်ာင္းအပ္ႏွဳန္းတိုးျမွင့္လာေရး ေဆာင္ရြက္ရန္

* အမ်ိဳးသမီးငယ္မ်ား၏ ပညာေရးႏွင့္အလုပ္အကိုင္ရရွိေရးအခြင့္အလမ္းတိုးတက္လာေစရန္

* အရည္အေသြးျမွင့္တင္ေရးကို အာရံုစိုက္ရန္


(၂) အလယ္တန္း၊ အထက္တန္းပညာေရး

* အလယ္တန္းေက်ာင္းအပ္ႏွဳန္းတိုးျမင့္လာေရးေဆာင္ရြက္ရန္

* အထက္တန္းပညာေရးအား တကၠသိုလ္ေကာလိပ္ပညာေရးမ်ားအတြက္ ျပင္ဆင္ေပးရံုသာမက လုပ္ငန္းခြင္ဘ၀ႏွင့္ပါ သင့္ေလ်ာ္ႏိုင္ေစမည့္ ပညာေရးအစီအစဥ္မ်ား ေဖာ္ေဆာင္ရန္

(၃) တကၠသိုလ္၊ ေကာလိပ္ပညာေရး

* တကၠသိုလ္၊ ေကာလိပ္ပညာေရးအဆင့္အတန္းျမင့္မားလာေစရန္

* Economy တြင္ လိုအပ္ေသာ အရည္အခ်င္းမ်ားႏွင့္ တြဲစပ္ေဖာ္ေဆာင္ရန္

* ပရိုဂရမ္ႏွင့္ လိုအပ္ေသာအရည္အခ်င္းမ်ားကို ေဖာ္ထုတ္ရန္ လုပ္ငန္းရွင္မ်ားထံမွ အၾကံဥာဏ္ရယူရန္
* အခ်ိန္ကာလပိုမိုတိုေတာင္းေသာ နည္းပညာပိုင္းဆိုင္ရာသင္တန္းမ်ား (ဥပမာ- ပိုလီတက္နစ္မ်ား) ဖြင့္လွစ္ရန္


(၄) စဥ္ဆက္မျပတ္ပညာေရး

* စာတတ္ေျမာက္မွဳႏွဳန္းျမင့္မားလာေရး ေဆာင္ရြက္ရန္

* economy မွ လိုအပ္ေသာ အရည္အခ်င္းမ်ားကို ေဖာ္ထုတ္ေပးႏိုင္မည့္ သင္တန္းမ်ားေပးရန္

* အရည္အခ်င္းျမွင့္တင္ေရးသင္တန္းမ်ား ဖြင့္လွစ္ရန္

စသည္တို႕ျဖစ္ပါတယ္။

မ်ားေသာအားျဖင့္ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲတိုင္းျပည္မ်ားမွာ ပညာေရးစနစ္နဲ႕ တိုက္ရိုက္ဆက္ႏြယ္ေနတဲ့ ျပႆနာမ်ားကို ရင္ဆိုင္ေနၾကရပါတယ္။ ပညာတတ္မ်ားနည္းပါးမွဳ၊ မထိေရာက္ေသာ ပညာေရးမူ၀ါဒမ်ားခ်မွတ္ထားမွဳ၊ သင္ရိုးညႊန္းတန္းနဲ႕ သင္ၾကားမွဳနည္းစနစ္မ်ား economy လိုအပ္ခ်က္ႏွင့္မကိုက္ညီမွဳ၊ သိပၸံနဲ႕နည္းပညာသင္တန္းမ်ား ဖြင့္လွစ္ရန္အားနည္းမွဳ စတာေတြျဖစ္ပါတယ္။

ဘာသာစကားအေနနဲ႕ကေတာ့ ပထမပိုင္းႏွစ္မ်ားမွာ မိခင္ဘာသာစကားနဲ႕ သင္ၾကားရာက တစတစ ႏိုင္ငံရပ္ျခားဘာသာစကားမ်ားကို တိုးခ်ဲ႕သင္ေပးသြားျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒီနည္းလမ္းကို အာဖရိကတိုက္ႏိုင္ငံမ်ားမွာ က်င့္သံုးရာမွာ ၾကီးစြာေသာ ေအာင္ျမင္မွဳေတြ ရရွိခဲ့ပါတယ္။ လူငယ္ေတြကို ပိုမိုက်ယ္ျပန္႕ေသာ ကမၻာၾကီးနဲ႕ မိတ္မဆက္ေပးခင္မွာ solid language base နဲ႕ သင္ယူေလ့လာေရးျဖစ္စဥ္ကို အေျချပဳတဲ့ approach ျဖစ္ပါတယ္။

ဖြ႕ံျဖိဳးဆဲတိုင္းျပည္မ်ားအတြက္ အေရးၾကီးတဲ့ပညာေရးရည္မွန္းခ်က္ကေတာ့ အရည္အေသြးျမင့္မားတဲ့ ဘြဲ႕ရပညာတတ္မ်ား အေရအတြက္ တိုးတက္ျမင့္မားလာျခင္းပဲျဖစ္သင့္ပါတယ္။ အေရအတြက္မ်ားျပားလာျခင္း တခုတည္းနဲ႕ ပညာေရးရည္မွန္းခ်က္ ေအာင္ျမင္တယ္လို႕ မဆိုႏိုင္ပါဘူး။

ပညာေရးမူ၀ါဒနဲ႕ပတ္သက္ျပီး ယူနက္စကိုက ေဖာ္ထုတ္ထားတဲ့ generic simulation model, EPSSim နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့အေၾကာင္းအရာေလးေတြကို ေနာက္ေဆာင္းပါးမ်ားမွာ ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမယ္။

(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္)

ခင္မမမ်ိဳး (၂၈၊ ၉၊ ၂၀၀၈)

Actuarial Profession အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ

က်ြန္မဆီကို ႏိုင္ငံျခားတိုင္းျပည္တစ္ခုမွာ ေရာက္ေနတဲ့ ျမန္မာတေယာက္က career ေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ေဆာင္းပါးေလးေတြေရးဖို႕အၾကံေပးလာပါတယ္။ က်ြန္မ expert တေယာက္ မဟုတ္ပါ။ ဒါေပမယ့္ သိသမွ်ေလးေတြကို ျပန္လည္မွ်ေ၀ေပးပါမယ္။ ျပည္ပေရာက္ျမန္မာမ်ားအတြက္ ျပည္ပေရာက္ေနစဥ္ကာလတေလွ်ာက္မွာလဲ အလုပ္အကိုင္အတြက္ အဆင္ေျပႏိုင္၊ ေနာင္တခ်ိန္ ဒီမိုကေရစီတိုက္ပြဲေအာင္ျမင္ျပီးတဲ့အခါ တိုင္းျပည္တည္ေဆာက္ေရးမွာလည္း ျပန္လည္အက်ိဳးု ျဖစ္ေစႏိုင္မယ့္ professional career ေလးေတြကို ေဖာ္ျပေပးပါမယ္။ အခုပထမဦးဆံုးအေနနဲ႕ Actuarial Profession ေလးနဲ႕ စၾကရေအာင္ပါ။

က်ြန္မတို႕ ျမန္မာအမ်ားစုက သခ်ၤာဘာသာရပ္မွာ ထူးခ်ြန္ၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခားတကၠသိုလ္တခုမွာ ေက်ာင္းတက္တဲ့ ျမန္မာအမ်ားစုဟာ တျခားဘာသာရပ္မွာသာ အနည္းငယ္ပိုၾကိဳးစားတတ္ရေပမယ့္ သခ်ၤာမွာေတာ့ သူမ်ားေရွ႕က ဦးေဆာင္ႏိုင္ၾကေၾကာင္း ေက်ာင္းသားအမ်ားစုက တညီတညြတ္တည္း ျပန္ေျပာတတ္ၾကပါတယ္။ ဒီလိုအတြက္အခ်က္ပိုင္းမွာ ထူးခ်ြန္ၾကတာေၾကာင့္လည္း၊ ျပည္ပမွာ ဘြဲ႕ၾကိဳ၊ ဘြဲ႕လြန္ရ ျမန္မာအင္ဂ်င္နီယာ၊ ျမန္မာ ကြန္ပ်ဴတာ ပညာရွင္ေတြ အမ်ားၾကီး ေပၚေပါက္ေနပါတယ္။ ကမၻာ႕အဆင့္အတန္းမွီ လုပ္ငန္းၾကီးေတြမွာ အမ်ားနဲ႕တန္းတူ တာ၀န္ထမ္းေနၾကပါတယ္။ တကယ္လို႕မ်ား ျပည္ပေရာက္ျမန္မာတေယာက္အေနနဲ႕ အတြက္အခ်က္ပိုင္းေတြလဲ စိတ္၀င္စားတယ္၊ အင္ဂ်ီနီယာ၊ ကြန္ပ်ဴတာပိုင္းကိုသာ ၀ါသနာမပါဘူးဆိုရင္ေတာ့ Actuarial Profession ကို ေ၇ြးခ်ယ္ဖို႕ အၾကံျပဳခ်င္ပါတယ္။

Actuary ဆိုတာ ဘာလဲ

Actuary ဆိုတာ လက္ရွိႏိုင္ငံတကာ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြကို အက်ိဳးျပဳေနသူမ်ားျဖစ္ၾကပါတယ္။ အသြင္သ႑ာန္ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ပါ။ ျပႆနာေျဖရွင္းသူေတြ၊ အၾကံေပးပုဂၢိဳလ္ေတြ၊ စီးပြားေရးလုပ္ငန္း ဆန္းစစ္သူေတြနဲ႕ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာ risk ေတြကို ဆန္းစစ္သူမ်ား ျဖစ္ၾကပါတယ္။ လက္ရွိသတင္းအခ်က္အလက္ေတြနဲ႕ ယခင္ကျဖစ္ခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြေပၚ မူတည္ျပီး၊ အနာဂတ္ကို ပံုေဖာ္သူမ်ား ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာနဲ႕ စာရင္းအင္းဆိုင္ရာ သီအိုရီမ်ားကို အသံုးျပဳျပီး၊ မေသခ်ာမေရရာတဲ့ အနာဂတ္ထဲမွာ ျဖစ္ပ်က္လာႏိုင္မယ့္ အေၾကာင္းအရာေတြကို ဆန္းစစ္သူမ်ားျဖစ္ပါတယ္။

ဒီ Profession ဟာ မူလအစတုန္းက consultancy က႑၊ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳက႑၊ အသက္အာမခံက႑နဲ႕ အေထြေထြအာမခံက႑၊ ပင္စင္က႑ေတြကေန စတင္လာခဲ့ရာက၊ အခုဆိုရင္ ဘ႑ာေရးက႑၊ ပ်က္စီးဆံုးရွံဳးမွဳက႑၊ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွဳက႑ နဲ႕ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရးဆိုင္ရာ risk analysis က႑မ်ားအထိ က်ယ္က်ယ္ျပန္ျပန္႕ တိုးခ်ဲ႕၀င္ေရာက္လာတာမို႕ actuary ေတြကို ကမၻာ့စီးပြားေရးအေျခအေနေတြက တန္ဖိုးထားေတာင္းဆိုလာပါတယ္။

အက်ိဳးခံစားခြင့္အေနနဲ႕အပိုင္းမွာက်ေတာ့ qualified actuary တေယာက္ရဲ႕ အေျခခံလစာဟာ တႏွစ္ကို ပ်မ္းမွ်ေဒၚလာေျခာက္ေသာင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ယူေကႏိုင္ငံ Remuneration Economics က salary survey လုပ္တဲ့အခါမွာ လုပ္သက္ ငါးႏွစ္အထက္ actuary မ်ားရဲ႕ တႏွစ္တာ ပ်မ္းမွ်လစာဟာ စတာလင္ေပါင္ ေျခာက္ေသာင္း (ေဒၚလာတစ္သိန္းေက်ာ္) ရွိပါတယ္။

Actuary တေယာက္ျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ

Physician တေယာက္ျဖစ္ဖို႕အတြက္ Royal College of Physicians (UK) စာေမးပြဲ (သို႕) အလားတူစာေမးပြဲမ်ားကို ေျဖဆိုျပီး MRCP ရေအာင္ လုပ္ယူရပါတယ္။ ေရွ႕ေနတေယာက္ျဖစ္ဖို႕အတြက္လည္း Legal Practice Course (LPC) (သို႕) Bar Vocational Course (BVC) နဲ႕ အလားတူ စာေမးပြဲေတြကို ေအာင္ျပီးမွသာ solicitor, Barrister ေတြအေနနဲ႕ အသက္ေမြးလို႕ရပါတယ္။ ဒီလိုပါပဲ။ Actuary တေယာက္ျဖစ္ဖို႕အတြက္မွာလဲ Institute of Actuaries (UK) (သို႕) အလားတူစာေမးပြဲမ်ားကို ေျဖဆိုေအာင္ျမင္ျပီး၊ သတ္မွတ္ထားတဲ့ လုပ္သက္နဲ႔ အေတြ႔အၾကံဳေတြ ျပည့္မွီရင္ ေပးအပ္တဲ့ FIA (UK) ဘြဲ႕ကို ရရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

တခုျခြင္းခ်က္ကေတာ့ FIA (UK) စာေမးပြဲကို ေျဖဆိုခြင့္ရႏိုင္ဖို႕၊ actuarial science ဘြဲ႕ မလိုအပ္ပါဘူး။ အခ်ိဳ႕ေသာ ေက်ာင္းသားမ်ားက ဒီဘြဲ႕ကို အရင္ၾကိဳတက္ထားတတ္ၾကပါတယ္။ ဒီလိုဆိုရင္ေတာ့ part- 1 ထဲက ဘာသာရပ္တခ်ိဳ႕ကို ေျဖဆိုစရာမလိုပဲ ကင္းလြတ္ခြင့္ရႏိုင္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ MSc Actuarial Science ကို အရင္ၾကိဳတက္ထားတာလဲရွိပါတယ္။ သက္ဆိုင္ရာ တကၠသိုလ္ေပၚမူတည္ျပီး၊ part- 1 ထဲက ဘာသာရပ္တခ်ိဳ႕ကို ေျဖဆိုစရာမလိုပဲ ကင္းလြတ္ခြင့္ရႏိုင္ပါတယ္။

ဒီလို actuarial science ဘြဲ႕မလိုအပ္ေပမယ့္ အတြက္အခ်က္ဘာသာရပ္မ်ားအမ်ားဆံုးပါ၀င္တဲ့ ဘြဲ႕တခုကေတာ့ ရထားဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ေျဖဆိုခြင့္တင္ၾကသူေတြ ရထားေလ့ရွိတဲ့ ဘြဲ႕ဒီဂရီေတြကေတာ့ mathematics, statistics, Finance, Economics, Engineering, Physics စတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ရထားတဲ့ဘြဲ႕ဟာ ဂုဏ္ထူးဘြဲ႕ျဖစ္ရမွာျဖစ္ျပီး၊ ဘြဲ႕ရဖို႕ သင္ၾကားခဲ့ရတဲ့ ဘာသာရပ္စုစုေပါင္းရဲ႕ ေလးပံုသံုးပံုေလာက္မွာ credit မွတ္နဲ႕ ေအာင္ျမင္ထားရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ယူေကမွာဆိုရင္ေတာ့ (2:1) ဒီဂရီအဆင့္ျဖစ္ပါတယ္။

သက္ဆိုင္ရာ Institute ေတြကေန ေျဖဆိုခြင့္ လက္ခံလိုက္တာနဲ႕ အဆင့္ ေလးဆင့္ ရွိတဲ့ စာေမးပြဲကို စတင္ေလ့လာေျဖဆိုရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ပထမအဆင့္ကေတာ့ Core Technical Stage ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအဆင့္မွာ ဘာသာရပ္ ကိုးခုရွိပါတယ္။ ရွစ္ခုကိုေတာ့ ေအျပီလနဲ႕ စက္တင္ဘာလေတြမွာ က်င္းပေနက် စာေမးပြဲေတြမွာ ၀င္ေရာက္ေျဖဆိုရပါမယ္။ တဘာသာကို သံုးနာရီေမးခြန္းျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးတခုကိုေတာ့ ၂ရက္ၾကာ residential course ကို တက္ေရာက္ရပါမယ္။ မတက္ေရာက္ခင္မွာ ဖတ္ၾကားလာရမယ့္ စာေတြကို ၾကိဳတင္ေပးထားမွာျဖစ္ျပီး၊ သင္တန္းအျပီးမွာ စာေမးပြဲ ေျဖဆိုရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီအဆင့္ကို ေခ်ာေမြ႕စြာ ျဖတ္ေက်ာ္ႏိုင္သြားျပီးရင္ Core Applications Stage ကို ေရာက္သြားပါတယ္။ ဒီအဆင့္မွာ ဘာသာရပ္ သံုးခုရွိျပီး၊ ပထမဆံုးဘာသာရပ္ကိုေတာ့ ေျခာက္နာရီၾကာ စာေမးပြဲနဲ႕ တတိယဘာသာရပ္ကိုေတာ့ သံုးနာရီၾကာ စာေမးပြဲေျဖဆိုရပါမယ္။ ဒုတိယဘာသာရပ္ကိုက်ေတာ့ residential course ႏွစ္ရက္ၾကာ တက္ေရာက္ရာမွာျဖစ္ျပီး၊ practical assessment ကို ေအာင္ျမင္ရပါမယ္။

ဒီအဆင့္ေအာင္ျမင္သြားရင္ေတာ့ တတိယအဆင့္ျဖစ္တဲ့ Specialist Technical Stage ကို ေရာက္ရွိပါမယ္။ ဒီေနရာမွာ ဘာသာရပ္ ခုနစ္ခုထဲကေန ဘာသာရပ္ႏွစ္ခုကိုသာ ေရြးခ်ယ္ေျဖဆိုရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ Banking sector, Corporate Finance Sector, Wealth Management Sector ေတြမွာ လုပ္ကိုင္ေနသူမ်ားက Finance and Investment ကိုေရြးခ်ယ္ေလ့ရွိၾကျပီး၊ အာမခံပိုင္းဆိုင္ရာ၊ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွဳပိုင္းဆိုင္ရာ၊ ပင္စင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေတြမွာ လုပ္ကိုင္ေနၾကသူမ်ားကလည္း မိမိတို႕နဲ႕ သက္ဆိုင္တာေတြကို ေရြးခ်ယ္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။

တတိယအဆင့္ေအာင္ျမင္သြားရင္ေတာ့ စတုတၳအဆင့္ကို ေရာက္ျပီျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ေနာက္ဆံုးအဆင့္ပါ။ Specialist Applications Stage ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအဆင့္မွာေတာ့ တဘာသာတည္းကိုပဲ ေရြးခ်ယ္ရေတာ့မွာပါ။ ေနာက္ဆံုးအဆင့္ျမင့္စာေမးပြဲၾကီးပါ။ ေအာင္ခ်က္နည္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီအဆင့္ကိုလဲ ျဖတ္ေက်ာ္ႏိုင္မယ္၊ သတ္မွတ္ထားတဲ လုပ္ငန္းခြင္ သက္တမ္းသံုးႏွစ္လဲရွိမယ္ဆိုရင္ FIA (UK) ဆိုတဲ့ ဘြဲ႕ၾကီးကို ဆြတ္ခူးႏိုင္ပါျပီ။

လုပ္ငန္းၾကီးေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားတိုင္းမွာေရာ၊ ႏိုင္ငံတကာအစိုးရမ်ားမွာပါ actuarial department ကို ထားရွိၾကျပီး၊ Student Actuary မ်ားကို ခန္႕အပ္ၾကပါတယ္။ ဘြဲ႕ရ Graduate Training ပရိုဂရမ္အရ ၀င္သူမ်ားလည္း ရွိသလို ပထမပိုင္းအဆင့္ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ေျဖဆိုေအာင္ျမင္ျပီးမွ အလုပ္ထဲ ၀င္ေရာက္သူမ်ားလဲရွိပါတယ္။ Qualified Actuary တေယာက္ျဖစ္မို႕ လုပ္သက္ကအေရးၾကီးတာမို႕ Student Actuary မ်ားကို FIA ရျပီးသား စီနီယာမ်ားက စနစ္တက် ၾကပ္မတ္သင္ၾကားေပးၾကပါတယ္။ လုပ္သက္သံုးႏွစ္ logbook မွာလဲ စီနီယာမ်ားက တာ၀န္ယူလက္မွတ္ေရးထိုးေပးၾကရတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ၾကိဳးစားရင္ ၾကိဳးစားသေလာက္ အရည္အခ်င္းေတာက္ေျပာင္ႏိုင္မယ့္ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းပညာရပ္တခု ျဖစ္ပါတယ္။ အလုပ္လုပ္ေနရင္း ပညာလဲရ၊ ဘ၀အာမခံခ်က္လဲရ ဆိုတဲ့ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းမ်ိဳးပါ။ ပံုမွန္အားျဖင့္ qualified actuary တေယာက္ျဖစ္လာဖို႕ သံုးႏွစ္ကေန ငါးႏွစ္ခန္႕ အခ်ိန္ေပးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

နိဂံုး

Actuarial science ဟာ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္း ပညာရပ္တခု ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီပညာရပ္ကို ေလ့လာသင္ယူျခင္းအားျဖင့္ မိမိဘ၀ရဲ႕ ခိုင္မာေသာ အနာဂတ္တခုကို တည္ေဆာက္ႏိုင္ရံုမက၊ တခ်ိန္မွာ တိုင္းျပည္က လိုအပ္လာတဲ့အခါ ထိေရာက္တဲ့ အက်ိဳးျပဳမွဳကိုလည္း လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ Actuarial science ပညာရပ္ဟာ တိုင္းျပည္ဖြ႕ံျဖိဳးတိုးတက္ေအာင္တည္ေဆာက္ေရးမွာ အေရးၾကီးေသာ က႑မ်ားျဖစ္တဲ့ ဘဏ္လုပ္ငန္း၊ အာမခံလုပ္ငန္း၊ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွဳ၊ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳေတြအျပင္ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး risk analysis စတာေတြနဲ႕ပါ ဆက္စပ္ေနတာေၾကာင့္၊ တိုင္းျပည္တျပည္အတြက္ Actuary ပညာရွင္ေတြ အမ်ားအျပားလိုအပ္လွပါတယ္။ ေတာင္အာဖရိက စီးပြားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳေတြမွာ Actuarial Society of South Africa မွ ပညာရွင္မ်ား က်ရာအခန္းက႑မွ ပါ၀င္အက်ိဳးျပဳႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ က်ြန္မတို႕ ျမန္မာျပည္မွာလဲ Democratization Process မွာ ျမန္မာ actuary ပညာရွင္မ်ားမွ Actuarial Society of Burma အေနျဖင့္ ႏိုင္ငံတကာအဆင့္မွီစြာ ပါ၀င္အက်ိဳးျပဳႏိုင္ၾကပါေစရန္ ေမွ်ာ္ရည္မိပါေၾကာင္း။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၉၊ ၈၊ ၂၀၀၈)

(မွတ္ခ်က္။ ။ ယူေကႏိုင္ငံမွ ေပးအပ္ေသာ qualification ျဖစ္ေသာ္လည္း ႏိုင္ငံမ်ားစြာမ်ား exam centre ေတြရွိပါတယ္။ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားအတြက္ဆိုလွ်င္ စာေမးပြဲေၾကးမ်ားကိုေရာ၊ စာအုပ္စာတမ္းေစ်းႏွဳန္းမ်ားကိုပါ reduced rate သတ္မွတ္ထားပါတယ္ ။)

ပညာေရးဆိုင္ရာ အေမးအေျဖ (၁)

ကြ်န္မတို့ရဲ့ ဒီပညာေရးဘေလာဂ့္ေလးမွာ အားလံုးနဲ့ စကား၀ိုင္းေလးသေဘာမိ်ဳး ျဖစ္ေစခ်င္ပါတယ္ ။ အဲဒီစကား၀ိုင္းေလးမွာ

- အေမး အေျဖ အပိုင္း
- အေတြ ့အၾကံဳ ေဆြးေႏြးဖလွယ္တဲ့အပိုင္း
- ကိုယ္တတ္ေျမာက္ထားတာေပၚ မူတည္ျပီး မိ်ဳးဆက္သစ္မ်ားကို အၾကံဥာဏ္ေပးတဲ့အပိုင္း

တို့ကို အေလးထား လုပ္ေပးခ်င္ပါတယ္ ။

စစခ်င္းအေနနဲ့ c-box ထဲမွာ မနီနီက ေမးသြားတဲ့ ေမးခြန္းကို မခင္မမမ်ိဳးက ျပန္ေျဖထားတာေလးနဲ့ စလိုက္ပါမယ္ ။

16 Aug 08, 15:52
ခင္မမမ်ိဳး: မနီေရ။ ဒီလင့္မွာ တခ်ိဳ႕ေသာအခ်က္ေတြရႏိုင္ပါတယ္။ ဥပမာ- ဂ်ာမနီကျပဳစုထားတာေတြထဲမွာ education နဲ႕ social problems စတာေလးေတြပါပါတယ္။ http://www.burmalibrary.org/show.php?cat=163&lo=d&sl=0

14 Aug 08, 02:34
နီနီ: ျမန္မာႏိုင္ငံ ပညာေရး (အေျခခံပညာ အထက္တန္းေက်ာင္းအထိ) မဆလ - နအဖ သမိုင္းကို ျပဳစုထားတာ ဘယ္မွာ ရႏိုင္မလဲ။ ဥပမာ - သင္ရိုးညြန္းတမ္းမ်ား ေျပာင္းလဲမႈ၊ သင္ရိုးညြန္းတမ္း စာအုပ္ ေကာ္ပီ (ဒီေလာက္ပါပဲ)..

ပညာေရးႏွင့္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး (အပိုင္း - ၂)

လူ႕စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား

ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ဆဲႏိုင္ငံေတြမွာ အမ်ားအားျဖင့္ လူ႕စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ဆိုင္ရာ ျပႆနာႏွစ္မ်ိဳးကို ရင္ဆိုင္ရေလ့ရွိပါတယ္။ ပထမတမ်ိဳးကေတာ့ လိုအပ္ေသာ critical skills ရွိတဲ့လူေတြရွားပါးမွဳျဖစ္ျပီး၊ ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့ လုပ္အားေပါမ်ားမွဳျဖစ္ပါတယ္။ ဒီႏွစ္ရပ္လံုးကို လူ႕စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ဖြံ႕ျဖိဳးမွဳဆိုင္ရာ မဟာဗ်ဴဟာမ်ား ခ်မွတ္တဲ့အခါ ထည့္သြင္းစဥ္းစားဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ တဘက္ကေန skills ေတြ တိုးတက္ေအာင္ လုပ္သလို အျခားတဘက္ကေနလဲ အသံုးမခ်ရတဲ့ လူ႕စြမ္းအားေတြကို အသံုးျပဳႏိုင္မယ့္ အလုပ္ေတြ ပ့ံပိုးေပးႏိုင္ရပါမယ္။ ဒီျပႆနာႏွစ္ရပ္လံုးဟာ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ ပညာေရးနဲ႕ ဆက္စပ္မွဳ ရွိေနပါတယ္။ ျပႆနာအတိမ္အနက္ မတူေပမယ့္ ႏိုင္ငံတိုင္းမွာေတာ့ ဒီျပႆနာေတြ ရွိေနႏိုင္ပါတယ္။

လူ႕စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ ရွားပါးမွဳ

ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြမ်ားျဖစ္ပြားေလ့ရွိတဲ့ လူ႕စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ရွားပါးမွဳမ်ားကို အမ်ိဳးအစားခြဲျပီး ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမယ္။

(၁) ဖြံံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံအမ်ားစုမွာ ပညာရည္ျမင့္မားတဲ့ professional ေတြျဖစ္တဲ့ ဆရာ၀န္၊ အင္ဂ်င္နီယာ၊ တိရစၧာန္ကုဆရာ၀န္၊ သိပၸံပညာရွင္ေတြ ရွားပါးမွဳ (သို႕) အသံုးမ၀င္မွဳေတြ ျဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ပညာရွင္ေတြရွိတယ္ဆိုရင္လည္း မ်ားေသာအားျဖင့္ ဒီပညာရွင္ေတြဟာ ျမိဳ႕ၾကီးျပၾကီးမ်ားမွာသာ ေနေလ့ရွိတာမို႕ တကယ္လိုအပ္တဲ့ ေက်းလက္ေဒသေတြမွာ ရွားပါးမွဳျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အာဖရိက၊ အာရွနဲ႕ လက္တင္အေမရိကႏိုင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ အတတ္ပညာနဲ႕ လုပ္ငန္းခြင္ သီးျခားစီျဖစ္ေနတဲ့ ပညာရွင္ေတြ အမ်ားအျပားရွိေနပါတယ္။

(၂) ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့ sub- professional personnel ေတြျဖစ္တဲ့ technician ေတြ၊ သူနာျပဳေတြ ရွားပါးမွဳျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုရွားပါးမွဳမျဖစ္ေအာင္ တကၠသိုလ္ပညာေရးမဟုတ္တဲ့ ပိုလီတက္နစ္ institution ေတြ ဖြင့္လွစ္ေပးဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

(၃) ေနာက္ထပ္ရွားပါးမွဳတမ်ိဳးကေတာ့ အဆင့္ျမင့္စီမံခန္႕ခြဲမွဳနဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္မွဳဆိုင္ရာ ၀န္ထမ္းမ်ားရွားပါးမွဳ ျဖစ္ပါတယ္။ private sector မွာေရာ၊ public sector မွာပါ အရည္အခ်င္းျပည့္၀တဲ့အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ၀န္ထမ္းမ်ားကို ေလ့က်င့္ေမြးထုတ္ေပးဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

(၄) ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့ အေျခခံပညာေရးနဲ႕ အဆင့္ျမင့္ ပညာေရး ဆရာ၊ ဆရာမမ်ားပဲျဖစ္ပါတယ္။ အရည္အခ်င္းျပည့္၀တဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမမ်ား ရွားပါးမွဳဟာ လူ႕စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ဖြံ႕ျဖိဳးမွဳျဖစ္စဥ္ တရပ္လံုးအတြက္ 'master bottleneck' ျဖစ္တာမို႕ အထူးဂရုစိုက္ရမယ့္ က႑တရပ္ျဖစ္ပါတယ္။

(၅) ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့ craftsmen of all kind လို႕ဆိုႏိုင္တဲ့ စာေရးစာခ်ီေတြ၊ machine operator စသူေတြရွားပါးမွဳျဖစ္ပါတယ္။ လုပ္ငန္းခြင္ဆိုင္ရာေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးမွဳေတြနဲ႕ သင္တန္းေပးမွဳေတြ ျပဳလုပ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

(၆) ေနာက္ဆံုးတမ်ိဳးကေတာ့ အေထြေထြ လိုအပ္ေသာ ပညာရွင္ေတြျဖစ္တဲ့ ေလေၾကာင္းလိုင္း ပိုက္ေလာ့ေတြ၊ စီးပြားေရးပညာရွင္ေတြ၊ စာရင္းအင္းဆိုင္ရာပညာရွင္ စတာေတြျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳဆိုတာက အထက္မွာေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ အတတ္ပညာရွင္၊ အသိပညာရွင္၊ ပညာသည္ေတြအားလံုးအေပၚမွာ မူတည္ေနပါတယ္။ သူတို႕ေတြရဲ႕အေရအတြက္၊ အရည္အခ်င္းေတြ တိုးတက္လာတာနဲ႕အမွ်၊ သက္ဆိုင္ရာနယ္ပယ္ေတြမွာ အသံုးခ်လာႏိုင္တာနဲ႕အမွ် human capital တက္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလို Human capital formation ျဖစ္စဥ္ကုိ လည္ပတ္ႏိုင္ေစဖို႕အတြက္ ႏိုင္ငံအုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ားမွ manpower ဆန္းစစ္မွဳဆိုတာကို ျပဳလုပ္သင့္ပါတယ္။

manpower ဆန္းစစ္ခ်က္

manpowerဆန္းစစ္ခ်က္မ်ား ျပဳလုပ္တဲ့အခါမွာ ရည္မွန္းခ်က္ သံုးရပ္ ရွိရပါမယ္။

ပထမရည္မွန္းခ်က္ကေတာ့ economic sector တခုခ်င္းဆီမွာ ရွိေနတဲ့ skilled manpower ရွားပါးမွဳကို ေဖာ္ထုတ္ျပီး၊ ဘာေၾကာင့္ရွားပါးတယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ေတြကိုပါ ထည့္သြင္းစဥ္းစားရပါမယ္။

ဒုတိယရည္မွန္းခ်က္ကေတာ့ ျဖစ္ေနမွဳေတြနဲ႕ ျဖစ္ရျခင္းအေၾကာင္းရင္းေတြကို ေဖာ္ထုတ္ရပါမယ္။

တတိယရည္မွန္းခ်က္ကေတာ့ လူ႕စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ တိုးတက္မွဳဆိုင္ရာ targets မ်ားကို သင့္ေလ်ာ္တဲ့ expected growth rate ေပၚ မူတည္ျပီး ခ်မွတ္ရပါမယ္။

ဒီဆန္းစစ္ခ်က္ကို စနစ္တက်လုပ္ျပီးမွသာ လူ႕စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ တိုးတက္မွဳဆိုင္ရာ မဟာဗ်ဴဟာ တရပ္ကို ေရးဆြဲရပါမယ္။ ဒီမဟာဗ်ဴဟာမွာ မ်က္ႏွာစာ သံုးမ်ိဳးပါ၀င္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ပထမတမ်ိဳးက သင့္ေတာ္တဲ့ incentives မ်ားေပးျခင္းပါ။ ဒီလိုလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ လူေတြကို လိုအပ္တဲ့ နည္းပညာေတြ သင္ယူခ်င္စိတ္ရွိလာေအာင္ တြန္းအားေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့ လုပ္ငန္းခြင္ ၀န္ထမ္းေတြကို ထိေရာက္စြာ ျပဳလုပ္ႏိုင္မယ့္ အရည္အခ်င္းျမွင့္တင္ေရး သင္တန္းမ်ား ေပးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးတမ်ိဳးကေတာ့ formal education ကို rational development ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေပးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

ဒီမ်က္ႏွာစာသံုးမ်ိဳးလံုးဟာ တခုနဲ႕တခု အျပန္အလွန္အမွီသဟဲ ျပဳေနတာျဖစ္တဲ့အတြက္ သံုးမ်ိဳးစလံုးကို တျပိဳင္နက္တည္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ တျပိဳင္တည္းမွာပဲ formal education နဲ႕ in-service training ကို ေပါင္းကူးေပးႏိုင္ေအာင္လဲ ၾကိဳးပမ္းရမွာျဖစ္ပါတယ္။

လူ႕စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ဖြံ႕ျဖိဳးမွဳျပဳလုပ္ရာမွာ အေရးၾကီးဆံုးလိုအပ္ခ်က္တရပ္ျဖစ္တဲ့ education planning နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို ေနာက္ေဆာင္းပါးမ်ားမွာ ဆက္လက္ေဖာ္ျပေပးပါမယ္။

ခင္မမမ်ိဳး
၂၄၊ ၇၊ ၂၀၀၈

Dr Kyaw Thet 1957 lecture excerpt in Burma

တခ်ိန္က ျမန္မာျပည္ ပညာေရးဟာ ကမာၻနဲ့ ရင္ေဘာင္တန္းနိုင္ခဲ့တယ္ဆိုတာ ဒီ ဗြီဒီယိုက ျပသေနပါတယ္ ။


ကိုေမာင္ရင္ ဘေလာဂ့္မွ ေအာက္ပါရွင္းလင္းခ်က္ကို ကူးယူေဖာ္ျပသည္ ။

သင္တဲ့လူ က ပေရာ္ဖက္ဆာ ေဒါက္တာေက်ာ္သက္။ ဒီ ေဒါက္တာေက်ာ္သက္ ဆိုတာ ၁၉၂၁ ခုႏွစ္ မွာရန္ကုန္ျမိဳ ့မွာေမြးဖြားႀကီးျပင္းခဲ့ တဲ့ မြန္-ဗမာ စပ္လူငယ္တစ္ဦး။ လန္ဒန္ယူနီဗာစီတီ London University ကေန သမိုင္းဆိုင္ရာ ပါရဂူဘြဲ ့ကိုရခဲ့တယ္။ ပီအိ္ပ္ခ္်ဒီ ဘြဲ ့အျပီး ကမၻာေက်ာ္ ေယး(လ္)တကၠသိုလ္ ႀကီး ရဲ ့ဘြဲ ့လြန္တန္းေတြမွာ ႏွစ္ႏွစ္ႀကာ စာသင္ႀကားပို ့ခ်ခဲ့ေသးတယ္။ ျပီးေတာ့ မွ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ အေ့ရွတိုင္းသမိုင္း ပညာဌာန မွာ ပေရာ္ဖက္ဆာအျဖစ္တာ၀န္ထမ္းေဆာင္သြားခဲ့တယ္ ဆိုပါတယ္။

ပေရာ္ဖက္ဆာ ေဒါက္တာ ေက်ာ္သက္ ရဲ ့လက္ခ်ာ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ကေတာ့..
ျမန္မာႏိုင္ငံလြတ္လပ္ေရး ရ ခါစ ကျမန္မာ လယ္သမား မ်ားအေပၚမတရား ေငြ တိုးေခ်းစားေခါင္းပုံျဖတ္ခဲ့တဲ့ အိႏၵိယသားခ်စ္တီး မ်ားအေႀကာင္း… တရား၀င္စာရင္းေတြအရ ျမန္မာႏိုင္ငံ ရဲ ့ လယ္ေျမ ၇၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ဟာခ်စ္တီးကုလားမ်ားလက္ထဲမွာေရာက္ရိွေနျပီး။ တရားမ၀င္ စာရင္းမ်ား အရဒိထက္ ပိုႏိုင္ေႀကာင္း၊ လြတ္လပ္ေရးရျပီးစ၊ စစ္ေဘးစစ္ဒါဏ္ကိုလဲျပင္းစြာ ခံခဲ့ရေသာျမန္မာျပည္ ရဲ ့ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးလုပ္ငန္း ေတြမွာႀကံဳရမယ့္အခက္အခဲမ်ားအေႀကာင္း၊ ျမန္ဆန္ေသာျပန္လည္ထူေထာင္ ေရး လုပ္ငန္းေတြ လုပ္ရမွာ ျဖစ္ေႀကာင္း၊ ျဗိတိသွ် မွ ျမန္မာကို တစ္ခိ်ဳ ့ေသာ တန္ဖိုးမ်ား၊ စိတ္ကူးမ်ား ကို သင္ႀကားေပးခဲ့တာေတြရိွခဲ့ေႀကာင္း၊ ျမန္မာ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ဟာ ဒီမိုကေရစီလမ္းကိုေရြးခ်ယ္ေလွ်ာက္လွမ္းသြား မွာျဖစ္ေႀကာင္း၊ တိုင္းျပည္နဲ ့လူမိ်ဳး အကိ်ဳးစီးပြားအတြက္ အင္မတန္ကိုခက္ခဲစြာ လုပ္ကိုင္ႀကရမွာလဲျဖစ္ေႀကာင္း၊

ေရရွည္ အေနနဲ ့ ဒီမိုကေရစီ စနစ္ ကို a cup of tea အေနနဲ ့တင္စားသြားျပီး၊ ျမန္မာ့ေခါင္းေဆာင္ မ်ား ဟာ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီမိုကေရစီ စနစ္ ကိုပဲေရြးခ်ယ္ေလွ်ာက္ လွမ္းသြားႀကမွာျဖစ္ေႀကာင္း ပို ့ခ်သြားခဲ့ပါတယ္။

ဒီလက္ခ်ာမွာ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ ေမးခြန္းေမးခဲ့ရာ မွာေတာ ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ အာစီယံ အသင္း ၀င္ႏိုင္ငံ ျဖစ္လာႏိုင္ေခ်ရိွပါသလား လို ့ေမးျမန္းသြားရာမွာ Neutral ေခၚ ဘက္မလိုက္ႏိုင္ငံ အျဖစ္သြားေတာ့မယ္ ့ ကိုယ့္ေျခေထာက္ေပၚကိုရပ္ရေတာ့မယ့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေတာ္ အေရး ကို ပေရာ္ဖက္ဆာ ေဒါက္တာေက်ာ္သက္ က ဟာသေႏွာျပီး လွပ စြာ ျပန္ေျဖသြားပုံကေလး ကိုလဲ ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။

ပညာေရးႏွင့္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး (အပိုင္း-၁)

စီးပြားေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ economic model ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ capital နဲ႕ labour ဟာအဓိကက်ပါတယ္။ အေစာပိုင္းကာလမ်ားကေတာ့ capital လို႔ဆိုရင္ physical capital ကုိပဲထည့္သြင္းစဥ္းစားၾကေပမယ့္ တစတစနဲ႔တခ်ိဳ႕ေသာ ၾကြယ္၀တဲ့တိုင္း ျပည္ေတြဟာ physical capital အမ်ားအျပားမရွိပဲ အခ်ိန္နဲ႕ေငြကိုပညာေရးမွာ ျမွဳပ္ႏွံရာကေန Human capital ရလာျပီး တိုင္းျပည္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး ျဖစ္လာၾကတာကို ပညာရွင္ေတြ သတိျပဳမိလာၾကပါတယ္။ ဒီကေနတဆင့္ Human capital investment ဆိုတဲ့စကားလံုးေတြ၊ Human Resources Development ဆိုတဲ့စကားလံုးေတြဟာ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ကို ျဖစ္လာေတာ့တာပါပဲ။ production function ေတြတြက္တဲ့အခါမွာလဲ production function for goods ကုိသာမက production function for knowledge ဆိုတာကို ထည့္သြင္းလာၾကရပါတယ္။ investment နဲ႕ပတ္သက္တဲ့ discussions မ်ားမွာ high priority အျဖစ္ေနရာယူလာတာကေတာ့ Human capital ပါပဲ။ အခုဒီေဆာင္းပါးမွာ Human Capital accumulation ရဲ႕ source တခုျဖစ္တဲ့ ပညာေရးရဲ႕ အခန္းက႑အေၾကာင္းကို ေဆြးေႏြးခ်င္ပါတယ္။

ပညာေရးသည္ကုန္ပစၥည္းတခုျဖစ္သည္။

ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးဆိုင္ရာစီးပြားေရးပညာရပ္က ပညာေရးကို ကုန္ပစၥည္းတခုအေနနဲ႔ ရွဴျမင္သံုးသပ္ပါတယ္။ ကုန္ပစၥည္းတိုင္းမွာ သက္ဆိုင္ရာသြင္ျပင္လကၡဏာရပ္ေတြရွိသလို ပညာေရးဆိုတဲ့ ကုန္ပစၥည္းမွာလဲ သီးျခားသြင္ျပင္လကၡဏာရပ္ေတြျဖစ္တဲ့ consumption (ဥပမာ- ပညာတတ္ျခင္းအားျဖင့္ ဘ၀အာမခံခ်က္ရွိျခင္း)၊ direct investment (ပညာတတ္ေတြကို လုပ္ငန္းေတြမွာ လစာေငြတိုးေပးျခင္းအားျဖင့္ သူတို႔ရဲ႕စြမ္းရည္ေတြကို အသံုးခ်ျပီး ထုတ္လုပ္မွုစြမ္းအားတက္ေစျခင္း) စတာေတြပါရွိပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ေသာပညာရွင္မ်ားကေတာ့ ဒီလကၡဏာရပ္ေတြအျပင္ ပညာေရးဟာ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ့ economic system နဲ႔ social system ကို functioning လုပ္ေပးႏိုင္တဲ့အေရးၾကီးဆံုးသြင္ျပင္တရပ္ကို ပိုင္ဆိုင္ထားတယ္လို႕လဲ အဆိုရွိၾကပါတယ္။

consumption အေနနဲ႕တခါထပ္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္လဲ ပညာေရးဟာ စားသံုးသူမ်ားကို လက္ရွိတြင္သာမက အနာဂတ္အတြက္ပါ ေက်နပ္ႏွစ္သိမ့္မွဳေပးႏိုင္ပါတယ္။ ေက်ာင္းေနေပ်ာ္ျခင္းဆိုတဲ့ current consumption သာမက ဘ၀အာမခံခ်က္ရွိျခင္း ဆိုတဲ့ future consumption ကိုပါျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုအနာဂတ္မွာပါ ပညာေရးရဲ႕အသီးအပြင့္ကို ခံစားႏိုင္တာျဖစ္တဲ့အတြက္ ပညာေရးဟာ ေရရွည္ခံတဲ့ကုန္ပစၥည္းအမ်ိဳးအစား (durable good) ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ပညာေရးဆီမွာ investment feature ရွိတယ္လို႔ဆိုရတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးအေနနဲ႔ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ပညာေရးရဲ႕ consumption နဲ႔ investment ဆိုင္ရာသြင္ျပင္ေတြကို ခြဲျခားေနျခင္းက အေရးသိပ္မၾကီးလွပါဘူး။ ဒါဆိုဘာကအေရးၾကီးတာလဲ။

ပညာေရးရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳကေန ဘာေတြကို generate လုပ္ေပးႏိုင္သလဲ

အေရးၾကီးဆံုး ခြဲျခားၾကည့္ရမယ့္အရာကေတာ့ ပညာေရးရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳကေန generate လုပ္ေပးႏိုင္မယ့္ imputed income (ေနာင္တခ်ိန္ဘ၀အာမခံခ်က္ရရွိျခင္း) နဲ႕ ပညာတတ္တေယာက္ရဲ႕လုပ္အားေၾကာင့္ ထြက္ေပၚလာႏိုင္မယ့္ factor earnings တိုးျမင့္ျခင္းပါပဲ။ဒီႏွစ္ခ်က္ဟာ education programme ေတြရဲ႕ pattern ေပၚမွာ လာျပီး reflect ျဖစ္တာအတြက္ေၾကာင့္ ေပၚလစီမ်ားေရးဆြဲရမွာ ႏွစ္ခုၾကားမွာ weighted လုပ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ education capital stock ဟာ အလ်င္အျမန္ေျပာင္းလဲေစႏိုင္တာေတာ့ မဟုတ္တဲ့အတြက္ investment planning ခ်တဲ့အခါမွာ long-term development ရွဴေထာင့္ကေန ၾကည့္ႏိုင္ဖို႕ေတာ့ အလြန္ပဲအေရးၾကီးပါတယ္။ဒီေနရာမွာ education asset ရဲ႕ ေရရွည္အသံုး၀င္မွဳသက္တမ္းကို ၾကည့္ရမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ အနာဂတ္မွာ ေတာင္းဆိုလာမယ့္ skills ေတြကို ျပည့္မွီေစမယ့္ education အမ်ိဳးအစားေတြကို စနစ္တက်ၾကိဳတင္ ေရြးခ်ယ္ႏိုင္ဖို႔ လိုအပ္လာပါတယ္။

ပညာေရးက႑ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳရဲ႕တန္ဖိုး

တန္ဖိုးကို တြက္ခ်က္ရာမွာ လုပ္ေလ့လုပ္ထရွိတဲ့ နည္းလမ္းကေတာ့ ေက်ာင္းသားတေယာက္ရဲ႕ အနာဂတ္မွာ ရရွိလာႏိုင္တဲ့ earnings ကို တြက္ခ်က္ျပီး၊ လက္ရွိတန္ဖိုးရရွိဖို႕ discount လုပ္တဲ့နည္းပါ။ ဒီလိုလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ လက္ရွိတန္ဖိုးဟာ တခ်ိန္မွာျပန္ရဖို႔ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံထားရတဲ့ cost နဲ႔ ဆက္စပ္မွဳရွိေနပါတယ္။ ဒီနည္းဟာ ဖြံ႕ျဖိဳးျပီးႏိုင္ငံေတြမွာ ပညာေရးက႑ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳတန္ဖိုးတြက္ခ်က္ျခင္းအတြက္ အသံုးအမ်ားဆံုးပါ။ ဒါေပမယ့္ ဒီနည္းက ပညာတတ္တေယာက္အတြက္အက်ိဳးေက်းဇူးကိုပဲ တြက္ခ်က္တာျဖစ္ျပီး၊ ပညာရည္ျမင့္မားျခင္းျဖင့္ အမ်ားအတြက္ ရလာႏိုင္မယ့္ တန္ဖိုးမ်ားကိုေတာ့ ထည့္သြင္းထားျခင္းမရွိပါဘူး။

ပညာေရးက႑ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳရဲ႕ အျခားေသာတန္ဖိုးတခုကေတာ့ social climate နဲ႕ cultural climate ကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲႏိုင္ျခင္းပါပဲ။ ဒီအခ်က္ဟာ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားအတြက္ မရွိမျဖစ္အေရးၾကီးတဲ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရန္ လိုအပ္ခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ ပညာေရးရဲ႕ အမ်ိဳးအစား၊ အဆင့္အတန္း၊ ပညာတတ္အေရအတြက္ဆိုတာေတြက အေရးပါလာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ရဲ႕အရည္အခ်င္းေတြကို အနာဂတ္သင့္ေလ်ာ္ရာေနရာမွာ ထုတ္ယူအသံုးမျပဳႏိုင္တဲ့ ပညာတတ္မ်ား ေမြးထုတ္ထားရျပန္တာ ဆိုရင္လဲ ဒါဟာ external dis-economy သာျဖစ္ျပီး၊ instability ျဖစ္ရျခင္းရဲ့ source တခုသာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဥပမာ- ျမန္မာႏိုင္ငံမွာဆိုရင္ က်န္းမာေရးက႑မွာ တိုးတက္ဖြံ႕ျဖိဳးဖို႕အတြက္ ဆရာ၀န္အေရအတြက္မ်ားလာဖို႕ရည္ရြယ္ျပီး ေဆးေက်ာင္းတက္ေရာက္ႏိုင္သူ အေရအတြက္ကို တိုးျမွင့္ေပးလိုက္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ costs of investment တက္လာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ “ဆရာ၀န္ဘြဲ႕ရရင္ျပီးေရာ၊အျမင့္ဆံုးတကၠသိုလ္ကို တက္ရရင္ျပီးေရာ၊ ၀ါသနာပါပါမပါပါ၊ လုပ္စားဖို႕မရည္ရြယ္ပါ” ဆိုျပီးတက္ေရာက္သူေတြမ်ားလာတဲ့အခါ rate of return မရွိေတာ့ပါဘူး။ တျခားပညာရပ္မ်ားေတြမွာလဲ ဒီလိုပါပဲ။ ဘြဲ႕ရရင္ျပီးေရာျဖစ္လာပါတယ္။ ဖြံ႕ျဖိဳးျပီးႏိုင္ငံေတြမွာ အေၾကာင္းမဟုတ္လွေပမယ့္ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲတိုင္းျပည္ေတြအတြက္က်ေတာ့ development ရဲ႕ early stages ေတြကို ထိခိုက္ေစပါတယ္။ ဒီလို individual investment လုပ္ျခင္းအားျဖင့္ ရွိေစႏိုင္တဲ့ risks ေတြကို ဘယ္လို ေလွ်ာ့ခ်မလဲ။

ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမည့္ပညာေရးအမ်ိဳးအစားႏွင့္ capital equipment ကို complement ျဖစ္ေစျခင္း

individual investment လုပ္ျခင္းအားျဖင့္ ရွိေနႏိုင္တဲ့ risks ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမယ့္ပညာေရးအမ်ိဳးအစားနဲ႔ capital equipment ေတြကို complement ျဖစ္ေစရပါမယ္။ ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးမွာ စနစ္တက်ရင္းႏွီးျမွုဳပ္ႏွံရပါမယ္။ ဆရာ၀န္အေရအတြက္မ်ားလာသလို က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွဳမ်ားကလဲ မ်ားလာရပါမယ္။ တခါဘြဲ႕ရပညာတတ္ေတြထြက္လာျပီဆိုရင္လည္း သူတို႕ရဲ့ educated manpower ကို absorption လုပ္ႏိုင္မယ့္ capacity rate ရွိရပါမယ္။ ျမင္သာေအာင္ဆိုရရင္ စက္မွဳလယ္ယာလုပ္မယ္ဆိုရင္ လယ္ထြန္စက္ေမာင္းဖို႕ trained driver ေတြလိုပါတယ္။ driver ေတြ trained ထားရင္လဲ ေမာင္းရမယ့္ လယ္ထြန္စက္ေတြ ရွိေနဖို႕လိုအပ္ပါတယ္။

ဒီလို sensible education target ေတြခ်တဲ့အခါ economy ရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္၊ စီမံခ်က္ေတြျပည့္မွီေအာင္ျမင္ေစမယ့္ ေတာင္းဆိုခ်က္၊ absorption capacity rate ျမင့္မားေစမယ့္စနစ္ရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္စတာ ေတြကို ေသခ်ာစဥ္းစားဖို႕လိုအပ္ပါတယ္။ ဖြံံျဖိဳးဆဲတိုင္းျပည္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ပညာတတ္ေတြမရွိျခင္း၊ ရွိတဲ့ပညာတတ္ေတြကို အသံုးမျပဳႏိုင္ျခင္း၊ လြဲမွားေသာ attitudes မ်ားျဖင့္ ပညာရပ္ကိုခ်ဥ္းကပ္ျပီး၊ rate of return ျပန္မလုပ္ေပးႏိုင္မည့္ ပညာတတ္ေတြကို ေမြးထုတ္မွဳမ်ားေနျခင္း၊ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရးမတည္ျငိမ္မွဳမ်ားေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္ယိိုစီးမွဳ ျပႆနာျဖစ္ေနျခင္း စတဲ့အေၾကာင္းရင္း မ်ိဳးစံုေၾကာင့္ Human capital ဟာ shortage ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ ဒီလို manpower shortage ကို မေျဖရွင္းႏိုင္ရင္ economic modernization ဘယ္လိုမွ မျဖစ္လာႏိုင္တဲ့အတြက္ တိုင္းျပည္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳေတြဟာ ေႏွာင့္ေႏွးေနဦးမွာပါပဲ။ ဒီျပႆနာကို ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႔အတြက္ ထိေရာက္တဲ့ လူစြမ္းအားအရင္းအျမစ္တိုးတက္ေရးမဟာဗ်ဴဟာ (Strategy of Human Resources Development) လိုအပ္လာပါတယ္။

(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္)
ခင္မမမ်ိဳး (၂၀၊ ၆၊ ၂၀၀၈)

ပညာေရး လွည့္ကြက္ထဲေမ်ာပါေနသူတေယာက္အေၾကာင္း

“က်ေနာ္တို့ေခတ္ ပညာေရးဆိုတာဗ်ာ ... ကားတစ္စီးနဲ့ မတူေပဖူးလား ။ လူေတြက ကား ကို ၾကည့္ရင္ ၊ ဆလြန္းကားလား ေနာက္ဆံုးေပၚကားလား ဘာတံဆိပ္လဲ ဆိုတာ အရင္ၾကည့္ၾကတယ္ ။ ကားေမာင္းလို့ အဆင္ေခ်ာတာနဲ့ ဒီကားက အရည္အေသြး ျပည့္၀တယ္လို့ ထင္ၾကတယ္ ။ ကားထဲက အင္ဂ်င္ ဘယ္ေလာက္ေကာင္းလဲ ၊ ဘယ္ေလာက္ ပါ၀ါရွိလဲ ေသခ်ာ အေသးစိတ္ မသိၾကဖူး ။ သိဖို့လည္း စိတ္မ၀င္စားၾကသလိုပဲဗ်ာ ။”

လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ထဲ နံျပား နွင့္ ပဲျပဳတ္၀င္၀ယ္မည္လုပ္ေသာ ကြ်န္ေတာ့္ေျခလွမ္းတို့ ထိုစကားသံမ်ားေၾကာင့္ တြန့္ဆုတ္သြားသည္ ။ အသံလာရာကို ၾကည့္မိေသာအခါ စိတ္ပါပါနွင့္ေျပာေနေသာ လူငယ္တေယာက္၏ ေနာက္ေက်ာကို လွမ္းျမင္ရသည္ ။ သူ ့ေဘးမွာေတာ့ စိတ္၀င္တစား နားေထာင္ေနေသာ (သို့မဟုတ္) စဥ္းစားခန္း၀င္ေနပံုရေသာ လူငယ္မ်ားကို ေတြ ့ရသည္ ။ ထိုလူငယ္ ဘာဆက္ေျပာမလဲ ဟု စူးစမ္းလိုစိတ္ေၾကာင့္ နံျပား နွင့္ ပဲျပဳတ္ကို ဆိုင္တြင္ထိုင္စားေတာ့မည္ ဆံုးျဖတ္၍ သူတို့အုပ္စုနွင့္ မလွမ္းမကမ္းေနရာရွိ ၊ ေျပာေနသည့္ လူငယ္နွင့္ ေနာက္ျပန္ ေဘးတေစာင္းအေနအထားရွိ စားပြဲတလံုးတြင္ ၀င္ထိုင္လိုက္မိသည္ ။


“ပညာေရးဆိုတာလည္း အဲလိုျဖစ္ေနျပီဗ်ာ ။ ဘြဲ ့လက္မွတ္ေတြပဲၾကည့္ျပီး လူေတြက ဒီလူ ပညာဘယ္ေလာက္တတ္လဲလို့ သတ္မွတ္တတ္ၾကတယ္ ။ အဲ တခ်ိဳ ့က အဲဒီဘြဲ ့လက္မွတ္က ဘယ္ကရလာတဲ့ ဘြဲ ့လက္မွတ္လည္းဆိုတာပါ ၾကည့္ျပီး ခြဲျခားတတ္ၾကေသးတယ္ဗ် ။ ခင္ဗ်ားတို့စဥ္းစားၾကည့္ဗ်ာ ... နာမည္ၾကီး ေက်ာင္းတေက်ာင္းက ေအာင္တာနဲ့ပဲ ဒီလူဟာ သူမ်ားထက္ ပိုေတာ္တယ္လို့ သတ္မွတ္သင့္သလား ။ ဘြဲ ့လက္မွတ္တခုရတာနဲ့ပဲ အဲဒီဘြဲ ့လက္မွတ္ရဖို့ သင္ၾကားခဲ့ရတဲ့အရာအားလံုးကို တတ္ေျမာက္ျပီလို့ ဆိုနိုင္မလား ။

စာက်က္ျပီး ေအာင္ေနတဲ့ က်ေနာ္တို့ေခတ္ၾကီးမွာ ဘြဲ ့လက္မွတ္တခုဟာ တကယ္ေတာ့ စာရြက္တရြက္လိုပဲ ။ အဲ ... ဒါေပမယ့္ အဲဒီစာရြက္ရွိဖုိ့ကလည္း ေလာကမွာ လိုအပ္ေသးသဗ် ။ ဒါေၾကာင့္လည္း က်ေနာ္တို့ ခင္ဗ်ားတို့ ဘ၀မွာ လူစဥ္မွီမီွ ရုန္းကန္နိုင္ဖို့ အဲဒီ စာရြက္တရြက္ေနာက္ အေျပးသုတ္ေျခတင္ လိုက္ေနရတာေပါ့ဗ်ာ ။”

လူငယ္က သူ ့စကားစကို ခဏျဖတ္၍ ေရွ ့မွ လက္ဖက္ရည္ခြက္ကို ခပ္ျဖည္းျဖည္းမခါ က်န္ရွိေနေသးဖြယ္ရေသာ လက္ဖက္ရည္အနည္းငယ္ကို တက်ိဳက္တည္း ေမာ့ပစ္လိုက္သည္ ။

“ကဲ .. က်ေနာ္ေျပာတာ ခင္ဗ်ားတို့ လက္ခံနိုင္မလား ။”

သူ ့မ်က္နွာကို ငဲ့ေစာင္း၍ ေဘးရွိ သူငယ္ခ်င္းမ်ားကို ေမးခြန္းထုတ္လိုက္သည္ ။ ထုိလူငယ့္မ်က္နွာကို ျမင္လိုက္ရသည္နွင့္ ကြ်န္ေတာ္ အံ့အားသင့္သြားမိ၏ ။ ထိုလူငယ္ကို ကြ်န္ေတာ္ သိသည္ ။ သူ နွင့္ ဆံုခဲ့ဖူးသည့္ လြန္ခဲ့ေသာ နွစ္နွစ္အခ်ိန္သို့ ကြ်န္ေတာ့္အေတြးမ်ား ေရာက္ရွိသြားသည္ ။

“မင္း ဘာလို့ ေက်ာင္း မလာတာလဲ ။ မင္း ခုလို ေက်ာင္းေတြပ်က္တာ မင္း ၾကိဳးစားပန္းစား ဒီျမိဳ ့ကိုေရာက္ေအာင္ လာထားရတာေတြ ဘယ္ေလာက္နွေျမာစရာေကာင္းလဲ သိရဲ့လား ။”

“က်ေနာ္နဲ့ပတ္သက္ျပီး ဆရာ့မွာ စိတ္ပ်က္ရတာ ခြင့္လႊတ္ပါ ဆရာ ။ က်ေနာ္ ေနာက္ရက္ေတြ ေက်ာင္းမွန္မွန္တက္ဖို့ ၾကိဳးစားပါ့မယ္ ။”

ထိုစဥ္က လုပ္အားေပးဆရာအျဖစ္ ျမိဳ ့ငယ္ေလးတျမိဳ ့၏ အထက္တန္းေက်ာင္းတြင္ တာ၀န္က်ခဲ့သည္ ။ သူ ့နာမည္က “မိ်ဳးသြင္” ။ ကြ်န္ေတာ္သင္ခဲ့ရေသာ ဆယ္တန္း ေနာက္ဆံုးတန္းမွ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ ။ ေက်ာင္းသို့ ေနာက္က်မွ အျမဲေရာက္သည္ ။ တခါတေလ အတန္းထဲတြင္ မိ်ဳးသြင္ကို မျမင္ရေသာရက္ကလည္း ခပ္မ်ားမ်ား ။ သူေက်ာင္းတက္သည့္ေန့တိုင္း ေခၚေျပာလွ်င္လည္း မ်က္နွာငယ္ေလးနွင့္ သူ ့ကုိယ္သူ ျပင္ပါမည္ဟု ကတိေပးတတ္သည္ ။ သို့ေသာ္ ေနာက္ရက္ေတြက်လည္း ေပ်ာက္သြားတတ္စျမဲ ။

ေတာရြာေလးတရြာမွလာ၍ ျမိဳ ့တြင္ က်ပန္းအလုပ္တခုလုပ္ရင္း ေက်ာင္းတက္ေနေသာသူ ဆိုသည္မွလြဲ၍ ၊ မိ်ဳးသြင္အေၾကာင္း ကြ်န္ေတာ္ အေသးစိတ္ မသိ ။ အတန္းထဲတြင္ စာသင္ေနခိုက္ ငိုက္ျမည္းသြားတတ္ေသာ သူ ့ကို အလုပ္လုပ္ခ်ိန္မ်ားျပီး အိပ္ေရးမ၀၍ ျဖစ္မည္ဟု ကြ်န္ေတာ္နားလည္ေပးခဲ့သည္ ။ ထို့ေၾကာင့္ သူ ရွက္သြားမည္စိုးသျဖင့္ ငိုက္ေနေသာသူ ့ကို စာမေမးျဖစ္ခဲ့ ။ သူ စိတ္ပါ၀င္စားစြာ သင္ခန္းစာကို လုိက္နာေသာေန့မ်ားတြင္ ၊ ေမးခြန္းတုိင္းကို မိ်ဳးသြင္ ေျဖနိုင္တတ္သည္ ။ ထိုအခါမိ်ဳးတြင္ “ၾကည့္ ... မင္း တကယ္စိတ္ပါလက္ပါ ၾကိဳးစားရင္ ရတာပဲ ။ ေန့တိုင္း အဲလိုၾကိဳးစား” ဟု ကြ်န္ေတာ္ေျပာသည့္အခါ “ဟုတ္ကဲ့ပါ ဆရာ” ဟု ရိုေသစြာ သူ ျပန္ေျပာတတ္သည္ ။ သို့ေသာ္ ေနာက္ေန့မ်ားတြင္လည္း ေက်ာင္းမွ သူ ေပ်ာက္သြားတတ္ျပန္သည္ ။

ေပၚလိုက္ ေပ်ာက္လိုက္နွင့္ ေနာက္ဆံုး ေက်ာင္းခ်ိန္မမွန္ေသာေၾကာင့္ ေက်ာင္းထုတ္ခံလိုက္ရသည္ ။ ကြ်န္ေတာ္လည္း လုပ္အားေပးခ်ိန္ ျပီးဆံုးေသာအခါ ထုိျမိဳ ့ငယ္ေလးမွ ထြက္ခြာ၍ ရန္ကုန္ျမိဳ ့သို့ ျပန္ေျပာင္းလာခဲ့သည္ ။ ဆရာအမ်ားစုက ေက်ာင္းသားဆိုးဟု သတ္မွတ္ခံရေသာ မိ်ဳးသြင္တေယာက္ မည္သို့ ေရွ ့ဆက္စခန္းသြားမည္နည္းဟု စိတ္ထဲတြင္ အျမဲ ေတြးေနခဲ့မိသည္ ။ ယခု သူ သည္ ကြ်န္ေတာ္ နွင့္ မလွမ္းမကမ္းတြင္ ထိုင္ေနျပီ ။

အေတြးစကိုျဖတ္၍ နွစ္နွင့္ခ်ီခါ ကြဲကြာေနခဲ့ေသာ တပည့္ေဟာင္းကို ျပန္ေတြ ့ရသည့္ ဆရာတေယာက္၏ ၀မ္းသာမႈနွင့္ သူ ထိုင္ေနေသာ စားပြဲရွိရာသို့ ကြ်န္ေတာ္ ေရာက္သြားသည္ ။

“ေဟ့ မိ်ဳးသြင္ မဟုတ္လား ။ ”

သူ ကြ်န္ေတာ့္ကို တဒဂၤ မွင္သက္ျပီး ၾကည့္ေနသည္ ။ ထို့ေနာက္မွ သတိျပန္၀င္လာပံုရခါ ...

“ဟာ - - ဆရာ ။ ထိုင္ပါ ။ ” ဟု ႏႈတ္ဆက္၍ ထိုင္ေနရာမွ ခ်က္ခ်င္း ထရပ္လိုက္သည္ ။

“ေအးကြာ .. ပညာေရးအေၾကာင္းေျပာေနသံၾကားလို့ ထိုင္ နားစြင့္ေနတာ ၊ မင္းျဖစ္ေနတာကိုး ။ ”

“ဆရာ .. က်ေနာ္ ေျပာမွား ဆိုမွား ရွိရင္ ခြင့္လႊတ္ပါ ။ ဘာရယ္မဟုတ္ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ့ စိတ္ထဲရွိရာ ေဆြးေႏြးျဖစ္တာပါ ။”

“ရပါတယ္ကြာ ။ ခုလို လူငယ္ေတြရဲ့ အျမင္ကိုလည္း ဆရာကအျမဲ စိတ္၀င္စားတယ္ေလ ။ မင္းေျပာတာလည္း မွန္သင့္သေလာက္ မွန္တယ္ကြ ။ တကယ္ေတာ့ ေက်ာင္းပညာေရးေရာ ဘ၀ကေနရတဲ့ ပညာေရးေရာ သူ ့ေနရာ နဲ့ သူ အသံုး၀င္တာပါပဲ ။

ဒါေပမယ့္ တခုေတာ့ ရွိတာေပါ့ေလ - - ပညာေရးရဲ့ တန္ဖိုးဟာ အဲဒီပညာေရးကိုယူမယ့္သူေပၚလည္း မူတည္တယ္ ။ ကိုယ္တိုင္က ပညာေရးကို ဘယ္လို အတိုင္းအတာမွာထားျပီး ဆံုးျဖတ္ျပီး သင္ယူမလဲေပါ့ကြာ ။ ကိုယ့္ဘ၀အတြက္ လက္မွတ္တခုအေနနဲ့ပဲျဖစ္သြားေအာင္ သင္ယူမလား ၊ ဒါမွမဟုတ္ ေနရာတခ်ိဳ ့မွာ အေပါက္ေတြနဲ့ လိုအပ္ေနေသးတဲ့ ဒီပညာေရးစနစ္ၾကီး ထဲမွာ ထုထည္ရွိျပီးသားအရာေတြကို ကိုယ့္ဘ၀အတြက္ တတ္ေျမာက္ျခင္းပညာေတြျဖစ္သြားေအာင္ သင္ယူမလား ။ အဲဒီ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ပညာသင္ယူမယ့္သူတိုင္း ေသခ်ာ စဥ္းစား ဆံုးျဖတ္တတ္ၾကဖို့ လိုတယ္ကြ ။ ”

“ဟုတ္ကဲ့ ဆရာ ။ က်ေနာ့္ကို ခုလို နည္းေပး လမ္းျပ လုပ္တာတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ ။ က်ေနာ္ ၾကိဳးစားပါဦးမယ္ ။”

“ေအးကြာ ... မင္းလို အေတြးအေခၚေကာင္းတဲ့ လူငယ္တေယာက္ ပညာေရးဆိုတာကို စာရြက္တရြက္လိုျမင္တာနဲ့ပဲ ပညာေရးကို လႊင့္ပစ္လိုက္တယ္လို့ မျဖစ္ေစခ်င္ဖူး ။ ပညာဆိုတာ ယူတတ္ရင္ ရပါတယ္ မ်ိဳးသြင္ရာ ။ အဲဒါကိုေတာ့ မင္း ျမဲျမဲ မွတ္ထားနိုင္ပါေစလို့ ဆရာ ေျပာခ်င္တယ္ ။

“x x x x x x x x x x x x ဒါ ဆရာ့ ဖုန္းနံပတ္ ။ အခ်ိန္မေရြး လိုအပ္ရင္ ဆက္ေပါ့ ။ ဟုတ္ျပီလား ။ မင္း ခု ဘယ္မွာ ေနလဲ ။ ”

“စမ္းေခ်ာင္းဘက္မွာပဲ ဆရာ ။ က်ေနာ္ ေက်ာင္းျပန္တက္ဖို့ လုပ္ေနပါတယ္ ။ ”

“ေအး ေအး ... မင္းဘ၀လမ္းအတြက္ အကုန္အဆင္ေျပျပီး ကိုယ္နဲ့ထိုက္တန္တဲ့ေနရာေရာက္ေအာင္ ၾကိဳးစားနိုင္ပါေစလို့ ဆရာ ဆုေတာင္းလိုက္တယ္ ။ ”

“ေပးတဲ့ဆု နဲ့ ျပည့္ပါေစ ဆရာ ။”

မိ်ဳးသြင္ကို ႏႈတ္ဆက္ျပီး လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ထဲမွ ကြ်န္ေတာ္ ထြက္ခြာခဲ့သည္ ။ စိတ္ထဲမွာလည္း မိ်ဳးသြင္၏ “ဟုတ္ကဲ့ ဆရာ” ဆိုေသာ စကား ဘယ္အေျခအေနထိ ခရီးေရာက္နိုင္မည္လဲဟု ေတြးလ်က္ ။



မွတ္ခ်က္ ။
သူငယ္ခ်င္းတေယာက္ေျပာျပေသာ တကယ့္အျဖစ္အပ်က္ကို အေျခခံ၍ ေရးသားထားသည္ ။

Phd Studentships in Water Law

Unesco Centre for Water Law, Policy and Science

Applications are invited for up to four fully funded PhD Studentships in Water Law within the Dundee UNESCO HELP Centre for Water Law, Policy and Science, part of the Graduate School of Management and Policy (College of Arts & Social Sciences).

Applicants must have, or expect to obtain, a first class or high upper second class honours degree in law and be able to show commitment to pursuing postgraduate research. A Masters degree (preferably in law or economics; or in a relevant discipline) would be highly desirable.

Research topics in each of the clusters include:

• International water law - the normative content of the rules of international law that govern transboundary waters (i.e., equity; conflict prevention; state responsibility); the role and relevance of the 1997 UN Watercourses Convention in strengthening international watercourse agreements; legal frameworks for managing Europe's international watercourses; legal issues related to water security; legal issues related to climate change, including managing floods and droughts;
• Comparative National Water law -- ensuring effective governance implementation; security of supply in the context of increasing scarcity; implementation of enforceable water rights; the role of law in achieving IWRM especially within the UNESCO HELP approach; stakeholder involvement; water markets;
• Regulation of water services -- the legal aspects of regulation / control of publicly owned utilities, public-private participation, governance, international investment in water services;

As these are fully funded PhD Studentships, the programme fees of £12,500 / annum will be paid, and in addition the successful candidates will receive a stipend of £12,500 / annum. Awards are made initially for one year, but will be renewed for a second year, subject to satisfactory performance during the first year. They will be renewed for a third year, provided the student has been upgraded to full PhD status. This highly competitive PhD studentship offers an exciting opportunity for future academic leaders. It is anticipated that the successful candidates will begin their studies in September 2008.

Applications:
To apply for this PhD studentship candidates must submit a covering letter indicating why they wish to be considered; a sample of academic writing; their proposed research topic; and a completed standard application for entry as a PhD candidate at the UNESCO Centre, University of Dundee (http://www.dundee.ac.uk/admissions/research/how_to_apply.htm)

Additional details of research currently being undertaken by staff may be found at: http://www.dundee.ac.uk/water/research/index.php.

Initial enquiries may be addressed to Professor Patricia Wouters, Director,
Email: p.k.wouters@dundee.ac.uk.

Closing Date: The deadline for completed applications is 20 June 2008. Successful candidates will notified by 1 August 2008, with an expected start date of 1 October 2008. Interviews will be by meeting / telephone / Skype.

The University of Dundee is committed to equal opportunities and welcomes applications from all sections of the community. The following link provides further information about the University of Dundee profile:
http://www.dundee.ac.uk/admissions/tada/_think.

ပညာေရးနဲ႔ သဘာ၀ေဘး

ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ရန္ကုန္တိုင္း၊ ပဲခူးတိုင္း၊ ဧရာ၀တီတိုင္း နဲ႔ ကရင္ျပည္နယ္ မြန္ျပည္နယ္ေတြမွာ ဘယ္တုန္းကမွ ေမ်ာ္လင့္မထားခဲ့တဲ့ သဘာ၀ေဘးဒဏ္ကို အဆိုးရြားဆံုး ရင္ဆိုင္ခဲ့ရတာမို႔ ခုဆိုရင္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးအတြက္ ျပႆနာေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနၾကရပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ေတာ့ ျမန္မာျပည္သူေတြအေနနဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးေတြ တကိုယ္ရည္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အသိပညာဗဟုသုတေတြ နည္းပါးခဲ့ၾကရတာမို႔ ခုလို အခ်ိန္အခါမ်ိဳးမွာ ပိုျပီး ဒုကၡေရာက္ၾကရတယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

ျမန္မာႏိုင္ငံက ျပည္သူလူထုအမ်ားစုဟာ ပညာေရးစနစ္က ဘ၀ရပ္တည္ေရး အသက္ေမြး ၀မ္းေက်ာင္းဖို႔အတြက္ လံုေလာက္တဲ့ အာမခံခ်က္မရွိတဲ့အျပင္ စီးပြားေရးက်ပ္တည္းမႈေတြ ေၾကာင့္ ေက်ာင္းပညာေရးကို ဆံုးခန္းတိုင္ေအာင္ သင္ၾကားခြင့္မရၾကတဲ့သူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအျပင္ ျမန္မာႏိုင္ငံက ပညာေရးဟာ တကယ့္လက္ေတြ႔ဘ၀အတြက္ အသံုး၀င္တဲ့ ပညာရပ္ေတြ ဗဟုသုတေတြ မပါတာေၾကာင့္လည္း ျပည္သူလူထုဟာ လက္ေတြ႔ဘ၀ထဲမွာ မၾကံဳသင့္တဲ့ အခက္အခဲေတြ.. ျပႆနာေတြ.. အဆံုးရႈံးေတြကို ရင္ဆိုင္ေနၾကရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဥပမာအေနနဲ႔ေျပာရရင္ ခုရင္ဆိုင္ခဲ့ရတဲ့ နာဂစ္မုန္တိုင္းျပႆနာမွာ မုန္တိုင္းလာႏိုင္တယ္ ဆိုတာကို ၾကိဳသိေပမဲ့ မုန္တိုင္းက ဘယ္ေလာက္ျပင္းထန္မလဲ.. မုန္တိုင္းကို ဘယ္လို ရင္ဆိုင္ရမလဲ.. မုန္တိုင္းရဲ႔ ေနာက္ဆက္တြဲ ျပႆနာေတြအတြက္ ဘာေတြျပင္ဆင္ ထားရမလဲ.. ဆိုတာေတြကို မသိၾကလို႔ ပိုျပီး ဆိုးဆိုး၀ါး၀ါးရင္ဆိုင္ခဲ့ၾကရတာလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒီေနရာမွာ ျပည္သူလူထုရဲ႔ လိုအပ္ခ်က္ကိုလိုက္ျပီး ပညာေပးတာေတြ သတိေပး တာေတြလုပ္ရမွာက ႏိုင္ငံအုပ္ခ်ဳပ္သူေတြရဲ႔ တာ၀န္ပါ။

တကယ္ကေတာ့ ႏိုင္ငံတကာေက်ာင္းပညာေရးေတြထဲမွာက သူတို႔ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ရာသီသဘာ၀ ပထ၀ီ၀င္ေရေျမအေနအထားနဲ႔ လိုအပ္ခ်က္ေတြအလိုက္ ေက်ာင္းသားေတြအတြက္ သိသင့္ သိထိုက္တဲ့ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ဗဟုသုတေတြ၊ သဘာ၀၀န္းက်င္ဆိုင္ရာ ဗဟုသုတေတြ၊ က်ေရာက္ႏိုင္တဲ့ ေဘးအႏၱရာယ္အေၾကာင္းေတြနဲ႔ ကာကြယ္ပံု ရင္ဆိုင္ပံုေတြကို ျပဌာန္း သင္ၾကားေပးထားတာပါ၊ ဥပမာ- ျမစ္နား ေခ်ာင္းနား ပင္လယ္နားနီးေဒသ ေတြမွာ ေနတဲ့သူေတြအတြက္ က်န္းမာေရးအရလိုအပ္ခ်က္ေတြက ဘာလဲ.. အဲဒီ လိုအပ္ခ်က္အရ ဘယ္လိုအစားအစာေတြကို စားမလဲ.. ဘယ္လိုေနထိုင္မလဲဆိုတာေတြ၊ တကယ္လို႔ ေတာင္တန္းေဒသမွာ ေနတဲ့သူေတြဆိုရင္လည္း အဲဒီ ေတာင္တန္းေဒသ၀န္းက်င္အရ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို အတန္းအလိုက္ သင္ခန္းစာေတြအျဖစ္ ျပဌာန္းသင္ၾကား ေပးတာမ်ိဳးပါ။ အဲဒီအျပင္ ကေလးတိုင္းအတြက္ လိုအပ္ခ်က္အျဖစ္ ေရကူးတတ္ေအာင္ သင္ရတာမ်ိဳးေတြ၊ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားအားကစားနည္းတခုခု သင္ရတာမ်ိဳးေတြ၊ အမ်ားဆံုး စားေသာက္ေနရတဲ့ အစားအစာေတြထဲမွာ ပါ၀င္တဲ့ ကယ္လိုရီနဲ႔ ဓါတ္သဘာ၀ အေၾကာင္းေတြ၊ အေျခခံ သူနာျပဳစုနည္းသင္ရတာမ်ိဳးေတြလည္း ရွိပါတယ္။

တကယ္ေတာ့လည္း ပညာေရးဆိုတာကိုက စာသင္သားေတြ လက္ေတြ႔ဘ၀ထဲမွာ အသံုးခ်ႏိုင္တဲ့ ပညာရပ္မ်ိဳးေတြကိုသာ ေပးရမွာပါ။ ဒါနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ကမၻာ့အၾကီးဆံုး ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့ အိႏၵိယႏိုင္ငံက ပညာေရးပညာရွင္ K.G. Sai Yi Dane က "ပညာေရးဆိုတာဟာ ဒီမိုကေရစီလူမႈဘ၀အတြက္ လိုအပ္တဲ့ အရည္အေသြးေတြကို စာသင္သားေတြရႏိုင္ေစဖို႔ ျပင္ဆင္ေရးဆြဲထားတာပဲ ျဖစ္ရမယ္"လို႔ ေျပာခဲ့တာလည္း ရွိပါတယ္။

ခု ျမန္မာႏိုင္ငံမွာကေတာ့ အဲသလို ဘ၀တသက္တာလံုးအတြက္ ရည္ရြယ္တဲ့ ပညာေရး မ်ိဳးမွာ တကယ္အသံုး၀င္စနစ္က်တဲ့ သင္ခန္းစာေတြ မပါ၀င္ရံုသာ မကေတာ့ပါဘူး။ လက္ရွိ အခ်ိန္အခါမွာ ျပည္သူလူထုအတြက္ တကယ္အေရးတၾကီး လိုအပ္လာတဲ့ ပညာ ေပးဖို႔ကို ေတာင္ အာဏာပိုင္ေတြဘက္က တာ၀န္မေက်ခဲ့ပါဘူး။ တကယ္ေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ျပည္သူလူထုအမ်ားစုက ပညာဗဟုသုတအရာမွာ အားနည္းၾကတဲ့အတြက္ လိုအပ္တဲ့ ပညာေပးမႈေတြကို အစိုးရပိုင္းက ေသခ်ာလုပ္ေပးရမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ နာဂစ္မုန္တိုင္း၀င္ေရာက္ႏိုင္တယ္ဆိုတာကို ၾကိဳတင္သတိေပးခဲ့တယ္လို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ မိုးေလ၀သနဲ႔ဇလေဗဒဦးစီးဌာနက ေျပာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တကယ္တမ္းမွာက မုန္တိုင္းက အားမၾကီးလွဘဲ မိုးသက္ေလျပင္းက်ျပီး လႈိင္းၾကီးမယ္၊ ေလတိုက္ႏႈန္းက တနာရီမိုင္၄၀-၄၅ ေလာက္ပဲ ရွိမယ္ဆိုတာေလာက္ပဲ ေၾကျငာထားခဲ့တာပါ။

တကယ္ေတာ့ ဒီေနရာမွာ မုန္တိုင္းက ဘယ္ေလာက္အားၾကီးမလဲ..၊ ဘယ္လိုေနရာကို အဓိက ၀င္ေရာက္ႏိုင္သလဲ.. မုန္တိုင္းအမ်ားဆံုး ထိႏိုင္တာ ဘယ္ေဒသလဲ.. မုန္တိုင္းကို ကာကြယ္လို႔ မရႏိုင္တဲ့အတြက္ ေရွာင္ရွားဖို႔ ဘယ္လိုျပင္ဆင္သင့္သလဲ.. မုန္တိုင္းက်ျပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ ျဖစ္တတ္တဲ့ အခက္အခဲျပႆနာေတြက ဘာေတြလဲ.. အဲဒီအခက္အခဲ ေတြကို ေက်ာ္လႊားဖို႔ ဘာေတြ ျပင္ဆင္ထားမလဲ.. ဆိုတာေတြကို ျပည္သူလူထုသိေအာင္ အခ်ိန္တိုင္းမွာ ပညာေပးလႈံ႔ေဆာ္ေနရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ေရဒီယို ရုပ္ျမင္သံၾကားေတြအျပင္ နယ္ေျမအလိုက္ အုပ္ခ်ဳပ္သူအာဏာပိုင္ေတြက အသီးသီး တာ၀န္ယူျပီး အၾကိမ္ၾကိမ္ သတိေပးေနရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ခုေတာ့ ျမန္မာျပည္သူလူထုဟာ မုန္တိုင္းဒဏ္ကို ဒီအတိုင္းပဲ ေခါင္းငံု႔ခံလိုက္ရသလို ျဖစ္သြားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ပဲ မလိုအပ္ဘဲ အေသအေပ်ာက္ မ်ားခဲ့ရတာလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ ဧရာ၀တီတိုင္းဟိုင္းၾကီးကၽြန္းလို ပင္လယ္ျပင္နဲ႔ထိစပ္ေနတဲ့အတြက္ ေသခ်ာ ေပါက္ အႏၱရာယ္ရွိႏိုင္တဲ့ ေဒသမ်ိဳးေတြမွာဆိုရင္ မုန္တိုင္းမလာခင္ကတည္းက မုန္တိုင္းနဲ႔ ေ၀းႏိုင္တဲ့ ေနရာေဒသေတြဆီ ေရွာင္ေနသင့္ပါတယ္။ ျပီးေတာ့ မုန္တိုင္းထိႏို္င္ေခ်ရွိတဲ့ ေဒသေတြမွာ မုန္တိုင္းအျပီးမွာ ၾကံဳရတတ္တဲ့ ေသာက္သံုးေရနဲ႔ စားေသာက္ကုန္ ျပႆနာအတြက္ ၾကိဳတင္ျပီး စုေဆာင္းထားတာမ်ိဳး လုပ္ရပါမယ္။ အဲဒီအျပင္ လိုအပ္ႏိုင္တဲ့ အ၀တ္အထည္ေဆး၀ါးေတြကို ၾကိဳတင္ရွာေဖြစုေဆာင္းထားရပါမယ္။ အဲဒီ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို အစိုးရေတြက ပညာေပးလႈံ႔ေဆာ္ထားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါမွပဲ က်ေရာက္လာတဲ့ သဘာ၀ ေဘးဒဏ္ကို ရင္ဆိုင္ရတဲ့အခါ အေသအေပ်ာက္နဲ႔ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရတာေတြ၊ ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္တတ္တဲ့ ေရာဂါေ၀ဒနာေတြကေန သက္သာရာ ရ ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေလာေလာဆယ္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အင္မတန္ၾကီးမားတဲ့ ေဘးဥပါဒ္မ်ိဳး ၾကံဳေတြ႔ထားရ ေပမဲ့လည္း လက္ရွိ ျမန္မာအာဏာပိုင္ေတြကေတာ့ သူတို႔ရဲ႕အုပ္ခ်ဳပ္မႈကို တရား၀င္ အတည္ျပဳေပးႏို္င္တဲ့ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအတြက္ လူထုဆႏၵခံယူပြဲကို ေမလ၁၀ရက္ ေန႔မွာ မျဖစ္မေန ျပဳလုပ္မွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ဦးေဆာင္ေရးဆြဲတဲ့ အေျခခံဥပေဒရဲ႔ အေျခခံမူမ်ားအခန္းမွာေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္သည္ ျပည္သူမ်ား၏ ပညာေရးႏွင့္က်န္းမာေရး တိုးတက္ေစေရးအတြက္ အေလးထားေဆာင္ရြက္ရမည္.. လို႔ ေဖာ္ျပထားတာပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ တကယ့္လက္ေတြ႔မွာကေတာ့ ျပည္သူလူထုကို သဘာ၀ေဘးဒဏ္နဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ထိထိ ေရာက္ေရာက္ အကာအကြယ္မေပးခဲ့တဲ့အျပင္ လက္ရွိရင္ဆိုင္ေနရျပီျဖစ္တဲ့ မုန္တိုင္း ဒဏ္ရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲ အခက္အခဲေတြ ဒုကၡေတြကိုလည္း ခုခ်ိန္ထိ ကူညီေျဖရွင္း မေပးေသးပါဘူး။

ဒါေၾကာင့္ပဲ အဲသလို ျပည္သူလူထုရဲ႕ အသိပညာေပးေရးနဲ႔ က်န္းမာေရးကိစၥေတြအေပၚ လ်စ္လ်ဴရႈထားတဲ့ အစိုးရမ်ိဳးကို တည္ျမဲေအာင္ လုပ္ေပးမယ့္ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ေထာက္ခံမလား ကန္႔ကြက္မလား ဆိုတာဟာ ျပည္သူလူထုၾကီးအေနနဲ႔ ျပတ္ျပတ္သားသား ဆံုးျဖတ္ရေတာ့မယ့္ အေျခအေနပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ေမျငိမ္း
၆၊၅၊၀၈။

How can we help?

မုန္တိုင္းေနာက္ဆက္တြဲအက်ိဳးဆက္မ်ားအား ရင္ဆိုင္ေက်ာ္လႊားျခင္း- အုပ္ခ်ဳပ္သူႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းမ်ားအၾကားတြင္ mediator အျဖစ္ေဆာင္ရြက္ျခင္းႏွင့္ ျပည္သူမွျပည္သူသို႔အကူအညီေပးျခင္း

ခင္မမမ်ဳိး (၅၊ ၅၊ ၂၀၀၈)

ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္မွ စတင္ျဖစ္ေပၚခဲ့သည့္ တနာရီလွ်င္ (၁၉၂) ကီလိုမီတာအင္အားရွိသည့္ နာဂစ္မုန္တိုင္းၾကီးသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းသို႔ ၀င္ေရာက္တိုက္ခတ္ခဲ့ျပီး၊ ခန္႔မွန္းမရႏိုင္ေလာက္သည့္ ၾကီးမားလွစြာေသာ ပ်က္စီးဆံုးရွံဳးမွဳမ်ားကို ျဖစ္ပြားေစခဲ့သည္။ စစ္အစိုးရက ရန္ကုန္တိုင္း၊ ပဲခူးတိုင္း၊ မြန္ျပည္နယ္၊ ကရင္ျပည္နယ္ႏွင့္ ဧရာ၀တီတိုင္းစေသာ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္း (၅)ေနရာအား အေရးေပၚအေျခအေနေၾကျငာထားသည္။

မုန္တိုင္းေၾကာင့္ျဖစ္ပြားေသာ လူအေသအေပ်ာက္ႏွဳန္းမ်ား၊ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ႏွဳန္းမ်ားကို အတိအက်မသိရေသးေပ။ သို႔ရာတြင္ မုန္တိုင္းဒဏ္ခံရေသာအေျခအေနမ်ားအရ အနည္းဆံုး ေထာင္ႏွင့္ခ်ီေသာလူအမ်ားေသဆံုးျပီး၊ သိန္းႏွင့္ခ်ီေသာလူမ်ား အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ျဖစ္ကာ၊ သန္းႏွင့္ခ်ီေသာလူအမ်ား ဆင္းရဲဒုကၡေရာက္ခဲ့သည္ကေတာ့ ေသခ်ာလွသည္။

ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ မုန္တိုင္းဒဏ္ခံစားရေသာ ျပည္သူလူထုအတြက္ ကူညီရန္ အဆင္သင့္ျဖစ္ေနျပီျဖစ္သည္။ စစ္အစိုးရမွ အကူအညီေတာင္းခံျခင္း၊ ယခုစာေရးေနသည့္အခ်ိန္အထိ မရွိေသးပါ။ ကမာၻအႏွံ႔မွ ျပည္ပေရာက္ျမန္မာမ်ား ေမြးရပ္ေျမအတြက္ ပူပန္စိုးရိမ္ေနၾကသည္။ မုန္တိုင္းအႏၱရာယ္က်ေရာက္မည္ကို ၾကိဳတင္သိရွိပါက လံုေလာက္ေသာ ၾကိဳတင္စီမံမွဳမ်ား မျပဳလုပ္ျခင္း၊ မုန္တိုင္းအႏၱရာယ္က်ေရာက္မွဳတြင္ ထိေရာက္ေသာ ကယ္ဆယ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ား မျပဳလုပ္ႏိုင္သည့္ စစ္အစိုးရအား အျပစ္တင္ေနၾကသည္။ အတိုက္အခံအဖြဲ႔မ်ားမွလည္း ေၾကျငာခ်က္မ်ားထုတ္ျပန္၍ စစ္အစိုးရ၏ တာ၀န္မဲ့မွဳကို မီးေမာင္းထိုးျပေနၾကသည္။ သတင္းမီဒီယာမ်ားမွလည္း ထိုအခ်က္ကိုသာ တစိုက္မတ္မတ္ ေၾကညာေနၾကသည္။

ထိုသို႔ေျပာေန၊ လုပ္ေနရံုႏွင့္ ျပီးပါမည္လား။ က်ြႏု္ပ္တို႔အားလံုးသည္ စစ္အစိုးရထံမွ မည္သည့္အရာကို ေမွ်ာ္လင့္ေနခဲ့ၾကသနည္း။ စစ္အစိုးရသည္ ျပည္သူလူထုအေပၚတြင္ ယခင္ကလည္းတာ၀န္မေက်ခဲ့၊ ယခုလည္းတာ၀န္မေက်၊ ေနာင္လည္း တာ၀န္ေက်မည္မဟုတ္။ ထို႔အတူပင္ ယင္းကဲ့သို႔ေသာ တာ၀န္မသိသည့္ အစိုးရကို အျပစ္ထိုင္ေျပာေနရံုႏွင့္လည္း က်ြႏ္ုပ္တို႔ တာ၀န္ေက်သည္မဟုတ္။ က်ြႏ္ုပ္တို႔အားလံုးသည္ ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ားျဖစ္ျပီး၊ ျမန္မာ့ေျမေပၚတြင္ ျမန္မာ့ေရကိုေသာက္ကာ ၾကီးျပင္းလာခဲ့ၾကသူမ်ားျဖစ္သည္။ ယခုက်ြႏ္ုပ္တို႔ ေျမေပၚတြင္ မွီတင္းေနထိုင္သူမ်ားသည္ အတိဒုကၡေရာက္ရွိေနၾကသည္။

မုန္တိုင္းျပီးလွ်င္ ေလေျပလာတတ္သည္ဆိုေသာ္လည္း၊ လက္ေတြ႕တြင္ကား မုန္တိုင္းေနာက္ကြယ္မွ အက်ိဳးဆက္မ်ားသည္ မုန္တိုင္းက်ေနစဥ္ခ်ိန္ထက္ပင္ ပိုမို၍ ေၾကာက္စရာေကာင္းလွသည္။ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ျဖစ္သြားသူမ်ား၊ ဘ၀ပ်က္သြားသူမ်ား အမ်ားအျပားရွိေနျပီ။ သန္႔ရွင္းေသာေသာက္သံုးေရ မရရွိပါက ကူးစက္ေရာဂါဆိုးမ်ား ပ်ံ႕ႏွံ႕ဖြယ္ရာရွိသည္။ မုန္တိုင္းအမ်ားဆံုး ရိုက္ခတ္သြားျခင္းခံခဲ့ရေသာ ဧရာ၀တီတိုင္းသည္ ျမန္မာတႏိုင္ငံလံုး၏ စပါးက်ီျဖစ္သျဖင့္ အစာေရစာရွားပါးမွဳ၊ ကုန္ေစ်းႏွဳန္းအၾကီးတက္သြားမွဳမ်ားျဖစ္မည္။ ျဖစ္လည္းျဖစ္ေနျပီ။ ေရွ႕ဆက္၍ အဆမတန္တက္ေတာ့မည္။ လူအမ်ားငတ္မြတ္ေခါင္းပါးမွဳ ကပ္ေဘးၾကီးဆိုက္ႏိုင္သည္။ ထိုအႏၱရာယ္ဆိုးမ်ားကို က်ြႏ္ုပ္တို႔ညီေနာင္ဘြား ျမန္မာမ်ား ရင္စည္းခံၾကရေတာ့မည္။ ထိုသို႔ေသာအေျခအေနမ်ိဳးတြင္ က်ြႏ္ုပ္တို႔အားလံုး ေ၀ဖန္အျပစ္တင္ကာ တေယာက္ကိုတေယာက္အျပစ္ပံုခ်ျခင္းျဖင့္သာ အခ်ိန္ကုန္ေနၾကေတာ့မည္ေလာ။ လက္ေတြ႕တြင္ လုပ္ေဆာင္ရန္ၾကိဳးစားသင့္ေသာ နည္းလမ္းႏွစ္သြယ္ရွိပါသည္။

(၁) အုပ္ခ်ဳပ္သူႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းမ်ားအၾကားတြင္ mediator အျဖစ္ေဆာင္ရြက္ျခင္း>

မည္သို႔ပင္ဆိုေစ က်ြႏ္ုပ္တို႔အားလံုး စဥ္းစားလက္ခံၾကရမည့္ အခ်က္တခုမွာ ယခုအခ်ိန္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံအား တရား၀င္သည္ျဖစ္ေစ၊ တရားမ၀င္သည္ျဖစ္ေစ အုပ္ခ်ဳပ္ေနသည္မွာ စစ္အစိုးရျဖစ္ေနသည္ဆိုျခင္းကို ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔အုပ္ခ်ဳပ္ေနျခင္းျဖင့္ ယင္းတို႔တြင္ အာဏာကို အသံုးျပဳခြင့္ရွိေနၾကသည္။ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းမ်ားသည္ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာရွိေသာ ႏိုင္ငံတခုအတြင္းသို႔ မည္သို႔ေသာအေၾကာင္းျပခ်က္ႏွင့္ျဖစ္ေစ ၀င္ေရာက္ခြင့္မရွိပါ။ သို႔ျဖစ္ရာ စစ္အုပ္စုမွ တရား၀င္ေတာင္းဆိုမွသာ အကူအညီေပးႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းမွ ျပည္သူအမ်ား ႏိုင္ငံတကာအကူအညီ ရရွိရန္မွာ စစ္အစိုးရေပၚတြင္ မူတည္လ်က္ရွိေနသည္။

ထိုသို႔စစ္အုပ္စုမွ တရား၀င္ေတာင္းဆိုေအာင္ မည္သည့္နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ၾကမည္နည္း ဆိုသည္ကို ယခုအခ်ိန္တြင္ ၀ိုင္း၀န္းစဥ္းစားၾကရန္ လိုအပ္သည္။ ျပည္ပအတိုက္အခံမ်ားမွ ေတာင္းဆို၍မရပါ။ ေတာင္းဆိုလိုက္လွ်င္ စစ္အစိုးရက ေနာက္တလွမ္းပင္ ထပ္ဆုတ္သြားလိမ့္ဦးမည္။ ျပည္တြင္းအတိုက္အခံမ်ားမွလည္း ေတာင္းဆို၍မရပါ။ အငတ္ေဘးဆိုက္ေနေသာ ျပည္သူမ်ား လမ္းေပၚေရာက္လာမည္စိုး၍ ပိုမိုခ်ဳပ္ခ်ယ္မွဳမ်ားျပဳလုပ္လာပါက ျပည္သူအမ်ားပင္ တပူေပၚႏွစ္ပူဆင့္ၾကရလိမ့္မည္။

ယခုအခ်ိန္တြင္ ျပည္သူအမ်ားအတြက္ အက်ိဳးေဆာင္ရန္ စစ္အုပ္စုႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားအၾကား ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရန္ ၾကားခံေဆာင္ရြက္ ေပးႏိုင္မည့္ အဖြဲ႔အစည္းတခု (ဥပမာ- ျမန္မာႏိုင္ငံမုန္တိုင္းကယ္ဆယ္ေရးႏွင့္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးအဖြဲ႕ (သို႔) ၾကိဳက္ရာအမည္ေပးပါ) ကဲ့သို႔ေသာ အဖြဲ႔အစည္းတရပ္ ထူေထာင္ရန္ လိုအပ္ပါသည္။ အဖြဲ႔အား ဦးေဆာင္သူမ်ားသည္ ျပည္ပႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အေျခစိုက္ေနထိုင္ၾကေသာ လူရိုေသ၊ ရွင္ရိုေသ ဆရာ၀န္ၾကီးမ်ားႏွင့္ ပညာရွင္မ်ားျဖစ္သင့္သည္။ အတိုက္အခံဘက္မွလူမ်ား မပါ၀င္သင့္ပါ။ ပါ၀င္ပါက စစ္အစိုးရမွ ယံုၾကည္လက္ခံမည္မဟုတ္ပါ။ ထိုသူမ်ားမွ ဦးေဆာင္၍ ၾကားခံေဆာင္ရြက္ေပးပါက အဆင္ေျပမွဳ ရရွိႏိုင္မည္ ေမွ်ာ္လင့္ပါသည္။

ထို႔အတူ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမွဳ အကူအညီေပးမည့္ႏိုင္ငံမ်ား၊ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအားလံုးသည္ long-term political struggle ရွိေနေသာ ျမန္မာျပည္ကဲ့သို႔ေသာ တိုင္းျပည္မ်ိဳးတြင္ international humanitarian intervention ျပဳလုပ္ရာ၌ လိုက္နာရမည့္ စည္းကမ္းနည္းလမ္းမ်ားကို အတိအက်လိုက္နာမည္ ဆိုပါက စစ္အစိုးရ သေဘာထား အနည္းငယ္ ေပ်ာ့ေပ်ာင္းလာႏိုင္သည္။ ထိုစည္းကမ္းမ်ားမွာ -

နယ္ေျမခံတာ၀န္ရွိအဖြဲ႔အစည္းမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရမည္။
ႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ ျပည္သူမ်ား၏ power relation တြင္ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ျခင္းမျပဳရ။
ေရရွည္ျပႆနာအေျဖမ်ားအား မရွာေဖြရ။
မီဒီယာမ်ား၏ အာရံုစိုက္မွဳခံရေအာင္ မျပဳလုပ္ရ။

အထက္ပါအခ်က္မ်ားမွာ အာဏာရွင္ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ လူသားခ်င္းစာနာမွဳ အကူအညီေပးပါက လိုက္နာသင့္ေသာ အခ်က္မ်ားျဖစ္သည္။ အာဏာရွင္အစိုးရမ်ားသည္ လူသားခ်င္းစာနာမွဳအကူအညီကို အသံုးျပဳ၍ political processes မ်ားအား undermine လုပ္မည္ကို စိုးရိမ္တတ္ၾကသည္။ ထိုစိုးရိမ္မွဳသည္ ႏိုင္ငံတကာအကူအညီမ်ားအား အလံုးစံုျငင္းဆန္မွဳ ျပဳေစသည့္ အဓိကအခ်က္ပင္ ျဖစ္သျဖင့္ လူသားခ်င္းစာနာမွဳအကူအညီႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးကို မေရာေထြးမိေစရန္ အေရးၾကီးလွသည္။

ဥပမာဆိုရလွ်င္ က်ြႏု္ပ္တို႔သြားရာလမ္းတြင္ ေခ်ာက္ကမ္းပါးတခုရွိေနသည္ဆိုပါစို႔။ ထိုေခ်ာက္ကမ္းပါးအား ေနာင္လာေနာက္သားမ်ား ျဖတ္ေက်ာ္ရျခင္း လြယ္ကူေစရန္ တံတားထိုးရန္ လိုအပ္သည္။ ယင္းအတြက္ ေရရွည္တံတားတည္ေဆာက္မည့္ လူမ်ားလိုအပ္သည္။ ထိုနည္းတူစြာပင္ ေခ်ာက္ကမ္းပါးအျခားတဘက္သို႔ ပို႔ေဆာင္ရမည့္ ပစၥည္းပစၥယမ်ား လ်င္ျမန္စြာ ေရာက္ရွိေစရန္ လိုအပ္ပါ သစ္လံုးတံတားထိုးျပီး၊ ခ်က္ခ်င္းကူးသြားရမည့္ လူမ်ားလည္း လိုအပ္သည္ပင္ျဖစ္သည္။ ယခုအေျခအေနသည္ ေရရွည္တံတားၾကီး ျပီးဆံုးရန္ ေစာင့္ေန၍မရ။ သစ္လံုးတံတားအျမန္ထိုးရန္ လိုအပ္သည့္အေျခအေနျဖစ္သည္။

(၂) ျပည္သူမွျပည္သူသို႔အကူအညီေပးျခင္း

အျခားအေရးပါေသာ နည္းလမ္းမွာ ျပည္သူမွျပည္သူသို႔ အကူအညီေပးျခင္းျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံတကာေရာက္ျမန္မာမ်ား စုေပါင္း၍ တတ္ႏိုင္သမွ် ေငြအားထည့္၀င္ကာ အဆင့္ဆင့္လႊဲေျပာင္းျပီး၊ ဒုကၡေရာက္ေနေသာ ျပည္သူမ်ားအား ကူညီႏိုင္ေစရန္ ေဆာင္ရြက္ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ (၁၉၉၇) ခု၊ ေ၀ါနယ္တ၀ိုက္ ေရၾကီးစဥ္က စာေရးသူတို႔ ျပဳလုပ္ဖူးပါသည္။ ခ်မ္းသာေသာမိတ္ေဆြ၊ သူငယ္ခ်င္း အသိုင္းအ၀ိုင္းမ်ားဆီမွ ပိုက္ဆံမ်ားေကာက္ခံကာ၊ ဆန္အိတ္မ်ား၊ အျခားအသံုးအေဆာင္မ်ား၊ အ၀တ္အစားမ်ားအား ကားမ်ားေပၚတင္၍ ရြာဘုန္းၾကီးေက်ာင္းမ်ားသို႔ လိုက္လံပို႕ျခင္းျဖစ္သည္။ ဘုန္းေတာ္ၾကီးေက်ာင္းမ်ားမွ ေရေဘးဒဏ္သင့္ေနေသာ ရြာသူရြာသားမ်ားကို ျပန္လည္ ေ၀ငွေပးပါသည္။ အတိုက္အခံအဖြဲ႔မ်ားမွ လူငယ္မ်ားမွ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါသည္။ အေရးၾကီးဆံုးအခ်က္မွာ ႏိုင္ငံေရးအသြင္ေဆာင္ေသာ မည္သည့္လွဳပ္ရွားမွဳမွ မပါ၀င္ရပါ။ ထိုသို႔ျဖစ္လာပါက သတင္းမီဒီယာမ်ား အေနျဖင့္လည္း အတိုက္အခံအဖြဲ႔မ်ားမွ မည္သူမ်ားပါ၀င္၍ မည္သို႔အကူအညီေပးခဲ့သည္၊ စစ္အစိုးရမွ မည္သုိ႕လက္ပိုက္ၾကည့္ေနသည္စသည္ျဖင့္ ပြဲလွန္႔မွဳမ်ားမလုပ္သင့္ပါ။ ပါ၀င္သူမ်ားအေျခာက္တိုက္အႏၱရာယ္ျဖစ္ကာ၊ ျပည္သူမ်ားဆီသို႔တိုက္ရိုက္ေရာက္ရွိႏိုင္သည့္ အကူအညီလမ္းေၾကာင္းမ်ား ပိတ္သြားႏိုင္ပါသည္။ မည္သူေတြက တာ၀န္ေက်၍၊ တာ၀န္မေက်သည္ကို ျပည္သူက သူ႔ဘာသာအသိဥာဏ္ျဖင့္ သိရိွျပီး ျဖစ္ပါသည္။ ေျပာျပေနစရာမလိုအပ္ပါ။

ထို႔အျပင္ လိုအပ္ပါက စစ္အုပ္စုမွ သံသယကင္းေစရန္ စစ္အုပ္စုေနာက္လိုက္ အဖြဲ႕မ်ားအား ပူးတြဲေဆာင္ရြက္ရန္ အကူအညီေခၚသင့္ပါသည္။ မခ်စ္ေသာ္လည္းေအာင့္ကာနမ္း၊ ေရွာင္လႊဲမရသည့္ အေျခအေနမ်ားရွိႏိုင္ပါသည္။ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရန္ လိုအပ္ပါက ေခတၲပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လိုက္ရန္ လိုအပ္ပါသည္။ အကူအညီလိုအပ္ေနသည့္ ျပည္သူမ်ားမ်က္ႏွာကို ၾကည့္ရမည္ျဖစ္သည္။

အလွဴေငြထည့္၀င္ျခင္းမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ရာ၌လည္း ေစတနာသံုးတန္ျပတ္၍ လွဴၾကရန္လိုအပ္သည္။ အခ်ိဳ႕ကဆိုပါသည္။ မုန္တိုင္းကယ္ဆယ္ေရးအလွဴေငြမ်ား၊ ေထာက္ပံ့ေၾကးမ်ားသည္ စစ္အစိုးရလက္တြင္းေရာက္သြားပါက ျပည္သူဆီသို႔ ေရာက္ခ်င္မွ ေရာက္မည္ဆိုသည့္အခ်က္ျဖစ္သည္။ စစ္အစိုးရအဆင့္ဆင့္မွ အလြဲသံုးစားမွဳမ်ား မရွိမဟုတ္၊ ရွိႏိုင္ပါသည္။ သို႔ေပမယ့္ ရာခိုင္ႏွဳန္းတ၀က္ေက်ာ္ ျပည္သူမ်ားဆီ ေရာက္သြားပါက အက်ိဳးခံစားရသည့္ ျပည္သူမ်ားရွိလာႏိုင္သည္မွာ အျမတ္ပင္မဟုတ္ပါေလာ။ စစ္အစိုးရမွ ျပည္တြင္းတြင္ အလွဴေငြေကာက္ခံေနသည္ မ်ားလည္း ရွိပါသည္။ လွဴမည့္သူမ်ားလည္း သူ႔အစုႏွင့္သူ ေပၚေနလိမ့္မည္။ မီဒီယာမ်ားမွ တတ္ႏိုင္သမွ်ေ၀ဖန္ျခင္းမျပဳရန္ ေတာင္းပန္လိုပါသည္။ ထိုေငြမ်ားအနက္ (၇၀)ရာခိုင္ႏွဳန္းခန္႔သည္ ကယ္ဆယ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားသို႔ ေရာက္သြားသည္ပဲထားဦး၊ အက်ိဳးရွိပါလိမ့္မည္။ ျပည္သူမွျပည္သူသို႔ အကူအညီအေပးႏိုင္မည့္ မည္သည့္လမ္းေၾကာင္းကို မဆို ၀ိုင္း၀န္းေဖာ္ထုတ္ၾကရန္လိုအပ္ပါသည္။

ခ်ဳပ္၍ဆိုရေသာ္ အမိႏိုင္ငံမွ တိုင္းရင္းသားျပည္သူမ်ား ဤကဲ့သို႔ေသာ ေဘးအႏၱရာယ္ဆိုးၾကီး ၾကံဳေတြ႔ေနရခ်ိန္တြင္ က်ြႏ္ုပ္တို႔အားလံုး အေျပာမဟုတ္၊ လက္ေတြ႔လုပ္၍ အကူအညီမည္သို႔ေပးႏိုင္မည္ဆိုသည့္ အခ်က္ကိုသာ ၀ိုင္း၀န္းေဆြးေႏြးအေျဖရွာၾကေစလိုေၾကာင္း ေလးစားစြာ တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။

ပညာေရးခရီးစဥ္ (၄)

ဒီတေခါက္ေတာ့ မဲေဆာက္ျမိဳ ့မွ နာရီပိုင္းေလာက္ ကားနဲ့စီးသြားရတဲ့ ေဖာ့ဖရ (Phop Phra) ျမိဳ ့နယ္ေလးကို တေန့စာ ဟိုင္းလဒ္ကားငွားျပီး သြားခဲ့ၾကပါတယ္ ။ ေဖာ့ဖရျမိဳ ့နယ္မွာ ျမန္မာအလုပ္သမားအမ်ားစုဟာ စိုက္ပ်ိဳးေရးအလုပ္သမားေတြျဖစ္ၾကျပီး ၊ သူတို့စိုက္ခင္းေတြရွိရာမွာပဲ ထိုင္း စိုက္ခင္းပိုင္ရွင္ေတြဆီက ခြင့္ျပဳခ်က္ေတာင္းျပီး ကေလးေတြစာသင္ဖို့အတြက္ ယာယီေက်ာင္းေလးေတြကို ကိုယ္ထူကိုယ္ထ (သို့မဟုတ္) တခါတရံ ရတဲ့ အလွဴ ့ရွင္တခ်ိဳ ့ရဲ့ အကူအညီနဲ့ တည္ေထာင္ထားၾကပါတယ္ ။ မဲေဆာက္ျမိဳ ့မွာတင္ ေက်ာင္း ၄၀ ရွိျပီး ၊ ေဖာ့ဖရျမိဳ ့နယ္မွာ ၁၀ ေက်ာင္း ၊ (MaeRamat) ျမိဳ ့နယ္မွာ ၅ ေက်ာင္း စသည္ျဖင့္ ေက်ာင္းေတြ အမ်ားၾကီး တကြဲတျပားစီျဖစ္ေနတာျမင္ေတာ့ ၊ တစုတစည္းတည္းထားနိုင္မယ္ဆိုရင္ ပိုထိေရာက္မႈ ရွိမယ္လို့ အရင္က ျမင္မိခဲ့တယ္ ။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီေနရာေတြကို တကယ္ေရာက္သြားေတာ့ ၊ ဘာလို့ ေက်ာင္းေတြ တကြဲတျပားစီ ျဖစ္ေနရလဲဆိုတာ နားလည္သြားတယ္ ။

အဓိကကေတာ့ စိုက္ပ်ိဳးေရးအလုပ္သမားေတြဟာ တေနကုန္ စိုက္ခင္းထဲလုိက္ေနရေတာ့ သူတို့သားသမီးေတြကို ေ၀းလံတဲ့ေနရာေတြကို ေက်ာင္းမပို့ေပးနိုင္ဘူး ။ ေနာက္ျပီး စိုက္ခင္းေတြဟာလည္း တသီးတျခားစီ ျဖစ္ေနၾကေတာ့ ၊ စိုက္ခင္းတခုစီနားေလာက္မွာ ေက်ာင္းတေက်ာင္းရွိမွသာ ကေလးေတြအတြက္ အဆင္ေျပပါတယ္ ။ ဒါေတာင္ ရာသီအလုိက္ စိုက္ခင္းေတြေျပာင္းျပီးမိဘေတြက အသက္ေမြး၀မ္းေၾကာင္းျပဳရတဲ့အခါ ၊ သူတို့ ကေလးေတြလည္း ေက်ာင္းတ၀က္တပ်က္နဲ့ ပါသြားၾကတာလဲ ရွိပါတယ္ ။ ဒါ့အျပင္ စိုက္ခင္းထဲမွာ ေဆာက္ထားတဲ့ ေက်ာင္းေတြဟာ ထိုင္း စိုက္ခင္းပိုင္ရွင္ရဲ့ ခြင့္ျပဳခ်က္ယူျပီး သူ ့ေျမေပၚမွာ ေဆာက္ရတာဆိုေတာ့ ၊ သူက စိတ္တိုင္းမက်လို့ ျပန္သိမ္းမယ္ဆိုရင္ ေက်ာင္းကုိ ခ်က္ခ်င္းဖ်က္ေပးရမယ့္ အခက္အခဲမိ်ဳး ၾကံဳေတြ ့နိုင္ပါတယ္ ။ ဒါေၾကာင့္ ေဖာ့ဖရျမိဳ ့နယ္က ေက်ာင္းအမ်ားစုဟာ သိပ္ အခိုင္အခံ့ျဖစ္တဲ့ေက်ာင္းကို ေဆာက္ဖို့ ၀င္ေငြလည္း မရွိသလို ၊ ေဆာက္ဖို့လည္း မသင့္ေတာ္တဲ့ အေျခအေန ျဖစ္ေနလို့ ၊ တစ္နွစ္ျဖစ္ေစ နွစ္နွစ္ျဖစ္ေစ စိုက္ခင္းပိုင္ရွင္ေပၚမူတည္ျပီး ယာယီေဆာက္တတ္ၾကပါတယ္ ။


ေဖာ့ဖရျမိဳ ့နယ္ထဲက ပထမဆံုးေက်ာင္းျဖစ္တဲ့ ဘုန္းဘုန္း ဦးေကာသလႅက တည္ေထာင္ထားတဲ့ ပရဟိတဆိုတဲ့ေက်ာင္းေလးကို ေရာက္ဖို့ ေျမနီနီေတြနဲ့ ဖံုေတြထူေနတဲ့ ေတာလမ္းခပ္ရွည္ရွည္ထဲကို ကြ်န္မတို့ကား ခ်ိဳးေကြ ့၀င္လိုက္ပါတယ္ ။ အဲဒီလမ္းဟာ မိုးတြင္းဆို ဗြက္ေတြထူျပီး ကေလးေတြအတြက္ ေက်ာင္းထဲကိုသြားဖို့ ခက္ခဲတယ္လို့ ကြ်န္မတို့ကို လိုက္ပို့တဲ့ ေက်ာင္းတာ၀န္ခံ ကိုေစာထူးေက ဆိုသူက ရွင္းျပပါတယ္ ။


ေျမေနရာ က်ယ္က်ယ္၀န္း၀န္းရွိတဲ့ ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းနဲ့အတူ တြဲေဆာက္ထားတဲ့ ေက်ာင္းနယ္ေျမကို၀င္လိုက္တယ္ဆိုရင္ပဲ လက္ေလးေတြပိုက္ျပီး သူတို့ေက်ာင္းေဆာင္ကေန ဆင္းလာၾကတဲ့ မူလတန္းငယ္ကေလးေလးေတြကို ခုလို ေတြ ့ရပါတယ္ ။ နာရီကိုၾကည့္လိုက္ေတာ့ မနက္ ၁၁နာရီခြဲခါနီး ။ သူတို့ထမင္းစားခ်ိန္ျဖစ္ေနတာကိုး ။


ကြ်န္မရဲ့ လက္ယာဘက္ မလွမ္းမကမ္းကိုၾကည့္လိုက္ေတာ့ ဒယ္အိုးၾကီး နွစ္လံုးကို ေက်ာက္တံုးေတြနဲ့ခုျပီး ေအာက္က မီးျပင္းျပင္းနဲ့ ထမင္း ဟင္းေတြ ခ်က္တာ က်က္လုနီးပါးျဖစ္ေနတာ ေတြ ့လိုက္ပါတယ္ ။ ဒါနဲ့ ဘာေတြမ်ား ခ်က္ေနလဲဆို အနားကို သြားၾကည့္ေတာ့ တစ္အိုးမွာ ဆန္ခပ္ၾကမ္းၾကမ္းကို ခ်က္ထားတဲ့ ထမင္း ၊ ေနာက္တစ္အိုးမွာ အာလူးျပဳတ္ နဲ့ အသီးအရြက္တခ်ိဳ ့ကို ပဲဟင္းလိုလို ေရာသမေမႊထားပံုေပါက္တဲ့ အမည္မသိ အရည္က်ဲ ဟင္းတို့ကို ေတြ ့ရပါတယ္ ။


မီးဖိုနွစ္ခုနားမွာေတာ့ ဓါးတလက္စီကို ပိုင္နိုင္စြာကိုင္ျပီး အာလူးႏႊာေနၾကတဲ့ ကေလးငယ္နွစ္ေယာက္ကို ေတြ ့ရေတာ့ ၊ သူတို့ အာလူးကို ကြ်မ္းက်င္စြာႏႊာေနတာၾကည့္ရင္း ၊ အာလူးႏႊာတိုင္း အသားေတြအမ်ားၾကီး ပါလာတတ္သလို ၊ အာလူးႏႊာတဲ့ ဓါးမိ်ဳးနဲ့ပဲ ေသခ်ာ လုပ္တတ္တဲ့ ကြ်န္မ ဒီဓါတ္ပံုရိုက္ရင္း စိတ္ထဲက ရွက္သြားမိတယ္ ။



အဲဒီကထြက္လို့ ေရွ ့ဘက္နားကိုၾကည့္လိုက္ေတာ့ ေက်ာင္းသားတခ်ိဳ ့တြက္ ေက်ာင္းအိပ္ေက်ာင္းစား ထားတဲ့ ယိုင္နဲ့နဲ့ အေဆာင္ေလး ။


ျပီးေတာ့ ေအာက္ခံအုတ္ခင္းထားျပီး ၊ အေပၚမွာ သြပ္မိုးလို့ ၊ ေဘးဘီမွာအကာမပါတဲ့ ၊ ကေလးေတြအမ်ားစုကို စာစုသင္တဲ့ေနရာကို သြားၾကည့္ေတာ့ ၊ ကေလးေတြ ေက်ာက္သင္ပုန္းေရွ ့ ျငိမ္ျငိမ္ေလးေတြထိုင္ေနၾကျပီး ၊ လက္ညႈိးေတြေထာင္ထားတာ ျမင္ရပါတယ္ ။ ဒါနဲ့ ဘာလို့မ်ား လက္ညွဳိးေထာင္ေနပါလိမ့္လို့ ေစာင့္ၾကည့္ေတာ့ ၊ တျခားကေလးတခ်ိဳ ့က တခြက္ထဲေသာဟင္းပံုထားတဲ့ ထမင္းပန္းကန္ေတြကို လိုက္ခ်ေပးေနတာ ေတြ ့ရပါတယ္ ။ ထမင္းပန္းကန္ရတိုင္း လက္ညွိဳးေထာင္ထားတာကို ခ်လိုက္တယ္ ။ ေၾသာ္ .. ထမင္းပန္းကန္မရေသးေၾကာင္း လက္ညွိဳးေထာင္ျပရတာကိုးလို့ နားလည္ေတာ့မွ စည္းကမ္းတက်ေလး ရွိပံုကို သေဘာက်လိုက္မိတယ္ ။


ထမင္းပန္းကန္လိုက္ခ်ေပးတဲ့ ကေလးေတြကလည္း ခုန မီးဖိုေတြထားတဲ့ တဲေလးဆီသြားျပီး ၊ အဲဒီက ဆရာမတေယာက္ထည့္ေပးတဲ့ ထမင္းဟင္းေတြကို ခုလို တန္းစီယူၾကပါတယ္ ။


ဒီလိုနဲ့ ကေလးတိုင္းလည္း ထမင္းပန္းကန္ကိုယ္စီရလို့ ျငိမ္သက္စြာ ထိုင္ထမင္းစားေနၾကတုန္း ၊ ကြ်န္မတို့လည္း ဘုန္းဘုန္းကို ေက်ာင္းနဲ့ပတ္သက္ျပီး သိခ်င္တာေလးေတြ ေမးျဖစ္ခဲ့ပါတယ္ ။ ပရဟိတဆိုတဲ့ေက်ာင္းေလးကို ၂၀၀၆ ခုနွစ္ေလာက္က စတည္ေထာင္ခဲ့ျပီး ၊ ခုဆိုရင္ ေက်ာင္းသား ေက်ာင္းသူ ၉၈ ေယာက္ခန့္ရွိျပီလို့ ေျပာပါတယ္ ။ အဲဒီထဲမွာ အေယာက္ ၂၀ က ေက်ာင္းအိပ္ေက်ာင္းစား ျဖစ္ပါတယ္ ။ အဲဒီေက်ာင္းက ကေလးေတြဟာ အနီးအနားတ၀ိုက္က စိုက္ပ်ိဳးေရးအလုပ္သမားေတြရဲ့ သားသမီးေတြ ျဖစ္ၾကပါတယ္ ။ ပရဟိတေက်ာင္းေလးမွာ ဆရာ ဆရာမ ၅ ေယာက္ နဲ့ ဘုန္းၾကီး ၂ပါးက မူလတန္းပညာေရးျဖစ္တဲ့ ျမန္မာသင္ရိုးညႊန္းတန္းအလိုက္ ဘာသာရပ္မ်ား ၊ ရွမ္းဘာသာ ၊ ထိုင္းဘာသာရပ္ တို့ကို သင္ၾကားေရးကို တာ၀န္ယူၾကပါတယ္ ။

စိုက္ပ်ိဳးခင္းေတြထဲမွာ အလုပ္သမားေတြပဲ ေနခြင့္ရွိျပီး ၊ ဆရာ ဆရာမေတြ ေနခြင့္မရွိတဲ့အတြက္ ေက်ာင္း၀င္းထဲမွာပဲ ဆရာ ဆရာမေတြေနဖို့ အေဆာင္ေလးတခု လုပ္ေပးထားပါတယ္ ။ ဆရာ ဆရာမေတြရဲ့ လစာကိုေတာ့ BMWEC (Burmese Migrant Workers' Education Committee) ဆိုတဲ့ မဲေဆာက္အေျခစိုက္ အဖြဲ ့အစည္းက တာ၀န္ယူေပးေပမယ့္ ၊ ကေလးေတြအတြက္ ေန့စဥ္ တေန့ သံုးခါ ထမင္းေကြ်း စာရိတ္ နဲ့ ေက်ာင္းအေဆာက္အဦးတို့ကိုေတာ့ ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းကို အနီးအနားက လွဴဒါန္းၾကတဲ့ အလွဴေငြမ်ား ၊ ကေလးတေယာက္ကို ေက်ာင္း၀င္ေၾကးအျဖစ္ တစ္ခါပဲ ေကာက္တဲ့ ဘတ္ ၁၀၀ ကိုသံုးျပီး ၊ ကေလးေတြအတြက္ စားစရိတ္ တစ္လ ဘတ္ တစ္ေသာင္း ၅ေထာင္ ကို မနည္းဖူလံုေအာင္ ရုန္းကန္လႈပ္ရွားရတယ္လို့ ဘုန္းဘုန္းက ရွင္းျပပါတယ္ ။

ေမးခ်င္တာေတြျပီးေတာ့ မြန္းတည့္ခ်ိန္ေလာက္ျဖစ္ေနျပီဆိုေတာ့ ထမင္းစားသြားၾကလို့ ဘုန္းဘုန္းကေျပာလို့ ၊ ထမင္း၀ိုင္းကို ထိုင္ျဖစ္လိုက္ၾကပါတယ္ ။ အဲဒီမွာ မနက္က ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းကို အနားက အလွဴ ့ရွင္တစ္ေယာက္ပို့ခဲ့တဲ့ ထမင္းနွဲတစ္ပန္းကန္ကိုျမင္ေတာ့ ထမင္းနွဲသိပ္ၾကိဳက္တဲ့ကြ်န္မ ၊ ထမင္းမစားျဖစ္ေတာ့ပဲ ထမင္းနွဲပဲ စားျဖစ္ခဲ့ပါတယ္ ။ အမွန္ေျပာရရင္ေတာ့ ထမင္းစားပြဲ၀ိုင္းမွာ ယင္ေကာင္ေတြ ပလူပ်ံေနတာပါပဲ ။ ဒါေပမယ့္လည္း ကိုယ့္ကိုေစတနာနဲ့ ေကြ်းတာအတြက္ေရာ ၊ ေနာက္ တကယ္လည္း ကြ်န္မသိပ္ၾကိဳက္တဲ့ ထမင္းနွဲျဖစ္တဲ့အတြက္ ၊ ကြ်န္မကေတာ့ တစြန္းျပီးတစြန္း ခပ္စားေနတာ ၊ ေနာက္ဆံုး အတူပါလာတဲ့ အမက “ဟဲ့ ဗိုက္နာဦးမယ္” ဆို ကြ်န္မလို လူေကာင္ခပ္ေပ်ာ့ေပ်ာ့ကို စိတ္ပူျပီး တားေတာ့မွ ရပ္ျဖစ္ပါေတာ့တယ္ ။ ကြ်န္မက စိတ္ထားသန့္သန့္နဲ့စားခဲ့လို့လားေတာ့ မသိ ... ယင္ေကာင္ေတြ တသီၾကီးနားထားတဲ့ ထမင္းနွဲေပမယ့္ ကြ်န္မ ၀မ္းမေလွ်ာခဲ့သလို ၊ ဗိုက္လည္း မနာခဲ့ပါဘူး ။ (ေတာ္ပါေသးရဲ့လို့လည္း ၀မ္းသာမိပါတယ္) ။

ျပန္ခါနီးမွာ ကြ်န္မတို့ကို လိုက္ပို့ေပးတဲ့ အလုပ္သမားအေရးေတြကို လိုက္လံေစာင့္ေရွာက္ေပးေနတဲ့ JACBA (Joint Action Committee for Burmese Affairs) မွ ကိုမိုးၾကိဳးက ကေလးေတြနဲ့ ခုလို သူ သင္ေပးထားတဲ့ သီခ်င္းတပုဒ္ကိုဆိုျပီး ၊ ကေလးေတြကို လက္ျပလို့ အဲဒီေက်ာင္းေလးက ထြက္ခြာလာခဲ့ပါေတာ့တယ္ ။



(ဆက္ရန္)

လက္ေတြ႔ပညာေရးအေျခအေနနဲ႔ Constitution

ျမန္မာႏိုင္ငံကို တရားမ၀င္ အုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့ အာဏာသိမ္းစစ္အစိုးရရဲ႔ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံ ဥပေဒ မူၾကမ္း-၂၀၀၈ ထဲက ပညာေရးက႑နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ မူၾကမ္းေလးခ်က္ကို ျပီးခဲ့တဲ့ အပတ္ေတြမွာ ေျပာျပခဲ့ျပီးပါျပီ။ အဲဒီအခ်က္ေလးခ်က္ထဲက အခ်က္သံုးခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္ လို႔လည္း ေဆြးေႏြးတင္ျပခဲ့ျပီးပါျပီ။ ဒီတပတ္မွာေတာ့ အခ်က္ေလးခ်က္ထဲက ေနာက္ဆံုး တခ်က္ျဖစ္တဲ့ "ဘက္စံုအေတြးအေခၚအယူအဆမွန္ကန္၍ အက်င့္စာရိတၱေကာင္းမြန္ျပီး ႏိုင္ငံေတာ္တည္ေဆာက္ေရးအတြက္ အက်ိဳးျပဳမည့္ ေခတ္မီပညာေရးစနစ္ ေဖာ္ေဆာင္ ရမည္"... ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို ေဆြးေႏြးခ်င္ပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ အဲဒီေနရာမွာ အေရးတၾကီး ပါ၀င္သင့္တာက ေရွ႕ပိုင္းအပတ္စဥ္ေတြမွာ ေျပာခဲ့သလိုပဲ ပညာေရး လြတ္လပ္ခြင့္သာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ လက္ငင္း ရင္ဆိုင္ ေနရတဲ့ျပႆနာကေတာ့ လက္ရွိအုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့ စစ္အစိုးရက သူတို႔ေရးဆြဲ ခ်မွတ္ ထားတဲ့ မူကို သူတို႔ကိုယ္တိုင္ကေတာင္ လိုက္နာက်င့္ၾကံမႈမရွိတဲ့ ျပႆနာပါ။ အဲဒီအျပင္ အာဏာပိုင္ေတြကိုယ္တိုင္က ဥပေဒျပင္ပေရာက္ေနျပီး လိမ္လည္မႈေတြနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့ အတြက္ အာဏာပိုင္ေတြနဲ႔ ထိစပ္ပတ္သက္ေနရတဲ့ ယႏၱယားၾကီးတခုလံုးကပါ အမွား အယြင္းေတြ... အက်င့္ စာရိတၱထိခိုက္တာေတြ... အမ်ားၾကီးရွိလာတာပါပဲ။

အဲဒီ အက်င့္စာရိတၱယိုယြင္းထိခိုက္လာတယ္ဆိုတာကို ပညာေရးေလာကမွာ ၾကည့္ရင္ ေတာင္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ျမင္ရပါတယ္။ အာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ပံု ညံ့ဖ်င္းမႈေၾကာင့္ ဆရာဆရာမေတြအပါအ၀င္ ၀န္ထမ္းတိုင္းလိုလိုဟာ သူတို႔ရဲ႕ စား၀တ္ေနေရး အက်ပ္အတည္းကို ေျဖရွင္းဖို႔အတြက္ အဂတိလိုက္စားရတာ၊ လာဘ္စား လာတာ၊ အနည္းဆံုးေတာ့ တရားမ၀င္ က်ဴရွင္ျပရတာေတြဟာ အက်င့္စာရိတၱေတြ ထိခိုက္လာေစရတဲ့ အေၾကာင္းေတြပါ။

အဲဒီအျပင္ ေက်ာင္းသားေတြဘက္ကို ၾကည့္ရင္လည္း အထူးသျဖင့္ တကၠသိုလ္ပညာေရး ထဲမွာက ၂၀၀၀ျပည့္ႏွစ္ေနာက္ပိုင္းက စျပီး ပညာသင္ႏွစ္တႏွစ္စာကို ေျခာက္လပဲ သတ္မွတ္ျပီး သင္ရိုးေတြကိုေတာ့ ေလ်ာ့ခ်မေပးတာမို႔ ေက်ာင္းသားေတြစာမလိုက္ႏိုင္တဲ့ ျပႆနာ ရွိလာပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ပဲ တကၠသိုလ္ပညာေရးထဲမွာေတာင္ က်ဴရွင္စနစ္ထြန္းကားလာတာပါ။ အဲဒီကမွတဆင့္ စာေမးပြဲမွာ စာခိုးခ်ေျဖတဲ့ ျပႆနာေတြ၊ ေမးခြန္းေရာင္းတဲ့ ျပႆနာေတြျဖစ္လာရာက ပညာေရးေလာကထဲမွာ အက်င့္စာရိတၱ ထိခိုက္လာတာပါ။ အဲဒီအျပင္ စာေမးပြဲကို မရိုးမသားေျဖဆိုတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြကို အေရးမယူရဘူးလို႔ ဆရာဆရာမေတြကို တားျမစ္တာမ်ိဳးေတြဟာ အာဏာပိုင္ေတြ ကိုယ္တိုင္က အက်င့္စာရိတၱမေကာင္းတဲ့ မ်ိဳးဆက္ကို ေမြးထုတ္ေနတာနဲ႔ အတူတူပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ အဲဒီအက်င့္စာရိတၱျပႆနာ ေျပလည္ ပေပ်ာက္ သြားဖို႔ဆိုတာက ႏိုင္ငံရဲ႔စီးပြားေရးဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္မႈအေျခအေနနဲ႔ အာဏာပိုင္ အစိုးရရဲ႕ အရည္အေသြးနဲ႔ ေစတနာရွိမႈအေပၚမွာသာ လံုးလံုးမူတည္ေနတာပါ။

ဒါေၾကာင့္ ဘက္စံုအေတြးအေခၚအယူအဆမွန္ကန္၍ အက်င့္စာရိတၱေကာင္းမြန္ျပီး ႏိုင္ငံေတာ္တည္ေဆာက္ေရးအတြက္ အက်ိဳးျပဳမည့္ ေခတ္မီပညာေရးစနစ္ ေဖာ္ေဆာင္ ရမည္æ ဆိုတဲ့ လက္ရွိ တရားမ၀င္အုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့အျပင္ သူတို႔လက္ထက္မွာ ႏိုင္ငံကို အဘက္ဘက္က ယိုယြင္းက်ဆင္းသြားေအာင္ လုပ္ေနတဲ့ အာဏာပိုင္ေတြရဲ႔ အာမခံမႈက အေျပာနဲ႔အလုပ္မညီတဲ့ စာရြက္ေပၚက အာမခံမႈသက္သက္သာျဖစ္ေနပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ တည္ေဆာက္ေရးအတြက္ အက်ိဳးျပဳမည့္ ေခတ္မီပညာေရးစနစ္ ဆိုတာမွာလည္း ေက်ာင္းသားေတြ ေခတ္မီပညာေရးကို တကယ္ရဖို႔အတြက္ လြတ္လပ္ပြင့္လင္းတဲ့ ေလ့လာမႈ၊ တီထြင္ဖန္တီးမႈ၊ ေတြးေခၚေျမာ္ျမင္မႈ၊ ေ၀ဖန္သံုးသပ္ႏိုင္မႈေတြ လိုပါတယ္။ ဒါမွပဲ တကယ့္ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ကမၻာနဲ႔အညီ လိုက္မီရင္ေပါင္တန္းႏိုင္တဲ့ အတတ္ပညာမ်ိဳးကို ရႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေက်ာင္းသားေတြအေနနဲ႔ ဘက္စံုအေတြးအေခၚမွန္ကန္ဖို႔ဆိုတာဟာ ပညာေရးစနစ္တရပ္ ရဲ႔ သင္ရိုးညႊန္းတန္း ေခတ္မီလြတ္လပ္ဖို႔၊ သင္ၾကားေရးစနစ္ ေခတ္မီလြတ္လပ္ဖို႔၊ ကမၻာ့အဆင့္မီ စာအုပ္စာတန္းေတြ ဖတ္ရႈႏိုင္ခြင့္ရဖို႔ဆိုတာေတြက အေျခခံ လိုအပ္ခ်က္ ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒီစစ္အစိုးရရဲ႔လက္ထက္ျဖစ္တဲ့ ၁၉၉၉-၂၀၀၀ ပညာသင္ႏွစ္ကေနစျပီး အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ ေရးဆြဲခဲ့တဲ့ 'အမ်ိဳးသားပညာရည္ျမင့္မားမႈ အထူးေလးႏွစ္စီမံကိန္း' မွာဆိုရင္ ပညာေရးအတြက္ တိုးျမွင့္လုပ္ေဆာင္ရမည့္ လုပ္ငန္းစဥ္(၂၁)ခုဆိုျပီး ေသေသခ်ာခ်ာ ေရးဆြဲထားခဲ့ျပီး တရား၀င္ေၾကျငာထားခဲ့တာပါ။

အဲဒီအခ်က္ေတြထဲမွာဆိုရင္
၁။ တကၠသိုလ္၊ ဒီဂရီေကာလိပ္ႏွင့္ ေကာလိပ္မ်ား၏ သင္ရိုးညႊန္းတန္းမ်ားကို ျပန္လည္သုံးသပ္ၿပီး အေရွ႕ေတာင္ အာရွရွိ ဖြံ႔ၿဖိဳးၿပီးႏိုင္ငံမ်ား၏ ပညာရည္အဆင့္ထက္ မနိမ့္က်ေစရန္ကမၻာ႔အဆင့္မီ ျဖစ္ေရးအတြက္ ျဖည့္စြက္ေရးသားျခင္း၊ ဘာသာရပ္ ဖြဲ႔စည္းပံု ျပင္ဆင္ျခင္း၊ ေပါင္းစပ္ဘာသာရပ္(Multidisciplinary Program)မ်ား သင္ၾကားေရး အစီအစဥ္ တုိးခ်ဲ႕ေဆာင္ရြက္ျခင္း၊

၂ ။ သင္ရိုးညႊန္းတန္းႏွင့္အညီ ျပန္လည္ဆန္းသစ္သည့္စနစ္ (Assessment System) ကို ႏိုင္ငံတကာနည္း စနစ္အတိုင္း ေဆာင္ရြက္ျခင္း၊

၃။ သင္ရိုးညႊန္းတန္း၊ သင္နည္းျပႏွင့္ ျပန္လည္ဆန္းစစ္ျခင္း က႑အသီးသီးသည္ ေလ့လာသင္ယူသူ၏ ပင္ကိုယ္အရည္အေသြးႏွင့္ တီထြင္ႀကံဆမႈ၊ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာသုံးသပ္ တတ္မႈ ႏွင့္ ေခတ္မီနည္းပညာမ်ားကို ၿခံဳငုံအသုံးျပဳတတ္မႈ စသည္တို႔ကို အေလးေပးႏိုင္ရန္ နည္းလမ္းရွာေဖြေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ ရင့္က်က္မႈ(Maturity)ကို တည္ေဆာက္ေပးမည့္ စနစ္ ျဖစ္လာေစရန္ ေဆာင္ရြက္ျခင္း၊
ဆိုတဲ့ အခ်က္မ်ိဳးေတြ အာမခံမႈမ်ိဳးေတြနဲ႔ ကမၻာသိေၾကျငာခဲ့တာပါပဲ။

ဒါေပမဲ့ တကယ့္ လက္ေတြ႔မွာေတာ့ ေက်ာင္းသားေတြဟာ သင္ေထာက္ကူပစၥည္း မစံုမလင္နဲ႔၊ လက္ေတြ႔အသံုး၀င္မႈမရွိတဲ့ ဘာသာရပ္ေတြကို ေငြကုန္ေၾကးက် အမ်ားၾကီးခံ သင္ၾကားေနၾက ရျပီး တကယ္တမ္းတတ္ေျမာက္မႈလည္း မရွိၾကတာေၾကာင့္ လက္ေတြ႔ အလုပ္ခြင္ေတြမွာ အဆင္မေျပျဖစ္ေနၾကရတဲ့ ဆိုးက်ိဳးကို ခံစားေနၾကရတာဟာ ခုခ်ိန္အထိပါပဲ။ ပညာေရး အေျခေနဟာ ႏိုင္ငံရဲ႔စီးပြားေရးအေျခအေနေတြနဲ႔ တပါတည္း ပိုျပီးေတာ့ေတာင္ ယိုယြင္း က်ဆင္းလာတယ္ လို႔ ဆိုရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ကိုယ့္ႏိုင္ငံကို ေရရွည္အုပ္ခ်ဳပ္မယ့္ အစိုးရကို ျပည္သူလူထုကသာ ေရြးခ်ယ္ တင္ေျမွာက္ခြင့္ ရရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါမွပဲ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံပီသမွာပါ။ ဒါမွပဲ ႏိုင္ငံရဲ႕ အေျခခံအုတ္ျမစ္ လိုအပ္ခ်က္ျဖစ္တဲ့ ဒီမိုကေရစီပညာေရးစနစ္ကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏို္င္မွာပါ။ တကယ္ေတာ့ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံအေနနဲ႔ အစိုးရေကာင္းတရပ္ကိုရဖို႔ဆိုတာဟာ လူထုသေဘာက် ေရးဆြဲျပဌာန္းတဲ့ အေျခခံဥပေဒကို ေလးစားလိုက္နာတဲ့ အစိုးရျဖစ္ဖို႔ လိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျပည္သ႔ူဆႏၵကို အေလးမထားဘဲ အာဏာရွင္စနစ္ကို သက္ဆိုးရွည္ေစမယ့္ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံဥပေဒကို ကန္႔ကြက္မွသာ ျပည္သူလူထုအေနနဲ႔ အာဏာရွင္စနစ္ကို ဖ်က္သိမ္းရာ ေရာက္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါမွပဲ ေနာင္လာေနာင္သား မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြဟာလည္း ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံတည္ေဆာက္ေရးအတြက္ အေျခခံလိုအပ္ခ်က္ျဖစ္တဲ့ ဒီမိုကေရစီပညာေရးကို ထိေတြ႔သင္ယူခြင့္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
၇၊၄၊၂၀၀၈။

Reading for Study (part-2)

ေက်ာင္းစာဖတ္ျခင္း (အပိုင္း-၂)

ဘာေၾကာင့္စာဖတ္ရသလဲ

စာဖတ္ျခင္းမွာ ရည္ရြယ္ခ်က္အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိႏိုင္သလို ဒီရည္ရြယ္ခ်က္ေပၚမူတည္ျပီး ဖတ္ပံုဖတ္နည္းလည္း ကြဲျပားျခားနားပါတယ္။ ဥပမာ- ေန႔စဥ္စာဖတ္ပံုေတြနဲ႔ ေက်ာင္းစာဖတ္ပံုေတြဟာ ကြဲျပားျခားနားႏိုင္ပါတယ္။ ခ်က္ခ်င္းအသံုးခ်ဖို႔ဟင္းခ်က္နည္းစာအုပ္ဖတ္လိုက္တာ၊ တယ္လီဖုန္း လမ္းညြန္မွာ ကိုယ္လိုခ်င္တဲ့နံပါတ္ကို ေက်ာ္ဖတ္ရွာလိုက္တာ၊ သတင္းစာထဲက အဓိကသတင္းေတြကို မ်က္စိရွာလိုက္တာ၊ အေပ်ာ္ဖတ္၀တၳဳဖတ္လိုက္တာေတြ ဟာလဲ တနည္းတဖံု စာဖတ္ျခင္းေတြပါပဲ။ ေန႔စဥ္ဘ၀မွာ ၾကံဳေတြ႔ေနရတာျဖစ္ျပီး၊ ဦးေႏွာက္ထဲမွာ မယ္မယ္ရရ မွတ္ထားစရာ မလိုတဲ့ စာဖတ္ျခင္းေတြပါ

ေက်ာင္းစာဖတ္ျခင္းမွာက်ေတာ့ မမွတ္သားလို႔မရေတာ့ပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္ဖတ္ရတယ္၊ ဖတ္မွတ္နားလည္ဖို႔ ဘယ္လိုနည္းလမ္းေတြ လိုအပ္တယ္ဆိုတာ ေသေသခ်ာခ်ာ ေတြးဖို႔ လိုအပ္လာပါေတာ့တယ္။ ဖတ္ရန္စာရင္းထဲမွာ ပါေနလို႔ဖတ္တာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ မွတ္စုထုတ္ဖို႔ ဖတ္တာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေသခ်ာတာတခုကေတာ့ ဖတ္ေနတဲ့စာေပၚမွာ အာရံုစူးစိုက္ျပီး နားလည္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ဖတ္ရတယ္ဆိုတာ အရင္စဥ္းစားထားဖို႔လိုပါတယ္။ ဘြဲ႔ရထားတာျခင္းတူတူ၊ ဖတ္ရမယ့္စာေတြကို တစိုက္မတ္မတ္ဖတ္ျပီး ရလာသူနဲ႔ ေလွၾကံဳလိုက္ျပီး ရလာသူေတြမွာ အလြန္ပဲကြာျခားမွုရွိပါတယ္။ အမွတ္ခ်င္းတူခဲ့တယ္ထားဦး၊ self-confidence နဲ႔ self-discipline မွာ အရမ္းကို သိသာစြာ ကြဲျပားမွဳရွိပါတယ္။ စာေမးပြဲေအာင္ရံု အမွတ္ေကာင္းရံု၊ ဘြဲ႕ရရံု ဆိုတာေတြအျပင္ ကိုယ့္နာမည္နဲ႔ တြဲရလာမယ့္ ဘြဲ႔တခုရဲ့ ပညာရပ္ကို ေလးေလးနက္နက္ နားလည္သိရွိဖို႕ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ဖတ္တာဆိုရင္ေတာ့ အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

စာဖတ္တဲ့အခါ ဘာေတြျဖစ္လာႏိုင္သလဲ

တခါတရံစာဖတ္ေနျခင္း ဘာကို လိုခ်င္လို႔ဖတ္ေနတယ္ဆိုတာ မသိေတာ့ပဲ လမ္းေပ်ာက္ေနတတ္တာေတြ ရွိႏိုင္ပါတယ္။ အခ်က္အလက္ကို မွတ္မိဖို႕ဖတ္ေနတာလား၊ အက္ေဆးအတြက္ အိုင္ဒီယာေတြရဖို႔လား၊ စာေရးသူရဲ့အျမင္ကို သိခ်င္လို႔လား စသည္ျဖင့္ ေတြပါ။

ပညာေရးဆိုင္ရာပါရဂူေတြက ေက်ာင္းသားေတြ စာဖတ္တဲ့အခါမွာ ျပဳလုပ္ေလ့ရွိတဲ့ approach ႏွစ္ခုကို ခြဲျခားျပခဲ့ပါတယ္။ ပထမတမ်ိဳးက surface approach ပါ၊ ဒီနည္းနဲ႕ဖတ္သူေတြက အခ်က္အလက္ေတြကို မွတ္မိေအာင္ ၾကိဳးစားမွတ္သားေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့ deep approach ပါ၊ သူတို႔ေတြကေတာ့ အေသးစိတ္အခ်က္အလက္မ်ားကို စိတ္၀င္စားမွဳ နည္းျပီး၊ အဓိက အိုင္ဒီယာေတြကိုသာ မွတ္သားေလ့ရွိၾကပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ဒီနည္းေတြဟာ ပံုေသအျမဲျဖစ္ေနမယ္လို႔ေတာ့ မဆိုႏိုင္ပါဘူး။ ကိုယ္လုပ္ရမယ့္အလုပ္ေပၚမူတည္ျပီး အေျပာင္းအလဲရွိႏိုင္ပါတယ္။ စာေမးပြဲအတြက္ ျပင္ဆင္ဖို႔ ဖတ္တာဆိုရင္ေတာ့ ေမးခြန္းမ်ားဟာ အခ်က္အလက္ကိုအေျခခံတာလား၊ အေၾကာင္းအရာအေသးစိတ္ကို အေျခခံတာလားေပၚမူတည္ျပီး ဖတ္နည္းလဲ ကြဲျပားမွဳရွိႏိုင္ပါတယ္။ သုေတသနမွတ္တမ္းမ်ားအရေတာ့ deep-approach နဲ႔ ဖတ္မွတ္သူမ်ားဟာ ပညာရပ္အေပၚမွာ စိတ္၀င္စားမွဳပိုရွိတတ္ျပီး၊ စာဖတ္ခ်ိန္ေတြလဲ ပိုမိုၾကာျမင့္သလို၊ စာေမးပြဲမ်ားမွာလဲ အမွတ္ေကာင္းေတြ ရတတ္ၾကပါတယ္။

အေရးၾကီးဆံုးကေတာ့ စာကို နားလည္ဖို႔ပါပဲ။ နားလည္မွတ္မိဖို႔ဆိုတာမွာလဲ အစီအစဥ္က်မွဳက အေရးၾကီးပါတယ္။ က်ြန္မတို႔ေတြအားလံုးဟာ ၁၊၂၊၃၊ ၄ ဆိုတာကို ၃၊၂၊၄၊၁ ဆိုတာထက္ ပိုျပီးမွတ္မိတတ္ၾကပါတယ္။ ဒီလိုပဲ categorize ဆိုတာကို gotecarize ဆိုတာထက္ပိုမွတ္မိတတ္ၾကပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ပါလဲ၊ ပထမတခုက အစီအစဥ္တက်ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ျဖစ္ျပီး၊ ဒုတိယတခုကေတာ့ အဓိပယ္ေၾကာင့္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္စာဖတ္တဲ့ေနရာမွာ စဥ္းစဥ္းစားစားနဲ႕ တက္တက္ၾကြၾကြ ဆက္စပ္ေတြးေခၚျပီး ဖတ္ဖို႔ လိုအပ္လွပါတယ္။

ဒီေတာ့မွလဲ စာေရးသူဘာကို ဆိုလိုလဲဆိုတာ ေသခ်ာနားလည္သေဘာေပါက္မွာျဖစ္ျပီး၊ ဒီလိုသေဘာေပါက္မွလဲသူ႔အေတြးအေခၚေတြနဲ႔ တျခားသူေတြရဲ႕အေတြးအေခၚေတြကို ႏွိဳင္းယွဥ္ျပီး ေ၀ဖန္ပိုင္းျခားႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို လုပ္ျခင္းအားျဖင့္ ေနာက္ပိုင္းမွာတျဖည္းျဖည္းနဲ႕ ကိုယ္ပိုင္အေတြးအေခၚမ်ား ေပၚထြက္ရွင္သန္လာႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။

စာဖတ္ျခင္းအမ်ိဳးမ်ိဳး

ပံုမွန္အားျဖင့္ စာဖတ္ျခင္းစတိုင္ ေလးမ်ိဳးရွိပါတယ္။

(၁) Receptive reading - ဒီလိုစာဖတ္နည္းမ်ိဳးက အမ်ားအားျဖင့္ လုပ္ေလ့လုပ္ထရွိၾကပါတယ္။ စာေရးသူဘာကိုဆိုလိုတာလဲ ဆိုတာကို နားေထာင္သြားတာမ်ိဳးပါ။ စာဖတ္ျခင္းဟာ ပံုမွန္ပါပဲ။ အလြန္လြယ္ကူတဲ့ စာဖတ္နည္းျဖစ္ပါတယ္။

(၂) Reflective reading - ဒီလိုစာဖတ္နည္းမ်ိဳးက်ေတာ့ ဖတ္ေနတဲ့စာကို ေသေသခ်ာခ်ာစဥ္းစားေတြးေခၚျပီး ဖတ္ရတာမ်ိဳးပါ။ ဆန္းစစ္ခ်က္ေတြ၊ ႏွိဳင္းယွဥ္ခ်က္ေတြကို ဦးေႏွာက္က လိုက္လံျပဳလုပ္ေနရပါမယ္။ ျပန္လည္စဥ္းစားဖို႔အတြက္ အၾကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ စာဖတ္တာကိုရပ္လိုက္၊ စဥ္းစားလိုက္ လုပ္ရတတ္ပါတယ္။ ဒီနည္းမ်ိဳးကို ေက်ာင္းစာဖတ္ျခင္းမွာ အသံုးျပဳရတာျဖစ္ပါတယ္။

(၃) Skimming - ဒီနည္းကေတာ့ စာတခုလံုးကို ျမန္ျမန္ၾကည့္ျပီး၊ေက်ာ္ဖတ္တာမ်ိဳးပါ။ဒီစာဘာကိုဆိုလိုတာလဲ ဆိုတာေလာက္ပဲ general impression ေပးႏုိင္ပါတယ္။

(၄) Scanning - ဒီနည္းကေတာ့ တယ္လီဖုန္းလမ္းညြန္ၾကည့္သလိုမ်ိဳးပါ။ စာေတြကို ေက်ာ္ၾကည့္ေနျပီး၊ အေၾကာင္းအရာတစံုတရာကို ရွာေဖြတာျဖစ္ပါတယ္။ ရည္ညြန္းကိုးကားေတြရွာရာမွာ အသံုး၀င္ပါတယ္။

(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္)
ခင္မမမ်ိဳး (၂၅၊ ၄၊ ၂၀၀၈)